# Eindexamen Fries VWO 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2017
tijd vak 1
woensdag 24 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 33 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 44 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1017-a-17-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Stille maitiid

"Dêr't dy it hearren en sjen trije desennia lyn fergie ast troch it lân rûnst,
dêr'tst noch mar in jier of sân lyn om healwei fiven wekker waardst fan it
fûgelleven, dêr hearst no in iensume skries of ljip en, hiel komsilden, in
ljurk." (r. 7-13)
1p 1 Hokker stylfiguer brûkt de skriuwer hjir?
A irony
B paradoks
C tsjinstelling
D understatement

1p 2 Wat is de relaasje tusken it tekstpart "Dêr't dy ...
wjerlikheid wurden."
(r. 7-16) en it tekstpart "Sa'n soarte ... Fryske Greidhoeke." (r. 16-26) yn
alinea 2?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in redenjouwend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

"de Brabannisearrring fan Fryslân, en dan benammen dy fan de flakke,
karakteristike Fryske Greidhoeke." (r. 23-26)
Fierderop yn de tekst giet de skriuwer hjir ynhâldlik op yn.
1p 3 Sitearje it sinpart dêr't de skriuwer foarbylden yn jout fan dy
Brabannisearrring.
Helje dyn antwurd út de alinea's 3 oant en mei 5.

Onderstaande inleiding hoart bij de vragen 4 en 5.
"Histoarysk besjoen ferkeart dizze krite yn in, planút sein, revolúsjonêre
oerongsfaZe." (r. 30-32)
4 Jou út alinea 3 de wurdgroep dy't as omskriuwing mei soartgelikense
betsjutting fan 'revolúsjonêr' opfette wurde kin.
2p 5 Karakterisearje dy revolúsjonêre oerongsfaZe oan 'e hân fan twa
skaaimerken.
Helje dyn antwurd út de alinea's 3 en 4.

"Kommentators en polity sy strofffeje oerinoar hinne as it te rêden is om
harren reewilligens om foar dit karakteristike gea op te kommen."
(r. 65-69)
1p 6 Hokker stylfiguer brûkt de skriuwer hjir?
A hyperboal
B paradoks
C tsjinstelling
D understatement

VW-1017-a-17-1-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

2p 7 Yn alinea 5 komt de skriuwer op in tsjinstelling.
Formulearje dy tsjinstelling.
1p 8 "Yn dizze tiid, en yn dit lânskip bout in iensume Fryske arsjitekt, Rein
Hofstra, syn brêgen. Brêgen oer autodiken, mar foaral ek brêgen tusken it
âlde en it nije Fryslân." (r. 87-91)
Hokker stylfiguer brûkt de skriuwer hjir?
A hyperboal
B paradoks
C tsjinstelling
D wurdboarterij
2p 9 Wêrom neamt de skriuwer Rein Hofstra in iensume arsjitekt?
Neam twa redens en basearje dyn antwurd op alinea 6.
2p 10 Yn alinea 7 jout de skriuwer syn fyzje op skijntme.
Neam de twa wichtichste eleminten út syn gedachte gong.
1p 11 Hokker funksje hat alinea 7 yn relaasje ta alinea 6?
A Alinea 7 jout in foarbyld by wat yn alinea 6 sein wurdt.
B Alinea 7 jout in nuansering fan wat yn alinea 6 sein wurdt.
C Alinea 7 jout in oanfolling op wat yn alinea 6 sein wurdt.
D Alinea 7 jout in oardiel oer wat yn alinea 6 sein wurdt.
"Wêrom swalket it arsjitektewurk hjir te faak hinne en wer tusken Gamma-
bousels út goedkeape Lego-dozen en in sweeslaggerich sabearre
kastieltsje yn it lân by Mantgum?" (r. 142-146)
1p 12 Op hokker wize wurde de twa foarbylden troch de skriuwer brûkt?
A In Gamma-bousel en it kastieltsje binne beide bedoeld as negative
foarbylden.
B In Gamma-bousel en it kastieltsje binne beide bedoeld as positive
foarbylden.
C In Gamma-bousel is bedoeld as in negatyf foarbyld en it kastieltsje as
in posityf foarbyld.
D In Gamma-bousel is bedoeld as in posityf foarbyld en it kastieltsje as
in negatyf foarbyld.
De skriuwer en Goffe Jensma wurdearje it begryp 'ferbylde mienskip'
ferskillend.
2p 13 Lis beide stânpunten út op basis fan de alinea's 8 en 9.
2p 14 "It binne te ferwachtsjen gedrachspatroanen." (r. 205-206)
Op hokker twa gedrachspatroanen doelt Mak hjir?
VW-1017-a-17-1-o 3 / 6
lees verder

### Pagina 4

1p 15 "Place Matters" is it grutte biedwurd fan dit desennium." (r. 220-221)
Lis yn eigen wurden út wat mei 'Place Matters' bedoeld wurdt.
Sykje dyn antwurd yn alinea 10.

"It giet wol om folle mear diskusje oer dat lânskip, om mear fragen oer
saken dy't no mar as al te fanselssprekkend akseptearre wurde."
(r. 233-237)
1p 16 Yn hokker alinea hat de skriuwer it dúdlikst oanjûn wêrom't dy diskusje sa
wichtich is foar it Fryske lânskip?
A yn alinea 5
B yn alinea 6
C yn alinea 7

De skriuwer jout op ferskate wizen ynfolling oan it elemint 'stilte' út de titel
fan de tekst.
2p 17 Neam twa aspekten dêr't de skriuwer mei nei stilte ferwiist.

1p 18 Wat wol de skriuwer benammen berikke mei dizze tekst?
A De skriuwer wol de lêzer ferdivideareje mei ferhalen oer de ûntjouwing
fan it Fryske lânskip.
B De skriuwer wol de lêzer ynformearje oer de ynrjochting fan it Fryske
lânskip troch de jierren hinne.
C De skriuwer wol de lêzer oantrune ta it koesterjen fan it Fryske lânskip
en de Fryske identiteit.
D De skriuwer wol de lêzer oertsjûgje fan it belang fan mear ynhâldike
diskusje oer it Fryske lânskip.

Tekst 2 It each rekket net útsjoen en it ear net útharke

1p 19 Hoe ferhâlde de alinea's 1 oant en mei 3 harren tainoar?
De alinea's foarmje in opsomming fan
A anekdoaten oer Omrop Fryslân.
B punten út de nota fan Dekker.
C resinte feroaringen yn medialân.
D stânpunten fan de regionale omrop.

2p 20 Sitearje út alinea 2 twa sinparten dy't in miening fan de skriuwer
werjouwe.

1p 21 Lis út wat bedoeld wurdt mei de opmerking dat Jan Koster "de beide
fuotten yn ien hoas hat". (r. 75-76)

VW-1017-a-17-1-o 4 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 5

"de oanslutting mei sawol omjouwing as eigen minsken in bytsje ferlern
hat." (r. 98-100)
1p 22 Wêr docht it neffens de skriuwer út bliken dat Jan Koster dy oanslutting
kwyt is?
A dat er de santjin miljoen dy't frege wurdt derby leveret
B dat er foar in grut part tefreden is mei de plannen fan Dekker
C dat er it ferline fan syn organisaasje net wat better neigien hat
D dat er tegearre mei de provinsje in yllúzje neijaget

"It nivo fan de skoalkrante wurdt mear as ien kear helle, mar dat is noch
krekt te leech as men de goed tolve miljoen euro's neitelt dy't de Omrop
lierliks oan publike middels kriget." (r. 139-144)
1p 23 Fan hokker bysûnder taalgebrûk is hjir sprake?
A eufemisme
B paradoks
C sarkasme
D understatement

Yn alinea 8 giet de skriuwer yn op it brûken fan de Fryske taal troeh de
Omrop. Hy neamt twa mooglike effekten hjirfan.
2p 24 Jou beide effekten.

"Wol graach op 'e tiid it salaris barre en fierders, yn de bêste nije
provinsjale tradysje, gjin bemuoiallen op it eigen stee." (r. 196-200)
1p 25 Fan hokker drôcdren is hjir sprake?
A in falske ferliking
B in persoanlike oanfal
C in te hastige generalisaasje
D it ûntdûken fan de bewiislêst

Op hokker ûndersied giet de skriuwer yn alinea 10?

2p 27 YN de alinea's 7 oant en mei 10 leveret de skriuwer krityk op de
meiwurkers fan Omrop Fryslân.
Jou oan wat de twa wichtichste kritykpunten fan de skriuwer binne.

1p 28 Wat is de wichtichste reden dat de skriuwer it ferlern fan de
selsstannigens fan Omrop Fryslân posityf fynt?

Let op: de earste fragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-1017-a-17-1-o 5/6 lees verder ►►►

### Pagina 6

Deze inleiding hoart by de vragen 29 en 30.
De keam fan de tekst, tusken ynlieding en slotalinea, kin mei
ûndersteande kopkes yn trije opienfolgjende parten opdield wurde:
Part 1: Skiednis
Part 2: Kwaliteit
Part 3: Selsstannigens
1p 29 By hokker alinea begjint part 2?
A alinea 4
B alinea 5
C alinea 6
D alinea 7
1p 30 By hokker alinea begjint part 3?
A alinea 8
B alinea 9
C alinea 10
D alinea 11
2p 31 Jou de haadgedachte fan de tekst.
Brûk net mear as 25 wurden.
Tekst 3
"De tafoge weande fan sjoernalistyksit yn it ûndersyk, de hifkjende taak,
it yn kaart bringen fan wat der op in djipper nivo bart yn de provinsje, hoe't
dat yn in grutter ferhaal past."
De kontrolearjende taak fan de regionale sjoernalistyk wurdt ek neamd yn
de nota fan steatssiktaris Dekker.
1p 32 Mei hokker wurd(groep) wurdt dêr yn de tekst fan Hemminga nei ferwiisd?
1p 33 Is Hemminga it iens mei it pleit fan Broersma oer it ferlet fan de
krantelêzer?
Ljochtsje dyn antwurd ta troch de oerienkomst of krekt it ferskil tusken
beide stânpunten te jaan.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1017-a-17-1-o einde