# Eindexamen Filosofie VWO 2007 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/filosofie/2007/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2007
tijdvak 1
maandag 21 mei
9.00 - 12.00 uur
filosofie
Dit examen bestaat uit 15 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 43 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of argumentatie gevraagd wordt, worden aan het
antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of argumentatie ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (zinnen, redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld één zin wordt gevraagd en je antwoordt met meer dan één zin, dan
wordt alleen de eerste zin in de beoordeling meegeteld.
700025-1-0330

### Pagina 2

Opgave 1 Deugdet hiek en de zorg voor dieren

Al in de jaren zestig zijn voorspellingen gedaan over de gevolgen van onze
omgang met onze natuurlijke omgeving en sindsdien is de discussie over het
milieu niet meer weg te denken uit het publieke debat. (De overheid legt ons
normen op om onze omgang met het milieu te veranderen.)
Belangengroeperingen maken ons bewust van de waarde en de kwetsbaarheid
van het milieu. In plaats van het opleggen van normen en het propageren van
waarden kan men ook vanuit de deugdet hiek pleiten voor een betere zorg voor
het milieu. Doorgans wordt er dan een beroep gedaan op de deugd van de
matigheid (temperantia). De deugd et hiek heeft een bijzondere visie op de relatie
van mens en natuur en probeert de mens met deugdet hieke motieven tot een
houding te brengen waarin zorg voor de natuur vanzelfsprekend wordt.
4p 1 Hoe kan de deugdet hiek ons motiveren tot een houding van zorg voor het
milieu?
Noem twee van deze deugdet hieke motiveringen en maak duidelijk waarin de
deugdet hieke benadering zich onderscheidt van twee andere et hieke
benaderingswijzen als het gaat om zorg voor het milieu.

In de Oostvaardersplassen stierf in 2005 aan het eind van de winter een groot
aantal grote grazers een hongerdood. Er ontstond een discussie over het al dan
niet bijvoederen van de grote grazers. Volgens sommigen laat het ecologisch
uitgangspunt van natuurbeheer bijvoederen niet toe.
Na de zomer stond in NRC-Handelsblad hierover een uitgebreid artikel. De
volgende tekst vat de kwestie kort samen:

tekst 1
Het belangrijkste strijdpunt in het debat over het natuurbeleid in de
Oostvaardersplassen is de wintersterfte onder de edel herten, de Konikpaarden en de
Heckrunderen. Deze grote grazers leven in een 5.600 hectare groot omrasterd gebied
van Staatsbosbeheer, waar van tijd tot tijd het voedsellaanbod onvoldoende is om alle
monden te voeden. Daardoor sterven er dieren, vooral aan het einde van de winter. Dat
is in de natuur een situatie die eerder regel is dan uitzondering. (...)
Van de populatie edel herten stierf vervolgens 22 procent, van die
overleefde 34 procent de winter niet en van de Konikpaarden bezweek 14 procent van
de populatie.

naar: NRC-Handelsblad van 3 september 2005

In de discussie die ontstond, bleken de deelnemers de vraag over het al dan niet
bijvoederen als een et hieke kwestie op te vatten en daarmee de et hiek te
betrekken.
Sommigen verdedigen het laten verhongeren van de grote grazers door te
stellen dat het zo nu eenmaal toegaat in de natuur: het is de bedoeling dat op
langere termijn een zelfregulerend ecosysteem ontstaat, dat onaf hankelijk van
de mens kan bestaan.

700025-1-033o 2 lees verder >>>


### Pagina 3

Zij kunnen zich beroepen op Kant die stelt dat dieren sowieso geen rechten
hebben; rechten komen volgens hem alleen toe aan rationele wezens: de
mensen.
Anderen stellen dat we de zorg voor de grote grazers in de Oostvaardersplassen
op ons zouden moeten nemen en ze in de winter bijvoeden. Het is – in deze
visie – ontoelaatbaar om de dieren binnen een omheind gebied te plaatsen en
ze vervolgens te laten sterven bij gebrek aan voedsel. Elk individueel dier heeft
recht op extra voer wanneer dat nodig is.
2p 2 Leg uit hoe je op basis van een plichtethiek ook kunt beargumenteren dat de
grote grazers wel recht hebben op extra voer.

De dierenarts die bij het beheer van de Oostvaardersplassen is betrokken, de
heer Luten, is voorstander van een zelfregulerend ecosysteem.

tekst 2
De conditie van de grazers in de Oostvaardersplassen wordt in de gaten gehouden door
de beheerders van Staatsbosbeheer, samen met dierenarts Henk Luten,
gespecialiseerd in wilde dieren. Luten heeft naar eigen zeggen steeds meer begrip
gekregen voor het ecologische beheer. Luten: “Het is nooit leuk om dieren te zien
sterven, maar het is wel de consequentie van een systeem dat voor de dieren een grote
vrijheid en harmonie inhoudt, veel meer dan elders in Nederland. Ze hoeven niks en
mogen alles. Ga maar eens kijken hoe mooi bijvoorbeeld de Heckrunderen er nu bij
lopen. Ze vreten zich helemaal klem. Er komt wekelijks drie tot vijf kilo aan. Het vet trilt
van de kont. Laat ik het zo zeggen: als ik een koe was, dan zou ik in de
Oostvaardersplassen willen lopen.”

naar: NRC-Handelsblad van 13 juli 2005

Stel dat je op basis van tekst 2 concludeert dat de meeste dieren uiteindelijk
goed af zijn.
Stel bovendien dat je deze overweging uitbreidt tot een algemeen ethisch
principe, zodat ze niet alleen van toepassing is op dieren, maar ook op mensen.
3p 3 Leg uit waarom je deze redenering dan utilistisch kunt noemen en maak daarbij
duidelijk wat onder utilisme verstaan wordt.
Geef een punt van kritiek op deze utilistische benadering van het al dan niet
bijvoederen van de grote grazers in de Oostvaardersplassen.

700025-1-033o 3 lees verder ▶▶▶
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 1096

### Pagina 4

Hoewel men er in de christelijke traditie vanuit gaat dat de mens als heerser
boven het dier staat, ontkent bijvoorbeeld Thomas van Aquino niet dat het dier
ook bezield is. Hij zet de traditie van Aristoteles en Augustinus voort en wil de
filosofie van Aristoteles in overeenstemming brengen met het christelijke
gedachtegoed.
Volgens Thomas maakt de mens deel uit van één schepping, samen met dieren
en planten; een schepping, waarvan de delen geacht worden een harmonieus
geheel te vormen. Men zou daaruit kunnen afleiden dat de mens zorgzaam met
(de rest van) de schepping om dient te gaan en zich dient te matigen in het
gebruik van de natuur.
Bij de zorg voor de grote grazers in de Oostvaardersplassen zou men niet gelijk
aan de kardinale deugd van de matigheid denken. Toch kan de zorg voor dieren
gebaseerd worden op de van de kardinale deugd van de matigheid afgeleide
deugden, bijvoorbeeld op de deugd van het eervol en op de deugd van de
zachtmoedigheid.
3p 4 Leg uit hoe op grond van de deugd van het eervol en op grond van de deugd
van de zachtmoedigheid gepleit kan worden voor het bijvoorbeeld van de grote
grazers.
Licht je antwoord zo toe dat duidelijk wordt wat een kardinale deugd is.

In de omgang met dieren maken mensen onderscheid tussen soorten dieren. In
het geval van de grote grazers in de Oostvaardersplassen wordt er onderscheid
gemaakt tussen hoe dieren (van dezelfde soort) gehouden worden in de
veehouderij of in een natuurgebied. De grondlegger van de dierenbevrijdingsbeweging, de Australiër Peter Singer, stelt het algemene en hekelt het
discrimineren van dieren op basis van de soort waartoe ze behoren. Dit wordt
door Singer in tekst 3 ‘speciesisme’ genoemd.

tekst 3
Kijk, de logica van ons denken over dieren loopt gelijk met de logica van de
slavenhandelaren over Afrikanen. Ik zeg niet dat menselijke en dierlijke slavernij in één
opzicht identiek zijn, maar er is wel een parallelle logica. Ook wij trekken de grens rond
de sfeer van morele bekoms. Wij beschouwen ons, in tegenstelling tot de
slavenhandelaren, op verlichte geesten omdat we geen mensen discrimineren op basis
van ras. Maar op hetzelfde moment sluiten we wel een grote categorie van andere
wezens uit die buiten de sfeer van onze morele bekoms vallen. En dat zijn de nietmenselijke dieren die, net als wij, kunnen lijden en vreugde en pijn ervaren. (...)
Wij maken een willekeurig onderscheid dat alleen gebaseerd is op soortlidmaatschap en
niet op het mentale of intellectuele vermogen van een wezen. Deze attitude heb ik –
naar analogie van racisme en seksisme – speciesisme (van species: soort; redactie FM)
genoemd. Of een wezen al dan niet tot de homo sapiens behoort, is op zich zeker niet
meer relevant dan de vraag of een wezen wel of niet tot een bepaald ras behoort. (...)
Evenmin relevant is of een dier schattig is of niet. Belangrijker is de mate van
bewustzijn.

bron: Filosofie Magazine, december 1994

700025-1-033o 4 lees verder ➢➢➢

### Pagina 5

Singer pleit hier om onderscheid tussen dieren niet te baseren op soort-
lidmaatschap maar op mentale vermogens als het ervaren van pijn en plezier.
Het is volgens Singer niet goed of niet deugdzaam dieren met vergelijkbare
mentale vermogens of met een vergelijkbaar bewustzijn op ongelijke wijze te
behandelen.
4p 5 Ben jij het eens met de opvatting van Singer?
Beargumenteer je antwoord en betrek daarin Plato's opvatting over de
psychische structuur van de mens.

Arne Naess is een Noors filosoof en grondlegger van de Deep Ecology
Movement. Een beweging die als uitgangspunt voor ecologie niet alleen de
levende natuur neemt, maar ook de levenloze natuur als bergen, meren en
delfstoffen als onderdeel ziet van een groter ecologisch systeem. Hij laat zich
hierbij inspireren door de Nederlandse filosoof Spinoza.
Volgens Spinoza zijn God en de natuur synoniem: alles wat bestaat – mensen,
dieren, dingen – is een verschijningsvorm van God. Je kunt dus stellen dat God
niets anders is dan de natuur. Op basis van deze zienswijze kan men
beredeneneren dat natuurbehoud uit liefde voor de natuur eigenlijk neerkomt op
natuurbehoud uit liefde voor God.
In de lijn van Thomas van Aquino redenerend, zou je handelen uit liefde voor
God (hier: de natuur) kunnen beschouwen als handelen vanuit een theologale
deugd.
Dit roept de vraag op of je natuurbehoud uit liefde voor de natuur kunt zien als
natuurbehoud op grond van de theologale deugd van de liefde.
3p 6 Vind jij dat, uitgaande van bovenstaande visie van Spinoza op de aard van de
natuur en God, de liefde voor de natuur als een theologale deugd in de zin van
Thomas van Aquino beschouwd kan worden?
Beargumenteer je antwoord en maak duidelijk wat theologale deugden in de zin
van Thomas zijn en waarin zij afwijken van kardinale deugden.

700025-1-0330 5 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opgave 2 Gastvrijheid als deugd

De jonge Najat Rabbae is van Marokkaans-Nederlandse afkomst en logeert bij
liefhebbende familieleden in Marokko. Zij zegt over haar ervaringen bij
familieleden onder andere het volgende.

tekst 4
In het begin voelde ik me opgelaten. Hoe kon ik iets terugdoen? Was ik niet teveel?
Maar nadat ik deze manier van denken ('voor wat, hoort wat') kon laten varen, werd me
duidelijk dat ze niets terugverlangen, behalve dat ik vaker langs zal komen dan
voorheen. Het feit dat ik de dochter van hun habibi (lieverd) ben, die zo ver weg zit,
maakt dat ze alles voor mij willen doen.

naar: NRC-Handelsblad van 31 december 2005

Rabbae wil een goede gast zijn en de haar betoonde, zeer gulle gastvrijheid eer
aandoen. Maar wat is een deugdzame houding voor een gast in deze tijd?
Rabbae zoekt als het ware naar een concrete deugd voor een gast.
Er zijn verschillende manieren om eigentijdse deugden zoals gastvrijheid te
vinden.

2p 7 Beschrijf twee manieren om eigentijdse deugden te vinden, en leg hierbij uit hoe
Rabbae een eigentijdse deugd zou kunnen vinden die zij in deze situatie als
gast zou kunnen beoefenen.

Het doet niet echt vreemd aan, dat Rabbae zich in een voor haar nieuwe situatie
enigszins wil aanpassen en naar 'nieuwe' deugden zoekt: je kunt dit een
natuurlijk verlangen noemen. Deugdethici zouden dit normaal menselijke
verlangen naar aanpassing kunnen zien als een spontane morele motivatie.
Filosofen zoals Immanuel Kant echter, zouden hier juist een tegenspraak in
zien: dit meisje kan om allerlei redenen wel een natuurlijk verlangen hebben om
haar gedrag aan te passen, bijvoorbeeld omdat het leven daardoor voor haar of
haar omgeving aangenaamer wordt. Maar dat maakt dit volgens Kant nog niet tot
een morele keuze. Een morele keuze moet immers aan een belangrijke
voorwaarde voldoen.

2p 8 Geef enerzijds een deugdethisch argument vóór het standpunt waarom het
'natuurlijk verlangen' een goede basis voor moraal zou vormen, en geef
anderzijds een plichtethisch argument tegen dit standpunt.

Rabbae lijkt gecharmeerd te zijn van de mediterrane levenskunst, waarbinnen
gastvrijheid al van oudsher als een belangrijke deugd wordt beschouwd. Toch
heeft deze een keerzijde, die zij als volgt beschrijft.

700025-1-033o 6 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssiileiden.nl. Pagina: 1099

### Pagina 7

tekst 5
Hoewel deze hartelijkheid tot het standaardrepertoire van de meeste Marokkanen
behoort, waardoor je je heerlijk welkom voelt als je bij iemand op bezoek gaat en
menigmaal wordt uitgenodigd door onbekenden, blijkt het moeiijk waarachtige
aansluiting bij de mensen te vinden, aansluiting zoals ik die heb met mijn vrienden en
familie in Nederland. In het buitenland wonend, merk je pas hoe 'gefinetuned' je bent op
het gedrag en gevoelsvoelen van de mensen uit je eigen land. En zij op jou.
Wat ik hier mis zijn bijvoorbeeld de interesse en inhoudelijke aspecten van je werk of je
studie, gesprekken over filosofische en intellectuele kwesties.

naar: NRC-Handelsblad van 31 december 2005

5p 9 Niet alleen 'het goede leven' neemt een belangrijke plaats in binnen de
deugdethiek, ook zelfverwerkelijking is een centraal begrip. Er bestaat een
specifieke deugdethische opvatting van levenskunst, waarin zelfverwerkelijking
een belangrijke rol speelt.
Geef aan de hand van tekst 5 in je eigen woorden weer hoe levenskunst en
zelfverwerkelijking met elkaar samenhangen binnen de Aristotelische
deugdethiek.
Leg in je antwoord de drie begrippen 'doel' ('telos'), 'praxis' en 'phronèsis' uit en
pas deze toe op de casus in tekst 5.

Een gast kan weliswaar voor moeilijke keuzen komen te staan, maar voor een
gastheer of gastvrouw geldt dat niet minder.
Wat is de juiste gastvrijheid? Is dat het je gasten zoveel mogelijk naar de zin
maken en in al hun wensen voorzien, of juist ze zoveel mogelijk vrij laten?
Zoals dat voor alle deugden geldt, is ook voor gastvrijheid niet een eenduidig
voorschrift te geven.
Daar komt nog bij dat in verschillende tijdperken verschillende opvattingen
bestaan over sociale omgang en beleefdheid. Het lijkt erop dat vergeleken met
vroeger in onze tijd algemene omgangsvormen in westerse samenlevingen
minder hoffelijk worden. Toch kun je niet zeggen dat onverschilligheid of
ruwheid de algemene norm is geworden. Wel is het de vraag of eeuwen oude
deugden, zoals gastvrijheid binnen deze context nog als deugd gelden.
2p 10 Is het volgens jou te verdedigen dat gastvrijheid ook als een hedendaagse
deugd kan worden gezien?
Baseer je afweging op zowel een relevant kenmerk van hedendaagse
omgangsvormen als op een deugdetische beschrijving van deugd.

700025-1-033o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 3 Schaamte en vergeving

tekst 6
De linkse terreurbeweging Rote Armee Fraktion (RAF) deed in de jaren zeventig in
Duitsland nogal wat stof opwaaien, met berovingen van banken, moorden en
verschillende bomaanslagen waarbij meer dan dertig slachtoffers vielen.
De RAF werd opgericht in 1968 door Andreas Baader en Gudrun Ensslin.
Een ander kernlid van de RAF was de linkse journaliste Ulrike Meinhof. Daarom werd de
RAF ook wel Baader-Meinhof Groep genoemd. Via de weg van geweld en terreur
probeerde de RAF een socialistische heilsstaat te verwezenlijken.
De RAF-leden hielden er utopische ideeën op na over een socialistische maatschappij,
die de kapitalistische samenleving met haar ongebreideld materialisme zou moeten
vervangen.
De bestaande samenleving zag men als onrechtvaardig, omdat deze de macht en
welvaart ongelijk verdeelde. Verder zag men haar als gewelddadig en gestuurd door
een oneerlijk waarde- en normensysteem. De RAF-leden meenden zelf dat ze een
strijd streden voor een nobel doel: een grotere gelijkheid en rechtvaardiger sociaal economische verhoudingen.
Uiteindelijk bestond de Baader-Meinhof Gruppe bijna dertig jaar, want in 1998 hief de
groep zichzelf op.

naar: Volkskrant Magazine van 17 september 2005

2p 11 Het denken over rechtvaardigheid kent in de filosofie een lange geschiedenis.
Bij Plato is het deugd die zowel op de samenleving als op het individu slaat.
Aristoteles geeft later een nadere indeling van die deugd. Zo onderscheidt hij
distributieve en correctieve rechtvaardigheid.
Leg uit dat de RAF voor beide soorten rechtvaardigheid opkomt.

Eén van RAF-terroristen van de tweede generatie was Knut Folkerts. In 1976
werd Folkerts in Utrecht gesignaleerd waar de politie hem wilde arresteren. Bij
die arrestatie schoot Folkerts een Utrechtse politieagent dood en verwondde hij
een tweede.
Voor moord en een poging tot moord werd hij in 1977 in Nederland tot twintig
jaar veroordeeld. Omdat Folkerts voor soortgelijke misdaden in Duitsland werd
gezocht, werd hij na enkele maanden aan Duitsland uitgeleverd. Daar werd hij
voor de misdaden die hij pleegde in Duitsland tot levenslang veroordeeld.
Met de Nederlandse justitie werd de afspraak gemaakt dat Folkerts zijn straf
voor de misdaden in Nederland van twintig jaar niet meer hoefde uit te zitten:
met levenslang was hij genoeg gestraft. Van de levenslange veroordeling zat
Folkerts achttien jaar onder zeer moeilijke omstandigheden (streng geïsoleerd)
uit. In 1995 kwam hij na een ingewikkelde juridische procedure vervroegd vrij.

700025-1-033o


8

lees verder ►►►

### Pagina 9

tekst 7
De weduwe van de vermoorde Utrechtse agent deed in 2005 een poging via de
rechtbank de Duitse autoriteiten te dwingen Folkerts weer op te pakken om hem zijn
straf voor de moord op haar man in Duitsland uit te laten zitten. Dat zou betekenen dat
Folkerts alsnog twintig jaar zou moeten zitten. Terecht, volgens de weduwe, want ‘nu
gaat hij eruit voor moord, en dat is onverdragelijk’.

bron: uitzending van Nova, 24 augustus 2005

De Utrechtse weduwe heeft – en dat zal iedereen kunnen begrijpen – moeite om
hem te vergeven. Vergeving is een complexe zaak omdat het verdienen ervan
iets paradoxaals heeft.
3p 12 Beschrijf waaruit de paradox van het verdienen van vergeving bestaat en licht
de paradox toe met gebruikmaking van gegevens uit de bovenstaande casus in
tekst 7.

In een interview met een Nova-verslaggeefster werd Folkerts gevraagd wat hij
nu – 25 jaar later, en inmiddels al weer tien jaar op vrije voeten – tegen de
weduwe van de politieagent en haar twee zonen zou willen zeggen. Hij
antwoordde het volgende.

tekst 8
“Ik heb geboet door mijn straf uit te zitten. Je kunt zo’n straf alleen met de grootste
moeite doorstaan.(...) Ik heb er veel spijt van dat ik haar man heb gedood. Het spijt me
ook zeer voor haar twee zonen en verdere familie. Ik kan het niet ongedaan maken. Ik
kan alleen navoelen wat mevrouw K. heeft doorgemaakt. Het spijt me.”
De weduwe van de politieagent wees de spijtbetuiging af. Voor haar kwam die te laat:
“hij heeft 25 jaar niets van zich laten horen; nu er moeilijkheden voor hem dreigen
betuigt hij spijt. Puur eigenbelang. Die spijtbetuiging doet ons niets.”

bron: uitzending van Nova, 24 augustus 2005

Vergeving vindt volgens de deugdethiiek niet automatisch plaats, maar is aan
voorwaarden gebonden: er is bijvoorbeeld een voorwaarde rond de motivering
tot het schenken van vergeving en een voorwaarde die betrekking heeft op de
innerlijke houding van degene die de vergeving schenkt.
2p 13 Leg uit hoe de deugdethiiek de weduwe aanknopingspunten kan bieden om wél
tot vergeving te komen.
Baseer je antwoord op de twee hierboven aangeduide voorwaarden. Werk die
voorwaarden daarbij nader uit.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

700025-1-033o


lees verder ►►►

### Pagina 10

Nergens in het interview geeft Folkerts blijk van schaamte voor wat hij heeft
gedaan. Hij bekent wel schuld, maar laat nergens een gevoel van schaamte
voor zijn daden blijken. De vraag is of schaamte een deugd genoemd mag
worden. Als kenmerken van een deugd kun je onder andere zien:
a) een deugd berust op een vrije, door de ratio geleide keuze.
b) een deugd wordt zodanig geoefend, dat het een karaktertrek wordt.
c) een deugd helpt het doel waarop we in de deugdethiek gericht zijn (de
eudaimonia) te realiseren.
Vind je dat schaamte over een dergelijke daad een deugd genoemd kan
worden?
Beargumenteer je antwoord en betrek daarbij de drie hierboven genoemde
kenmerken van een deugd.
Nietzsche is een filosoof die de schaamte niet als deugd erkent. Dat blijkt onder
andere uit het volgende fragment.

tekst 9
Waar liggen je grootste gevaren? – In medelijden.
Wat heb je in anderen lief? – Mijn verwachtingen.
Wie noem je slecht? – Hem die altijd wil beschamen.
Wat is voor jou het meest humane? – Zorgen dat niemand zich hoeft te schamen.
Wat is het zegel van de bereikte vrijheid? – Zich niet meer voor zichzelf te schamen.

bron: Boek 3 van ‘Die Fröhliche Wissenschaft’ (1882)

Leg uit waarom Nietzsche schaamte als iets slechts ziet.
Betrek daarbij de opvatting van Nietzsche over de aard van de mens en ethiek.

noot
Bij het ter perse gaan van dit examen is duidelijk geworden dat Nederland de gevangenisstraf van
twintig jaar tegen Knut Folkerts alsnog mag uitvoeren. Dat heeft de rechtbank in Den Haag in juni
2006 bepaald.
Op grond van de uitspraak van de rechter heeft het ministerie van Justitie in Nederland in
augustus 2006 aan Duitsland gevraagd om hem op te pakken en uit te leveren, zodat de 20 jaar
cel die hij in Nederland heeft gekregen alsnog uitgevoerd kan worden.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
700025-1-0330* 10 einde