# Eindexamen Economie VWO 2015 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/economie/2015/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 1

### Vraag 9 – Opgave 1

### Vraag 10 – Opgave 1

### Vraag 11 – Opgave 1

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2015
tijdvak 2
donderdag 18 juni
13.30 - 16.30 uur
economie
Dit examen bestaat uit 27 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 49 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-1022-a-15-2-0

### Pagina 2

Opave 1
Theater van hoeden en petten
Theater De Tent programmeert een uitvoering van de toneelvoorstelling
'hoeden en petten'. De wethouder van cultuur van de gemeente heeft als
doelstelling om zoveel mogelijk burgers in staat te stellen culturele
activiteiten te bezoeken. Om mogelijke verliezen op te vangen is de
gemeente ook bereid om aan het theater een subsidiebedrag te
verstrekken voor de voorstelling. De directeur van De Tent overlegt met
de wethouders van cultuur en financiën over de entree­prijs van de
voorstelling. Bij het overleg wordt uitgegaan van figuur 1.
Er liggen twee voorstellen op tafel:
a De entreeprijs waarbij maximale omzet wordt behaald.
b De entreeprijs waarbij kosten en opbrengsten aan elkaar gelijk zijn.
De wethouder van cultuur is voorstander van voorstel a.
De wethouder van financiën is voorstander van voorstel b.

1p 1 Bereken aan de hand van figuur 1 hoeveel bezoekers er meer zullen
komen als wordt gekozen voor voorstel a in plaats van voorstel b.
2p 2 Bereken het totale subsidiebedrag dat de gemeente beschikbaar moet
stellen als wordt gekozen voor voorstel a. Lees daartoe de benodigde
waarden af uit figuur 1.

Bijstands­gerechtigden, studenten en 65-plussers hebben van de
gemeente een stadspas gekregen waarmee bepaalde culturele activiteiten
met korting kunnen worden bezocht. De directeur van De Tent legt een
nieuw voorstel op tafel waarmee hij een beter financieel resultaat
verwacht te bereiken:
c Er worden twee prijzen gehanteerd: een lagere prijs voor bezitters van
een stadspas en een hogere prijs voor de overige bezoekers.

Onderstaande prijscombinaties worden besproken.
[FIGUUR: Tabel met twee kolommen: 'prijscombinatie 1' en 'de­el­markt I', 'prijscombinatie 2' en 'deelmarkt II (houders van een stadspas)'. De prijzen in de cellen zijn: '33 euro' en '28 euro', '35 euro' en '25 euro'.]

De situatie van twee deelmarkten wordt weergegeven in figuur 2.
De directeur concludeert uit deze figuur dat van de beide voorgestelde
prijscombinaties, combinatie 2 de hoogste omzet zal opleveren. De
wethouder van cultuur is verbaasd hoe hij dat zo zeker weet. De directeur
legt het hem uit: “Bij prijscombinatie 2 zijn de marginale opbrengsten op
beide deelmarkten gelijk! Kijk maar wat er gebeurt als je op deelmarkt II
meer bezoekers aantrekt ten laste van deelmarkt I. Je hoeft helemaal niet
te rekenen, als je kijkt naar de waarden van de marginale opbrengst.”
2p 3 Verklaar de uitleg van de directeur.

VW-1022-a-15-2-0 2 / 13

### Pagina 3

De wethouder van financiën ondersteunt voorstel c met prijscombinatie 2:
"Bij deze combinatie zal De Tent nu zelfs een kleine winst maken op de
uitvoering van de voorstelling."

2p 4 Heeft de wethouder van financiën gelijk? Ondersteun je antwoord met een
berekening aan de hand van figuur 1 en 2.

GTK = gemiddelde totale
kosten
GO = gemiddelde
opbrengst
MO = marginale opbrengst

[FIGUUR: Grafiek met op de y-as "euro's" en op de x-as "aantal bezoekers (x 1.000)". Er zijn twee grafieken: een dalende lijn (GO) en een welving (GTK). Er zijn markeringen op de y-as bij 10, 24, 25, 26, 30 en op de x-as bij 0, 2,2, 2,8, 3,5, 5,6, 7.]

figuur 1

[FIGUUR: Twee grafieken naast elkaar, "deelmiarkt I" en "deelmiarkt II". Beide grafieken hebben op de y-as "euro's" en op de x-as "aantal bezoekers (x 1.000)". Elke grafiek bevat een dalende lijn (GO) en een dalende lijn die steiler is dan GO (MO). Deelmiarkt I heeft markeringen op de y-as bij 33, 35, 60 en op de x-as bij 0, 1,2, 1,3, 2,9. Deelmiarkt II heeft markeringen op de y-as bij 6, 10, 25, 28, 40 en op de x-as bij 0, 0,8, 1,0, 2,7.]

figuur 2

VW-1022-a-15-2-o 3 / 13 lees verder ►►►

### Pagina 4

Opgave 2

Digitaal beleggen
Op de markt van bemiddeling in aandelen zijn slechts twee bedrijven actief: Marrill en Stokes. Deze bedrijven worden internetbrokers genoemd, omdat ze via internet voor hun klanten koop- of verkooporders van aandelen uitvoeren. Beleggers kiezen voor een broker op basis van onder meer de hoogte van de provisie die ze aan de broker moeten betalen voor gebruik van hun diensten, en van het gebruiksgemak van de website.

In de uitgangssituatie maken beide bedrijven winst. Marrill heeft een winst van € 45 miljoen en Stokes heeft een winst van € 20 miljoen. Marrill overweegt een verlaging van de provisie om zo klanten te winnen. Een econoom van Marrill heeft deze markt bestudeerd en komt tot de volgende conclusies:
- Als beide internetbrokers hun provisie verlagen, stijgt voor elk de winst met € 5 miljoen.
- Als uitsluitend Marrill de provisie verlaagt, stijgt de winst van dit bedrijf met € 15 miljoen.
- Als uitsluitend Stokes de provisie verlaagt, stijgt de winst van dit bedrijf met € 13 miljoen.
- In het geval dat slechts één van beide bedrijven de provisie verlaagt, stijgt de optelsom van de winsten van beide bedrijven met € 8 miljoen.

1p 5 Neem onderstaande pay-offmatrix over op het antwoordblad en vul hierin de totale winstbedragen in.

matrix 1 de visie van de econoom van Marrill

| | winsten in miljoenen euro's | Stokes |
|---|---|---|
| | | provisie verlaging | provisie ongewijzigd |
| Marrill | provisie verlaging | | |
| | provisie ongewijzigd | | |

Een onderzoeker die deze markt ook heeft bestudeerd, komt tot een andere pay-offmatrix (matrix 2). Hij geeft aan dat hier sprake is van een gevangenendilemma.

matrix 2 de visie van de onderzoeker

| | winsten in miljoenen euro's | Stokes |
|---|---|---|
| | | provisie verlaging | provisie ongewijzigd |
| Marrill | provisie verlaging | 40 ; 15 | 50 ; 10 |
| | provisie ongewijzigd | 10 ; 50 | 45 ; 20 |

VW-1022-a-15-2-o 4 / 13 lees verder ►►►


### Pagina 5

2p 6 Leg uit dat in matrix 2 sprake is van een gevangenendilemma.
De directeur van Marrill ziet de marktsituatie anders dan de onderzoeker.
Hij verwacht dat beide bedrijven lange tijd elkaars naaste concurrenten
zullen blijven, en dat er dus geen sprake is van een eenmalig spel maar
van een herhaald spel. In dit licht verwacht hij dat de speluitkomst zal
afwijken van de gesuggereerde uitkomst van matrix 2.
2p 7 Verklaar dat de directeur daarom niet tot provisieverslaglag zal besluiten.

Marrill overweegt nu een andere manier om een groter marktaandeel te
veroveren dan provisieverslaglag en besluit een softwareproducent
opdracht te geven een geautomatiseerd systeem van verwerking van
koop- en verkooporders te ontwikkelen, met de naam Mars. Omdat er
dagelijks vele orders verwerkt moeten worden, moet het systeem snel en
betrouwbaar zijn.

De directie van Marrill stelt aan de directie van Stokes voor om systeem
Mars samen te ontwikkelen. Stokes heeft echter plannen voor een eigen
nieuw systeem voor de verwerking van orders, onder de naam Orion, en
doet het tegenvoorstel om dit systeem samen te ontwikkelen.
In matrix 3 staan de voorspelde stijgingen van de winst, die het gevolg
zijn van invoering van systeem Mars en/of Orion.

matrix 3 keuzestuk tussen invoering van Mars of Orion

stijging van de winst in
miljoenen euro's
Stokes
systeem Mars
Marrill
systeem Mars
5; 3
systeem Orion
1; 1
systeem Orion
1; 1
3; 4

2p 8 Beredeneer aan de hand van matrix 3 waarom niet te voorspellen valt wat
de uiteindelijke uitkomst zal zijn.

VW-1022-a-15-2-o 5 / 13 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opgave 3

Omkeerregeling op de schop
In een land bestaat al jarenlang een systeem voor de belasting van
pensioenen onder de naam 'omkeerregeling'. Hierbij mogen burgers voor
de inkomstenbelasting de betaalde pensioenpremie aftrekken van het
bruto inkomen, terwijl later over de ontvangen pensioenuitkering
inkomstenbelasting wordt geheven. De omkeerregeling levert veel burgers
een fiscaal voordeel op.

tabel 1
[FIGUUR: Tabel met 4 rijen en 3 kolommen. De kolommen heten: schijf, belastbaar inkomen op jaarbasis, inkomstenheffing in het jaar 2013 (met subkoppen: jonger dan 65 jaar en 65 jaar en ouder).]
schijf | belastbaar inkomen op jaarbasis | inkomstenheffing in het jaar 2013
------- | -------- | --------
1 | € 0 t/m € 19.645 | 37,00% | 19,10%
2 | € 19.646 t/m € 33.363 | 42,00% | 24,10%
3 | € 33.364 t/m € 55.991 | 42,00% | 42,00%
4 | € 55.992 of meer | 52,00% | 52,00%

Hans van Dooren, 56 jaar, heeft in 2013 een belastbaar jaarinkomen van
€ 50.000. Hij rekent erop dat hij na zijn 65ste een bedrijfspensioen van
jaarlijks € 20.000 zal ontvangen bovenop de jaarlijkse AOW van € 12.000.
Hij heeft geen andere inkomstenbronnen. Hans gaat uit van ongewijzigde
tarieven voor de inkomstenbelasting in de toekomst.

1p 9 Bereken het fiscale voordeel van Hans van Dooren van een betaling van
een pensioenpremie van € 1.000 tegenover een pensioenuitkering als
65-jarige van € 1.000.

De overheid zoekt naar manieren om op korte termijn extra belastingen te
kunnen heffen. Een econoom stelt voor om vanaf 1 januari 2014 de
pensioenpremie als aftrekpost te schrappen. De pensioenfondsen
ontvangen vanaf die datum dan slechts de netto premies (= netto
pensioenpremie minus belasting) van hun deelnemers. Over de
pensioenuitkeringen zal geen belasting meer worden geheven.

2p 10 Heeft afschaffing van de omkeerregeling een nivellerend of denivellerend
effect op de netto inkomensverdeling in het jaar 2014? Verklaar je keuze
met gebruik van tabel 1.

VW-1022-a-15-2-o 6 / 13

### Pagina 7

Een journalist betwijfelt of het voorstel van de econoom een goed idee is.
Hij baseert zich op een studie naar de financiële positie van de
pensioenfondsen en de overheid in het jaar 2014:

financiële positie van pensioenfondsen en overheid in het jaar 2014:
– De afschaffing van de omkeerregeling zal de overheid 12 miljard euro
aan extra belastingopbrengsten opleveren.
– Werknemers die in 2014 de pensioengerechtigde leeftijd behalen,
moeten nog volgens de omkeerregeling belasting blijven betalen.
– De pensioenfondsen zullen naar verwachting een rendement van 7%
behalen uit beleggingen van de ontvangen pensioenpremies.
– De overheid financiert begrotingstekorten door uitgifte van
staatsobligaties. De gemiddelde rentevergoeding bedraagt 2,5%.

De journalist voert drie punten van kritiek aan:
1 Afschaffing van de omkeerregeling zou de samenleving in dit land in
2014 per saldo vermogensinkomsten kosten.
2 Gelet op de vergrijzing en de kosten die daarmee samenhangen, zal
afschaffing van de omkeerregeling de belastingdruk in de toekomst
nog verder vergroten.
3 Door in de toekomst de tarieven voor de inkomstenbelasting van
65-plussers te veranderen, kan de overheid de inkomensverdeling
tussen generaties beïnvloeden. Door de afschaffing van de
omkeerregeling verliest de overheid dit instrument.

2p 11 Laat met een berekening zien dat afschaffing van de omkeerregeling voor
de samenleving in dit land in 2014 een verlies aan vermogensinkomsten
van 0,54 miljard euro zou betekenen.

2p 12 Geef een toelichting op punt 2 of punt 3 van de kritiek van de journalist.
Geef duidelijk aan op welk gekozen punt de toelichting betrekking heeft.

VW-1022-a-15-2-o 7 / 13 lees verder ► ►►

### Pagina 8

Dit is een examenpagina van het type "opgave". De pagina bevat tekst die een economische casus beschrijft omtrent sparen of lenen, specifiek gerelateerd aan pensioenplanning. Een hoofdpersoon, Sander, overweegt financiële beslissingen tussen zijn 60e en 66e levensjaar (pre-pensioenperiode) en daarna (pensioenperiode). Er is geen visueel element direct zichtbaar op deze pagina, maar de tekst verwijst naar een "figuur 1" die een "intertemporele budgetlijn" zou moeten bevatten. Dit betekent dat de student wordt geacht elders in het examen (o.a. op de vorige of volgende pagina) een dergelijke figuur te raadplegen om de opgave te kunnen oplossen. De casus schetst budgetten voor twee perioden (€300.000 voor de pre-pensioenperiode en €550.000 voor de pensioenperiode) en introduceert het concept van rente, waarbij verondersteld wordt dat spaarrente en leenrente gelijk zijn. De econome Nina de Visser introduceert de concepten van extra consumptie door lenen of sparen, met bijbehorende kosten in de andere periode. Van de student wordt gevraagd, bij vraag 13 (2 punten), om voor twee punten op de intertemporele budgetlijn (vermoedelijk 'a' en 'b' uit de figuur 1) te bepalen of Sander zal lenen of sparen en de relevante bedragen te vermelden. Bij vraag 14 (1 punt) moet de student het rentepercentage berekenen dat Nina gebruikt in haar model. Dit vereist kennis van intertemporele budgetlijnen, sparen en lenen, en het berekenen van rente op basis van gegeven budgetten over verschillende periodes.

### Pagina 9

Dit is een examenpagina (9/13) met opdrachten en bijbehorende theorie. Het visuele element is 'figuur 1: intertemporele budgetlijn Sander', een lijngrafiek met een negatieve helling die de relatie toont tussen consumptie in de prepensioenperiode (t) en consumptie in de pensioenperiode (t+1), beide uitgedrukt in x 1.000 euro. De grafiek bevat een rechte lijn met twee specifieke punten, 'a' en 'b', die bepaalde consumptiecombinaties aangeven en gestippelde lijnen voor de coördinaten. De assen zijn gelabeld en geschaald van 0 tot 900/1000. 

De tekst introduceert verschillende economische concepten: 'intertemporele budgetlijn', 'rente', 'maximaal consumptieniveau', 'sparen', 'overheidsinvesteringen', 'economische stimulering' en 'ruilen over de tijd'.

Van de student wordt gevraagd:
- Vraag 15: Een berekening te maken van het maximale consumptieniveau in de prepensioenfase, gegeven een 5% kredietrente. Dit vereist wiskundige toepassing van economische concepten (mogelijk de formule voor de budgetlijn).
- Vraag 16: De twee mogelijkheden die Nina suggereert met betrekking tot sparen (minder sparen bij lagere rente, maar ook meer willen sparen) te beargumenteren. Dit vraagt om inzicht in de intertemporele keuze van consumenten en mogelijke gedragseffecten van rentewijzigingen.
- Vraag 17: Het advies van Nina te beargumenteren, gericht op het concept 'ruilen over de tijd'. Dit vereist het toepassen van het concept van intertemporele substitutie.
- Vraag 18: De mening van Sander te beargumenteren, eveneens gericht op 'ruilen over de tijd'. Dit vraagt om een tegenovergesteld perspectief ten opzichte van Nina, mogelijk gericht op consumentenvertrouwen en de invloed daarvan op consumptiebeslissingen.

### Pagina 10

Opgave 5

Afstel van executie?
Als gevolg van een jarenlang aanhoudende recessie krijgen banken in
een land steeds meer te maken met betalingsachterstanden van
debiteuren met hypothecaire leningen. Dit constateren onderzoekers van
de Vereniging van Banken (VvB) in een recent verschenen rapport.
Gemiddeld 1 op de 15 debiteuren met een hypothecaire lening krijgt zelfs
te maken met een executieveiling van het onderpand: een openbare
verkoop van het pand onder leiding van een notaris om de aflossings- en
rentevorderingen van de bank zo veel mogelijk te innen.

bron 1 kenmerken van executieveilingen:
1 Er is een tiental kapitaalkrachtige onroerendgoedhandelaren die
elkaar steeds ontmoeten op de diverse huizenveilingen in het land;
2 Er is in hoge mate sprake van asymmetrische informatie. Er wordt
summiere informatie gegeven over de te veilen woningen en
bezichtigingen zijn nauwelijks mogelijk.

Banken kiezen als alternatief steeds vaker voor gedwongen verkoop via
een makelaar binnen een periode van maximaal 6 maanden. De makelaar
gaat actief op zoek naar mogelijke kopers en biedt hun daarbij de
gelegenheid om het pand een of meerdere keren te komen bekijken.

In beide gevallen van gedwongen huisverkoop door de (hypotheek)bank
bestaat de kans op een restschuld, wanneer de verkoop niet voldoende
oplevert om de hypothecaire lening en eventuele achterstallige rente te
kunnen betalen.

De informatie in bron 2 over de twee vormen van gedwongen huisverkoop
is ontleend aan het rapport van de VvB.

bron 2 alternatieven bij gedwongen huisverkoop
Het relatieve prijsverschil ten opzichte van vrijwillige verkoop
via een makelaar in een bepaald jaar:
[FIGUUR: Tabel met de kolommen '2011', '2012', '2013', '2014' en rijen 'bij gedwongen verkoop via een executieveiling' en 'bij gedwongen verkoop via een makelaar'. De cellen bevatten de volgende percentages: rij 1, kolom 1: -32%; rij 1, kolom 2: -35%; rij 1, kolom 3: -40%; rij 1, kolom 4: -42%; rij 2, kolom 1: -14%; rij 2, kolom 2: -15%; rij 2, kolom 3: -17%; rij 2, kolom 4: -18%.]

VW-1022-a-15-2-0 10 / 13 lees verder

### Pagina 11

1p 19 Geef een verklaring voor het relatieve prijsverschil bij gedwongen verkoop via een makelaar ten opzichte van vrijwillige verkoop via een makelaar in bron 2.
Uit bron 2 blijkt dat bij gedwongen verkoop via een executieveiling in nog veel sterkere mate sprake is van een negatief prijsverschil ten opzichte van vrijwillige verkoop.
2p 20 Geef hiervan een verklaring met gebruik van zowel kenmerk 1 als kenmerk 2 uit bron 1.
In dit land heeft Janet Modell in 2007 een huis gekocht voor 250.000 euro. Het huis werd voor 80% gefinancierd met een aflossingsvrije hypothecaire lening met een jaarlijkse rente van 4,5% en een looptijd van 20 jaar. In de loop van het jaar 2013 stopt Janet met het betalen van rente aan de bank. Zij negeert alle aanmaningen en haar betalingsachterstand loopt op tot elf maanden. De bank gaat over tot gedwongen verkoop via een makelaar, die het huis in 2014 ‘goed’ weet te verkopen: de opbrengst ligt exact 5 procentpunten boven het van toepassing zijnde percentage in bron 2. In 2014 zou de opbrengst bij een vrijwillige verkoop van het huis 220.000 euro zijn geweest. Bij het bepalen van de restschuld brengt de bank aan Janet geen extra rente in rekening over de ontstane schuld in de vorm van achterstallige rente.
2p 21 Bereken de restschuld voor Janet Modell na verkoop van het huis.
De onderzoekers van de VvB denken het probleem van de restschulden op de verstrekte hypothecaire leningen te kunnen beperken door de executieveilingen, online te laten plaatsvinden. “Door de anonimiteit van het online bieden, verwachten wij dat er een verandering gaat optreden wat betreft kenmerk 1 van de executieveilingen.”
2p 22 Geef voor kenmerk 1 uit bron 1 aan in hoeverre online-biedingen het probleem van de omvang van de restschulden zouden kunnen verminderen.
VW-1022-a-15-2-o 11 / 13 lees verder ►►►

### Pagina 12

Opave 6
Het Wisselfonds
Investeringen door lokale bedrijven in ontwikkelingslanden worden vaak
bemoeilijkt door de grote onzekerheid over de wiss
banken willen geen leningen in de lokale valuta (LV) van deze landen
verstrekken, of alleen tegen een zeer hoge rente. Leningen die zijn
verstrekt in US dollars vormen voor de ontvangende bedrijven een groot
risico. Dit is te zien in het voorbeeld van het bedrijf Megalo in een
ontwikkelingsland.

Balans per 1-1-2011 van Megalo
(alle bedragen in miljoenen LV)

activa
passiva

US dollarbezittingen*
overige bezittingen
10
eigen vermogen
20
90
US dollarschulden*
50
overige schulden
30
totaal
100
totaal
100

* Bezittingen/schulden waarvan de waarde in US dollars vaststaat. Op
de balans staat de waarde in LV, omgerekend tegen de actuele
wisselkoers.

2p 23 Bij bepaalde veranderingen in de wisselkoers van de US dollar kan
Megalo de omvang van het eigen vermogen in LV sterk zien dalen.
Zal deze daling van het eigen vermogen optreden bij stijging of bij daling
van de wisselkoers van de US dollar ten opzicht van de LV? Verklaar het
antwoord op basis van bovenstaande balansgegevens, zonder een
berekening te maken.

Om bedrijven in ontwikkelingslanden meer toegang te bieden tot leningen,
heeft een groep ontwikkelingsorganisatis een fonds opgericht om
wisselkoersrisico's af te dekken, het Wisselfonds. Dit fonds stelt zich op
tussen bedrijven in ontwikkelingslanden en internationale banken. De
procedure verloopt als volgt. Een bank verstrekt aan een bedrijf in een
ontwikkelingsland een US dollarlening, die wordt omgewisseld in LV. Het
bedrijf betaalt later rente en aflossing in LV aan het Wisselfonds. Dit fonds
garandeert aan de bank in geval van een sterke wisselkoersdaling van de
LV toch een vaste rente in US dollars. Zo heeft noch de bank, noch het
bedrijf een wisselkoersrisico. Het Wisselfonds moet kostendekkend
opereren en rekent het bedrijf als vergoeding een verhoogde rente. Het
Wisselfonds heeft van de ontwikkelingsorganisaties de beschikking
gekregen over een aanzienlijk vermogen met een zeer lange looptijd en
verricht daarmee transacties in tientallen landen en valuta's.

VW-1022-a-15-2-0
12 / 13
lees verder
Voor alle eindexamens, zie www.ssl.nl. Pagina: 589

### Pagina 13

2p 24 Het Wisselfonds stelt op zijn site: "Een grotere beschikbaarheid van
leningen in dollars kan voor bedrijven in ontwikkelingslanden via de
internationale concurrentiepositie leiden tot een versterking van de
wisselkoers van de LV ten opzichte van de US dollar."
Leg deze stelling uit.
2p 25 Geef op basis van de tekst twee argumenten die duidelijk maken dat het
Wisselfonds grotere koersrisico's kan accepteren dan bedrijven in
ontwikkelingslanden.
Agriplano, een ander bedrijf in een ontwikkelingsland, sluit een lening af
bij een bank in de Verenigde Staten. De hoofdsom bedraagt 3 miljoen
US dollar. De looptijd van de lening bedraagt één jaar. Het
Wisselfonds sluit een overeenkomst met de bank en met Agriplano,
waarin wordt vastgelegd dat het Wisselfonds de bank na één jaar de
hoofdsom en 4% rente betaalt, beide in US dollars. Het Wisselfonds
rekent aan Agriplano een jaarrente van 14%. Het Wisselfonds int de rente
te samen met de hoofdsom in lokale valuta bij Agriplano en wisselt deze
bedragen om in US dollars. Het onderstaande schema toont de betrokken
transacties.
schema van betalingen via het Wisselfonds bij Agriplano
uitbetaling van de lening
betaling van rente en terugbetaling van hoofdsom
bank in de VS
hoofdsom in US$
valutamarkt
4% rente en hoofdsom in US$
Wisselfonds
14% rente en hoofdsom
omgewisseld in US$
hoofdsom in LV
14% rente en hoofdsom in LV
Agriplano in ontwikkelingsland
2p 26 Het Wisselfonds verwacht dat de koers van de LV uitgedrukt in US dollars
in het betreffende jaar met 8% zal dalen.
Bereken in dit voorbeeld de omvang van de verwachte winst in US dollars
voor het Wisselfonds.
In het land waar Agriplano gevestigd is, valt de werkelijke inflatie hoger uit
dan de verwachte inflatie. Dit kan via de wisselkoers leiden tot een lagere
winst of zelfs verlies voor het Wisselfonds.
2p 27 Leg uit waarom de bij vraag 26 berekende winst lager kan uitvallen
wanneer de inflatie hoger uitvalt dan verwacht. Betrek in de uitleg de
vraag naar LV op de valutamarkt.
VW-1022-a-15-2-o
13 / 13
einde