# Eindexamen Fries VWO 2018 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2018/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2018
tijdvak 1
dinsdag 29 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 38 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 44 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.

VW-1017-a-18-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 No time for losers

1p 1 Hoe yntrodusearret de skriuwer sportsosjoloich Ramón Spaaij?
A troch bewearingen fan it fuotbalbûn te ferlykjen mei befiningen fan
Spaaij
B troch in resint ûndersyk dat Spaaij yn Austraalië dien hat te beskriuwen
C troch inkelde saken dy't Spaaij op it aljemint brocht hat te neamen
D troch syn eigen miening oer de wichtichste konklúzjes fan Spaaij te
jaan

1p 2 "in wûndermiddel foar maatskiplik sear" (r. 13-14)
Hokker stylfiguer wurdt hjir brûkt?
A eufemisme
B hyperboal
C irony
D paradoks

1p 3 Wêrom giet de skriuwer yn alinea 2 yn op de opliedingseftergrûn fan
Spaaij?
Neffens de skriuwer
A is de opliedingseftergrûn fan Spaaij in ferklearring foar syn krityske
hâlding.
B jout de opliedingseftergrûn fan Spaaij oan dat hy breed oriïntearre is.
C lit de opliedingseftergrûn fan Spaaij sjen dat hy doel oer it ûnderwerp
hat.

De folgjende ynlieding heart by de fragen 4 en 5.
Ut alinea 2 docht bliken dat de fyzje fan Spaaij op sport ôfwiket fan de
gongbere fyzje dêrop. Hy stelt yn deselde alinea twa útwurkingen fan
sport foar it ‘hillich leauwen’ yn sport as heilsom middel oer.
1p 4 Sitearje it sinpart dêr't dy útwurkingen yn neamd wurde.
1p 5 Yn hokker twa alinea’s jout de skriuwer foarbylden fan dy útwurkingen?

De folgjende ynlieding hoart by de fragen 6 en 7.
Yn alinea 4 praat Spaaij fan in ‘myte’ (r. 89)
1p 6 Op hokker gedachte doelt hy?
1p 7 Wêrom neamt hy dy myte ûnsin?

1p 8 Hokker fan de ûndersteande sinnen jout de haadgedachte fan alinea 5 it
bêste wer?
It feit dat minderheden<bos> foar apart sporten
A bewiist dat sportklubs ornaris gjin feilige omjouwing binne.
B is in gefolch fan kwetsende uteringen troch oare sporters.
C lit sjen dat sy gjin nocht hawwe oan de hearskjende kultuer.
D toant oan dat sport net altyd in posityf maatskiplik effekt hat.

VW-1017-a-18-1-o 2/6 lees verder ► ► ►
Beschikbaar gesteld door Stichting Studiejbegeleiding Leiden (SSL).

### Pagina 3

1p 9 Lis út wêrom't sport yn Austraalië wol en yn Nederlân net in kearnelemint yn de nasjonale identiteitsfoarming wurden is.

De folgjende ynliden hoart by de fragen 10 en 11.
Yn it tekstpart dat bestiet út de alinea's 5 oant en mei 8 komme negative gefolgen fan de kultuer yn de sportwrâld oan 'e oarder. Yn alinea 5 wurde betinzen neamd dy't op ûndersyk basearre binne, en alinea 7 beskriuwt in ynsident.

1p 10 Wat is de oerienkomst tusken wat de útkomsten fan dat ûndersyk beskriuwe en it ynsident út alinea 7?
1p 11 Wat is de oerienkomst tusken de ûndersyksbefiningen en de reaksje fan de sportwrâld op dat ynsident?

"“It idee dat rasisme bestiet yn it Australian football, dêr is hast net oer te praten.” (r. 167-169)
1p 12 Hokker earder neamd feit liket dêrmei yn tsjinspraak te wêzen?

“Nimmen wurdt graach konfrontearre mei syn eigen demoanen.” (r. 176-177)
1p 13 Lis út wat mei dy sin bedoeld wurdt.

Yn de alinea's 9 en 10 wurdt yngien op twa ûntjouwingen dy't de Olympyske Spelen en sportbûnen oanbelangje.
2p 14 Beskriuw de beide ûntwikkelingen yn dyn eigen wurden.
Brûk net mear as 30 wurden.

1p 15 Hokker ferskil yn it beneierjen fan migraten wurdt neamd yn alinea 11?

1p 16 Wat is it ferbân tusken it tekstpart "Moat men ... dominante kultuer." (r. 237-239) en alinea 12?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in redenjend ferbân.
D It is in tsjinsteldend ferbân.

"“Hoe bliuwt in sportklup relevant yn in feroarjende wrâld?" (r. 215-217)
Op dy fraach is, ôfgeande op de alinea's 11 oant en mei 13, in algemien antwurd mooglik.
1p 17 Formulearje dat antwurd.

Neffens Spaai kostet it noch tiid foardat de sportkultuer yn Nederlân feroarje sil. (alinea 13)
2p 18 Hokker twa saken moatte yn alle gefallen barre neffens him?

VW-1017-a-18-1-o 3 / 6
lees verder ►►►

### Pagina 4

De volgende inleiding hoort bij de vragen 19 en 20.
De tekst bestiet rûchwei út fiif parten:
1 Yntroduksje en stânpunt Ramón Spaaij
2 Arguminten foar it stânpunt
3 Sportkultuer yn AustraIië
4 Negative ûntwikkelingen yn de sportwrâld
5 Foarbylden fan problemen en mooglike oplossingen
1p 19 By hokker alinea begjint tekstpart 3?
A by alinea 6
B by alinea 7
C by alinea 8
1p 20 By hokker alinea begjint tekstpart 5?
A by alinea 11
B by alinea 12
C by alinea 13
De titel fan de tekst is 'No time for losers'.
1p 21 Lis op basis fan de tekst út wêr't de titel op doelt.
Tekst 2 It rûge ferline fan streektaalmuzyk
1p 22 Wat is it ferbân tusken de alinea's 1 en 2?
A Yn alinea 2 wurdt fierder útlein wat yn alinea 1 sein is.
B Yn alinea 2 wurdt in ferliking makke mei wat yn alinea 1 sein is.
C Yn alinea 2 wurdt in oanfolling jûn op wat yn alinea 1 sein is.
D Yn alinea 2 wurdt in stânpunt delset oer wat yn alinea 1 sein is.
1p 23 Mei hokker funksje kin de funksje fan alinea 4 it bêste omskreaun wurde?
A definysje
B karakterisearring
C konklúzje
D oardiel
1p 24 Wat is neffens alinea 6 de oarsaak fan de sterke belstelling foar de heidebewenner?
A argewaasje oer it ûnbekende
B eangst foar it ûnbekende
C fernuvering oer it ûnbekende
D identifikaasje mei it ûnbekende
VW-1017-a-18-1-o 4 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 25 Wêrtrôch naam neffens alinea 6 de sterke belangsten foar de heidebewenner fierder ta?
A yndustrialisaasje
B yntegraasje
C kolonisaasje
D konsintraasje
E migraasje

Yn de alinea's 5 en 6 wurdt yngien op de hâlding fan de boargerij nei de heidebewenner ta as gefolch fan ûntjouwingen troch de tiid hinne.
3p 26 Jou yn ûndersteand skema oan hokker twa ûntjouwingen oft dat binne en hoe't de byldfoarming fan de boargerij dêrtrôch beyfloede waard.
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: "ûntjouwing" en "byldfoarming boargerij". In de eerste kolom staan de rijen "Fan de lette achtjinse iuw ôf:" en "Ein njoggentjinde iuw:".]

Ut de beskriuwing fan de alinea's 5 en 6 kin konkludearre wurde dat it libben fan de heidebewenner yn tal optsichten yngeand wizige.
1p 27 Neam twa soarten libbensomstannichheden dy't wizige.

1p 28 Omskriuw wa't Hepkema bedoelt mei “de frjemdling” (r. 86).

De feroarings dy't in njoggentjinde iuw op de heidefjilden plakfûn hawwe (alinea 6), kinne gearfette wurde mei twa wurden dy't yn alinea 5 neamd binne.
1p 29 Hokker twa wurden binne dat?

De folgjende ynliding hoart by de fragen 30 tot en met 32.
Yn alinea 8 wurdt sein dat de kultuer fan de eigen streek útfergrutte waard as in soarte tsjinwicht tsjin grutskalige maatskiplike feroarings.
1p 30 Hokker foarbyld wurdt jûn yn alinea 7?
1p 31 Hokker foarbyld neamt de skriuwer yn alinea 9 foar it hjoeddeiske libben?
1p 32 Wat is it ferskil tusken beide foarbylden?
Helje dyn antwurd út alinea 10.

1p 33 Wat lit de skriuwer mei it foarbyld fan de band de Doelleazen yn alinea 11 sjen?

Let op: de lêste fragen fan dit eksamen stean op de folgjende pagina.

VW-1017-a-18-1-o 5 / 6 lees verder


### Pagina 6

De volgende inleiding hoort bij de vragen 34 en 35.
De tekst kin nei de yntroduksje oer streektaalmuzykegroepen ferdield
wurde yn twa opienfolgjende parten:
1 De heidebewenner
2 Heiderock
34 By hokker alinea begjint tekstpart 1?
A by alinea 4
B by alinea 5
C by alinea 6
35 By hokker alinea begjint tekstpart 2?
A by alinea 7
B by alinea 8
C by alinea 9
36 Yn de tekst wurde ferskate groearringen neamd dy't in fassinaasje
hawwe foar it 'rûge ferline', dêrûnder:
1 Friezen dy't nei de Twadde Wrâldoarloch boeksen as dy fan Rink fan
der Velde kochten
2 Hjoeddeiske bands en muzykegroepen
Jou foar elke groep oan hoe't dy fassinaasje derút sjocht.
37 Yn it begjin (alinea's 1 en 2) en yn it slot (alinea's 11 oant en mei 13) fan
de tekst wurde oerienkomsten beskreaun tusken de band Rowwen Hèze
en (guon fan) de yn de tekst neamde muzykegroepen út De Wâlden.
Neam de trije oerienkomsten.
38 Wat foar tekstsoarte is 'It rûge ferline fan streektaalmuzyk'?
A It is in redearring.
B It is in skôging.
C It is in útsetting.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1017-a-18-1-0 6/6 einde