# Eindexamen Fries VWO 2013 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2013/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2013
tijdvak 1
woensdag 15 mei
13.30 - 16.00 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 42 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord
behaald kunnen worden.

Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin,
dan wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.

VW-1017-a-13-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 Emansipaasje is net foar bange minsken

1p 1 Wat is de funksje fan alinea 1?
A It is in anekdoate.
B It is in gearfetting.
C It is in oanlieding.
D It is in probleemstelling.

1p 2 Wêrom past neffens Tielman syn argf goed by Tresor? Helje dyn antwurd út alinea 1.
Brûk net mear as 15 wurden.

1p 3 "Men is as mienskiip like sterk as de svakste skeakel.” (r. 39-40)
Wat is de svakste skeakel foar Tielman?

1p 4 Wat is it ferbân tusken “Wat moat dát dêr!” (r. 66) en “Ik wie in ding
wurden” (r. 66-67)?
A It is in foarweardlik ferbân.
B It is in oarsaaklik/redensjowend ferbân.
C It is in opsomjend ferbân.
D It is in tsjinstellend ferbân.

2p 5 "Ik waard opskipe mei wat ik fuortstopje moast.” (r. 75-76)
Sitearje twa losse wurden dy’t de ‘homokultuer’ beskûwe yn de tiid dat
Tielman him dêr foar it earst yn bejoch. Helje de wurden út alinea 5.

1p 6 "Ik hie ek alhiel gjin identifikaasjemoglikheden.” (r. 96-98)
Wat is foar Tielman de oarsaak fan it ûntbrekken fan
identifikaasjemoglikheden as homo? Helje dyn antwurd út alinea 5.

1p 7 "dat it COC fernije moast, mar sûnder dat it ta in brek liede soe tusken de
âlde en de nije leden.” (r. 123-125)
Wêrom soe fernijing ta in brek tusken nije en âlde leden fan it COC liede
kinne?

2p 8 "demokrasy is net foar bange minsken en emansipaasje alhiel net.”
(r. 138-140)
Neam twa redens wêrom’t demokrasy en emansipaasje neat foar bange
minskent binne? Helje dyn antwurd út alinea 5.

2p 9 Neam de wichtichste oerienkomst tusken de homobeweging en de Fryske
beweging. Helje dyn antwurd út alinea 6.

2p 10 Wêrom söe neffens Tielman it wurd ‘homo’ in negative byklank krije troch
it brûken fan de term ‘homohoulik’ (r. 192-195)?

VW-1017-a-13-1-o 2 / 5 lees verder

### Pagina 3

1p 11 Op hokker manier slute de earste twa sinnen fan alinea 7 oan op de lêste sin fan alinea 6?
A Aktuele feiten wurde ferbûn oan de stelling.
B By de stelling wurde konklúzjes jûn.
C De stelling wurdt neier ferklearre.
D In oare miening wurdt taheakke oan de stelling.
2p 12 "It wurdt allinnich net beneamd." (r. 207-208)
Hokker oerienkomst wurdt tusken it net-beneamen fan homoseksualiteit en it ûntbrekken fan in eigen skriuwtaal suggerearre? Basearje it antwurd op alinea 7.
1p 13 "Yn Marokko fleane de Berbers dêrom ûnder de radar troch." (r. 223-225)
Hokker stylfiguer wurdt hjir brûkt?
A It is in hyperboal.
B It is in metafoar.
C It is in personifikaasje.
D It is irony.
2p 14 Hokker twa aspekten sitte fêst oan it feit dat de homo-emansipaasje noait ôf is? Ferbyn dyn antwurd ek mei de lêste sin (r. 259-260).
1p 15 Wat is it doel fan Tielman?
A ferdivedaarje en ynformearje
B ynformearje en oertsjûgje
C oertinke en oertsjûgje
D oertsjûgje en oantrune
Tekst 2 Theun de Vries en de myte fan de Fryske Wâlden
1p 16 Wat is de funksje fan alinea 1?
A It is in anekdoate.
B It is in gearfetting.
C It is in oanlieding.
D It is in probleemstelling.
1p 17 Sitearje in part fan in sin út alinea 1 dy't oanjout wat bedoeld wurdt mei 'it ferhaal fan bylden' (r. 13).
VW-1017-a-13-1-o 3 / 5 leas verder

### Pagina 4

1p 18 Wat foar stylfiguer brûkt Huisman yn de rigels 17-23?
A It is in hyperboal.
B It is in paradoks.
C It is in personifikaasje.
D It is irony.

1p 19 “Hy komt fan Feanwâlden. Dat seit eins al genôch” (r. 25-26)
Wat foar soarte fan argumint brûkt Huisman hjir?
A It is in autoriteitsarugmint.
B It is in drôchdregen brûkt as argumint.
C It is in emosjoneel argumint.
D It is in feitlik argumint.

1p 20 Wêrtroch hat Theun de Vries mei Stiefmoeder Aarde neffens Huisman
bydrogen oan de myte fan de Fryske Wâlden (r. 63-66)? Helje dyn
antwurd út alinea 5.

2p 21 Wêrom ferbynt Huisman de útstalling oer Domela Nieuwenhuis mei
Stiefmoeder Aarde (alinea 5)?

Huisman uteret him nochal posityf oer Domela Nieuwenhuis. Dochs praat
er yn de earste sin alinea 7 fan in ‘wat pynlik’ faset en fan in
‘skuldgefoel’.

2p 22 Lis út wat syn dilemma is.

1p 23 Watfoar ferbân kinist weromfine yn “Tusken dy ... appèl ferbea.” (r. 117-
127)?
A It is in foarweardlik ferbân.
B It is in opsomjend ferbân.
C It is in tsjinstellend ferbân.
D It is in útllizzend ferbân.

2p 24 “Der sitte dingen yn dy’t der yn 1890 net wienen, lykas de tsjerketoer fan
Lúkswâld (dy is al yn de midsieuwen ferdûwn) en de skoalle fan de
Ulesprong, dy’t der pas kaam yn 1903, en der sitte ek anagronismen yn.”
(r. 140-146)
Wat is nuver oan dizze sin?

“Mar ik wol mei ien foarbyld oantoane dat sok útpluzen wol deeglik syn
nut foar minsken fan no hawwe kin.” (r. 169-172)

1p 25 Fan hokker drôchdreden is hjir sprake?
A It is in ferkearde fergeliking.
B It is in ferkearde oarsaak-gefolchrelaasje.
C It is in sirkelredenerring.
D It is in te hastige generalisaasje.

VW-1017-a-13-1-o 4 / 5 lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 26 "Ik haw se doe dúdlik makke dat Fonger de Vos in optochte romanfiguer
wie en wiswier net Wiebe Hankel." (r. 214-217)
Wêrom moast er dat harren dúdlik meitsje?

3p 27 Jou fjouwer foarbylden dêr't Huisman syn persoanlik oardiel oer
Stiefmoeder Aarde yn gefoelsmjittige kwalifikaasjes jout. Helje de
antwurden út de alinea's 5 oant en mei 9.

2p 28 Op hokker wize draacht Stiefmoeder Aarde neffens Huisman by ta de
mytefoarming oer de Wâlden? Helje dyn antwurd út alinea 11.

1p 29 Wat is it doel fan Huisman syn lêzing?
A ferdivedearje
B ynformearje
C oantrune
D oertsjûgje

Fraach by tekst 1 en tekst 2

1p 30 Hokker konklúzje kin lutsn wurde wannear't men de fyzje fan Tielman
(tekst 1) mei de fyzje fan Huisman (tekst 2) oer identiteit ferliket?
A Identiteit kin neffens Tielman op in hiel iepen wize ynterpretearRE
wurde; neffens Huisman kin dat net.
B Identiteit kin sawol by Tielman as by Huisman op in hiel iepen wize
ynterpretearRE wurde.
C Identiteit leit sawol by Tielman as by Huisman fêst as men ien kear in
bepaalde kar dien hat.
D Identiteit moat sawol by Tielman as by Huisman hieltyd op 'e nij
fêststeld wurde.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1017-a-13-1-o einde