# Eindexamen Geschiedenis VWO 2000 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/geschiedenis/2000/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
20 00
Tijd vak 1
Vrijdag 19 mei
9.00 – 12.00 uur
Geschiedenis en staatsinrichting
Vragenboekje
Dit examen bestaat uit 24 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg
gevraagd wordt, worden aan het antwoord
geen punten toegekend als deze verklaring of
uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
000007 12
Begin

### Pagina 2

Verderop in het examen bij vraag 10 bevindt zich een betoogopdracht. Reserveer voldoende tijd om deze opdracht te kunnen uitvoeren.

Een nieuwe eeuw, nieuwe verhoudingen?
Nederland 1880-1919: op het breukvlak van twee eeuwen

2p 1 De eerste vakvereniging in ons land ontsond onder typografen.
Leg uit dat dit samenhing met de aard van hun beroep.

Gebruik bron 1.
4p 2 A. De tekenaar van deze prent uit 1893 ziet de arbeider als het 'troetelkind van de siècle'.
B. Leg met behulp van de prent uit waarom de tekenaar de arbeider als troetelkind
afbeeldt.
C. Maak duidelijk dat deze weergave in 1893 aan de ene kant wel en aan de andere kant
niet juist is.

De Nederlandse Vrouwenbond tot Verhooging van het Zedelijk Bewustzijn zette zich in
voor uitbreiding van mogelijkheden van betaalde arbeid voor vrouwen en voor
afschaffing van het verbod op het onderzoek naar het vaderschap.
5p 3 A. Redeneer het verband tussen de hoofddoelstelling van de Vrouwenbond en de eis de
mogelijkheden voor betaalde arbeid voor vrouwen uit te breiden.
B. Verklaar waarom de afschaffing van het verbod op het onderzoek naar het vaderschap
een bestrijding van de dubbele moraal inhield.

Gebruik bron 2.
3p 4 De inhoud van de roman Hilda van Suylenborg leverde veel stof tot maatschappelijke
discussie. In het boek wordt het leven van een meisje uit de hogere burgerij beschreven.
Noem drie verschillende besluiten van Hilda waaruit blijkt dat ze breekt met het
leefpatroon van meisjes van haar stand en geef bij ieder besluit telkens aan
van een breuk sprake is.

Gebruik bron 2.
2p 5 Door de vrouwenbeweging werden rond 1900 diverse soorten argumenten gebruikt in
discussies met hun tegenstanders.
Toon met een citaat uit de bron aan welk soort argument Hilda toepast.

Gebruik bron 3.
Stel:
In een debat tussen historici komen twee opvattingen naar voren over het artikel tegen
homoseksualiteit in de ZedelijkheidsWet van 1911. Eén opvatting houdt in dat de sfeer
waarin dit artikel wordt aangenomen een sterke verschuiving in het ideologisch klimaat
gaat zien. In de andere opvatting is het wetsartikel slechts een persoonlijk initiatief van de
indiener, minister Regout.
6p 6 A. Leg telkens aan de hand van de bron uit, dat de bron door beide historici gebruikt kan
worden om de opvatting te ondersteunen.
B. Maak aannemelijk dat Schorer hier een liberale visie op het wetsartikel van Regout
verwoordt.

Gebruik bron 4.
4p 7 De bron bevat zowel economische als maatschappelijke motieven om de bouw van
nieuwe arbeiderswoningen te bevorderen.
Ontleen aan de bron twee van dergelijke motieven, één op economisch en één op
maatschappelijk gebied.

Gebruik bron 4.
2p 8 De prijsvraag wordt uitgeschreven door de Sociaal-technische vereeniging van
demokratische ingenieurs en architecten.
Maak met een gegeven uit de bron aannemelijk welke ideologische achtergrond de leden
van deze vereniging hebben.

000007 12 2 Lees verder


### Pagina 3

Gebruik bron 5.
Stel: je doet onderzoek naar deze vereniging en je wilt weten welke waarden deze wil
uitdragen.
4p 9 O
Ontleen aan het vaandel van de vereniging twee beeldelementen en verbind daaraan
telkens de waarde die de vereniging wil uitdragen.

14p 10 O
Een nieuwe eeuw, nieuwe verhoudingen?
Schrijf een betoog onder de titel 'Een nieuwe eeuw, nieuwe verhoudingen?' waarin je een
aantal veranderingen in de samenleving onderzoekt tussen 1880 en 1919.
De hoofdvraag die je daarbij moet beantwoorden is:
Vinden er zulke belangrijke veranderingen plaats tussen 1880 en 1919 dat je van nieuwe
verhoudingen kunt spreken?
Volg voor het schrijven van het betoog de onderstaande aanwijzingen:

Neem voor de samenhang van het betoog de titel en de cursief gedrukte kopjes over.

Veranderingen op het gebied van het gezin
A. Tussen 1880 en 1919 waren er belangrijke veranderingen gaande op het gebied van het
gezin.
Beschrijf twee van die veranderingen en geef telkens aan wat die verandering inhield
voor de onderlinge verhouding tussen de gezinsleden.

Veranderingen in de arbeidsverhoudingen
B. Tussen 1880 en 1919 is er veel veranderd in de verhouding tussen werkgevers en
werknemers.
Beschrijf de verhouding tussen arbeider en werkgever rond 1880 en leg uit wat in die
verhouding rond 1919 veranderd was. Geef van die verandering in de
arbeidsverhoudingen een passend voorbeeld.

Veranderingen in de verhouding tussen overheid en burger
C. Tussen 1880 en 1919 zijn er veranderingen opgetreden in de verhouding tussen
overheid en burgers.
Beschrijf wat er veranderde in de invloed van de burgers op de overheid tussen 1880 en
1919. Geef bij je beschrijving van deze verandering een passend voorbeeld.
Beschrijf vervolgens wat er veranderde in de invloed van de overheid op het leven van de
burgers tussen 1880 en 1919. Geef ook bij de beschrijving van deze verandering een
passend voorbeeld.

Werkelijk nieuwe verhoudingen?
D. In dit deel van je betoog breng je een nuancering aan. Geef aan welke kanttekeningen
je kunt plaatsen bij de veranderingen die je beschreven hebt. Doe dat voor
verhoudingen binnen de gezinnen, de arbeidsverhoudingen en voor de verhouding tussen
overheid en burger.

Conclusie
E. Tenslotte vel je een eindoordeel. Gebruik de gegevens uit je nuancering bij D en geef
nu telkens aan of de veranderingen doorslaggevend was. Zijn volgens jou de beschreven
veranderingen samen zo ingrijpend geweest dat je voor de hele Nederlandse samenleving
kunt spreken van 'Een nieuwe eeuw, nieuwe verhoudingen'?

000007 12
3
Lees verder

### Pagina 4

Duitsland en Europa, 1945-2000

11 (2p) De blokkade van Berlijn heeft ertoe bijgedragen dat de inwoners van de drie westelijke
zones geleidelijk de bezetters accepteerden als bondgenoten.
Geef hiervoor een verklaring.

Gebruik bron 6.
12 (2p) Minister Byrnes formuleert een nieuw Amerikaans economisch beleid ten aanzien van
Duitsland.
Leg uit hoe dit beleid in het westen van Duitsland spoedig zichtbaar werd.

Gebruik bron 6.
13 (4p) Ruim een jaar na afloop van de Tweede Wereldoorlog wordt steeds duidelijker welke
doelstellingen de regering van de Verenigde Staten zich stelt met betrekking tot de
toekomst van Duitsland. Achter iedere doelstelling schuilt ook een bepaalde vrees.
Ontleen aan de bron twee doelstellingen en noem telkens de daarachter liggende vrees
van de regering van de Verenigde Staten.

Gebruik de bronnen 7A
14 (4p) en 7B.
Bercdeneer aan de hand van telkens een beeld- én een tekstelement uit de bronnen 7A
en 7B dat er in de DDR en de Bondsrepubliek verschillend gedacht werd over de
toekomst van Duitsland.

Gebruik bron 7B.
15 (2p) Maak aanncmclijk dat er voor sommige West-Duitse politici zowel een idealistische als
een tactische reden bestond om de eis zoals die in het affiche geformuleerd is, naar voren
te brengen.

Gebruik bron 8.
16 (2p) Leg aan de hand van een citaat uit wat Brecht beschouwt als oorzaak van de opstand
van 1953 en leg uit op welke wijze hij het DDR-regiem op hun eigen ideologie aanvailt.

De SPD voerde in de jaren vijftig heftig oppositie tegen Adenauers politiek van
Westbinding en herbewapening in het kader van de Navo.
17 (4p) A. Leg uit dat de SPD zich tegen deze politiek van Adenauer verzette op grond van haar
opvatting over de toekomst van Duitsland.
B. Bercdeneer waarom het alternatief van de SPD in deze periode onvoldoende aansloeg
in de Bondsrepubliek.

18 (2p) Leg uit waarom na 1961 de Duitslandpolitiek van Adenauer niet meer voldeed.

In vergelijking met zijn voorganger vertoonde het buitenlands beleid van de
Schmidt elementen van verandering en elementen van continuïteit.
19 (4p) Toon dit met een voorbeeld voor beide elementen aan en geef daarbij telkens een
verklaring voor dit beleid.

000007 12 4 Lees verder


### Pagina 5

Gebruik de bronnen 9, 10 en 11.
8p 20 Stel: een historicus gebruikt de bronnen 9, 10, en 11 bij een onderzoek naar het leven van
burgers in de Nischengesellschaft van de DDR.
A. Ontleen aan de bronnen 9, 10 en 11 telkens een kenmerk van het openbare leven in
een Oostblokland als de DDR.
B. Leg per bron uit welk aspect van de Nischengesellschaft in het leven van de
geïnterviewde naar voren komt.
C. Leg uit welk belang het bewind in de DDR had bij het gedogen van de
Nischengesellschaft.
2p 21 Geef aan op welke manier het communistische systeem in Polen aan het eind van de
jaren tachtig werd aangetast.
2p 22 Maak aannemelijk dat de val van de DDR mogelijk werd door ontwikkelingen in de
andere Oostbloklanden.
Gebruik bron 12.
4p 23 In deze enquête worden vragen gesteld die een onderlinge samenhang vertonen.
A. Beredeneer dat er in de Franse antwoorden in samenhang sprake is van een
opmerkelijk standpunt.
B. Geef voor de antwoorden van de Polen een verklaring die teruggrijpt op de
Tweede Wereldoorlog.
Aan het eind van 1990 begon 1991 werd er in Nederland met gemengde gevoelens
gereageerd op de hereniging van Duitsland.
2p 24 Noem een reden waarom deze hereniging in Nederland negatief gewaardeerd werd én
een reden waarom dit positief gewaardeerd werd.
Einde
000007 12
5