# Eindexamen Fries VWO 2014 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2014/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2014
tijdvak 1
maandag 26 mei
13.30 - 16.00 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 36 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 48 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord
behaald kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1017-a-14-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Fryslân: it bêste lân of it bêste merk fan d' ierde?

1p 1 Hoe wurdt it ûnderwerp fan de tekst yn alinea 1 ynlaat?
Yn alinea 1 wurdt
A in foarbyld fan in mediahype jûn.
B in gearfetting fan de rest fan de tekst jûn.
C in konklúzje foarôf jûn.
D in pakkende útspr aak oer it sintrale tema jûn.

1p 2 Wat is it ferbân tusken alinea 1 en alinea 2?
A It is in ferlykjend ferbân.
B It is in konklaudearende ferbân.
C It is in oarsaklik/redensjoudend ferbân.
D It is in útlissend ferbân.

1p 3 Fan hokker bysûnder taalgebrûk is yn it tekstpart “Pleiten fan ... berikt hienen." (r. 44-48) sprake?
A It is in hyperbal.
B It is in metafoar.
C It is in personifikaasje.
D It is sarkasme.

1p 4 Lis út wat it ferbân is tusken it sinpart "It publike ... yn ienrichtingsmonologen” (r. 41-43) en de sin “Kritske en ... soere sechstigers" (r. 61-67).

Kritske en skeptyske lûden wurde neffens de skriuwer ferbûn mei synisme (r. 61-64).

2p 5 Hokker twa sinparten ûnderstrekje dat ûnderstelde synisme?

1p 6 Om hokker reden woe de kultuerdeputearre de saak wat delbêdzje (r. 77-78)?

Dizze ynlieding heart by de fragen 7 en 8.
“De ferklearring dêrfoar leit benammen yn de hege ferwachtingen fan de impact en de ekonomyske opbringsten dy’t him om de titel fan *European Capital of Culture* hinne foarme hawwe.” (r. 93-98)

2p 7 Wat hâlde dy hege ferwachtingen yn?
Helje dyn antwurd út alinea 6.

1p 8 Wurde dy hege ferwachtingen neffens de skriuwer altyd wiermakke?
Motivearje dyn antwurd.

Yn alinea 9 wurde trije tsjinstellingen neamd yn it omgean mei de Fryske identiteit tusken earder en no.

2p 9 Jou dy trije tsjinstellingen en brûk dêrby de wurden ‘earder’ en ‘no’.

VW-1017-a-14-1-o 2 / 6 lees verder ►►►
Beschikbaar gesteld door Stichting Studiebelgeleding Leiden (SSL).

### Pagina 3

“De lêste jierren hat geografyske marketing him ûnttûn fan it promoaten
fan in stêd of regio ta it meitsjen en oanskerpjen fan in winsklike
identiteit." (r. 148-152)
3a (10p) Beskriuw yn eigen wurden de ûntwikkeling dy’t de skriuwer yn alinea 10
útienset. Jou dêrby oan:
– hoe’t de situaasje earder wie;
– hokker neidiel sjoen waard;
– hoe’t de situaasje no is.
1p 11 Wat seach Kiestra as úteinlik gefolch fan dat ‘oanfetten’ fan it Frysk-
eigene troch de opkommende yndustry (alinea 11)? Basearje dyn antwurd
op alinea 11.
2p 12 Omskriuw yn eigen wurden wat de troch de skriuwer ûnderstelde
tsjinstelling is tusken it sizzen en dwaan fan Jukema. Basearje dyn
antwurd op de alinea’s 12 en 13.
Brûk net mear as 45 wurden.

Dizze ynlieding heart by de fragen 13 en 14.
De tekst kin opdield wurde yn fjouwer parten mei de neikommende
dielûnderwerpen:
1 Diskusje yn it kader fan it tarieden fan KH2018
2 Eftergrûn fan de diskusje
3 (Utlis fan) it begryp regiromoasje yn ’e Fryske kontekst
4 Regiromoasje yn de plannen foar KH2018

1p 13 By hokker alinea begjint diel 2?
1p 14 By hokker alinea begjint diel 4?
2p 15 Hoe soe de skriuwer de fraach yn de titel foar himsels beantwurdzje?
Motivearje dat antwurd mei in sitaat.
1p 16 Wat foar tekstsoarte is ‘Fryslân: it bêste lân of it bêste merk fan d’ierde’?
A It is in redenearring.
B It is in skôging.
C It is in útiensetting.
VW-1017-a-14-1-o 3/6 lees verder ►►►

### Pagina 4

Tekst 2 De held moat weromkomme

1p 17 Hoe wurdt it ûnderwerp fan de tekst yn it tekstpart fan alinea 1 oant en
mei 3 ynlaat?
Yn it tekstpart fan de alinea’s 1 oant en mei 3 wurdt
A de konklúzje foarôf jûn.
B de oanlieding foar it artikel jûn.
C in gearfetting fan de rest fan de tekst jûn.
D in tal anekdoaten jûn.

Neffens Drees-biograaf Hans Daalder kin men mei ferhalen sa as dy út
alinea 1 wol in boek skriuwe. (r. 12-15)
1p 18 Sitearje út de alinea’s 2 oant en mei 4 de sin dèr’t de skriuwer yn
ornearret dat ferhalen oer Drees boustiennen foar in libbensbeskriuwing
wêze kinne.

1p 19 Wat is it ferbân tusken “Hy wie … de boarger” (r. 25-28) en “Soberheid wie
in morele plicht” (r. 28-29)?
A It is in konkludearjend ferbân.
B It is in opsommend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

Understeande ynlieding heart by de fragen 20 en 21.
Yn r. 56-59 stiet dizze stelling:
“No ja, men sil der altyd wat fan opstekke, mar dan dan benammen fan
watfoar in ferskilkik lân Nederlân is.”
1p 20 Op hokker wize besiket de skriuwer dizze stelling te ûnderbouwen yn de
alinea’s 4 oant en mei 6?
A troch feiten te neamen
B troch him te beropjen op literatuur
C troch morele arguminten te jaan
D troch syn eigen (deistige) befiningen te beskriuwen
1p 21 Hokker type argumint brûkt de auteur om dy stelling te ûnderbouwen yn
alinea 7?
A in argumint basearre op autoriteit
B in argumint basearre op emoasje
C in argumint basearre op in foarbyld
D in argumint basearre op in moreel oardiel

2p 22 Wat is de opbou fan it tekstpart “Faaks waard ... en skandaal.” (r. 59-71)
yn alinea 4?
Beneam de sinnen mei de begripen argumint, konklúzje, stelling en
subargumint.

VW-1017-a-14-1-0 4 / 6 lees verder

### Pagina 5

2p 23 “...mar tsjintwurdich doocht der net in soad mear fan.” (r. 61-62)
Neam de trije foarbylden dy't de skriuwer yn de alinea's 4 en 5 jout by
dizze bewearing.

1p 24 It byld dat yn de skiedskriuwing sketst wurdt fan Jan Pieterszoon Coen is
de lêste tiid feroare (alinea 7).
Sitearje it argumint fan de skriuwer om de resinte negative fyzje op Coen
te relativearjen.

1p 25 Wat is it ferbân tusken de alinea's 9 en 10?
A It is in oarsaaklik/redendjouwend ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útlizzend ferbân.

2p 26 “En om de histoaryske kearnfraach ‘wa binne wy’ te ferfangen troch ‘wat
bin ik’, sa't yn it rapport suggerearre wurdt, is slimmer as fan ‘e rein yn ‘e
drip komme.”(r. 155-159)
Lis út wat bedoeld wurdt mei it ferfangen fan ‘wa binne wy’ troch ‘wat bin
ik’.

1p 27 “Alles wurdt dien om tefoaren te kommen dat der in ferhaal ferteld wurdt
oer de dingen dy’t minsken ferbine.” (r. 160-163)
Wêrom wurdt dat neffens de skriuwer dien?

Dizze ynlieding heart by de fragen 28 en 29.

2p 28 “Niisneamde Van Deursen hat yn syn fraai minyportret fan Michiel de
Ruyter wisd op de oanstriid om hieltyd wer op ‘e nij ekskuses oan te
bieden út namme fan de foarâlden foar de ferskillike wandiedien dy’t mei
opsetsin en moedwillich begon binne.” (r. 173-180)
Lis út hokker rol grutskens en skamte hjirby spylje neffens de skriuwer.
Helje dyn antwurd út alinea 12.

2p 29 Is Van Deursen it iens mei dy oanstriid om ekskuses oan te bieden?
Basearje dyn útlis op alinea’s 12 oant en mei 14.

1p 30 Hokker stylfiguer is “Skamte as ferpakte grutskens” (r. 190)?
A eufemisme
B hyperboal
C irony
D paradoks

Sjoch foar de lêste fragen de folgjende side.

VW-1017-a-14-1-o 5 / 6 lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 31 “Foar heal jild, dat dan wol wer.” (r. 225-226).
Lis út wat de skriuwer mei dy sin bedoelt.
Understeande ynlieding heart by de fragen 32 en 33.
It begryp ‘held’ kin ûnder mear definiearre wurde as:
1 in dapper krlichsman
2 immen dy’t net bang is
3 immen dy’t respekt ôftwingt
1p 32 Hokker definysje(s) slacht / slagge neffens alinea 14 op seehelden lykas
Tromp, De Ruyter en Piet Hein?
1p 33 Hokker definysje slacht neffens de alinea’s 1 oant en mei 3 op Willem
Drees?
1p 34 Wêrom sitte de âldwettske histoaryske helden yn in skûlplak? (alinea
16).
1p 35 “... sy binne dêrfan it haadgerjocht.” (r. 246).
Fan hokker bysûnder taalgebrûk is hjir sprake?
A Der is sprake fan in hyperboal.
B Der is sprake fan in metafoar.
C Der is sprake fan in personifikaasje.
D Der is sprake fan irony.
1p 36 Hokker soarte tekst is dit?
A redenerring
B skôging
C útîensetting
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1017-a-14-1-o 6/6 einde ■