# Eindexamen Geschiedenis VWO 2012 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2012/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2012
tijdvak 1
maandag 21 mei
9.00 - 12.00 uur
geschiedenis
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 75 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-1021-a-12-1-o

### Pagina 2

De Republiek in een tijd van vorsten

In februari 1477, kort na de dood van hertog Karel de Stoute, sloten de Staten-
Generaal van het Bourgondische Rijk een overeenkomst met zijn dochter Maria
van Bourgondië. In dit Groot Privilege werd onder meer vastgelegd:
1 De Staten-Generaal behielden het recht vrij te vergaderen.
2 Er zouden geen oorlogen meer zonder akkoord van de Staten-Generaal
worden verklaard.
3 De privileges en gewoonten van de gewesten zouden worden
gerespecteerd.
4 Er zou meer vrijhandel komen.
5 Als de hertog of zijn ambtenaren iets zouden ondernemen in strijd met dit
Groot Privilege, zouden zijn onderdanen hem geen enkele dienst meer
verschuldigd zijn.

2p 1 Geef aan dat het Groot Privilege:
- een breuk leek te vormen met het beleid tot dan toe van de Bourgondische
vorsten en
- voor deelnemers aan de Opstand een legitimering van hun optreden kon
gaan worden.

Gebruik bron 1.
Uit deze tabel kun je een conclusie trekken over de economie van de
Nederlanden in het begin van de zestiende eeuw.
2p 2 Noem die conclusie en geef aan wat hierin een eeuw later veranderd is.

Gebruik bron 2.
Een bewering:
Uit deze bron blijkt dat Filips Il bij de uitvoering van zijn politiek rekening houdt
met de belangen van de gewesten.
4p 3 Ontleen aan de bron twee argumenten die deze bewering ondersteunen en
verklaar bij elk argument de opstelling van Filips Il.

3p 4
Gebruik bron 3.
In de ogen van Filips Il is het Plakkaat van Verlatinghe een propagandastuk.
Leg dit uit door:
- aan te geven wat de bedoeling van de opstellers van dit plakkaat is geweest
en
- de eenzijdigheid van de tekst met twee voorbeelden aan te tonen.

Gebruik bron 2 en 3.
Twee beweringen:
1 Het Plakkaat van Verlatinghe (bron 3) is wel eens getypeerd als: "een
revolutionair staatsstuk, vervat in middeleeuwse argumenten."
2 Deze typering geldt ook voor het plakkaat over de Tiende Penning (bron 2).
4p 5 Licht beide beweringen toe.

VW-1021-a-12-1-0 2 lees verder

### Pagina 3

Hieronder staan zes gebeurtenissen rondom Engelse koningshuwelijken:
1 Nadat de hertog van Anjou benoemd is tot landsheer van de Nederlanden, vaart hij naar Engeland om Elizabeth I zijn hand aan te bieden. Elizabeth weigert.
2 Mary Tudor, koningin van Engeland, trouwt met Filips II, een jaar voordat Filips heer der Nederlanden wordt.
3 Nu de vrede tussen Engeland en de Republiek na het Rampjaar weer is getekend, wordt het huwelijk tussen de Engelse prinses Mary II Stuart met stadhouder Willem III, prins van Oranje, voltrokken.
4 Tijdens de oorlog met de Republiek trouwt Jacobus, de broer van Karel II, op aandringen van zijn bondgenoot Lodewijk XIV, met Maria d’Este, dochter van de Italiaanse hertog van Modena.
5 Hendrik VIII trouwt zonder goedkeuring van de paus met Anna Boleyn, waarop hij zich afscheidt van de rooms-katholieke kerk.
6 Elizabeth I wordt door Filips II, koning van Spanje en heer der Nederlanden, ten huwelijk gevraagd. Elizabeth weigert.
2p 6 Zet deze gebeurtenissen in juiste chronologische volgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

De Armada waarmee Filips II Engeland aanviel, werd medefinancierd door paus Sixtus V.
1p 7 Noem het motief dat de paus hiervoor had.

Een bewering:
De inhoud van het Edict van Nantes gaat over religie, maar Hendrik IV had er
2p 8 ook een politiek doel mee.
Licht beide onderdelen van deze bewering toe.

Een gebeurtenis:
Op 4 augustus 1617 namen de Staten van Holland, op voorstel van landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt, de Scherpe Resolutie aan. Hierin maakten zij het voor de steden in dit gewest mogelijk om zelfstandig huurtroepen, waardgelders, in dienst te nemen. Die moesten onlusten, die het gevolg waren van godsdiensttwisten, de kop indrukken. De soldaten zouden alleen nog maar mogen gehoorzamen aan de Hollandse gewestelijke en stedelijke autoriteiten, “ook niettegenstaande andere bevelen”.
Bij deze gebeurtenis passen twee beweringen:
1 Uit het aannemen van de Scherpe Resolutie blijkt dat het particularisme in de Republiek nog stevig verankerd was.
2p 9 De Scherpe Resolutie was voor stadhouder Maurits onaanvaardbaar.
Ondersteun beide beweringen.

VW-1021-a-12-1-o 3 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Gebruik bron 4.
Deze prent is gemaakt tijdens de Synode van Dordrecht (1618-1619).
4p 10 Licht deze prent toe door:
- (zonder bron) aan te geven wat op de Synode van Dordrecht beslist werd over het conflict tussen Arminius en Gomarus en
- aan te geven welke verwachting de maker van de prent heeft over de uitkomst van deze synode en
- uit te leggen voor welk standpunt de maker van de prent in het conflict tussen Arminius en Gomarus hier kiest.

Gebruik bron 4.
Het religieuze conflict tussen Arminianen en Gomaristen raakt verbonden met een politiek conflict over de buitenlandse koers van de Republiek.
3p 11 Leg dit uit door aan te geven:
- (zonder bron) wat dit politieke conflict inhield en
- dat de maker van de prent de verbintenis tussen het religieuze en politieke aspect van het conflict laat zien en
- (zonder bron) welk gevolg de uitkomst van het politieke conflict had voor de relatie met Spanje.

Enkele dagen na de dood van stadhouder Willem II in 1650 werd diens zoontje geboren. De moeder, Mary Stuart, wenste het kindje naar haar vader Karel te noemen. Grootmoeder Amalia van Solms, de weduwe van stadhouder Frederik Hendrik, wist dit echter te voorkomen. In overeenstemming met haar wil kreeg het jongetje de naam Willem.
2p 12 Achter de bemoeienis van Amalia met de naam van haar kleinzoon ging een duidelijk idee schuil over de toekomstige politieke rol van het pasgeboren prinsje.
Leg dit uit door aan te geven welke politieke stellingname de keuze voor elk van beide namen inhield.

Op uitnodiging van de Engelse oppositie viel Willem III in 1688 Engeland binnen en verjoeg Jacobus II. Hij rechtvaardigde zijn inval met politieke en religieuze motieven.
3p 13 Noem:
- een religieus motief dat Willem III kon aanvoeren voor zijn besluit en
- een politiek motief voor Willem III en
- een mogelijke reden voor Willem III om in de Republiek de nadruk te leggen op de religieuze motivering van zijn oversteek naar Engeland.

Gebruik bron 5.
Castel Rodrigo doet in dit fragment een uitspraak over de Franse plannen met de Republiek.
3p 14 Licht dit toe door aan te geven:
- welke doelstelling Frankrijk heeft ten aanzien van de Nederlanden en
- waardoor het Drievoudig Verbond uit 1668 Frankrijk belemmert in deze doelstelling en
- welk belang Castel Rodrigo heeft om de Nederlandse gezanten op de hoogte te stellen van dit Franse plan.

VW-1021-a-12-1-o 4 lees verder

### Pagina 5

Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam
Ho Chi Minh koos ervoor de Indochinese Communistische partij in 1941 op te
heffen en op te laten gaan in de Vietminh.
2p 15 Leg uit welk politiek doel hij met deze keuze wilde bereiken.
De volgende gebeurtenissen staan in willekeurige volgorde:
1 De Akkoorden van Genève worden getekend.
2 Ho Chi Minh roept de onafhankelijkheid van Vietnam uit.
3 Japan capituleert.
4 De Vietminh trekt zich terug uit de veroverde gebieden in Zuid-Vietnam.
5 Het Nationaal Bevrijdings Front (NLF) voor Zuid-Vietnam wordt opgericht.
6 De slag om Dien Bien Phoe begint.
2p 16 Zet deze zes gebeurtenissen in de juiste volgorde, van vroeger naar later.
Noteer alleen de nummers.
Gebruik bron 6.
Deze prent is gemaakt om een bijdrage te leveren aan de communistische strijd
tegen het Westers imperialisme.
3p 17 Leg dit uit door:
– (zonder bron) aan te geven wat het communistische vijandbeeld van het
Westers imperialisme inhoudt en
– (met bron) duidelijk te maken dat de prent bijdraagt aan de strijd tegen het
Westers imperialisme.
Gebruik bron 7.
4p 18 Dit advies heeft de basis gelegd voor het Vietnambeleid van de Verenigde
Staten.
Noem twee militaire maatregelen van president Johnson en leg bij elke
maatregel telkens uit welk verband er bestaat tussen die maatregel en dit
advies.
Gebruik bron 8.
4p 19 President Kennedy en president Diem hebben elk een politiek belang bij hun
eenzijdige voorstelling van de versterkte dorpen.
Leg dit uit door per fragment aan te geven:
– dat het beeld van de versterkte dorpen eenzijdig is en
– welk politiek belang de schrijver heeft bij deze eenzijdige voorstelling.
Gebruik bron 9.
In deze prent geeft Abu Abraham een mening weer over de strategie van
president Johnson in Vietnam.
3p 20 Licht dit toe door:
– aan te geven op welke strategie van president Johnson de tekenaar hier
kritiek heeft en
– uit te leggen welke mening over deze strategie de tekenaar in de prent
weergeeft.
VW-1021-a-12-1-o 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Gebruik bron 9.
Een interpretatie:
De mening die Abu Abraham hier geeft over de strategie van Johnson in
Vietnam is beïnvloed door de Korea-oorlog.
2p 21 Ondersteun deze interpretatie.

Gebruik bron 10.
Dit antwoord van de Amerikaanse soldaat is bruikbaar voor de
Noord-Vietnamese propaganda.
2p 22 Leg uit welke politieke boodschap de Noord-Vietnamese propaganda hiermee
kan overbrengen.

Gebruik bron 11.
Stel: je schrijft een werkstuk over de geschiedenis van de Vietcong en je komt
deze bron tegen. Je maakt een afweging van de betrouwbaarheid van de bron.
2p 23 Geef een argument voor de betrouwbaarheid van de bron voor dit onderzoek en
een argument tegen de betrouwbaarheid van de bron voor dit onderzoek.

Gebruik bron 11.
1p 24 Geef aan waarom deze bron past bij een beschrijving van de guerrillatactiek.

Gebruik bron 12.
Een historicus concludeert op grond van deze bron dat er een verband bestaat
tussen het verloop van de vredesonderhandelingen in Parijs en het verschil in
politiek systeem tussen de Verenigde Staten en Noord-Vietnam.
3p 25 Ondersteun deze conclusie door:
- met de bron aan te geven waarom Noord-Vietnam in
vredesonderhandelingen in Parijs sterker staat dan de Verenigde Staten en
uit te leggen wat het verband is met het verschil in politiek systeem tussen
deze twee landen.

Een bewering:
De kerstbombardementen van 1972 hadden voor de Verenigde Staten, behalve
een militair, ook een politiek doel.
2p 26 Leg uit welk politiek doel de Amerikaanse regering met de bombardementen
wilde bereiken bij:
- de regering van Noord-Vietnam en
- de regering van Zuid-Vietnam.

Gebruik bron 13.
Deze foto wordt door de regering van Noord-Vietnam geschikt gevonden voor
propaganda.
2p 27 Leg met de foto uit welke politieke boodschap de regering van Noord-Vietnam
met de foto kan uitdragen.

Gebruik bron 13.
Amerikaanse tegenstanders van het bezoek van Jane Fonda aan Hanoi kunnen
aan de foto een argument ontlenen voor hun standpunt.
2p 28 Leg dit uit.

VW-1021-a-12-1-o


### Pagina 7

Gebruik bron 14.
Een bewering:
Volgens dit rapport is het Noord-Vietnamese offensief te zien als een bewijs
voor het succes van de driehoeksdiplomatie.
29 Ondersteun deze bewering met de bron. (4p)

President Nixons diplomatieke initiatieven, gericht op het beëindigen van de
Vietnamoorlog, werden door de regering van Taiwan gezien als een bedreiging
van de eigen internationale positie.
2p 30 Leg uit dat de regering van Taiwan dit juist inschatte. (6p)

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1021-a-12-1-0 7 einde ■