# Eindexamen Fries VWO 2024 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2024/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2024
tijdvak 1
woensdag 29 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 35 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 35 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan
één zin, dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1017-a-24-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Moatst harkje nei watst net ferstiest

1p 1 Hoe wurdt it ûnderwerp yntrodusearre yn de ynlieding boppe de tekst?
A troch de kwaliteit fan oersettingen te bekritisearjen
B troch it hjoeddeiske belang fan oersetten te beneamen
C troch it proses fan oersetten te beskriuwen
D troch twa ferneamde oersetters te yntrodusearjen

1p 2 Alinea 1 begjint mei twa fragen.
Wurde dy yn alinea 1 beantwurde?
A Allinnich de earste fraach wurdt beantwurde.
B Allinnich de twadde fraach wurdt beantwurde.
C Beide fragen wurde beantwurde.
D Beide fragen wurde net beantwurde.

1p 3 Sitearje út alinea 1 de sin dy’t it bêste werjout wat Bas Belleman syn
beswier is tsjin it determinisme.

1p 4 “Dat jildt ... geniaal wêze.” (r. 13-18)
Wat is de funksje fan dy sin?
A Dy sin fungearret as in foarbehâld by it foargeande.
B Dy sin fungearret as in foarbyld by it foargeande.
C Dy sin fungearret as in gearfetting fan it foargeande.
D Dy sin fungearret as in tsjinstelling fan it foargeande.

1p 5 Wat is it ferbân tusken de alinea’s 1 en 2?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konkludearjend ferbân.
C It is in opsommend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p 6 “Shakespeare boartet mei de betizing.” (r. 32 en 33)
Sitearje út alinea 2 it sinpart dat werjout wêr’t de betizing by de lêzer út
bestiet.

1p 7 Wat is it ferbân tusken de alinea’s 3 en 4?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in opsommend ferbân.
C It is in tsjinstelling fan ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p 8 “Wylst wy no, better as lêzers yn de njoggentjinde iu, de ôfstan
oerbrêgje kinne”. (r. 63-66)
Hoe komt it dat de lêzer fan no dat better kin as de lêzer yn de
njoggentjinde iu?
Basearje dyn antwurd op alinea 4.

VW-1017-a-24-1-o
2 / 6
lees verder ►►►

### Pagina 3

'''As syn poëzij efterhel le liket, dan hat de oersetter syn wurk net goed dien.''' (r. 88-90)
1p 9 Mei hokker synonym fan ‘efterhel le’ typearret Belleman in oersetting fan in oersetter dy’t syn wurk net goed dien hat?

'''In soad minsken projektearje harrensels op him'''. (r. 104-106)
1p 10 Sitearje de sin dê’t út bliken docht dat Belleman him dêr sels ek skuldich oan makket.

1p 11 Hoe ferhâldt de fraach fan alinea 7 (r. 111-121) him ta alinea 6?
A It is in betingst.
B It is in ferliking.
C It is in taljochting.
D It is in tsjinstelling.

1p 12 Yn de alinea’s 8 en 9 giet Jabik Veenbaas yn op it belang fan de relaasje tusken oersettingen en it oerlibjen fan in taal. Sitearje út dy alinea’s de sin dy’t syn fyzje dêrop it bêste werjout.

1p 13 Yn alinea 8 leit Jabik Veenbaas de trijeslach translatio-imitatio-aemulatio út. Wat komt it bêste oerien mei wat er yn alinea 10 oer de Renêssânse en de Ferljochting seit?
A Renêssânse: aemulatio, Ferljochting: translatio
B Renêssânse: imitatio, Ferljochting: aemulatio
C Renêssânse: translatio, Ferljochting: imitatio
D Renêssânse: translatio, Ferljochting: aemulatio

1p 14 Yn rigel 196 hat Veenbaas it oer ‘troebel wetter’. Watfoar byldspraak wurdt dêr brûkt?
A It is in ferliking.
B It is in metafoar.
C It is in metonymia.
D It is in personifikaasje.

1p 15 Sitearje út alinea 12 de sin dy’t it bêste de haadgedachte fan dy alinea werjout.

1p 16 Wat is it doel fan de beide oersetters yn harren fraachpetear?
A Sy wolle ferdivedaarje en oantrune.
B Sy wolle ynformearje en oertsjûgje.
C Sy wolle oantrune en fermeitsje.
D Sy wolle oertsjûgje en ferdivedaarje.

VW-1017-a-24-1-o 3 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 4

De titel boppe de tekst is allinnich fan tapassing op it ynterview mei Bas Belleman.
1p 17 Hokker titel soe passend wêze foar de hiele tekst?
A De oersetter, syn taalark en Shakespeare
B Oersetting, betsjutting jaan en taalfataliteit
C Shakespeare, diversiteit en betsjutting jaan
D Taalfataliteit, oersettingen en taalark

Tekst 2 Ludditen doe en no

"Ambachtsllju wiene it – mar al ambachtsllju mei slopershammers."
(r. 1 en 2)
1p 18 Watfoar stylfiguer stiet der yn dy sin?
A hyperboal
B paradoks
C understatement
D wurdboarterij

1p 19 Wat is de funksje fan de alinea's 1 en 2?
A It is de oanlieding foar de tekst.
B It is de probleemstelling fan de tekst.
C It is in anekdoate.
D It is in histoaryske eftergrûn.

1p 20 Lis yn eigen wurden út wêrom't ludditen net anty-technologyk neamd wurde kinne.

"It wiene hooligans – mar dan al 'politike' hooligans." (r. 45-47)
1p 21 Wêrom wurde dizze minsken 'politike' hooligans neamd? Basearje dyn antwurd op alinea 5.

Yn alinea 7 giet it oer 'neo-ludditen'.
1p 22 Neam de oerienkomst tusken 'ludditen' en 'neo-ludditen'.

"My sprekke se oan omdat se fierder geane dèr't in soad kritsy ophâlde." (r. 72-74)
1p 23 Sitearje út dyselde alinea it sinpart dat dúdlik makket wêr't in soad kritsy ophâlde.

1p 24 Hoe komt it dat de telefoan neffens Mueller ûnderdiel is fan it kapitalistysk systeem? Basearje dyn antwurd op alinea 10.

VW-1017-a-24-1-o
4 / 6
lees verder

### Pagina 5

1p 25 Wat is it ferbân tusken de alinea’s 10 en 11?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in redenjouwend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

1p 26 Yn alinea 11 praat Mueller oer "falske romantyk”. (r. 120 en 121)
Sitearje it sinpart dat dy falske romantyk beskriuwt.

1p 27 Yn alinea 13 stiet "soksoarte byeffekten”. (r. 151 en 152)
Omskriuw yn eigen wurden wat de ûnderfining fan de wurknimmer is as
gefolch fan al dy byeffekten.
Basearje dyn antwurd op alinea 12.

Yn alinea 17 stiet dat Sadowski en twa kollega’s mei in foarstel komme
oangeande data.
1p 28 Wat is de essinsje fan dat foarstel?

"en dêrom moatte wy de kontrôle oer dy data krije.” (r. 242 en 243)
1p 29 Wa bedoelt Sadowski mei ‘wy’?

Mueller en Sadowski binne allebeide wittenskipper.
1p 30 Hoe neame beide wittenskippers harrensels noch mear?

1p 31 Ut hokker alinea('s) bestiet it ôfslutende part fan de tekst?

1p 32 Wat is it wichtichste doel fan de skriuwer?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje

1p 33 Wat is it wichtichste doel fan de beide wittenskippers dy’t oan it wurd
komme?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-1017-a-24-1-o 5/6 lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 34 “De nije ludditen derfoaroer freegje: kin it ek oars?” (r. 84-86)
Hokker fraach hie op it plak fan ‘kin it ek oars?’ stean kinnen?
A Hoe kinne wy leare fan de njoggentiger jierren?
B Hoe krije wy in ienfâldiger libben mei minder prikkels?
C Hoe stelle wy technology yn tsjinst fan de mienskip?
D Hoe wurde wy produktiver?
1p 35 Yn hokker alinea stiet in konkreet foarbyld fan “De nije ludditen derfoaroer
freegje: kin it ek oars?” (r. 84-86)?
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
VW-1017-a-24-1-0
einde