# Eindexamen Geschiedenis VWO 2012 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2012/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2012
tijd vak 2
woensdag 20 juni
13.30 - 16.30 uur
geschiedenis
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 29 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen
punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-1021-a-12-2-o

### Pagina 2

De Republiek in een tijd van vorsten
Hier volgen zes fragmenten (1 tot en met 6) uit een boek over de
bouwgeschiedenis van de Sint-Janskathedraal in 's-Hertogenbosch:
1 Het kruitvat dat de stad was geworden, kwam tot ontploffing. De vernielzucht
van de beeldenstormers richtte zich vooral op de Sint-Jan. Op de eerste dag
van de razerij moesten tientallen altaren en wellicht honderden
heiligenbeelden het ontgelden (...). De volgende dag gingen de vernielingen
gewoon door.
2 De kap van het kerkschip werd gebouwd door de meester-timmerman Jan
van Poppel "met sijnen knechten". Uit de bewaarde aantekeningen van de
kerkmeesters is op te maken dat (...) werklieden die niet in dienst waren bij
de bouwloods, werden ingehuurd voor het bouwen van de kap: (...)
"holtsnyders", "tymmerluijden", een "leydecker" en een "loetgieter".
3 De belangrijkste wijziging aan de Sint-Jan in deze periode was het
aanpassen van het interieur aan de (protestantse) liturgie. Deze was gericht
op het Woord van God dat door de predikant werd verkondigd vanaf de
reeds bestaande preekstoel. Daardoor werd de oriëntatie van het
kerkinterieur in feite in dwarsrichting gedraaid.
4 Terwijl de herstelwerkzaamheden nog niet eens waren afgerond, werden
alweer nieuwe aanslagen op de kerk gepleegd. In november belegerde prins
Maurits voor de tweede keer de stad en diverse voltreffers beschadigden de
Sint-Jan. Ook bij het volgende beleg door Maurits werd de Sint-Jan weer
zwaar beschadigd, ook omdat men het geschut bewust op het kerkgebouw
richtte.
5 De economische malaise en de daarmee samenhangende ontevredenheid
van de bevolking vormden een goede voedingsbodem voor de opkomst van
de hervormers, de aanhangers van de Lutherse en andere denkbeelden.
Voor het eerst werden enkele deelnemers aan een hervormde bijeenkomst
(...) op de Bossche Markt onthoofd. Ook vonden regelmatig openbare
boekverbrandingen plaats.
6 De stad leek onoverwinnelijk (...) maar deze keer pakte het beleg, onder
prins Frederik Hendrik, anders uit. (...) In de ruim vier maanden die het
beleg duurde werden ruim 28.000 kogels en bommen op de stad afgevuurd.
De gevolgen, ook voor de Sint-Jan, waren ontstellend. Voor de stad was er
geen andere keuze meer dan capitulatie. De capitulatie betekende het
voorlopige einde van de Sint-Jan als katholieke kerk.
2p 1 Zet deze zes fragmenten in de juiste volgorde, van vroeger naar later. Noteer
alleen de nummers.
VW-1021-a-12-2-0
2
lees verder

### Pagina 3

Gebruik bron 1.
Uit de tabel blijkt dat de prijsontwikkeling van graan in de Republiek verschilt van de prijsontwikkeling in Frankrijk.
3p 2 Geef aan:
welke prijsontwikkeling zichtbaar is en
waardoor het verschil in prijsontwikkeling tussen Nederland en Frankrijk verklaard kan worden en
waardoor deze prijsontwikkeling leidt tot het ontstaan van de commerciële landbouw in de Nederlanden.
Voor historici die zich met sociale onrust bezighouden, is de ontwikkeling van de graanprijs van groot belang.
2p 3 Leg dit uit.
Gebruik bron 2.
Stel: je gebruikt deze prent bij een presentatie over de Pacificatie van Gent, omdat je met deze prent veel kunt uitleggen over deze overeenkomst.
5p 4 Geef deze uitleg door aan te geven:
(zonder bron) welke politieke tegenstelling door de Pacificatie van Gent verzoend werd en
(zonder bron) welke religieuze tegenstelling door de Pacificatie van Gent verzoend werd en
wat de opvatting over de rol van koning Filips is die uit de bron blijkt en
in welk opzicht deze bron die rol niet juist weergeeft en
(zonder bron) welk gevolg het beleid van Filips II had voor de Pacificatie van Gent.
Historici interpreteren de geschiedenis van de Nederlanden in de vijftiende en zestiende eeuw als de resultante van tegenstellingen op verschillende terreinen, onder andere:
1 particularisme tegenover centralisatie en
2 het streven naar godsienstvrijheid tegenover het streven naar een staatsgeregelde godsdienst.
4p 5 Leg dit met een voorbeeld voor elk van deze twee tegenstellingen uit.
In 1585 boden de Staten-Generaal de Franse koning Hendrik III de soevereiniteit over de Nederlanden aan. Hendrik III weigerde.
3p 6 Noem de reden waarom de Staten-Generaal vanaf 1581 en dat de weigering van Hendrik III een gevolg kon zijn geweest van de Franse binnenlandse situatie.
Gebruik bron 3.
Een bewering:
Uit dit fragment blijkt dat omstreeks 1595 er al conflicten waren tussen Engeland en de Republiek over het principe van het Mare Liberum.
2p 7 Toon de juistheid van deze bewering aan.
VW-1021-a-12-2-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Gebruik bron 3.
Stel: je vergelijkt de handelsverhoudingen tussen de Republiek en Engeland
zoals Moryson die beschrijft met wat je weet over deze verhoudingen aan het
einde van de zeventiende eeuw.
2p 8 Toon aan dat er tussen het einde van de zestiende en het einde van de
zeventiende eeuw zowel sprake is van verandering als van continuïteit in de
handelsverhoudingen tussen de Republiek en Engeland.

Een aantal gebeurtenissen:
1 In 1598 reisde Johan van Oldenbarnevelt, de landsadvocaat van de
Republiek, naar Frankrijk om Hendrik IV ervan te overtuigen geen vrede te
sluiten met Spanje.
2 Voor tijdgenoten was het opmerkelijk dat de Franse koning Van
Oldenbarnevelt persoonlijk ontving.
3 Hendrik IV kondigde tijdens het verblijf van Van Oldenbarnevelt het Edict
van Nantes af.
3p 9 Licht deze gebeurtenissen toe door:
– een reden te noemen voor Van Oldenbarnevelt om een vrede tussen Spanje
en Frankrijk te willen verhinderen en
– aan te geven waardoor de ontvangst van Van Oldenbarnevelt voor
tijdgenoten opmerkelijk was en
– aan te geven dat Van Oldenbarnevelt waarschijnlijk het Edict met
instemming zal hebben begroet.

Gebruik bron 4.
In 1635 sluit de Republiek een verbond met Frankrijk gericht tegen Spanje.
Hierbij wordt afgesproken dat Frankrijk aan Spanje de oorlog verklaart, de
Republiek geen vrede zal sluiten met Spanje zonder goedkeuring van Frankrijk
en de Zuidelijke Nederlanden onderling worden verdeeld als die zich niet zelf
van Spanje zouden losmaken.
Tussen 1646 en 1648 wordt in de Republiek een fel debat gevoerd over de
voortzetting van dit verbond. Dit toneelstuk speelt in dat debat een rol.
4p 10 Leg uit:
– (met bron) welke mening Lambert van den Bosch verkondigt in dit debat en
– (zonder bron) waarom juist tussen 1646 en 1648 een fel debat werd gevoerd
over de voortzetting van het verbond tussen Frankrijk en de Republiek.

Twee gebeurtenissen:
1 In 1665 werd de Republiek aangevallen door Engeland. Doordat de vloot
voortdurend was uitgebreid en versterkt, kon Michiel de Ruyter in juni 1666
een overwinning boeken op de Engelse vloot.
2 In 1665 viel de bisschop van Münster Gelderland, Overijssel en Drenthe
binnen. Hij kreeg daarbij financiële steun van Engeland. Het landleger van
de Republiek was zo verwaarloosd, dat het geen weerstand kon bieden. Pas
na de komst van Franse hulp troepen werd de bisschop gedwongen tot de
aftocht.
2p 11 Toon aan dat deze gebeurtenissen een gevolg waren van de positie van Holland
in de Staten-Generaal tijdens het Eerste Stadhouderloze Tijdperk.

VW-1021-a-13-2-o

### Pagina 5

Gebruik bron 5.
Lodewijk XIV sluit deze overeenkomst om zijn expansiepolitiek ten uitvoer te
kunnen brengen.
2p 12 Leg dit uit.

Gebruik bron 5.
Een conclusie:
Deze geheime clausule toont aan, dat Karel II ontevreden is met zijn
binnenlandse politieke positie.
4p 13 Leid uit de bron twee van de problemen van Karel II af.

Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam

In de strijd met Frankrijk over de dekolonisatie van Vietnam had de Vietminh een
beroep kunnen doen op Veiligheidsraad van de Verenigde Naties.
2p 14 Leg uit waardoor zo’n verzoek geen kans van slagen had.

Gebruik bron 6.
Dit document is een reactie op een belangrijke gebeurtenis die kort daarvoor
heeft plaatsgevonden in Azië.
1p 15 Geef aan welke gebeurtenis dat is.

Gebruik bron 6.
Dit document past bij het Amerikaanse buitenlandse beleid in de jaren vijftig.
2p 16 Leg met een voorbeeld uit de bron uit, bij welk beleid dit past.

Gebruik bron 7.
In dit fragment komt het vijandbeeld naar voren dat communisten hebben van de
Verenigde Staten.
2p 17 Leg dit uit.

De volgende gebeurtenissen staan in willekeurige volgorde:
1 Ho Chi Minh vraagt de Volksrepubliek China om steun tegen de Fransen.
2 Ho Chi Minh vraagt de Verenigde Staten om steun tegen de Fransen.
3 Ho Chi Minh tekent voor het opgeven van gebieden in Zuid-Vietnam.
4 Ho Chi Minh richt de Indochinese Communistische Partij op.
5 Ho Chi Minh dringt aan op de overeengekomen verkiezingen in heel
Vietnam.
6 Ho Chi Minh bundelt het verzet tegen de Japanners.
2p 18 Zet deze zes gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Noteer alleen de nummers.

VW-1021-a-13-2-o 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Gebruik bron 8.
Op grond van deze bron concludeert een historicus:
De Amerikaanse regering respecteert de Akkoorden van Genève wel naar de
letter maar niet naar de geest.
19 (4p) Ondersteun beide aspecten van deze conclusie telkens met de verklaring van
Dulles.
President Kennedy stuurde tienduizend militaire adviseurs en helikopters naar
Vietnam.
20 (2p) Toon aan dat met dit besluit sprake was zowel van continuïteit als van
verandering ten opzichte van het beleid van Kennedy's voorganger.

Gebruik bron 9.
Een bewering:
In deze prent verwijst Paul Conrad naar drie factoren die hebben geleid tot de
val van president Diem.
21 (3p) Noem die drie factoren.

Gebruik bron 10.
Dit rapport speelt in 1966 een rol in de afweging van de Amerikaanse regering
ten aanzien van het uitbreiden van de steun aan Zuid-Vietnam. De inhoud van
de bron versterkt de positie van voorstanders en van tegenstanders van deze
steun.
22 (4p) Leg dit voor beide partijen uit.

Gebruik bron 10.
Stel: je doet onderzoek voor een profielwerkstuk over de guerrillastrijd in
Vietnam. Je komt deze bron tegen en je vindt hem geschikt als illustratie. Je
maakt een afweging over de betrouwbaarheid van de bron.
23 (2p) Geef een argument voor en een argument tegen de betrouwbaarheid van de
bron voor dit onderzoek.

Tussen het Tet-offensief en president Johnson's besluit om zich niet herkiesbaar
te stellen voor de presidentsverkiezingen bestaat een verband.
24 (2p) Leg uit welk verband dat is.

Van 1954 tot 1964 was de Volksrepubliek China terughoudend in het geven van
steun aan Noord-Vietnam. In de tweede helft van de jaren zestig liet zij deze
houding varen.
25 (2p) Geef een verklaring voor beide opstellingen.

Gebruik bron 11.
Deze foto wordt door de regering van Noord-Vietnam geschikt gevonden voor
propaganda.
26 (4p) Leg met de foto uit welke twee politieke boodschappen Noord-Vietnam met de
foto kan uitdragen.

VW-1021-a-13-2-0
6
lees verder

### Pagina 7

In 1966, twee jaar na het aannemen door het Amerikaanse Congres van de Tonkinresolutie, publiceerde senator J. William Fulbright zijn boek *De arrogantie van de macht*.
2p 27 Leg uit welk verband bestaat tussen de Tonkinresolutie en het boek van Fulbright.
Gebruik bron 12.
De publicatie van Edelmans boek, met brieven als die van Rodney Chastant, past bij een verandering in het denken over Vietnamveteranen in de Verenigde Staten in de jaren 1980.
2p 28 Noem die verandering en geef aan dat dit boek daarbij past.
2p 29 Tijdens de Amerikaanse militaire operatie tegen Irak in de Golfoorlog (1990-1991) besloot de regering van de Verenigde Staten om de bewegingsvrijheid van Amerikaanse journalisten sterk te beperken. Leg een verband tussen deze maatregel en de Vietnamoorlog.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1021-a-12-2-o
einde