# Eindexamen Geschiedenis VWO 2008 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2008/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2008
tijdvak 2
woensdag 18 juni
9.00 - 12.00 uur
geschiedenis
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 25 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen
punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
800049-2-0120

### Pagina 2

De koloniale relatie tussen Nederland(ers) en Nederlands-Indië

In 1596 bereikte een Nederlandse expeditie onder Cornelis de Houtman Bantam.
1p 1 Leg uit welk verband er bestaat tussen deze expeditie en de wetenschappelijke ontwikkeling in de zestiende eeuw.

Een bewering:
In de kritiek van veel patriotten op de VOC en in de kritiek van veel negentiende-eeuwse liberalen op het Cultuurstelsel speelden hun politieke opvattingen mee. Toon dit aan door:
de kritiek van de patriotten op de VOC te noemen en uit te leggen hoe die voortvloeide uit hun politiek opvattingen en
de kritiek van veel liberalen op het Cultuurstelsel te noemen en uit te leggen hoe die voortvloeide uit hun politiek opvattingen en
de overeenkomst tussen beide opvattingen te noemen.

Gebruik bron 1.
In deze tekst komen een aantal aspecten van het Cultuurstelsel naar voren.
2p 3 Noem er twee.

Gebruik bron 1 en 2.
Stel: je onderzoekt de gevolgen van het Cultuurstelsel voor de Javaanse boeren en je gebruikt deze twee bronnen. Je stelt vast dat de tabel het verhaal van Raden Saleh bevestigt.
3p 4 Leg dit uit door:
eerst aan te geven welk gevolg van het Cultuurstelsel Raden Saleh noemt voor de Javaanse boeren die suikerriet verbouwen en
daarna aan te geven waardoor de tabel zijn beschrijving ondersteunt en
ten slotte daarmee duidelijk te maken waarom jij de beschrijving van Raden Saleh een goed bruikbare bron vindt voor je onderzoek.

Twee gegevens:
1 De militaire operaties die generaal Van Heutsz leidde in Atjeh, werden door de Nederlandse regering een vorm van "pacificatie" genoemd.
2 De militaire operaties die generaal Spoor leidde in 1947 en 1948, werden door de Nederlandse regering "politieke acties" genoemd.
6p 5 Leg voor elk van beide benamingen uit dat deze politiek gekleurd is, door:
eerst voor beide operaties aan te geven welk doel er werd nagestreefd en
daarna uit te leggen welk kritiek er op elk van beide operaties werd uitgeoefend en
ten slotte voor elk van beide uit te leggen waarom de naamgeving politiek gekleurd was.

8000049-2-012o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

Gebruik bron 3.
Een Nederlandse historicus wil deze foto opnemen in een boek over de
geschiedenis van Nederlands-Indië. Hij stelt vast dat deze foto met toelichting
bruikbaar is als illustratie bij twee verschillende passages, namelijk:
– de beschrijving van de Ethische Politiek en
– de beschrijving van de sociale structuur van de Indische maatschappij.
Beargumenteer voor elk van beide passages waarom de foto met toelichting
daarvoor bruikbaar is.
4p 6
Gebruik bron 3.
Een Indonesische historicus schrijft een geschiedenis van zijn land. Hij besluit
om deze foto met toelichting op te nemen als illustratie bij een betoog waarin hij
de Ethische Politiek bestempelt als hypocriet.
Geef de redenering weer die deze historicus hierbij zou kunnen volgen.
2p 7
Gebruik bron 4.
Snouck Hurgronje levert in deze tekst kritiek op het Nederlandse koloniale
beleid.
Licht dit toe door:
– twee punten van kritiek van Snouck Hurgronje op de Volksraad te noemen
en
– (zonder bron) per kritiekpunt uit te leggen of bij de herziening van de
Volksraad in 1925 met deze kritiek rekening is gehouden.
4p 8
De volgende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Indonesië staan in
willekeurige volgorde:
1 Japan capituleert.
2 Japan begint met het ronselen van romusha's.
3 Begin van de opstand van de P.K.I.
4 Soekarno roept de Republiek Indonesië uit.
5 De Partai Nasional Indonesia (PNI) wordt opgericht.
6 De Sarekat Islam wordt opgericht.
7 Indonesië wordt bezet door Japan.
Zet deze gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde van vroeger naar later. Noteer
alleen de nummers.
2p 9
Gebruik bron 5.
Noem een onderdeel van deze toespraak dat de Nederlandse regering op dat
moment verontrust zal hebben en leg uit waardoor dit de Nederlandse regering
verontrust.
3p 10
Al in de eerste grondwet van de Republiek Indonesië werd vastgelegd dat het
Bahasa Indonesia de officiële taal van Indonesië werd.
Leg uit welke politieke bedoeling hiermee nagestreefd werd.
2p 11
800049-2-012o
lees verder ► ► ►
3

### Pagina 4

Gebruik bron 6.
Een interpretatie:
In deze prent over de kwestie Nieuw-Guinea laat tekenaar Opland zien dat
volgens hem er bij de Nederlandse regering sprake is van:
- westers superioriteitsgevoel en
- nationaal prestige.
4p 12 Ondersteun beide onderdelen van deze interpretatie, telkens met een verwijzing
naar een element uit de bron.

Ten oorlog! Europese oorlogen 1789 - 1919. Oorlog als
maatschappelijk fenomeen

Tijdens de Coalitieoorlogen werd in Frankrijk de algemene dienstplicht
ingevoerd.
2p 13 Leg uit waarom dit volgens de Franse regering paste bij de revolutionaire
idealen.

Gebruik bron 7.
Deze prent wordt in 1805 in de Duitse stad Hamburg op Frans verzoek in beslag
genomen.
3p 14 Geef hiervoor de verklaring, door uit te leggen:
- met een element uit de prent wat de tekenaar van Napoleon vindt en
- dat deze prent niet past bij het beeld dat Napoleon buiten Frankrijk wil
uitdragen.

Na 1815 werd in veel Europese landen de dienstplicht weer afgeschaft.
Leg uit dat dit verband hield met de veranderende functie van de legers na de
2p 15 Napoleontische oorlogen.

Gebruik bron 8.
Een onderzoeker komt met deze bron tot een aantal beweringen:
1 Na 1815 is er niet veel veranderd in de medische verzorging in het Britse
leger.
2 De publieke opinie in Groot-Brittannië is een factor in de oorlogvoering
geworden.
4p 16 Ondersteun elke bewering met de bron.

De Britse regering nam maatregelen om de verzorging van de soldaten in de
Krimoorlog te verbeteren.
3p 17 Noem zo'n maatregel en leg uit tot welke discussie dit leidde.

Gebruik bron 9.
Leg uit:
4p 18 - op welke twee manieren de Pruisische legerleiding de soldaten voor de
Frans-Duitse oorlog tracht te winnen en
- waarom het jaartal 1813 is vermeld.

800049-2-012o 4 lees verder ► ►►

### Pagina 5

De volgende gebeurtenissen rond de Frans-Duitse oorlog staan in willekeurige volgorde:
1 Bismarck besluit Parijs te bombarderen.
2 Frankrijk verklaart Pruisen de oorlog.
3 De Noord-Duitse Bond wordt opgericht.
4 De Derde Republiek wordt uitgeroepen.
5 De slag bij Sedan vindt plaats.
6 De Vrede van Frankfurt wordt gesloten.
19 Zet deze gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde van vroeger naar later. Noteer alleen de nummers.

Op 18 januari 1871 werd, nog tijdens de Frans-Duitse oorlog, de koning van Pruisen tot Duits keizer uitgeroepen. Dit gebeurde in de Spiegelzaal van het paleis van de Franse koningen in Versailles.
20 Leg uit dat de keuze van deze plaats gevolgen heeft gehad voor de verhouding tussen Duitsland en Frankrijk.

Gebruik bron 10.
21 De Russische censuur kan deze prent in 1914 hebben verboden vanwege de rol die de tekenaar Rusland in deze prent geeft.
Ondersteun deze bewering door:
- (met de prent) aan te geven welke rol de tekenaar aan elk land geeft en daarmee aan te maken waarom deze prent door de Russische censuur kan zijn verboden.

Gebruik bron 11.
22 Op het moment dat het bericht geschreven wordt, lijken de kansen voor de Geallieerden gunstiger dan uit dit rapport van Haig blijkt.
Leg dit waardoor:
- Douglas Haig pessimistisch is over het verloop van de oorlog en (zonder bron) de oorlogssituatie op dat moment voor de Geallieerden gunstiger is dan Haig beschrijft.

Gebruik bron 11.
23 Stel: Je doet onderzoek naar de Britse militaire operaties aan het westelijk front vanaf eind 1917 en je wilt deze bron gebruiken.
Geef, in verband met dit onderzoek:
- een argument voor of een argument tegen de betrouwbaarheid en
- een argument voor of een argument tegen de representativiteit van deze bron.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
800049-2-012o 5 lees verder

### Pagina 6

Gebruik bron 12.
Met dit affiche worden jonge mannen overgehaald dienst te nemen in het
Amerikaanse leger.
4p 24 Bespreek dit affiche, door:
- het argument te noemen dat in het affiche gebruikt wordt om de soldaten
voor de strijd tegen Duitsland te werven en
- uit te leggen dat dit argument enerzijds wel en anderzijds niet overeenkomt
met de realiteit en
- duidelijk te maken dat dit affiche geen onderdeel kan zijn van een officiële
Amerikaanse overheidscampagne.

In november 1918 lieten de Duitse keizer en het opperbevel het sluiten van de
wapenstilstand over aan de Duitse overgangsregering. Dit gaf aanleiding tot het
ontstaan van de dolkstootlegende.
2p 25 Leg dit uit.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
800049-2-0120* einde