# Eindexamen Geschiedenis VWO 2010 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2010/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2010
tijdvak 2
woensdag 23 juni
9.00 - 12.00 uur
geschiedenis
tevens oud programma
geschiedenis
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 25 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 78 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen
punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-1021-a-10-2-o

### Pagina 2

Dynamiek en stagnatie in de Republiek

Gebruik bron 1.
Twee uitspraken:
Met deze bevolkingsgegevens van het gewest Holland in het westen en het
gewest Overijssel in het oosten van de Republiek kun je laten zien dat:
1 er sprake is van een verschuiving van het economisch zwaartepunt tussen
de vijftiende en de achttiende eeuw van het westen naar het oosten van de
Republiek en
2 het begrip "Zilveren Eeuw" juist lijkt te zijn voor de Republiek als geheel,
maar niet voor alle gewesten.
4p 1 Ondersteun en verklaar beide uitspraken.

Uit bron 1 blijkt dat de oudste gegevens over de bevolking niet uit het westen,
maar uit Overijssel komen. Dit is te verklaren vanuit de verschillende
economisch-historische ontwikkeling van de land- en zeegewesten.
2p 2 Leg dit uit.

Vanaf 1575 verschoof het handelscentrum in de Nederlanden naar Amsterdam.
Leg uit waardoor het ontstaan van de gecommercialiseerde Hollandse landbouw
aan deze verschuiving heeft bijgedragen.
2p 3

Gebruik bron 2.
Leg uit:
- welk politiek-militair doel Van Oldenbarneveldt heeft met de oprichting van
de VOC en
- welke twee manieren hij gebruikt om dit doel te bereiken en
- (per manier) of de VOC aan de verwachtingen van Van Oldenbarneveldt
voldoet.
5p 4

In 1672 staat de Republiek aan de rand van de afgrond, in 1715 kan de
Republiek haar schulden niet meer betalen.
Sommige economisch-historici kiezen ervoor de Gouden Eeuw te laten eindigen
in 1672, andere economisch-historici kiezen voor 1715 als eindpunt.
Geef voor elk van beide keuzen de economisch-historische argumentatie die
daarbij gevolgd kan worden.
4p 5

Gebruik bron 3.
Stel: Je wil dit schilderij gebruiken als illustratie bij een werkstuk over Dynamiek
en stagnatie in de Republiek. Het schilderij past bij verschillende paragrafen,
afhankelijk van de toelichting die je erbij geeft. Zo kan het schilderij gebruikt
worden in de paragrafen over:
1 de bloei van de Amsterdamse stapelmarkt;
2 de culturele bloei van de Republiek.
2p 6 Geef voor elke keuze de toelichting die er dan bij nodig is.

VW-1021-a-10-2-o 2 lees verder

### Pagina 3

3p 7 Voor historici is de graanprijs tot ongeveer 1750 een belangrijke graadmeter
voor de levensstandaard van de bevolking van de Republiek.
Berenedeneer:
waarom de levensstandaard goed is af te lezen aan de graanprijs en
waardoor de graanprijs na ongeveer 1750 een minder goede graadmeter is.
Gebruik bron 4.
Bij deze bron passen de volgende uitspraken:
1 Dit bestuursreglement versterkt de oligarchisering.
2 De naam 'Vredesinstrument' past goed bij de politieke bedoeling van de
Staten met dit reglement.
3 Uit dit reglement blijkt het burgerlijk karakter van de Republiek.
4 In dit reglement komt een gevolg van de Reformatie naar voren.
Ondersteun elke uitspraak met een argument.
4p 8
Gebruik bron 5.
Stel: Je doet onderzoek naar de economische achteruitgang van de Republiek in
de achttiende eeuw. Je vindt deze tekst en je vraagt je af of deze bron bruikbaar
is voor het onderdeel van je onderzoek dat gaat over het gedrag van de
regenten.
Noem twee redenen waarom je twijfelt aan de bruikbaarheid van deze bron voor
je onderzoek en geef per reden aan of die te maken heeft met de
representativiteit of met de betrouwbaarheid van de bron.
4p 9
Op het verlanglijstje van de Doelisten in 1748 stonden onder meer de volgende
eisen:
1 Beëindiging van het systeem van belastingverpachting.
2 Opheffing van misbruiken rond de verdeling van stadsambten.
3 Verkiezing van de eigen officieren door de leden van de schutterij.
4 Verzuring van bewindhebbers van de VOC en de WIC door de burgerij.
5 Herstel van de gilden in hun oude rechten.
Kies hieruit twee eisen met een economische en twee eisen met een politieke
achtergrond en geef per eis aan, welk belang de Doelisten daarbij hadden.
10
In 1782 gaf stadhouder Willem V opdracht om namens de Republiek tien
oorlogsschepen te leveren aan Frankrijk, de bondgenoot van de Republiek in de
Vierde Engelse Oorlog (1780-1784). Al snel bleek dat de schepen niet gereed
waren voor de strijd. De verontwaardiging bij de Fransen was groot.
Leg uit dat:
dit incident veelzeggend was voor zowel de politieke als de economische
positie van de Republiek ten tijde van de Vierde Engelse Oorlog en
het bekend worden van dit incident de patriotten goed van pas kwam.
4p 11
VW-1021-a-10-2-0
3
lees verder

### Pagina 4

Deze examenpagina is een opgave met verschillende vragen over de dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam, specifiek gericht op de periode na 1945. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen, maar is uitsluitend tekstueel. De vragen vereisen kennis van historische gebeurtenissen, politieke strategieën en ideologische concepten. De wiskundige/wetenschappelijke concepten zijn hier historisch-politieke concepten, waaronder: strategische overwegingen, nationalistische onafhankelijkheidsbewegingen, imperialisme, Koude Oorlog, dominotheorie, containmentpolitiek en communistische ideologie. Studenten moeten historische feiten analyseren, argumenten voor en tegen standpunten formuleren, en verbanden leggen tussen gebeurtenissen en bredere internationale contexten. Ook wordt van de student verwacht dat ze bronnen kunnen interpreteren en analyseren (bron 6, 7 en 8 worden genoemd, maar zijn niet op deze specifieke pagina aanwezig). Vragen 12, 13, 14, 15, 16 en 17 vragen verschillende vaardigheden, zoals uitleggen, verklaren en aantonen. Sommige vragen zijn onderverdeeld in meerdere deelvragen, die elk een specifiek aspect van het brede onderwerp behandelen.

### Pagina 5

Dit is een examenpagina met opgaven die gericht zijn op de geschiedenis van de Vietnamoorlog. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren op deze specifieke pagina, hoewel de opgaven wel verwijzen naar externe 'bronnen' (bron 9 en bron 10), die vermoedelijk foto's of teksten zijn die de student geacht wordt te bestuderen ter beantwoording van de vragen. De concepten omvatten historische gebeurtenissen (Tonkin-incident, Operatie Rolling Thunder, Tet-offensief), politieke besluitvorming (Johnson's volmachten, onderhandelingen), militaire strategieën (limited war), maatschappelijke impact (boeren die boerderijen verlaten) en publieke opinie en debat rondom de oorlog (reacties op My Lai, gebruik van foto's door voor- en tegenstanders). Van de student wordt gevraagd om gebeurtenissen chronologisch te ordenen, doelen en beperkingen van oorlogsvoering te benoemen en uit te leggen, beweringen uit bronnen te interpreteren en te verklaren, oorzaken van sociale gevolgen te benoemen, en tegenstrijdige maatschappelijke reacties te analyseren en te verklaren, met inachtneming van diverse perspectieven op de Amerikaanse betrokkenheid in Vietnam. De opdrachten vereisen zowel kennisreproductie als historisch inzicht en analyse.

### Pagina 6

Gebruik bron 11.
Een bewering:
Nixon en Kissinger gaan er in dit gesprek vanuit dat:
– de driehoeksdiplomatie succesvol is,
– Noord-Vietnam er ten onrechte op rekent dat de protestgeneratie de
publieke opinie nog zal weten te beïnvloeden.
4p 24 Ondersteun beide elementen van de bewering met de bron.
2p 25 Tussen de terugkeer van veel Vietnamveteranen in de Amerikaanse
samenleving en het Vietnam syndroom bestond een verband.
Leg uit welk verband dat is.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1021-a-10-2-o* einde ■