# Eindexamen Fries VWO 2016 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2016/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2016
tijdvak 1
vrijdag 27 mei
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1017-a-16-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 De race tsjin de masine
1p 1 Hokker funksje hat alinea 1?
De skriuwer jout de probleemstelling oan
A tro ch in geartfeard foarôf te jaan.
B tro ch in yllustrearjend barren te fertellen.
C tro ch yn 't foar in konklúzje te lûken.
D tro ch syn miening te ferkundigjen.
1p 2 Wat is it ferbân tusken alinea 1 en alinea 2?
A It is in konklúdearjend ferbân.
B It is in oarsaklik/re denjouwend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.
1p 3 "sûnder dat der foarearst in soad nije banen foaroer steane." (r. 35-36)
Jou yn eigen wurden oan wat de skriuwer hjir bedoelt.
Brûk net mear as 15 wurden.
1p 4 Fan hokker type argumintaasje is sprake yn alinea 2?
It is in argumintaasje op basis fan
A autoriteit.
B emoasje.
C foarbylden.
D in moreel oardiel.
1p 5 "En dat is noch mar it begjin" (r. 60)
Jou oan wat mei 'dat' bedoeld wurdt.
1p 6 "yn dûzeljend tempo" (r. 73-74)
Mei hokker wurdgroep waard earder yn de tekst it tempo fan
technologyske útjouwingen oantsjut?
1p 7 Hoe slút alinea 5 oan op alinea 4?
Alinea 5 slút op alinea 4 oan
A mei in anekdoate.
B mei in ferklearring.
C mei in nuansering.
D mei in wjerliszing.
2p 8 "Wy binne al goed twahûndert jier benaud fan masinen" (r. 76-77)
Yn hoefier is dat benaud-wêzen neffens Brynjolfsson terjochte?
Meitsje in ûnderskied tusken it earste en twadde masinetiidrek en ljochtsje
dyn antwurd en ta.
VW-1017-a-16-1-o 2 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 3

2p 9 Alînea 6 kin yn twa dielen opdield wurde.
Sitearje de sin d'r 't twadde stik mei begjint.
Ljachtsje dyn antwurd ta.

1p 10 “de typyske middenbanen, lykas rûtinemjittich wurk op it kantoar of yn de
yndustry.” (r. 122-124)
Sitearje út alinea 3 it sinpart dat werjout wa't sokke banen hawwe.

Deze inleiding hoort bij de vragen 11 en 12.
“Dy minsken besykje it ferline te beskermjen tsjin de takomst.”
(r. 194-196)
1p 11 Jou yn eigen wurden oan wat mei dy sin bedoeld wurdt.
2p 12 Notearje de beide aspekten yn de boppesteande hâlding dy't McAfee
ôfwîist. Basearje dyn antwurd op alinea 9.

Yn alinea 10 formulearret Brynjolfsson trije advizen yn it ramt fan de
konsekwinsjes fan it twadde masinetiîdrek foar learen en it ûntwikkeljen
fan feardichheden. Dêrby jout er ek in taljochting mei ien of mear
foarbylden.
4p 13 Neam de trije advizen en jou by elk advys de útworking.
Brûk foar dyn antwurd de opset fan ûndersteand skema. Tink derom: by it
earste advys bestiet de útworking út twa foarbylden.

[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: 'advys' en 'útwurking'. Rij 1 heeft 'advys' 1 en een lege cel voor 'útwurking'. Rij 2 heeft 'advys' 2 en een lege cel voor 'útwurking'. Rij 3 heeft 'advys' 3 en een lege cel voor 'útwurking'.]

1p 14 Op hokker wize soe de fierdere ûntwikkeling fan it twadde masinetiîdrek it
bestean fan minsken 'woltienrich' (r. 240) meitsje kinne neffens McAfee?

Deze inleiding hoort bij de vragen 15 en 16.
De tekst kin nei de earste trije alinea’s rûchwei yn fjouwer parten ferdield
wurde:
1 histoaryske ûntjouwing en hjoeddeiske problematyk
2 de gong en kompleksiteit fan de feroarigen
3 omgean mei de nije situaasjes
1p 15 By hokker alinea begjint part 2?
1p 16 By hokker alinea begjint part 3?

2p 17 De titel fan de tekst is 'De race tsjin de masine'.
Jou op basis fan de tekst oan op hokker twa manieren minsken tsjin de
masine race.

VW-1017-a-16-1-o 3 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 18 Hokker sin jout de haadgedachte fan dizze tekst ynhâldlik it bêste wer?
A “Troch al ... de technology.” (r. 200 - 204)
B “Der binne ... hâldber bliuwe.” (r. 219-221)
C “De reden ... te wêzen.” (r. 229-232)
D “Technologyske foarútgong ... negative sin.” (r. 255-260)

Tekst 2 Maatskiplik better teplak troc h mear ûnderwiis?

1p 19 Wat is de funksje fan alinea 1?
De alinea liedt de tekst yn mei
A in konklúzje.
B in oanlieding.
C in probleem.
D in stânpunt.

1p 20 Wat is it ferbân tusken alinea 2 en alinea 3?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in oarsaklik/redendjûwend ferbân.
C It is in opsommend ferbân.
D It is in tsjinstellend ferbân.

2p 21 “De swierrichheden dy’t Young yn syn boek oan ’e oarder stelt, binne
noch tige aktueel.” (r. 18-20)
Neam twa saken dy’t yn it boek út 1958 beskreaun wurde en dy’t neffens
de skriuwer útkomme kinne.
Helje dyn antwurd út de alinea’s 2 en 3.

1p 22 Lis út wat bedoeld wurdt mei “De juste man op de juste
plak.” (r. 15-16)
Basearje dyn antwurd op de alinea’s 2 oant en mei 4.

3p 23 “It is ûnsinnige en kwise-aardige ûntjouwing mei negative gefolgen foar
beukers, dy’t noch boartsjendewei hearre te learen.” (r. 65-69)
Neam trije ûnderdielen fan de ûntjouwing dê’t de skriuwer hjir op doelt
wat beukers oanbelanget.

1p 24 Fan hokker bysûnder taalgebrûk is sprake yn de sin “De meritokratyske
beam is grut wurden, mar wat te dwaan mei dyjingen dy’t yn it skaad
dêrfan bliuwe?” (r. 82-85)?
A It is in hyperboal.
B It is in metafoar.
C It is in paradoks.
D It is in personifikaasje.

VW-1017-a-16-1-o 4/6
lees verder

### Pagina 5

2p 25 Lis yn eigen wurden út wat mei “De meritokratyske beam is grut wurden” (r. 82-83) en “dyjingen dy’t yn it skaad dêrfan bliuwe” (r. 84-85) bedoeld wurdt.
1p 26 Sitearje út alinea 4 de sin dêr’t de skriuwer in argumint basearre op ûnderfining yn jout.
1p 27 “Der is in enoarme ferkringing, mei as gefolch dat minken mei minder oplieding datselde wurk net krije.” (r. 116-119) Wat is de oarsaak fan dy ferkringing?
1p 28 “Sadwaande is it begryplik dat de jongerein ‘studeare’ by it middelber of heger beropsûnderwiis. Hegeskoallen en universiteiten meitsje mar al te graach gebrûk fan dy jacht op ‘hege’ opliedingen.” (r. 119-124) Lis út wêrom’t de skriuwer hjir it wurd ‘hege’ tusken oanhellingstekens set hat.
1p 29 Wat wurdt bedoeld mei “It ûnderwiis as ‘de rêchbonke fan de ûngelikensens” (r. 157-159)?
A It ûnderwiis feroarsaket ûngelikensens fanwegen te min oeriensstimming yn it lesoanbod.
B It ûnderwiis giet tefolle út fan it idee dat ûngelikensens de minsklike natuer is.
C It ûnderwiis is de wichtichste feroarsaker fan ûngelikensens.
D It ûnderwiis liint him net foar de westerkse myte dat elkenien gelyk is.
1p 30 “Learlingen dy’t bûten de boat falle, wurdt oanpraat dat se te min witte of kinne, mar it is de fiksje fan it gelyk-wêzen dy’t de problemen jout.” (r. 185-188) Wat wie it gefolch foar it ûnderwiisprogramma fan dy fiksje? Basearje dyn antwurd op alinea 8.
2p 31 “It is net maklik om op it goede spoar te kommen.” (r. 189-190) Hokker twa soarten groepsbelang dy’t hjirby in rol spylje neamt de skriuwer yn alinea 9? Notearje ek wat dy belangen ynhâlde.
1p 32 “It is net maklik om op it goede spoar te kommen.” (r. 189-190) Fan hokker bysûnder taalgebrûk is hjir sprake?
A It is in hyperboal.
B It is in metafoar.
C It is in paradoks.
D It is in personifikaasje.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
VW-1017-a-16-1-o 5/6 lees verder ► ► ►

### Pagina 6

1p 33 "Ik mei hoopje dat soks sa bliuwt." (r. 215-216)
Wêr doelt de skriuwer op mei ‘soks’?
Hy doelt op it feit dat
A der ferskillende partijen binne dy’t besykje om it ûnderwiis nei in heger
plan te tillen.
B der in enoarme koartse om skoallen hinne is fan minsken dy’t dêroan
fertsjinje.
C der minsken binne dy’t net foldogge oan wat fan harren ferwachte
wurdt.
D net elkenien belang hat by it hanthavenjen fan de tastân yn it
ûnderwiis.

2p 34 "In mear realistyske opfetting oer wat ûnderwiis wol of net ta stân bringe
kin" (r. 220-222)
Lis út wat de skriuwer ûnder in realistyske opfetting oer it ûnderwiis
ferstiet en neam it foarbyld dat hy dêrby jout.
Basearje dyn antwurd op alinea 7.

1p 35 Wat foar tekstsoarte is ‘Maatskiplik better teplak troch mear ûnderwiis’?’
A It is in redearing.
B It is in skôging.
C It is in úttiensetting.

1p 36 Wat is de haadgedachte fan dizze tekst?
A Der moatte mear wurdearring wêze foar minsken dy’t mei de
hannen wurkje.
B Oft immen in goede baan fynt, wurdt foar it grutste part bepaald troch
komôf.
C Op Nederlânske skoallen wurdt der tefolle oanbean op itselde nivo
oan alle learlingen.
D Underwiis yn de hjoeddeiske foarm is gjin garânsje foar in bettere
maatskiplike posysje.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1017-a-16-1-0 6 / 6 einde