# Eindexamen Economie VWO 2022 tijdvak 3

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/economie/2022/tijdvak-3

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2022
tijdvak 3
vrijdag 8 juli
9.00 - 12.00 uur
economie

Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 60 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-1022-a-22-3-o

### Pagina 2

Opgave 1 Insectenburgers, niet voor de poes

In een land heeft het bedrijf Grasshoppers in samenwerking met een
landbouwuniversiteit een ‘insectenburger’ ontwikkeld. Er is
marktonderzoek verricht in het universiteitsrestaurant. Daaruit blijkt dat er
een markt kan zijn voor insectenburgers. De onderneming besluit dan ook
de insectenburgers te gaan produceren, maar streeft in het eerste jaar
nog niet naar maximale totale winst. Voor de start van de productie gaat
het management van Grasshoppers uit van de gegevens in tabel 1.

tabel 1 verwachte gegevens bij introductie van insectenburgers

[FIGUUR: Tabel met twee kolommen. De linkerkolom bevat formules en afkortingen. De rechterkolom bevat de bijbehorende uitleg.]
$Q_v = -5.000P + 100.000$ | $Q_v$ = totale vraag insectenburgers in kilo's
P = verkoopprijs in euro's per kilo
insectenburger
TVK = 2,5Q | totale variabele kosten van de productie (en
afzet) van de insectenburgers in euro's
$TCK_I = 140.000$ | totale constante loonkosten in euro's
$TCK_0 = 260.000$ | totale overige vaste kosten in euro's
(met name ontwikkelingskosten)

Toelichting: de vraagfunctie is afgeleid uit het gehouden marktonderzoek.

De huidige verkoopprijs per kilo voor een hamburger van vlees is € 7,50
en deze burger wordt gezien als een substituut van de insectenburger.
Voor de insectenburger wordt een introductieprijs van € 10 per kilo
gekozen. De onderzoeker beseft dat de vraagfunctie van insectenburgers
slechts een schatting is van de werkelijke vraagfunctie van consumenten
in het land: studenten die meededen aan het onderzoek zijn qua
eetgewoonten en inkomen mogelijk niet representatief voor de
Nederlandse bevolking. Hij stelt: "Hierdoor zou de waarde van de
autonome vraag van 100.000 kilo zowel een onderschatting als een
overschatting kunnen zijn."

2p 1 Leg de stelling van de onderzoeker uit.

De gekozen prijs zal naar verwachting in het eerste productiejaar leiden
tot een verlies van € 25.000. De directie heeft berekend dat bij elke
andere verkoopprijs ook verlies zou zijn gedraaid.

3p 2 Bereken op basis van de gegevens in tabel 1 bij welke prijs sprake zou
zijn geweest van minimaal verlies voor Grasshoppers in het eerste jaar.

De directie besluit om in het eerste jaar niet te streven naar maximale
winst, maar naar maximale omzet.

2p 3 Geef een argument voor de directie om in het eerste jaar te kiezen voor
het streven naar maximale omzet in plaats van maximale winst.

VW-1022-a-o 2 / 12 lees verder

### Pagina 3

De overheid wil het op de markt brengen van insectenburgers door Grasshoppers steunen, met het oog op de maatschappelijke zorg over de milieuoverlast door vleesproductie. Er ligt een voorstel op tafel voor toekenning van een tijdelijke subsidie van € 1,75 per kilo als gedeeltelijke dekking van de variabele kosten, onder de voorwaarde dat de verkoopprijs van insectenburgers wordt verlaagd naar € 9 per kilo. Vier aspecten worden in beschouwing genomen:
a de verwachte winstgevendheid van Grasshoppers
b de verwachte kosten van de subsidie, gegeven de verwachte vraag
c het bewaken van de concurrentie op de markt
d de wens van de overheid om negatieve externe effecten te beperken

2p 4 Het ministerie van Economische Zaken is op basis van aspecten a en b tegenstander van het subsidievoorstel. Geef op basis van aspecten a en b een argument tegen het voorstel. Licht het antwoord toe met behulp van een berekening.

2p 5 Het ministerie van Milieu is op basis van aspecten c en d vóór het subsidievoorstel. Het ministerie van Economische Zaken is op basis van dezelfde aspecten tegen dit subsidievoorstel. Geef op basis van aspecten c en d een argument vóór en een argument tegen het voorstel.

VW-1022-a-o 3 / 12 lees verder

### Pagina 4

Opgave 2 Noorwegen leert van Nederland

In 1959 vond de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) een enorm
aardgasveld in de Groningse bodem. Leidingen werden aangelegd zodat
huishoudens van aardgas konden worden voorzien. Ook werden veel
langlopende exportcontracten voor aardgas afgesloten. Hierdoor
stroomde er veel geld in de Nederlandse schatkist waarmee de overheid
een deel van haar lopende uitgaven financierde. Beleggingsexpert Van
Zijl kijkt in het jaar 2017 terug op deze periode: "De jarenlange export van
gas veroorzaakte, via de koers van de toenmalige gulden, werkloosheid."

2p 6 Leg uit dat volgens Van Zijl de export van gas tot werkloosheid heeft
kunnen leiden.

Uit een krant (januari 2017):

Sinds de vondst van grote olie- en gasvelden onder de Noordzee is
Noorwegen een belangrijke exporteur van olie en gas geworden. In de
jaren negentig besloot de Noorse overheid haar inkomsten uit eigen
verkoop van olie en gas, evenals de winstbelasting van de Noorse
oliebedrijven, jaarlijks onder te brengen in een staatsfonds. Het fonds
wordt voornamelijk in het buitenland belegd. De samenstelling van de
beleggingen van het fonds was in 2016: 62,5% in aandelen; 3,2% in
vastgoed en het overige deel in buitenlandse (staats)obligaties. In
2016 boekte het fonds een gemiddeld rendement van 8,7% op
aandelen; 0,8% op vastgoedbeleggingen en 4,3% op buitenlandse
(staats)obligaties. Het fonds dient voornamelijk om de komende lasten
van vergrijzing op te vangen. Een wet bepaalt dat de Noorse overheid
jaarlijks maximaal 4% aan het fonds mag onttrekken om haar lopende
uitgaven te financieren.

1p 7 Bereken het rendement van het Noorse staatsfonds in 2016.

Van Zijl komt met twee stellingen op basis van dit artikel:
– De beleggingen van dit fonds zorgen ervoor dat de Noorse
betalingsbalans niet te veel uit evenwicht raakt.
– De Noorse overheid en de Nederlandse overheid hebben voor de
bestemming van de exportopbrengsten van gas (en olie) een
verschillende intertemporele afweging gemaakt.

2p 8 Licht de eerste stelling toe.

1p 9 Leg uit aan de hand van de tweede stelling welk land een hoge
tijdsvoorkeur heeft.

VW-1022-a-o 4/12 lees verder

### Pagina 5

De Noorse regering heeft op advies van de Noorse Centrale Bank besloten om vanaf begin 2017 de beleggingen in aandelen op te schroeven naar 70% ten koste van obligaties. Van Zijl: “Dit lijkt verstandig aangezien de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft becijferd dat de groei van de wereldeconomie in 2017 doorzet naar 3,5%, maar de beleggingsportefeuille is nu wel conjunctuurgevoeliger ....”

3p 10rijf het vervolg van de uitspraak van beleggingsexpert Van Zijl. In het vervolg moeten de volgende aspecten aan de orde komen:
- een verklaring waarom de samenstelling van de nieuwe beleggingsportefeuille conjunctuurgevoeliger is geworden;
- het effect van de veranderingen in risico's van de nieuwe beleggingsportefeuille op de betaalbaarheid van de vergrijzing bij een eventuele omslag naar een laagconjunctuur.

VW-1022-a-o 5/12 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opave 3 Vasthouden aan de parto

Om de stabiliteit van de gemeenschappelijke munt, de parto, te
waarborgen hebben landen die deelnemen aan een Economische en
Monetaire Gemeenschap (EMG) afspraken gemaakt over
overheidsbegrotingen waaraan lidstaten moeten voldoen. Deze afspraken
zijn opgesplitst in een zogenoemde correctieve arm en preventieve arm
(deze zijn te zien in figuur 1 en gelden bij een laagconjunctuur).

figuur 1 afspraken ten behoeve van stabiliteit van de parto

[FIGUUR: Twee kolommen met rijen. De linkerkolom bevat de tekst 'correctieve arm:' en 'preventieve arm:'. De rechterkolom bevat de tekst 'lidstaten met financieringstekort > 2,5% van het bbp' en daaronder 'regels voor begrotingsbeleid', met daaronder twee bulletpoints: 'financieringstekort moet omlaag' en 'anticyclisch begrotingsbeleid is niet toegestaan'. De tweede rij in de linkerkolom bevat de tekst 'preventieve arm:' en 'lidstaten met financieringstekort ≤ 2,5% van het bbp' en daaronder 'regels voor begrotingsbeleid', met daaronder twee bulletpoints: 'overheidsuitgaven mogen niet harder stijgen dan de economische groei. Een uitzondering geldt voor werkloosheidsuitkeringen' en 'anticyclisch begrotingsbeleid beperkt toegestaan'.]

2p 11 Leg uit waarom bij de preventieve arm voor de beperking van
overheidsuitgaven een uitzondering geldt voor werkloosheidsuitkeringen.
De economie van Drostland, een kleine lidstaat van de EMG, kampt met
een hardnekkige laagconjunctuur (zie tabel 1).

tabel 1 financieringstekort, staatsschuld en bbp in Drostland

|              | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 |
|--------------|------|------|------|------|------|------|------|------|
| financieringstekort |      |      |      |      |      |      |      |      |
| - als % van het bbp | 3,5  | 3,4  | 3,3  | 3,1  | 3,1  | 3,1  | 3,0  | ...  |
| - in miljard | 11,6 | 11,5 | 10,9 | 10,3 | 10,5 | 10,8 | 10,5 | 10,1 |
| staatsschuld |      |      |      |      |      |      |      |      |
| - als % van het bbp | 59   | 61,4 | 66,4 | 68,7 | 70,1 | 72,6 | 75,2 | 76,8 |
| - in miljard | 196  | 207,5| 218,4| 228,7| 239,2| 250,0| 260,5| 270,6|
| waarde bbp |      |      |      |      |      |      |      |      |
| - in miljard | 332  | 338  | 329  | 333  | 339  | 344  | 346  | ...  |

2p 12 Toon met een berekening aan dat voor Drostland in 2017 de correctieve
arm van toepassing is.

VW-

### Pagina 7

De regering van Drostland wil zelf anticyclisch begrotingsbeleid
(conjunctuurbeleid) kunnen voeren en besluit de EMG te verlaten. De
parto is hiermee niet langer wettig betaalmiddel in het land en de droste
wordt als munt ingevoerd. Drostland blijft wel deelnemen aan het
Gemeenschappelijk Wisselkoers Mechanisme (GWM).
figuur 2 effect van conjunctuurbeleid op koersbepaling droste
[FIGUUR: Een grafiek met de wisselkoers van de droste (verticaal, oplopend van 1,209 tot 1,636) tegen de hoeveelheid droste in miljarden (horizontaal, oplopend van Q). Twee curves zijn weergegeven: een neerwaartse curve 'Qa = 250P - 200' en een neerwaartse gestippelde curve 'Qa' = 250P - 120'. Een opwaartse curve 'Qv = -100P + 276' kruist de twee Qa-curves. Een pijl met de tekst 'bandbreedte' wijst naar het verticale verschil tussen de twee Qa-curves.]
$Q_a$ = aangeboden hoeveelheid drosten
$Q_{a'}$ = aangeboden hoeveelheid drosten na nieuw conjunctuurbeleid
$Q_v$ = gevraagde hoeveelheid drosten
Deelnemende landen aan het GWM koppelen hun valuta aan een
spilkoers: een vaste waarde ten opzichte van de parto. De wisselkoers
mag hier een vast gelijk percentage naar boven of naar beneden van
afwijken. Dit zijn de bovenste en onderste interventiekoersen. Het verschil
tussen deze koersen is de bandbreedte.
2p 13 Bereken de bandbreedte in procenten van de spilkoers.
De overheid van Drostland kan nu zelfstandig conjunctuurbeleid voeren
en besluit de tarieven van de inkomstenbelasting te verlagen. Dit leidt via
de lopende rekening van de betalingsbalans tot een daling van de koers
van de droste (zie figuur 2). Om te voorkomen dat de koers onder de
bandbreedte daalt, kan de Centrale Bank (CB) van het land kiezen tussen
een renteaanpassing of steunaankopen op de valutamarkt. Zij kiest voor
het laatste.
2p 14 Leg uit dat het gevoerde conjunctuurbeleid heeft geleid tot een
koersdaling van de droste.
2p 15 Leg uit dat een renteaanpassing niet geschikt is als instrument om de
koersdaling tegen te gaan, met het oog op de laagconjunctuur in
Drostland.
2p 16 Bereken het minimale bedrag in parto's van de benodigde steunaankopen
door de CB van Drostland op de valutamarkt.
VW-1022-a-o 7 / 12 lees verder ► ►►

### Pagina 8

Opgave 4 Wijzer van de conjunctuurklok

Hans is beleggingsadviseur bij een bank. Hij gebruikt een aangepaste versie van de conjunctuurklok (figuur 1) om de stand en het verloop van de economie te voorspellen. Hiermee kan hij inschatten hoe bijvoorbeeld aandelenkoersen zich zullen ontwikkelen en kan hij zijn beleggingsadviezen onderbouwen. Deze conjunctuurklok is samengesteld door een statistisch bureau en laat van een aantal indicatoren zien of deze duiden op een opgang of neergang van de conjunctuur. De symbolen staan op de plaats die de positie van de indicator in het laatste kwartaal van 2017 aangeeft.

De schaalverdeling op de assen geldt alleen voor de verandering van het reële bbp, de uitvoer en de reële investeringen. Voor consumentenvertrouwen en werkloosheid geldt een afwijkende schaal.

Zo geldt voor het consumentenvertrouwen dat dit zich in een hoogconjunctuur bevindt, maar wel is afgenomen ten opzichte van het vorige kwartaal.

figuur 1 conjunctuurklok van kwartaal 4 (2017)

[FIGUUR: Een grafiek met op de y-as "afname groei t.o.v. vorig kwartaal in procentpunten" en op de x-as "toename groei t.o.v. vorig kwartaal in procentpunten". Er zijn vier kwadranten. De y-as loopt van -0,4 tot 0,4, en de x-as loopt van -0,3 tot 0,4. Er zijn punten getekend met verschillende symbolen: een cirkel, een vierkant, een driehoek en een ster. Een legenda verklaart de symbolen: ster = procentuele stijging van het reële bbp ten opzichte van het voorafgaande kwartaal, vierkant = procentuele stijging van de reële investeringen voor bedrijven, cirkel = consumentenvertrouwen, driehoek = werkloosheid, ruit = uitvoer.]

Legenda:
☆ = procentuele stijging van het reële bbp ten opzichte van het voorafgaande kwartaal
□ = procentuele stijging van de reële investeringen voor bedrijven.
○ = consumentenvertrouwen
△ = werkloosheid
◊ = uitvoer

Toelichting: de trendmatige ontwikkeling van het bbp is 0,3% reële groei per kwartaal.

VW-1022-a-o 8 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 9

Hans leest in een toelichting op de conjunctuurklok dat de werkloosheid
een achterlopende indicator is. De werkloosheid begint pas af te nemen
als er al enige tijd een opgaande conjunctuur is.
2p 17 Leg uit waarom de werkloosheid een achterlopende indicator is.

1p 18 Is de werkloosheid gedaald of gestegen in het laatste kwartaal van 2017
ten opzichte van een kwartaal eerder? Licht je antwoord toe met behulp
van figuur 1.

[FIGUUR: Een tabel met twee kolommen: "Kwartalen" en "Werkloosheid (%)". De kwartalen lopen van 2017-1 tot 2018-1, en de percentages variëren.]

2p 19 Bereken met behulp van figuur 1 de procentuele stijging van het reële bbp
in het vierde kwartaal van 2017 ten opzichte van het tweede kwartaal van
2017.

Hans verwacht dat de investeringen van bedrijven in het eerste kwartaal
van 2018 in het kwadrant rechtsboven zullen liggen. Hij baseert deze
verwachting op een andere indicator in de conjunctuurklok.
2p 20 Geef een argument voor de verwachting van Hans over de investeringen.

Ondanks de hoogconjunctuur is Hans voorzichtig in zijn voorspellingen
over de aandelenkoersen. Op basis van zijn analyse van de
conjunctuurklok over het laatste kwartaal van 2017 voorspelt Hans een
mogelijke daling van de aandelenkoersen in 2018 tegen de achtergrond
van de ontwikkeling van het consumentenvertrouwen.
2p 21 Onderbouw de voorspelling van Hans in het advies.

VW-1022-a-o 9 / 12 lees verder ► ► ►


### Pagina 10

Opgave 5 Activerend arbeidsmarktbeleid

In een land brengen de toegenomen arbeidsongeschiktheid en de
stijgende vergrijzing de financiering van de sociale verzekeringen, waarbij
het omslagstelsel wordt toegepast, in gevaar. De minister van Sociale
Zaken analyseert de situatie en gebruikt daarbij onder andere tabel 1.

tabel 1 verhouding tussen inactieven en actieven, 2009 - 2018

| 2009  | 2010  | 2011  | 2012  | 2013  | 2014  | 2015  | 2016  | 2017  | 2018  |
|-------|-------|-------|-------|-------|-------|-------|-------|-------|-------|
| 0,670 | 0,654 | 0,630 | 0,6450 | 0,649 | 0,631 | 0,629 | 0,620 | 0,618 | 0,616 |

Onder inactieven worden uitkeringsgerechtigden verstaan (bijvoorbeeld
voor werkloosheid, staatspensioen, bijstand). Onder actieven worden de
werkenden verstaan. Een i/a-ratio (inactieven/actieven) van 0,5 betekent
dat voor iedere inactieve er twee actieven staan.

De minister van Sociale Zaken concludeert op basis van de tabel dat:
a de regering zich moet inzetten om de participatiegraad te laten stijgen,
met als gevolg dat de i/a-ratio verder omlaag kan.
b als het niet lukt om de i/a-ratio te laten dalen, toekomstige regeringen
steeds meer moeite zullen krijgen om bij vergrijzing de financiering
van het staatspensioen rond te krijgen. Hierdoor ontstaat een grotere
druk op de solidariteit binnen en tussen generaties.
c indien het niet lukt om de i/a-ratio verder te verlagen, de
pensioenleeftijd verder zal worden verhoogd.

3p 22 Geef een verklaring voor conclusie b en verklaar de grotere druk op de
solidariteit binnen generaties en tussen generaties.

2p 23 Geef twee verklaringen hoe de i/a-ratio verlaagd zal worden als de
pensioenleeftijd wordt verhoogd.

VW-1022-a-o
10 / 12
lees verder ►►►


### Pagina 11

De minister van Sociale Zaken stelt een aanpassing voor van de Wet
inkomstenbelasting met als doel om meer doelgroepen zoals werklozen
en bijstandsgerechtigden te stimuleren de arbeidsmarkt te betreden. De
voorgestelde aanpassing staat in tabel 2.

tabel 2 oud en nieuw stelsel van inkomstenbelasting

[FIGUUR: Tabel met de oude en nieuwe stelsels van inkomstenbelasting. Oude stelsel (2018) met schijven en tarieven: € 0 - 12.000 (37%), € 12.001 - 37.000 (41%), € 37.001 - 67.000 (42%), > € 67.000 (52%). Arbeidskorting: € 1.000 per persoon per jaar. Nieuwe stelsel (ingaande 2019) met schijven en tarieven: € 0 - 20.000 (35%), € 20.001 - 70.000 (40%), > € 70.000 (50%). Informatie over arbeidskorting in de nieuwe situatie: Voor mensen met een arbeidsinkomen tot maximaal € 15.000 per jaar is de arbeidskorting € 1.500. Voor mensen met een arbeidsinkomen vanaf € 15.000 per jaar wordt deze korting verminderd met € 40 per € 1.000 extra jaarinkomen.]

2p 24 Noem twee aspecten van de voorgestelde belastingaanpassing die de
genoemde doelgroepen eerder kunnen activeren om betaald werk te gaan
zoeken. Licht beide aspecten toe.

De voorgestelde verandering van de wet inkomstenbelasting heeft niet
alleen gevolgen voor de groep inactieven. De minister van Sociale Zaken
wil ook weten wat de gevolgen zijn voor de huidige actieven. Hij verwacht
namelijk dat de actieven zich hierdoor minder zullen aanbieden op de
arbeidsmarkt. In het land geldt dat het modale belastbaar arbeidsinkomen
€ 38.500 is per jaar.

3p 25 Bereken het belastingvoordeel door de stelselherziening voor de modale
werknemer.

2p 26 Leg de verwachting van de minister uit.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-1022-a-o 11 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

Opgave 6 Monetair geschut tegen de recessie

In een land zijn in 2014 enkele banken failliet gegaan. De overheid heeft
grote banken nog nét kunnen redden. Ondanks de aanvulling van het
eigen vermogen hadden die banken onvoldoende dekkingsmiddelen op
hun balansen. De banksector kreeg te maken met een vertrouwenscrisis,
die mede de aanleiding was voor een recessie in de jaren 2014 en 2015.

De staatsschulddotatie bedroeg op 1 januari 2015 100% van het bruto
binnenlands product (bbp). Over het jaar 2015 was het overheidstekort
opgelopen tot 6% van het bbp. Voor de jaren 2014 en 2015 zijn de
waarden van enkele macro-economische grootheden gepresenteerd in
tabel 1.

tabel 1 macro-economische gegevens tijdens de recessie

| variabele                        | 2014         | 2015          |
|----------------------------------|--------------|---------------|
| maatschappelijke geldhoeveelheid (M) | € 81 miljard | € 82 miljard  |
| nationaal inkomen                | € 500 miljard| € 505,5 miljard|

Bij de analyses ging een econoom uit van de verkeersvergelijking van
Fisher: $M \times V = P \times T$.
Voor de symbolen geldt:
M = geldhoeveelheid in handen van het publiek
V = de gemiddelde omloopsnelheid van het geld
P = het gemiddelde prijsniveau van de transacties
T = het aantal transacties

2p 27 Verklaar via de vermogensmarkt dat onvoldoende dekkingsmiddelen op
de bankbalansen een aanleiding kunnen zijn tot een recessie.

1p 28 Toon met een berekening aan dat de omloopsnelheid in het land in 2015
ten opzichte van 2014 nauwelijks is veranderd.

In 2015 heeft de directie van de Centrale Bank besloten om in de jaren
die volgen de geldhoeveelheid sterk te verhogen. Dit wordt ook wel
aangeduid als een ‘ruimgeldpolitiek’.

2p 29 Verklaar via de verkeersvergelijking van Fisher dat een ruimgeldpolitiek
conjunctureel herstel kan bespoedigen.

2p 30 Leg uit dat door de daling van het consumentenvertrouwen op korte
termijn de ruimgeldpolitiek de recessie niet zou kunnen bestrijden.

VW-1022-a-o 12 / 12 einde