# Eindexamen Economie VWO 2017 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/economie/2017/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Opgave 1 ### Vraag 2 – Opgave 1 ### Vraag 3 – Opgave 1 ### Vraag 4 – Opgave 1 ### Vraag 5 – Opgave 1 ### Vraag 8 – Opgave 8 ### Vraag 9 – Opgave 9 ### Vraag 10 – Opgave 10 ### Vraag 11 – Opgave 1 ### Vraag 12 – Opgave 1 ### Vraag 13 – Opgave 1 ### Vraag 14 – Opgave 1 ### Vraag 15 – Opgave 1 ### Vraag 16 – Opgave 1 ### Vraag 17 – Opgave 1 ### Vraag 18 – Opgave 1 ### Vraag 19 – Opgave 19 ### Vraag 20 – Opgave 20 ### Vraag 21 – Opgave 21 ### Vraag 22 – Opgave 22 ### Vraag 23 – Opgave 1 ### Vraag 24 – Opgave 1 ### Vraag 25 – Opgave 1 ### Vraag 26 – Opgave 1 ### Vraag 27 – Opgave 1 ### Vraag 28 – Opgave 1 ### Vraag 29 – Opgave 1 ### Vraag 30 – Opgave 1 ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO 2017 tijdvak 2 maandag 19 juni 13.30 - 16.30 uur economie Dit examen bestaat uit 30 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 57 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. VW-1022-a-17-2-o ### Pagina 2 Dit is een examenpagina van het type 'opgave', gericht op economie. De pagina bevat een inleidende tekst, getiteld 'Opgave 1 Is Brazilië uitgedanst?', die een fragment uit een krant (2015) simuleert. Dit tekstfragment beschrijft de economische situatie in Brazilië, inclusief recessie, inflatie (10%), werkloosheid (7,5%), overheids-tekort, koersdaling van de Braziliaanse real ten opzichte van de Amerikaanse dollar (31% daling sinds 1 jan 2015, waarde 3,85 real op 1 okt), en de risicovolle beoordeling van Braziliaanse staatsobligaties. Er zijn geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen aanwezig, enkel gestructureerde tekst. Studenten worden gevraagd om verschillende wiskundige/economische concepten toe te passen en hun inzicht te tonen. Ze moeten de wisselkoers berekenen (opgave 1), de relatie tussen recessie en kredietwaardigheid uitleggen (opgave 2), verklaren hoe negatieve beoordelingen van staatsobligaties de wisselkoers beïnvloeden (opgave 3), de conflicterende doelen van het rentebeleid van de Centrale Bank uitleggen met betrekking tot recessiebestrijding en wisselkoersstabilisatie (opgave 4), en het verband tussen de Braziliaanse situatie en de korte-termijn Phillips-curve analyseren en beargumenteren (opgave 5). ### Pagina 3 Dit is een examenpagina van een opgave met betrekking tot parkeerbeleid van een private onderneming (Allpark) in een middelgrote stad. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen, maar presenteert informatie in lopende tekst en wiskundige vergelijkingen. De context betreft economische concepten zoals vraagfuncties, totale en marginale kosten, maximale winst, consumentensurplus, externe effecten en prijselasticiteit. Specifiek wordt een lineaire vraagvergelijking gegeven: Qv = -2.000 P + 10.000, waarbij Qv de vraag naar parkeerplaatsen is in hele uren en P het parkeertarief in euro's per uur. Er worden vaste kosten (€ 6.000 per uur) en marginale kosten (€ 0,80 per uur per auto) vermeld. De student wordt gevraagd om: 1. Het winstmaximaliserende parkeertarief te berekenen conform de strategie van Allpark (vraag 6). 2. De totale winst bij dit tarief te berekenen (vraag 7). 3. Uit te leggen waarom parkeren in de wijk een extern effect is bij de invoering van een maximumparkeertarief van € 2 per uur door de gemeente (vraag 8). 4. De verandering in het consumentensurplus als gevolg van dit maximumtarief te berekenen (vraag 9). 5. Te verklaren waarom Allpark, gezien een verschil in prijselasticiteit op zaterdagen vergeleken met weekdagen, een hogere omzet verwacht bij het hanteren van twee verschillende tarieven (vraag 10). De vraagstelling vereist toepassing van micro-economische principes, met nadruk op berekeningen, analyse en begrip van marktwerking en beleidsinterventies. ### Pagina 4 Dit is een opgavepagina, onderdeel van een examen, getiteld 'Gegarandeerde winst?'. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen (een tabel wordt wel genoemd, 'tabel 1', maar is niet op deze pagina zichtbaar). Het gaat om een tekstuele beschrijving van een economisch vraagstuk in de tweedehandsautobranche. De kernconcepten die aan bod komen zijn: imagoprobleem, reputatie, kwaliteitscontrole, AK-garantie, averechtse selectie, asymmetrische informatie en het principaal-agentprobleem. Van de student wordt gevraagd om twee argumenten uit te leggen en te verklaren. Specifiek moet de student bij vraag 11 het argument voor de oprichting van 'AutoKwaliteit' (AK) uitleggen, gerelateerd aan averechtse selectie en asymmetrische informatie. Bij vraag 12 moet de student uitleggen hoe kwaliteitscontroles bijdragen aan het voorkomen van een principaal-agentprobleem binnen de context van AK en de aangesloten autohandelaren. De tekst introduceert vervolgens een casus over 'Autohandel Verpaalen' en de financiële overwegingen om lid te worden van AK, waarbij een basiscontributie en een variabele contributie per verkochte auto worden genoemd. ### Pagina 5 Tabel 1 geschatte bedrijfsgegevens van Verpaalen | | geen lidmaatschap AK | wel lidmaatschap AK | | :------------ | :------------------- | :------------------ | | | GO = $-40Q + 16.000$ | GO = $-40Q + 18.000$ | | | TK = $7.200Q + 600.000$ | TK = $7.600Q + 603.500$ | | GO | = gemiddelde omzet per jaar | | | TK | = totale kosten per jaar | | | Q | = afzet per jaar | | Verpaalen is hierbij uitgegaan van één bepaalde kwaliteit auto's. Het bedrijf streeft naar maximale totale winst. 1p 13 Verklaar de verandering van de GO-functie in de schatting van Verpaalen. 3p 14 Bereken de totale winst per jaar van Verpaalen bij lidmaatschap van AK. VW-1022-a-17-2-o 5 / 11 lees verder ### Pagina 6 Dit is een examenpagina (opgave) die deel uitmaakt van een economie-examen. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren, maar bestaat volledig uit tekst. Centraal staat opgave 4 met de titel 'Deflatie soepel op te lossen?'. Het beschrijft de dreigende deflatie in de eurozone in 2015 en de reactie van de Europese Centrale Bank (ECB) middels kwantitatieve versoepeling, waarbij staatsobligaties werden opgekocht om de geldhoeveelheid te vergroten en kredietverstrekking te stimuleren. Dit economische concept van monetaire beleidsmaatregelen tegen deflatie vormt de basis van de eerste alinea. Vervolgens worden drie subvragen (15, 16, 17 en 18) gesteld die voortbouwen op dit thema en aanvullende scenario's introduceren. Vraag 15 vraagt naar de toepassing van de verkeersvergelijking van Fisher. Vraag 16 en 17 vragen naar de verklaring van verwachtingen van een zekere Michael Roberts, die een pensioenfonds beheert en rekening moet houden met dalende obligatierendementen en moeilijkheden bij het nakomen van pensioenverplichtingen in verband met het kapitaaldekkingsstelsel. Vraag 18 vraagt naar de verklaring van een verwachting van econoom Mario Milano over de relatie tussen dalende obligatierendementen en de inflatie via de valutamarkt. Van de student wordt verwacht dat deze diverse economische concepten kan toepassen en verklaren, waaronder monetaire beleidsvoering, deflatie, kwantitatieve versoepeling, de verkeersvergelijking van Fisher, obligatiemarkten, rendementen, pensioenfondsen (kapitaaldekkingsstelsel) en de wisselwerking tussen obligaties, valuta en inflatie. ### Pagina 7 Deze examenpagina is onderdeel van Opgave 5, getiteld 'Innovatief krediet', en richt zich op economische concepten rondom kredietverlening voor innovatie. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken of tabellen, maar wel een tekstbox ('kader') waarin specifieke 'Kredietvoorwaarden van UCF' (United Credit Fund) worden opgesomd, waaronder eisen voor onderpanden (patenten, activa), maximale kredietbedragen, en financieringspercentages voor ontwikkelingskosten (40% individueel, 50% bij samenwerking). Er worden drie vragen gesteld (19, 20, 21, 22) waarbij de student gevraagd wordt om economische concepten toe te passen en te verklaren. Concepten die aan bod komen zijn onder andere: laagconjunctuur, terughoudendheid van banken, risico-inschatting, financiering van innovatie, kredietvoorwaarden, en maatschappelijke afwegingen (positief effect op productiestructuur versus risico's voor gepensioneerden). De student moet verklaren waarom banken terughoudend zijn, waarom patenten een effectieve kredietvoorwaarde zijn, waarom UCF meer financiert bij samenwerking, en twee aspecten (positieve effecten en risico's van het initiatief van pensioenfondsen) toelichten. ### Pagina 8 Dit is een opgavepagina van een examen, getiteld 'Opgave 6 Zeker een ton?'. De pagina behandelt het onderwerp pensioensompolissen aangeboden door beleggingsmaatschappij ABC. Centraal staat de berekening van inlegbedragen, kosten, rendementen en winst van deze polissen, afhankelijk van de looptijd en het verwachte rendement. De pagina bevat een visueel element in de vorm van een tabel (Tabel 1) die de 'kosten en inleg per polis afhankelijk van looptijd' weergeeft. Deze tabel bestaat uit kolommen voor looptijd in jaren (35, 30, 25, 20, 15 jaar), in te leggen bedrag in euro's, en toegerekende kosten in euro's per polis (aan het eind van de looptijd). De student wordt geacht financiële berekeningen uit te voeren met betrekking tot winstmarges en benodigde inlegbedragen, rekening houdend met verschillende scenario's voor rendement (4% en 1,5%). Er worden ook conceptuele vragen gesteld over risicoaversie en de voor- en nadelen van twee voorgestelde alternatieven om de winstgevendheid van de polissen te waarborgen. De theoretische concepten omvatten kapitaalaccumulatie, rendement, kostenberekening, eindwaarde, en risicovoorkeur (risico-aversie). Studenten moeten de gegeven informatie uit de tekst en de tabel analyseren en toepassen om de gestelde vragen te beantwoorden. ### Pagina 9 ### Pagina 10 Dit is een opgavepagina van een examen, onderdeel van een grotere set (10/11). De pagina behandelt het onderwerp fysiotherapie en de financiële aspecten ervan in de gezondheidszorg, met een focus op kostenbewustzijn. Visuele elementen omvatten een tabel (Tabel 1) die de totale vergoeding voor fysiotherapeuten per behandeltraject koppelt aan het aantal afspraken, en een lijngrafiek (Figuur 1) die de frequentie in procenten van het aantal afspraken per patiënt toont bij zelfstandige fysiotherapeuten. De tekst introduceert de context van fysiotherapie binnen de zorgverzekering en de rol van de Medische Autoriteit (MA) bij het bewaken van kostenbewustzijn. Een econoom onderzoekt de behandelduur bij twee typen fysiotherapiecentra: centra met fysiotherapeuten in loondienst (vast inkomen) en centra met zelfstandige fysiotherapeuten (vaste totale vergoeding per behandeltraject). De focus ligt op de potentiële invloed van financiële motieven op het advies over de voortzetting van de behandeling door zelfstandige fysiotherapeuten. De wiskundige/wetenschappelijke concepten omvatten interpretatie van financiële gegevens (vergoedingen) en statistische gegevens (frequentieverdeling in een lijngrafiek). Van de student wordt gevraagd om de informatie in de tekst, tabel en grafiek te analyseren en te interpreteren. Dit omvat waarschijnlijk het aflezen van waarden uit de tabel en grafiek, het herkennen van patronen en trends, en het trekken van conclusies over de relatie tussen het aantal afspraken, de vergoeding, en de frequentie van behandelingen. De opgave hint naar een analyse van hoe financiële motieven de duur van behandelingen beïnvloeden. ### Pagina 11 Dit is een examenpagina (pagina 11 van 11) met opgaven die gericht zijn op het analyseren van economische en zorggerelateerde data en concepten. De pagina bevat een 'Tabel 2: frequentie van afspraken, gegroepeerd naar behandelduur'. Deze tabel presenteert gegevens over patiënten bij zelfstandige fysiotherapeuten en fysiotherapeuten in loondienst, onderverdeeld naar het aantal afspraken (1-5, 6-11, 12-16, ≥ 17). Voor elke categorie wordt het percentage patiënten en het gemiddelde aantal afspraken weergegeven. De vragen omvatten het verklaren van economische vermoedens op basis van tabeldata (Tabel 1 en Figuur 1 worden expliciet genoemd, hoewel deze niet op de getoonde pagina aanwezig zijn), het uitvoeren van een procentuele berekening (opgave 28) en het verklaren van verwachtingen en voorspellingen rondom beleidswijzigingen in de zorg (opgaven 29 en 30). De wiskundige concepten omvatten het interpreteren van percentages en gemiddelden en het berekenen van procentuele verschillen. De wetenschappelijke/economische concepten draaien om bekostigingssystemen, prikkels in de zorg, vraag en aanbod, en gedragsbeïnvloeding door financiële arrangementen in de gezondheidszorg, specifiek gericht op fysiotherapie. Van de student wordt gevraagd de gegeven data te interpreteren, berekeningen uit te voeren en economische concepten toe te passen om de gegeven situaties te verklaren en voorspellingen te onderbouwen. De vragen vereisen zowel kwantitatieve analyse als kwalitatieve redenering.