# Eindexamen Geschiedenis VWO 2015 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2015/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 1 ### Vraag 3 – Opgave 1 ### Vraag 4 – Opgave 1 ### Vraag 5 – Opgave 1 ### Vraag 6 – Opgave 1 ### Vraag 7 – Opgave 1 ### Vraag 8 – Opgave 1 ### Vraag 9 – Opgave 1 ### Vraag 10 – Opgave 1 ### Vraag 11 – Opgave 1 ### Vraag 12 – Opgave 1 ### Vraag 13 – Opgave 1 ### Vraag 14 – Opgave 1 ### Vraag 15 – Opgave 1 ### Vraag 16 – Opgave 1 ### Vraag 17 – Opgave 1 ### Vraag 18 – Opgave 1 ### Vraag 19 – Opgave 1 ### Vraag 20 – Opgave 1 ### Vraag 21 – Opgave 1 ### Vraag 22 – Opgave 1 ### Vraag 23 – Opgave 1 ### Vraag 24 – Opgave 1 ### Vraag 25 – Opgave 1 ### Vraag 26 – Opgave 1 ### Vraag 27 – Opgave 1 ### Vraag 28 – Opgave 1 ### Vraag 29 – Opgave 1 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO 2015 tijd vak 2 woensdag 17 juni 13.30 - 16.30 uur geschiedenis Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 29 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 77 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. VW-1021-a-15-2-o ### Pagina 2 ```json { "description": "Dit is een examenpagina die deel uitmaakt van een geschiedenisexamen (aangezien pagina 2/8 de 'lees verder' indicatie heeft en er opdrachten met puntenwaardes en bronverwijzingen zijn). De pagina bevat twee hoofdsecties: 'Door de tijd heen' en 'Prehistorie en oudheid'.\n\nVisuele elementen zijn beperkt tot gestructureerde tekst met genummerde lijsten en alinea's, zonder afbeeldingen, grafieken of tabellen in de gebruikelijke zin. De tekst is opgemaakt met titels en subkopjes. Bronverwijzingen (zoals 'Gebruik bron 1 en 2') suggereren dat er aanvullende bijlagen (bronnen) bij dit examen hoorden, die niet op deze pagina te zien zijn.\n\nDe sectie 'Door de tijd heen' presenteert zes historische gebeurtenissen met betrekking tot bibliotheken, in willekeurige volgorde. Deze gebeurtenissen omvatten de stichting van de Vaticaanse bibliotheek, de kleitablettenbibliotheek in Ebla (Syrië), de Bibliotheek van Alexandrië, de Oberlausitzische Bibliothek der Wissenschaften in Görlitz, een kinderboekenbibliotheek in Hiroshima na de atoombom, en de eerste openbare bibliotheek in Engeland. De student wordt gevraagd deze gebeurtenissen chronologisch te ordenen.\n\nDe sectie 'Prehistorie en oudheid' behandelt twee opdrachten. Vraag 2 beschrijft een Atheense gewoonte met slaven en rode verf, en vraagt de student uit te leggen hoe deze gewoonte de Atheense democratie beschermde. Vraag 3 verwijst naar 'bron 1 en 2' (niet aanwezig op deze pagina) en een interpretatie over deugden die schrijvers aan Germanen toeschrijven. De student moet deze interpretatie toelichten door voor elke schrijver afzonderlijk de toegeschreven deugd te noemen en te verklaren waarom de schrijver deze deugd waardeert vanuit zijn eigen tijdskader.\n\nDe wiskundige/wetenschappelijke concepten zijn niet direct aanwezig; de focus ligt op geschiedkundige concepten zoals chronologie, interpretatie van bronnen, sociale gebruiken en politieke systemen (democratie). Het examen evalueert het begrip van historische ontwikkelingen, de analyse van culturele praktijken en het vermogen om historische bronnen te interpreteren in hun context.", "summary": "Examenpagina met geschiedenisopdrachten over bibliotheken door de tijd heen (chronologie: Vaticaan, Ebla, Alexandrië, Görlitz, Hiroshima, Engelse openbare bibliotheek ### Pagina 3 Dit is een examenpagina met opgaven over geschiedenis, specifiek gericht op de Middeleeuwen en de Vroegmoderne tijd. De pagina bevat twee hoofdopdrachten (opgave 4 en 5) en een vervolgopdracht (opgave 6), die elk verwijzen naar een externe bron (bron 3 en bron 4). Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren direct op deze pagina, maar de teksten verwijzen naar de inhoud van externe bronnen die mogelijk informatie in dergelijke formaten kunnen bevatten. De concepten omvatten historische perioden (Middeleeuwen, Vroegmoderne tijd, Renaissance), historische gebeurtenissen (hofstelsel, rijkscentralisatie, stadsrechten, conflicten tussen keizer en paus, Arabische geleerden, Grieks-Romeinse cultuur), en historische analyse (conclusies trekken, continuïteit en verandering identificeren, kenmerkende aspecten). Van de student wordt gevraagd om historische conclusies te onderbouwen met bronverwijzingen, gebeurtenissen te analyseren in de context van kenmerkende aspecten van de Middeleeuwen, en continuïteit en verandering in culturele ontwikkeling tijdens de Vroegmoderne tijd en Renaissance aan te tonen. ### Pagina 4 Dit is een opgavepagina van een examen, waarschijnlijk geschiedenis, gezien de historische onderwerpen en de referentie naar bronnen. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren. Het bestaat volledig uit tekst, opgedeeld in vier hoofdvragen (7 t/m 12), waarbij elke vraag vraagt om het gebruik van specifieke bronnen (Bron 5, Bron 6, Bron 7, Bron 8) die elders in het examenmateriaal te vinden zijn. De vragen vereisen analyse en interpretatie van historische concepten en gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis en de Europese geschiedenis in de 16e tot 18e eeuw. Studenten moeten hun antwoorden onderbouwen met verwijzingen naar en vergelijkingen tussen deze bronnen en hun historische kennis. De wiskundige/wetenschappelijke concepten ontbreken, gezien het vakgebied Humaan. Specifieke concepten die terugkomen zijn: de Satisfactie, Pacificatie van Gent, Alteratie van Amsterdam, godsdienstpolitiek van Willem van Oranje, staatkundige problemen in de opstandige Nederlanden omstreeks 1588, de relatie tussen de Republiek en Engeland, opvattingen over staatsbestuur van Gerard Noodt en John Locke, het Plakkaat van Verlatinge, en Diderot's visie op het stadhouderschap en kritiek op de staatsinrichting van Frankrijk. Van de student wordt gevraagd om beweringen te ondersteunen, aan te tonen, uit te leggen en overeenkomsten aan te geven, steeds met bronverwijzing of -interpretatie en vaak met specificatie van meerdere subonderdelen per vraag. ### Pagina 5 ### Pagina 6 Moderne tijd In 1866 brak in Maastricht een cholera-epidemie uit. Als gevolg van deze zeer besmettelijke ziekte overleden 298 inwoners, waarvan 295 arbeiders en armen. Deze cijfers komen uit een overheidsrapport, waarin per straat werd bijgehouden waar slachtoffers vielen. 6p 16 Leg uit welke oorzaak-gevolgrelatie er bestond tussen: – de Industriële Revolutie en deze epidemie en – de belangstelling van de overheid voor deze epidemie en de sociale kwestie en – de sociale kwestie en de voortschrijdende democratisering. 1p 17 Stel, je maakt een tentoonstelling over de geschiedenis van Afrika in de negentiende eeuw. Je wilt de periode van het modern imperialisme in Afrika laten beginnen met de Conferentie van Berlijn (1884-1885). Geef een argument voor de keuze van deze conferentie als beginpunt. 3p 18 Gebruik bron 9. Veel historici zijn van mening dat de uitspraken van Von Hindenburg een grote invloed hebben gehad op de stabiliteit van de Republiek van Weimar. Ondersteun deze interpretatie door aan te geven: – waar Von Hindenburg de rijksregering en politieke partijen van beschuldigt en – welk motief Von Hindenburg heeft voor deze beschuldiging en – welke invloed deze beschuldiging heeft gehad op de stabiliteit van de Republiek van Weimar. 2p 19 Gebruik bron 10. Leg uit dat het *Stahlheimmanifest* zich tegen het Dawesplan keert. 2p 20 Gebruik bron 10. Uit deze bron blijkt dat er veel overeenkomsten bestaan tussen opvattingen van *Stahlhelm* en bepaalde nazi-ideeën. Noem twee van die overeenkomsten, een op het gebied van het Duitse expansionisme en een op het gebied van het bestuur van Duitsland. 4p 21 Gebruik bron 11. Tekenaar Karl Arnold geeft in zijn prent een mening weer over ontwikkelingen in de Duitse samenleving in 1933. Geef aan, telkens met een verwijzing naar de bron, welke mening hij hier weergeeft over: – de rol van de NSDAP in het Duitse bestuur en – de burgerrechten in Duitsland. VW-1021-a-15-2-o 6 / 8 lees verder ►►► ### Pagina 7 22 (4p) Een bewering: Voor iemand die op de hoogte is van de opvattingen van Von Hindenburg in 1919 (zie bron 9) komt de maatregel over de vlaggen uit 1933 (zie bron 11) niet als een verrassing. Ondersteun deze bewering. Gebruik bron 12. Bij deze bron passen twee conclusies: 1 Er bestaat een verband tussen het totalitaire karakter van het naziregime en deze medische experimenten. 2 Deze medische experimenten zijn gericht op het versterken van de Duitse Volksgemeinschaft in Europa. Ondersteun elk van beide conclusies met de bron. 23 (2p) Gebruik bron 13. Tekenaar Herblock geeft in deze prent een mening weer over het doel van het Marshallplan. Licht deze prent toe door aan te geven: met twee verwijzingen naar de bron welke mening de tekenaar hier weergeeft en zonder bron wat de officiële opvatting in de Sovjet-Unie was over het Marshallplan. 24 (4p) Gebruik bron 14. In deze prent geeft de tekenaar een mening weer over de buitenlandse politiek van president Johnson in 1964 in Zuidoost-Azië. Licht deze prent toe door: met een verwijzing naar de prent uit te leggen welke boodschap door de prent wordt weergegeven en zonder bron aan te geven waardoor Johnson zijn beleid veranderde en zonder bron aan te geven wat die verandering inhield. 25 (4p) Een historicus beschreef de Brezjnev-doctrine als de Russische tegenhanger van de Truman-doctrine. Leg met de kern van de Brezjnev-doctrine uit welke redenering hij daarbij volgde. 26 (2p) Tussen het loslaten van de Brezjnev-doctrine door Michael Gorbatjsjov en de val van de Berlijnse Muur bestaat een verband. 27 (2p) Leg uit welk verband dit is. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina. VW-1021-a-15-2-o 7 / 8 lees verder ► ► ► ### Pagina 8 Dit is de laatste pagina van een examenopgave, herkenbaar aan de paginanummering '8/8' en de 'einde'-aanduiding. Het bevat twee open vragen, vraag 28 en 29, die beide betrekking hebben op historische bronnen en concepten. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren direct op deze pagina, maar de vragen verwijzen wel naar 'bron 15' (waarschijnlijk een afbeelding of tekst op een eerdere pagina) en naar 'een affiche'. De concepten die getest worden zijn historisch begrip, interpretatie van bronnen, en het verbinden van concrete voorbeelden (zoals het Angola-comité, platenlabel Columbia, Bob Dylan) met bredere, 'kenmerkende aspecten van de twintigste eeuw' en 'kenmerkende aspecten van de moderne tijd'. Van de student wordt verwacht dat deze een interpretatie van een bron toelicht door specifieke aspecten te linken aan de bron, en dat deze een historische ontwikkeling benoemt en de relatie daarvan met een kenmerkend aspect van de moderne tijd omschrijft. De onderkant van de pagina bevat een bronvermelding en wettelijke informatie over het examen.