# Eindexamen Fries VWO 2012 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/fries/2012/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2012
tijdvak 1
vrijdag 1 juni
9.00 - 11.30 uur
Fries
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 34 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 51 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan wordt
alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
VW-1017-a-12-1-o

### Pagina 2

Tekst 1 It fersin fan René Descartes

1p 1 Hokker funksje hat alinea 1?
A gearfetting
B yntroduksje
C konklúzje
D oanlieding

1p 2 Wat is de kearnsin fan alinea 1?

1p 3 Wat is it ferbân tusken alinea 1 en alinea 2?
A oarsaaklik
B opsomjend
C tsjinstellend
D útlizzend

3p 4 Hoe stekt de argumintaasje yn alinea 2 ynoar? Gean út fan hiele sinnen en brâk yn it antwurd de begripen ‘argumint’, ‘konklúzje’, ‘stelling’ en ‘subargumint’.

2p 5 Wêrom is it fersin dat yn alinea 3 neamd wurdt ‘kartesiaansk-eftich’? Brâk net mear as 15 wurden.

2p 6 Yn alinea 4 wurde dool en wurkwize fan it ‘kafeteria-eksperimint’ neamd. Hokker flater makket de ûndersiker yn dy alinea? Brâk net mear as 25 wurden.

2p 7 “Wy wienen ... wijms wol.” (r. 56-58)
Hokker ferklearring jout de skriuwer foar de ûnferwachte kar fan de fûgels? Brâk net mear as 20 wurden.

1p 8 Wat is de relaasje tusken de sinnen “Yn de ... te kreakjen.” (r. 60-64) en “Sa die ... har spiermage.” (r. 64-67)?
A oarsaaklik
B opsomjend
C tsjinstellend
D útlizzend

1p 9 Mei de sin “Dat wie ... ferkeart, ensafierder.” (r. 70-77) jout Piersma in ûnderbouwing fan in bewearing út de foargeande alinea’s.
Hokker bewearing is dat? Brâk net mear as 15 wurden.

2p 10 Wat is opmerklik yn Piersma syn brâken fan it stylmiddel retoaryske fraach yn alinea 8? Brâk net mear as 20 wurden.

1p 11 Wat is de soartgelikense oantsjutting fan ‘couchpotatoes’ by de mients?

2p 12 Wat is de haadgedachte fan alinea 8? Brâk net mear as 20 wurden.

VW-1017-a-12-1-o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 13 Yn alinea 9 komme ferskillende typen fan argumintaasje foar.
Sitearje de drôchreden yn dy alinea.

2p 14 Oare argumintaasjefoarmen as de drôchreden binne bygelyks argumintaasje op
grûn fan ‘autoriteit’, fan ‘fergeliking’, fan in ‘foarbyld’ en fan ‘underlining’.
Wiis twa fan boppesteande argumintaasjefoarmen oan yn alinea 8 en sitearje de
sinnen dy’t der by hearre.

2p 15 Piersma neamt de tinkwize fan Hawking dat de minske de ierde skylk ferlitste
moat, in grut fersin (alinea 12).
Wat is it fersin dat Hawking neffens de skriuwer makket? Brûk net mear as
15 wurden.

2p 16 "By de ... wie permant." (r. 203-205).
Hokker tinkflater makket de skriuwer mei dy opmerking? Brûk net mear as
15 wurden.

2p 17 Fan hokker ynkonsekwinsje tsjûget dy opmerking? Brûk net mear as 15 wurden.

2p 18 Hoe komt it dat de gewichtleazens fan ynfloed is op it hertfolume? Brûk net mear
as 15 wurden.

2p 19 Feitlik is de titel fan it artikel in bytsje misliedend.
Lis út wêrom’t dat sa is. Brûk net mear as 20 wurden.

1p 20 By watfoar tekstsoarte heart dizze tekst?
A redenering
B resinsje
C skôging
D útîensetting

Tekst 2 Grut wurde mei twa talen

1p 21 “Is meartaligens wier sa’n mearkoppich meunster?” (r. 8-9)
Wêrom wurdt hjir dat byld fan in ‘mearkoppich meunster’ brûkt? Brûk net mear
as 10 wurden.

1p 22 Wat is de funksje fan alinea 1?
A fraachstelling
B gearfetting foarôf
C oanlieding
D stelling

VW-1017-a-12-1-0 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

1p 23 Yn alinea 2 brûkt de skriuwster in rekkekundich argumint om oannimlik te
meitsjen dat de werklikheid oars is.
Wat doocht net oan it rekkekundich argumint?
A Dat ien gjin wiskundewûnder is, bewiist net dat der hiel wat meartaligen
wêze moatte.
B It argumint soe allinnich mar jilde as der minder as seis túzen minsken
wiene.
C It is net mooglik om nei te gean oft de brûkte sifers klopje.
D It tal minsken wurdt net yn de berekening behêlle.

Alinea 3 begjint mei in definysje fan meartaligens.
1p 24 Is de skriuwster it mei dy definysje iens?
A Ja, mar se jout der in nuansearring by oan.
B Ja, want lytse bern kinne hiel maklik twa talen tagelyk oanleare.
C Nee, want de definysje easket praktysk it ûnmooglike.
D Nee, want in twatalige is net twa ientaligen yn ien.

1p 25 Wat is it ferbân tusken de sinnen “Faak wurdt ... yn ien.” (r. 24-30) en de
passaazje “ik bin ... it Ingelsk.”? (r. 30-42)
A foarweardlik
B opsomjend
C tsjinstellend
D útlizzend

1p 26 Wat is de funksje fan it lêste part fan alinea 3 “Kennis fan ... hawwe sille.”?
(r. 42-50)
A ynlieding
B konklúzje
C oanlieding
D stelling

De taalfearlikens fan meartalige bern is faak negatyf yn it nijs, bygelyks as it
giet om de problematysk oangeande taalachterstân. (alinea 6)
1p 27 Wêrom is de skriuwster it net iens mei de bewearing dat meartalige bern in
taalachterstân hawwe? Brûk net mear as 15 wurden.
2p 28 Wêrom is it wichtich om te witten dat hast de helte fan de bern dy’t yn Nederlân
in taalachterstân hawwe, ientalich is? (alinea 8) Brûk net mear as 15 wurden.

1p 29 Wat wol de skriuwster mei it kaartsspultsje (alinea’s 10-11) oantoane oangeande
twataligens? Lis dat út yn net mear as 10 wurden.

2p 30 De skriuwster stelt oan it begjin fan alinea 14 dat wittenskippers net sa goed
witte wannear’t bern it bêste begjinne kinne mei it oanlearen fan in twadde taal.
Wêrom kin dat mooglik better net fuortdaliks fan de berte ôf oan? Helje it
antwurd út de resultaten dy’t it ûndersyk fan Ellen Bialystok opsmiten hat (alinea
10 en 11). Brûk net mear as 25 wurden.

VW-1017-a-12-1-o 4 lees verder >>>
Beschikbaar gesteld door Stichting Studievegeleiding Leiden (SSL).

### Pagina 5

2p 31 Wat is it nije yn de doelstelling fan it ûndersyk nei in twatallige opfieding dèr't de skriuwster nei ferwiist yn alinea 14 yn fergeliking mei de doelfteiling fan de ûndersiken dy't neamd binne yn alinea 5? Brûk net mear as 15 wurden.
1p 32 Wat is de funksje fan de lêste alinea?
A gearfettsje
B in miening jaan
C in stelling ponearje
D konkludearje
We witte wol, stelt de skriuwster yn har lêste sin, dat beide talen dèr't in meartalich bern mei opgroeit, fan belang binne.
2p 33 Wat soe in Fryskstalich bern dat ek Nederlânsk talich is neffens Sharon Unsworth foar hawwe op in bern dat ientalich is?
1p 34 Wat is it skriuwdoel fan de tekst?
A ynformearje
B oertsjûgje
C oertsjûgje
D oertsjûgje

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-1017-a-12-1-0 einde ■