# Eindexamen Geschiedenis VWO 2006 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2006/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
geschiedenis
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Vragenboekje
20 06
Tijdvak 2
Woensdag 21 juni
9.00 - 12.00 uur
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring of
uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
Voor dit examen zijn maximaal 84 punten te
behalen; het examen bestaat uit 28 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
600063-2-120
Begin

### Pagina 2

Let op! Vraag 12 is een steekproef, reserveer daarvoor voldoende tijd.

Dekolonisatie en Koude Oorlog in Vietnam

De volgende gebeurtenissen staan in willekeurige volgorde:
1 President Nixon begint zijn driehoeksdiplomatie.
2 De Noord-Vietnamezen lanceren het Tet-offensief.
3 Vietnamese troepen boeken een grote overwinning bij Dien Bien Phoe.
4 De akkoorden van Parijs worden getekend.
5 In Parijs beginnen onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en Noord-Vietnam.
6 Noord- en Zuid-Vietnam worden verenigd tot één socialistisch Vietnam.
7 De zwaarste bombardementen op Noord-Vietnam vinden plaats.
2p 1 Zet de gebeurtenissen in de juiste tijdvolgorde, van vroeger naar later. Noteer alleen de
nummers.

Gebruik bron 1.
Een bewering:
President Kennedy beschrijft in deze bron de situatie in Zuid-Vietnam in 1961.
4p 2 Licht dit toe. Doe dat door:
• twee voorbeelden van het optreden van de regering van Zuid-Vietnam te geven die Kennedy
voor ogen kan hebben gehad bij zijn beschrijving en
• twee voorbeelden te geven van de situatie in Zuid-Vietnam die Kennedy voor ogen kan
hebben gehad bij zijn beschrijving.

Gebruik bron 2.
Een interpretatie:
Frits Behrendt beeldt in deze prent de dominotheorie uit.
2p 3 Toon dit aan.

Het optreden van Noord-Vietnam werd door de Verenigde Staten gezien als een schending
van het Handvest van de Verenigde Naties. Toch doet het Congres geen beroep op de
Veiligheidsraad om in de Vietnamoorlog in te grijpen.
2p 4 Welke reden had het Congres hiervoor?

Gebruik bron 3.
Deze foto is gebruikt door de Noord-Vietnamese propaganda, maar zou ook gebruikt
kunnen worden om kritiek te leveren op Noord-Vietnam.
4p 5 Ontleen aan de bron:
• twee argumenten waardoor deze bron bruikbaar is voor de Noord-Vietnamese propaganda
en
• twee argumenten waardoor deze bron bruikbaar is voor de Amerikaanse propaganda.

Gebruik bron 4.
Henry Kissinger doet deze uitspraak kort voor een belangrijke koerswijziging in de
Amerikaanse buitenlandse politiek. Hij richt zich via de hoofdredacteuren tot de Noord-
Vietnamese leiders en tot de bevolking van de Verenigde Staten.
4p 6 Leg voor elk van beide groepen uit:
• welke boodschap Kissinger uitspraak voor die groep bevat en
• wat hij ermee wil bereiken.

De Volksrepubliek China was formeel geen partij in de Vietnamese oorlog. Toch was de
Amerikaanse regering van oordeel dat de Volksrepubliek China wel degelijk betrokken was
bij het conflict.
2p 7 Geef twee argumenten voor het standpunt van de Amerikaanse regering.

600063-2-12o
2
Lees verder


### Pagina 3

Op 10 september 1969 schrijft Henry Kissinger in een memorandum aan president Nixon:
"We proberen het Vietnam-probleem op te lossen op drie fronten die heel veel met elkaar te maken hebben. Die fronten liggen in de Verenigde Staten, in Vietnam en op het gebied van de diplomatie. Om onze meest basale doelen via diplomatie te kunnen bereiken, moeten we succes hebben op beide andere fronten."
4p 8 [FIGUUR: een vierkantje naast de vraag] Licht deze uitspraak toe, en dat door voor elk van beide 'andere' fronten:
- aan te geven, welk succes volgens Kissinger nodig was en
- uit te leggen waarom dit onmisbaar was om te slagen aan het diplomatieke front.

Een bewering:
Door het lezen van de Pentagon Papers gingen veel Amerikanen twijfelen aan het Vietnambeleid van de Amerikaanse regering.
2p 9 [FIGUUR: een vierkantje naast de vraag] Licht deze uitspraak toe. Doe dat door:
- aan te geven waardoor de inhoud van de Pentagon Papers die twijfel opriep en
- een argument te geven dat kan dienen om aan te tonen dat die achterdocht ten aanzien van het Vietnambeleid van president Nixon terecht was.

Gebruik bron 5.
Leg uit waarom dit perscommuniqué door de leiders van de Chinese Volksrepubliek gunstig 2p 10 [FIGUUR: een vierkantje naast de vraag] is ontvangen, maar in West-Europa gemengde gevoelens oproept.

Een bewering:
Door de pingpongdiplomatie van Nixon en Kissinger hoopten de Verenigde Staten een einde te maken aan de Vietnamoorlog.
2p 11 [FIGUUR: een vierkantje naast de vraag] Leg dit uit.

Inleiding bij vraag 12.
Stel: jij begon in 1964 aan een loopbaan als journalist. Je eerste grote artikel ging over het Tonkin-incident en de rol van president Johnson daarin. Ruim veertig jaar later kijk je hierop terug. Je schrijft je terugblik vanuit twee invalshoeken:
- de betekenis van het Tonkin-incident voor de Vietnamoorlog en
- de rol van president Johnson.
Je aarzelt over de titel van je terugblik, moet het ‘De leugen regeerde’ heten of ‘Het doel heilige de middelen’? Je hebt als geheugensteun twee bronnen verzameld (bron 6 en 7) die je bij je terugblik gebruikt.

Gebruik bron 6 en 7.
Schrijf deze terugblik. Neem voorlopig beide titels en de cursieve kopjes over en volg 12p 12 [FIGUUR: een vierkantje naast de vraag] aanwijzing A tot en met D.

A De voorgeschiedenis 1960-1964
Als inleiding geef je een kort overzicht van de directe voorgeschiedenis van de Amerikaanse betrokkenheid bij Vietnam. Doe dat door:
- eerst kort de politieke betrokkenheid van de Verenigde Staten bij Vietnam van 1960 tot 1964 te beschrijven;
- daarna, met bron 6, de militaire betrokkenheid van de Verenigde Staten bij Vietnam van 1960 tot 1964 te beschrijven.

B Het Tonkin-incident
Daarna ga je in op de verslaglegging van de gebeurtenissen in de Golf van Tonkin. Doe dat door:
- aan te tonen dat de beschrijving van de gebeurtenissen (bron 7) niet waarheidsgetrouw is.

Let op! Het vervolg van deze opdracht staat op de volgende pagina.
600063-2-120 3 Lees verder

### Pagina 4

C De rol van president Johnson 1964-1968
Vervolgens geef je aan welke rol president Johnson heeft gespeeld in het Vietnamconflict tussen 1964 en 1968. Dat doe je door:
• aan te geven op welke manier president Johnson de gebeurtenissen in de Golf van Tonkin gebruikt voor zijn Vietnambeleid.
• aan te geven in welk opzicht dat beleid in 1968 is gewijzigd en
• twee redenen te geven waardoor dat gebeurde.

D Conclusie: regeerde de leugen of heiligde het doel de middelen?
Je rondt je terugblik af met een beargumenteerde conclusie. Je verwerkt daarin:
• de betekenis die de gebeurtenissen in de eerste dagen van augustus 1964 hebben gehad voor de Vietnamoorlog en
• de rol die president Johnson daarin heeft gespeeld.
• Streep één van beide titels door en geef een argument voor de keuze van de titel die je laat staan.

Van kind tot burger: Volksopvoeding via het onderwijs in Nederland (1780-1920)

Tot 1795 werden in de Republiek de rooms-katholieke inwoners achtergesteld bij de calvinisten.
2p 13 Beschadigd vierkantje. Maak met twee voorbeelden duidelijk op welke wijze deze achterstelling zichtbaar werd.

Gebruik bron 8.
Gozewijn Loncq (1758-1835) is een patriot.
2p 14 Beschadigd vierkantje. Leg uit hoe hij zijn politieke opvattingen verbindt met het onderwijs.

De Schoolwet van 1806 kan zowel vernieuwend als behoudend genoemd worden.
4p 15 Beschadigd vierkantje. Maak duidelijk wat vernieuwend en wat behoudend was in deze wet.

Koning Willem I probeerde vanaf 1815 de nationale eenheid te bevorderen door het onderwijs. In 1830 bleek deze politiek was mislukt.
3p 16 Beschadigd vierkantje. Verklaar deze mislukking. Doe dat door uit te leggen waardoor voor 1830 de nationale eenheid niet bevorderd werd door in het onderwijs nadruk te leggen op:
• het geloof,
• de vaderlandse geschiedenis en
• de taal.

Gebruik bron 9.
Uit de vergelijking van de twee kaartjes blijkt, dat tussen 1810 en 1834 in het zuiden van Nederland maar weinig departementen van de Maatschappij tot Nut van 't Algemeen (het Nut) gesticht zijn.
2p 17 Beschadigd vierkantje. Verklaar dit vanuit de uitgangspunten van het Nut.

Gebruik bron 9.
Stel: je onderzoekt de verspreiding van het verlichte burgerschapsideaal in het begin van de negentiende eeuw. Voor zo'n onderzoek is deze bron enerzijds wel, anderzijds niet bruikbaar.
2p 18 Beschadigd vierkantje. Leg dit uit.

Gebruik bron 10.
Een historicus gebruikt deze tabel om aan te tonen dat in de negentiende eeuw in Nederland de welvaart onder de orthodox-protestanten stijgt.
4p 19 Beschadigd vierkantje. Geef de redenering waarmee de historicus de gegevens uit de tabel gebruikt om de ontwikkeling aan te tonen en formuleer twee bezwaren tegen zijn conclusie.

Gebruik bron 10.
De weerslag van de Pacificatie van 1917 is in deze tabel terug te vinden.
2p 20 Beschadigd vierkantje. Toon dit aan.

600063-2-12o 4 Lees verder
Voor alle eindexamens,

### Pagina 5

3p 21 In 1863 wordt als nieuw schooltype na de lagere school de HBS, de Hogere Burger School, ingevoerd. Reden voor die invoering was, dat het bestaande onderwijs niet meer voldeed.
Leg dit uit, door:
• eerst een economische verandering in die tijd te noemen.
• daarna uit te leggen welke nieuwe eis deze verandering aan het onderwijs stelde en
• ten slotte aan te geven voor welke bevolkingsgroep de HBS bedoeld was.

2p 22 Gebruik bron 11.
Leg uit of er in de bron sprake is van overtreding van de Kinderwet van Van Houten.

4p 23 Gebruik bron 11.
Deze bron vormt een illustratie van:
1 de gevolgen van het gezinspoolmodel en
2 de moeilijkheden bij het in praktijk brengen van de opvoedingsidealen van de Verlichting.
Toon dit voor beide aan.

2p 24 Gebruik bron 12.
Op grond van deze bron kun je concluderen dat:
1 het kabinet Kappeyne van de Coppello een liberaal kabinet is en
2 het idee van de nachtwakerstaat door dit kabinet wordt losgelaten.
Ondersteun beide conclusies met een argument uit de bron.

4p 25 Gebruik bron 13.
In deze bron komen gevolgen naar voren van de schoolwetten van 1857 en 1878.
Noem een voorschrift uit:
• de Schoolwet van 1857 en geef met een voorbeeld aan hoe dit in de bron naar voren komt
en
• de Schoolwet van 1878 en geef met een voorbeeld aan hoe dit in de bron naar voren komt.

2p 26 Gebruik bron 13.
Jan Ligthart is een voorbeeld van de manier waarop onderwijs aan het einde van de
negentiende eeuw kan bijdragen aan sociale mobiliteit.
Toon dit aan.

Een bewering:
Een verlichtingspedagoog zou de aanpak van moderne onderwijzers als Theo Thijssen en
Jan Ligthart onderwijs vinden.
2p 27 Op grond van welke redenering kan deze bewering worden gedaan?

De Schoolstrijd heeft ertoe bijgedragen dat de leerplicht in Nederland later werd ingevoerd
dan in andere West-Europese landen.
2p 28 Leg uit waardoor dat kwam.

Einde
600063-2-12o
5