# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2024 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1

## Vraag 1 – Effectuation kenmerken bij ondernemerschap (2 punten)

Leg met behulp van twee gegevens uit de bovenstaande tekst uit dat het ondernemerschap van Ton en Huib kenmerken heeft van effectuation.

Wat kun je verwachten: Je moet uitleggen hoe het ondernemerschap van Ton en Huib kenmerken heeft van effectuation, en dit onderbouwen met twee concrete voorbeelden uit de tekst.

Wat moet je kennen: ["Wat effectuation inhoudt als ondernemersstrategie.","De principes van effectuation, zoals het 'bird in hand' principe (starten met wat je hebt) en het 'crazy quilt' principe (samenwerken met partners)."]

Wat moet je kunnen: ["Informatie uit de tekst herkennen die past bij de principes van effectuation.","De link leggen tussen een specifiek tekstgegeven en het juiste effectuation-principe.","Een duidelijke en beknopte uitleg formuleren."]

Waar op letten: ["Let op dat je effectuation niet verwart met causation, waarbij je start met een doel in plaats van met de beschikbare middelen.","Zorg ervoor dat je twee concrete voorbeelden geeft en deze koppelt aan het juiste effectuation-principe, en noem geen principe dat expliciet wordt afgekeurd, zoals 'pilot in the plane'."]

Vaardigheden: Begrippenkennis (effectuation), Tekstanalyse, Argumenteren/Uitleggen, Voorbeelden selecteren

Kernbegrippen: effectuation, bird in hand principe, crazy quilt principe, ondernemerschap

Veelgemaakte fouten:
- Effectuation verwarren met causation (starten met een doel i.p.v. middelen).
- Het verkeerde effectuation-principe noemen, zoals 'pilot in the plane' wat expliciet wordt afgekeurd in het CV.
- Slechts één voorbeeld geven in plaats van de gevraagde twee, of een voorbeeld geven zonder de link met een effectuation-principe uit te leggen.
- Effectuation niet correct uitleggen.
- Geen twee concrete gegevens uit de tekst gebruiken.
- Gegevens gebruiken die niet passen bij de kenmerken van effectuation.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/1

## Vraag 2 – Threats en Weaknesses in een SWOT-analyse (2 punten)

Geef een voorbeeld van een Threat en een voorbeeld van een Weakness aan de hand van de gegeven informatie over Sap&Bro. Leg beide voorbeelden uit.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over het identificeren en uitleggen van negatieve factoren voor een bedrijf, specifiek Threats (bedreigingen) en Weaknesses (zwaktes) uit een SWOT-analyse.

Wat moet je kennen: ["Het concept van een SWOT-analyse, met name de onderdelen Threat en Weakness.","Het verschil tussen interne factoren (Weakness) en externe factoren (Threat).","Dat zowel Threats als Weaknesses negatieve invloed hebben op een bedrijf.","Hoe je een factor uitlegt door het interne/externe en negatieve karakter te benoemen."]

Wat moet je kunnen: ["De relevante informatie uit de tekst over Sap&Bro analyseren en filteren.","Negatieve factoren herkennen en classificeren als intern (Weakness) of extern (Threat).","Een concreet voorbeeld van een Threat en een Weakness formuleren.","Je gekozen voorbeelden duidelijk uitleggen, inclusief waarom ze intern/extern én negatief zijn."]

Waar op letten: ["Verwar interne factoren (Weakness) niet met externe factoren (Threat).","Zorg ervoor dat je de gekozen factor uitlegt en benoemt waarom deze intern/extern én negatief is."]

Vaardigheden: SWOT-analyse concepten toepassen, Informatie analyseren, Voorbeelden formuleren, Uitleggen van concepten

Kernbegrippen: SWOT-analyse, Threat (bedreiging), Weakness (zwakte), Interne analyse, Externe analyse

Veelgemaakte fouten:
- Interne factoren (Weakness) en externe factoren (Threat) door elkaar halen.
- Een factor noemen zonder de gevraagde uitleg te geven, die het intern/extern en negatief karakter toelicht.
- Positieve factoren (Strengths/Opportunities) noemen in plaats van de gevraagde negatieve factoren.
- Threat en Weakness verwarren
- Geen uitleg geven bij de voorbeelden
- Voorbeelden geven die niet uit de casus komen
- Te algemeen blijven in de voorbeelden

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/2

## Vraag 3 – Kritische succesfactoren en prestatie-indicatoren (2 punten)

De broers willen graag met hun bedrijf groeien en analyseren de uitkomst van de SWOT-analyse. Op basis van de SWOT-analyse formuleren ze hun strategische doelen. Om deze doelen te realiseren, formuleren de broers de volgende kritische succesfactoren voor Sap&Bro:
a Sap&Bro heeft toegang tot de kapitaalmarkt (banken).
b De groente- en fruitsappen sluiten aan bij een gezonde levensstijl.
c De groente- en fruitsappen zijn gemakkelijk verkrijgbaar.

Geef bij twee van deze kritische succesfactoren een prestatie-indicator.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van kritische succesfactoren en hoe je deze meetbaar maakt met prestatie-indicatoren.

Wat moet je kennen: ["Wat kritische succesfactoren (KSF) zijn en hun rol bij het behalen van strategische doelen.","Wat prestatie-indicatoren (PI) zijn en hoe ze helpen bij het meten van succes.","Het verband tussen KSF's en PI's: PI's maken KSF's meetbaar."]

Wat moet je kunnen: ["Kritische succesfactoren herkennen en begrijpen.","Geschikte en concrete prestatie-indicatoren formuleren bij gegeven KSF's.","Zorgen dat de geformuleerde prestatie-indicatoren meetbaar zijn."]

Waar op letten: ["Let op dat je een *meetbare* indicator geeft, niet opnieuw een succesfactor of een vage omschrijving.","Zorg dat je voor *twee* kritische succesfactoren een indicator formuleert, zoals gevraagd."]

Vaardigheden: Begrippenkennis (KSF/KPI), Analyseren van bedrijfsdoelen, Formuleren van meetbare indicatoren, Praktisch toepassen van theorie

Kernbegrippen: Kritische succesfactoren (KSF), Prestatie-indicatoren (PI), Strategische doelen, SWOT-analyse

Veelgemaakte fouten:
- Een succesfactor geven in plaats van een meetbare prestatie-indicator.
- Een vage, niet-kwantificeerbare indicator noemen.
- Slechts voor één KSF een indicator geven in plaats van de gevraagde twee.
- Geen meetbare indicator geven, maar een algemene omschrijving
- Een KSF herhalen als KPI
- Slechts één KPI geven in plaats van twee
- KPI's formuleren die niet direct bij de KSF passen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/3

## Vraag 4 – Klantwaardepropositie en de impact van servicegebied (2 punten)

Leg het begrip klantwaardepropositie uit en verklaar waarom door de uitbreiding van het gebied de klantwaardepropositie van Fenix verandert.

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag leg je een belangrijk bedrijfseconomisch begrip uit en pas je het toe op een specifieke situatie, namelijk de uitbreiding van een servicegebied.

Wat moet je kennen: ["Wat een klantwaardepropositie precies inhoudt.","Hoe een servicegebied de waarde van een product kan beïnvloeden."]

Wat moet je kunnen: ["Een bedrijfseconomisch begrip helder definiëren.","De definitie toepassen op een concrete casus.","Uitleggen hoe een verandering in de casus (uitbreiding gebied) de klantwaarde beïnvloedt."]

Waar op letten: ["Zorg ervoor dat je niet alleen de definitie geeft, maar deze ook echt toepast op de situatie van Fenix.","Vergeet niet specifiek te benoemen hoe de 'uitbreiding van het gebied' de oorzaak is van de verandering in klantwaarde."]

Vaardigheden: Definiëren van bedrijfseconomische begrippen, Analyseren van strategische beslissingen, Verbanden leggen tussen strategie en klantwaarde, Redeneren vanuit klantperspectief

Kernbegrippen: klantwaardepropositie, servicegebied, toegevoegde waarde

Veelgemaakte fouten:
- Alleen een definitie geven zonder de toepassing op de casus van Fenix.
- Niet specifiek ingaan op de 'uitbreiding van het gebied' als oorzaak van de verandering.
- De verandering in waarde voor de klant niet concreet benoemen (bijvoorbeeld de verbeterde inzetbaarheid).
- Onvolledige definitie van klantwaardepropositie
- Geen duidelijke link leggen tussen gebiedsuitbreiding en de verandering in waardepropositie
- Te algemeen blijven in de verklaring

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/4

## Vraag 5 – Berekening bedrag opgehaald met aandelenemissie (2 punten)

Bereken het bedrag dat bij de financieringsronde op 1 januari 2023 is opgehaald door een aandelenemissie.

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag ga je berekenen hoeveel geld een bedrijf heeft opgehaald met een aandelenemissie. Je kijkt hierbij naar veranderingen op de balans.

Wat moet je kennen: ["Wat een aandelenemissie is en welke balansposten hierdoor veranderen.","Het verschil tussen geplaatst aandelenkapitaal en agioreserve.","Hoe je een toename van balansposten berekent."]

Wat moet je kunnen: ["Relevante gegevens uit een balans uittreksel halen.","De toename van balansposten berekenen.","Verschillende onderdelen bij elkaar optellen om een totaalbedrag te vinden."]

Waar op letten: ["Let op dat je zowel de toename van het geplaatst aandelenkapitaal als de agioreserve meeneemt.","Gebruik de *toename* van de bedragen, niet de totale bedragen zelf."]

Vaardigheden: Berekenen, Inzicht in financieringsvormen, Gegevens interpreteren

Kernbegrippen: aandelenemissie, geplaatst aandelenkapitaal, agioreserve, eigen vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de toename van het geplaatst aandelenkapitaal meenemen en de agioreserve vergeten.
- De totale bedragen van het eigen vermogen gebruiken in plaats van de toename door de emissie.
- Een rekenfout maken bij het aftrekken van de begin- en eindstanden.
- Foutieve berekening van het opgehaalde bedrag
- Verkeerde gegevens gebruiken (bijv. nominale waarde i.p.v. emissiekoers)

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/5

## Vraag 6 – Aandelenemissie en risico voor vreemd vermogen (2 punten)

Leg uit dat verschaffers van vreemd vermogen de aandelenemissie als voorwaarde stellen.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je uit te leggen waarom verschaffers van vreemd vermogen een aandelenemissie als voorwaarde stellen. Je moet hierbij de relatie leggen tussen verschillende financieringsvormen en het risico voor de vermogensverschaffers.

Wat moet je kennen: ["Wat een aandelenemissie is en hoe dit het eigen vermogen beïnvloedt.","Wat vreemd vermogen is en wie de verschaffers hiervan zijn.","Het concept van solvabiliteit en waarom dit belangrijk is.","De bufferfunctie van eigen vermogen."]

Wat moet je kunnen: ["De relatie leggen tussen eigen vermogen, vreemd vermogen en solvabiliteit.","Uitleggen hoe financiële beslissingen het risico voor vermogensverschaffers beïnvloeden.","Redeneren vanuit het perspectief van de verschaffers van vreemd vermogen."]

Waar op letten: ["Zorg dat je duidelijk uitlegt waarom een betere solvabiliteit het risico voor de leningverstrekker verlaagt.","Verwar het perspectief van de aandeelhouder niet met dat van de leningverstrekker."]

Vaardigheden: Begrijpen van financieringsstructuren, Analyseren van risico's voor kredietverstrekkers, Verbanden leggen tussen eigen en vreemd vermogen, Redeneren vanuit het perspectief van een kredietverstrekker

Kernbegrippen: solvabiliteit, financieringsstructuur, risico vermogensverschaffers, eigen vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Niet uitleggen waarom een betere solvabiliteit het risico voor de leningverstrekker verlaagt.
- Het perspectief van de aandeelhouder en de leningverstrekker door elkaar halen.
- Een te algemeen antwoord geven, zoals 'het is veiliger', zonder het mechanisme van de 'bufferfunctie' van eigen vermogen te benoemen.
- Alleen benoemen dat het 'goed is voor het bedrijf'
- Niet specifiek ingaan op het waarom vanuit het perspectief van de vreemd vermogen verschaffer
- Verwarring tussen solvabiliteit en liquiditeit

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/6

## Vraag 7 – Personeel aantrekken en behouden (2 punten)

Personeel

“De grootste uitdaging voor Fenix is om in de start-up-fase talentvol personeel aan te trekken én te behouden”, aldus een van de oprichters in een interview. Een manier daarvoor is een goede financiële beloning, maar ook het zorgen voor veilig en gezond werken.

7 Geef twee voorbeelden van andere manieren die Fenix kan gebruiken om werknemers aan te trekken én te behouden.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over hoe bedrijven talentvol personeel kunnen aantrekken en behouden, specifiek door te kijken naar andere manieren dan financiële beloningen. Let goed op dat je voorbeelden geeft die zowel het aantrekken als het behouden van werknemers stimuleren.

Wat moet je kennen: ["Wat Human Resource Management (HRM) inhoudt en hoe het bijdraagt aan bedrijfsdoelstellingen.","Verschillende aspecten van personeelsbeleid, naast salaris.","Voorbeelden van secundaire arbeidsvoorwaarden en hun effect op werknemers.","Welke factoren de motivatie en loyaliteit van werknemers beïnvloeden."]

Wat moet je kunnen: ["Niet-financiële prikkels bedenken die werknemers aantrekkelijk vinden.","Voorbeelden geven die zowel gericht zijn op het aantrekken als het behouden van personeel.","De context van een start-up meenemen in je overwegingen."]

Waar op letten: ["Zorg ervoor dat je geen financiële beloningen noemt, want die staan al in de vraag.","Geef minstens twee voorbeelden die zowel het aantrekken als het behouden van personeel beïnvloeden."]

Vaardigheden: Kennis van personeelsbeleid, Voorbeelden geven, Creatief denken

Kernbegrippen: Secundaire arbeidsvoorwaarden, Personeelsbeleid, Human Resource Management (HRM), Arbeidsmotivatie

Veelgemaakte fouten:
- Noemen van financiële beloningen die al in de context staan.
- Slechts één voorbeeld geven in plaats van de gevraagde twee.
- Een voorbeeld geven dat alleen op aantrekken of alleen op behouden van personeel slaat, en niet op beide.
- Slechts één aspect noemen (alleen aantrekken of alleen behouden).
- Voorbeelden geven die niet concreet of te algemeen zijn.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/7

## Vraag 8 – Nadelen van aandelenuitgifte aan personeel voor aandeelhouders (2 punten)

Noem voor de aandeelhouders van Fenix twee verschillende nadelen van het uitgeven van aandelen aan het personeel.

Een van de oprichters van Fenix geeft aan dat de inzet van SARs ook kan leiden tot een beter resultaat van Fenix.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de gevolgen van het uitgeven van nieuwe aandelen, specifiek voor de bestaande aandeelhouders. Het is belangrijk dat je de nadelen vanuit hun perspectief benoemt.

Wat moet je kennen: ["Wat een aandelenemissie is en wat dit inhoudt voor een bedrijf.","Wat zeggenschap betekent voor aandeelhouders en hoe dit kan veranderen.","Het concept van winstverwatering en dividendverwatering.","Hoe de intrinsieke waarde per aandeel wordt berekend en beïnvloed."]

Wat moet je kunnen: ["De gevolgen van een aandelenemissie voor bestaande aandeelhouders analyseren.","Specifieke nadelen voor aandeelhouders benoemen die voortvloeien uit een aandelenuitgifte."]

Waar op letten: Let goed op dat je nadelen voor de aandeelhouders noemt, niet voor het bedrijf zelf. Verwar winstverwatering niet met een daling van de totale winst, en bedenk dat de beurskoers niet direct daalt door een emissie.

Vaardigheden: Kennis van financiering en aandeelhoudersbelangen, Analyseren van gevolgen, Verschillende nadelen benoemen

Kernbegrippen: aandelenemissie, verwatering van aandelen, zeggenschap, winstverwatering, intrinsieke waarde

Veelgemaakte fouten:
- Nadelen voor het bedrijf noemen in plaats van voor de aandeelhouders.
- Verwarren van winstverwatering met een daling van de totale winst.
- Onjuist argumenteren dat de beurskoers direct daalt, wat het correctievoorschrift expliciet afkeurt.
- Nadelen noemen die niet voor bestaande aandeelhouders gelden.
- Slechts één nadeel noemen of nadelen die niet direct met de aandelenuitgifte te maken hebben.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/8

## Vraag 9 – De invloed van SARs op het bedrijfsresultaat (1 punt)

Leg uit dat de uitgifte van SARs kan leiden tot een beter resultaat van Fenix.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over Stock Appreciation Rights (SARs) en hoe deze het bedrijfsresultaat van een bedrijf kunnen beïnvloeden. Let goed op de directe relatie tussen de beloning en de prestatie.

Wat moet je kennen: ["Wat Stock Appreciation Rights (SARs) zijn als een vorm van prestatiebeloning.","Hoe prestatiebeloning de motivatie van werknemers kan beïnvloeden.","Wat arbeidsproductiviteit betekent en hoe deze kan toenemen.","Hoe een hogere arbeidsproductiviteit het bedrijfsresultaat beïnvloedt."]

Wat moet je kunnen: ["De relatie leggen tussen een financiële prikkel (SARs) en het gedrag van werknemers.","Uitleggen hoe een verandering in werknemersgedrag (productiviteit) het bedrijfsresultaat beïnvloedt.","Een duidelijke oorzaak-gevolgrelatie formuleren in je antwoord."]

Waar op letten: ["Let op dat je niet te algemeen antwoordt, maar de link legt tussen de motivatie, productiviteit en het bedrijfsresultaat.","Zorg dat je de oorzaak (verwachte hogere SAR-uitkering) en het gevolg (hogere productiviteit) duidelijk benoemt."]

Vaardigheden: Begrijpen van financiële instrumenten, Analyseren van motivatie-effecten, Uitleggen van oorzaak-gevolgrelaties

Kernbegrippen: Stock Appreciation Rights (SARs), Prestatiebeloning, Arbeidsproductiviteit, Bedrijfsresultaat

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven (bijv. 'werknemers zijn gemotiveerder') zonder de link naar productiviteit en resultaat te leggen.
- SARs verwarren met aandelen of aandelenopties.
- De oorzaak (verwachte uitkering) en het gevolg (hogere productiviteit) niet correct benoemen.
- SARs verwarren met aandelenopties
- Niet uitleggen waarom het resultaat verbetert
- Te algemeen blijven in de uitleg

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/9

## Vraag 10 – Waarde aandeel Fenix berekenen voor SAR-overeenkomst (2 punten)

Bereken de waarde van het aandeel Fenix op het moment van afsluiten van de SAR-overeenkomst (het vesting-event) op 31 december 2023 (zie informatiebron 1, 2 en 3).

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om de waarde van een aandeel te berekenen op basis van financiële gegevens. Je moet goed opletten welke gegevens je nodig hebt en hoe je deze combineert.

Wat moet je kennen: ["De definitie van EBIT (Earnings Before Interest and Taxes) en hoe je deze berekent.","Hoe je de waarde per aandeel bepaalt met de gegeven financiële informatie.","Het belang van een correcte interpretatie van de vraag en de bijbehorende data."]

Wat moet je kunnen: ["Financiële gegevens (zoals winst voor belasting en interestkosten) correct identificeren en gebruiken.","De EBIT berekenen door relevante posten bij elkaar op te tellen.","De waarde per aandeel berekenen met de juiste formule of factor."]

Waar op letten: ["Let op de juiste formule en vermijd de verwarrende multiplier van 5.000 uit de tekst, want deze leidt tot een fout antwoord.","Zorg dat je EBIT (winst voor interest en belasting) niet verwart met EBT (winst voor belasting)."]

Vaardigheden: Informatie selecteren uit bronnen, Financiële berekeningen uitvoeren, Specifieke datum (vesting-event) in acht nemen, Begrijpen van aandeelwaardering

Kernbegrippen: EBIT, Aandelenwaardering, Stock Appreciation Rights (SARs)

Veelgemaakte fouten:
- Incorrecte formuletoepassing (de multiplier van 5.000 uit de tekst leidt tot een fout antwoord).
- Reken- of typefout in de berekening, zoals die ook in het officiële correctievoorschrift staat.
- Verwarren van EBIT (winst voor interest en belasting) met EBT (winst voor belasting).
- Verkeerde informatiebronnen gebruiken
- Rekenfouten maken
- De verkeerde datum hanteren voor de waardebepaling

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/10

## Vraag 11 – Verwachte SAR-uitkering berekenen (2 punten)

Bereken de verwachte totale SAR-uitkering op 31 december 2026 (zie informatiebron 1 en 3).

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag ga je de verwachte totale uitkering van Stock Appreciation Rights (SARs) berekenen op een specifieke datum. Je moet goed letten op de verschillende onderdelen die de uitkering bepalen.

Wat moet je kennen: ["Wat Stock Appreciation Rights (SARs) zijn en hoe de uitkering ervan wordt berekend.","Het verschil tussen enkelvoudige en samengestelde interest en hoe je deze toepast op een waardestijging.","Hoe je een waardestijging van een aandeel over meerdere jaren berekent."]

Wat moet je kunnen: ["Relevante gegevens uit de informatiebronnen halen en interpreteren.","Berekeningen met percentages en interest correct uitvoeren.","Alle onderdelen van de uitkering (percentage werknemers, aantal SARs, waardestijging) correct combineren."]

Waar op letten: ["Let goed op het aantal jaren dat je moet gebruiken voor de interestberekening (in dit geval 3 jaar).","Verwar samengestelde en enkelvoudige interest niet, of kies bewust welke je toepast."]

Vaardigheden: Informatie interpreteren (uit bronnen), Rekenen (complexe berekening), Tijdsberekening (tot specifieke datum)

Kernbegrippen: Stock Appreciation Rights (SARs), samengestelde interest, enkelvoudige interest, waardestijging aandeel

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd aantal jaren gebruiken voor de interestberekening (bijvoorbeeld 4 in plaats van 3).
- Samengestelde en enkelvoudige interest verwarren.
- Vergeten het percentage werknemers (30%) of het aantal SARs per werknemer (20) mee te nemen in de eindberekening.
- Verkeerde parameters uit de bronnen gebruiken.
- Rekenfouten maken in de complexe berekening.
- De datum (31 december 2026) verkeerd interpreteren.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/11

## Vraag 12 – SARs en liquiditeit in de opstartfase (1 punt)

Leg uit dat door gebruik te maken van SARs een verslechtering van de liquiditeit in de opstartfase bij Fenix kan worden voorkomen.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van hoe Stock Appreciation Rights (SARs) de liquiditeit van een bedrijf, vooral in de opstartfase, kunnen beïnvloeden.

Wat moet je kennen: ["Wat Stock Appreciation Rights (SARs) zijn en hoe ze werken.","Wat liquiditeit betekent voor een bedrijf.","Hoe personeelsbeloning de liquiditeit kan beïnvloeden."]

Wat moet je kunnen: ["Het verband leggen tussen personeelsbeloning en de financiële positie van een bedrijf.","Uitleggen hoe een specifiek beloningsinstrument (SARs) de liquiditeit beïnvloedt."]

Waar op letten: ["Let op dat je SARs niet verwart met een directe uitgifte van aandelen of een directe cash bonus.","Zorg ervoor dat je liquiditeit niet door elkaar haalt met solvabiliteit."]

Vaardigheden: Begrijpen van financiële instrumenten, Analyseren van liquiditeitseffecten, Uitleggen van oorzaak-gevolg relaties

Kernbegrippen: Liquiditeit, Stock Appreciation Rights (SARs), Personeelsbeloning, Cashflow

Veelgemaakte fouten:
- SARs verwarren met een directe aandelenuitgifte of een directe cash bonus
- Liquiditeit en solvabiliteit door elkaar halen
- Het uitgestelde karakter van de betaling van SARs niet onderkennen
- SARs verkeerd interpreteren
- De link tussen SARs en liquiditeit niet duidelijk maken

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/12

## Vraag 13 – Effect toevoeging voorziening op solvabiliteit (2 punten)

Welk effect heeft een toevoeging aan een voorziening voor de SAR-uitkeringen op de solvabiliteit (EV/VV)? Betrek in het antwoord zowel de verandering van de teller als de verandering van de noemer.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de invloed van een specifieke financiële transactie, zoals een toevoeging aan een voorziening, op de solvabiliteit van een bedrijf. Let goed op hoe verschillende onderdelen van de balans elkaar beïnvloeden.

Wat moet je kennen: ["Wat solvabiliteit is en hoe je dit berekent (eigen vermogen / vreemd vermogen).","Wat een voorziening is en dat dit onderdeel is van het vreemd vermogen.","Hoe een toevoeging aan een voorziening als kostenpost het resultaat beïnvloedt.","De relatie tussen resultaat, eigen vermogen en vreemd vermogen."]

Wat moet je kunnen: ["De impact van kosten op het resultaat en het eigen vermogen analyseren.","De impact van een voorziening op het vreemd vermogen bepalen.","De formule van solvabiliteit toepassen op veranderingen in eigen en vreemd vermogen.","De gecombineerde effecten op de solvabiliteit uitleggen."]

Waar op letten: ["Verwar een voorziening niet met een reserve; ze staan op verschillende plekken op de balans.","Onthoud dat een toevoeging aan een voorziening kosten zijn die je resultaat en eigen vermogen verlagen."]

Vaardigheden: Definiëren van financiële ratio's, Analyseren van balansmutaties, Uitleggen van effecten op ratio's, Redeneren met teller en noemer

Kernbegrippen: solvabiliteit, voorziening, eigen vermogen, vreemd vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Een voorziening verwarren met een reserve (onderdeel van eigen vermogen).
- Vergeten dat een toevoeging aan een voorziening een kostenpost is die het resultaat en dus het eigen vermogen verlaagt.
- Niet realiseren dat een voorziening tot het vreemd vermogen behoort en dit dus toeneemt.
- Alleen de teller of noemer noemen
- Niet uitleggen waarom EV of VV verandert
- De voorziening verkeerd classificeren

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/13

## Vraag 14 – Keuzemogelijkheden bij erfrecht (2 punten)

Noem de twee andere keuzemogelijkheden die Thom heeft op basis van het erfrecht.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over de verschillende manieren waarop je een erfenis kunt accepteren of weigeren. Let goed op welke optie al in de casus genoemd is, want die mag je niet herhalen.

Wat moet je kennen: ["Wat erfrecht inhoudt en wanneer het van toepassing is.","De drie hoofdopties voor het omgaan met een nalatenschap: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen.","De belangrijkste gevolgen van elke keuze voor de erfgenaam."]

Wat moet je kunnen: ["De juridische termen voor de verschillende keuzemogelijkheden correct benoemen.","De verschillen tussen de aanvaardingsopties duidelijk onderscheiden."]

Waar op letten: ["Let op dat je beide gevraagde opties noemt, niet slechts één.","Zorg dat je geen optie noemt die al in de vraag of casus staat, zoals 'zuiver aanvaarden'."]

Vaardigheden: Kennis van erfrecht, Juridische termen benoemen, Keuzemogelijkheden herkennen

Kernbegrippen: erfrecht, nalatenschap, beneficiair aanvaarden, verwerpen, zuiver aanvaarden

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één van de twee alternatieven noemen.
- De al in de casus genoemde optie 'zuiver aanvaarden' herhalen.
- Terminologie verwarren, bijvoorbeeld 'voorwaardelijk aanvaarden' in plaats van 'beneficiair aanvaarden'.
- Slechts één van de twee opties noemen
- Onjuiste juridische termen gebruiken
- Opties verwarren met fiscale aspecten

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/14

## Vraag 15 – Balans opstellen van een eenmanszaak (4 punten)

Stel de volledige balans van de eenmanszaak op het moment van overlijden van Rob Berends samen. Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een opdracht om een volledige balans op te stellen van een eenmanszaak, waarbij je goed moet letten op de juiste indeling van alle posten.

Wat moet je kennen: ["De basisopbouw van een balans: activa (bezittingen) aan de debetzijde en passiva (financiering) aan de creditzijde.","Het verschil tussen vaste activa (lange termijn) en vlottende activa (korte termijn).","Het verschil tussen eigen vermogen, lang vreemd vermogen (lange termijn schulden) en kort vreemd vermogen (korte termijn schulden).","Welke specifieke posten onder welke categorie vallen."]

Wat moet je kunnen: ["Alle financiële gegevens uit een casus correct indelen op een balans.","De activa en passiva correct categoriseren (vast/vlottend, eigen/lang vreemd/kort vreemd vermogen).","Zorgen dat de balanstotalen aan de debet- en creditzijde altijd gelijk zijn.","Eventueel ontbrekende posten, zoals het eigen vermogen, berekenen."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je elke post aan de juiste kant van de balans plaatst (debet of credit).","Controleer of je elke post in de juiste categorie hebt ingedeeld, zoals vast of vlottend activa, of lang of kort vreemd vermogen."]

Vaardigheden: Balans opstellen, Activa en passiva onderscheiden, Eigen vermogen berekenen, Posten correct rubriceren

Kernbegrippen: Balans, Activa, Passiva, Eigen vermogen, Vreemd vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Post aan de verkeerde kant van de balans plaatsen (debet/credit)
- Een post in de verkeerde categorie indelen (bijv. vast vs. vlottend)
- Vergeten dat de balanstotalen gelijk moeten zijn
- Posten aan de verkeerde kant van de balans plaatsen
- Niet alle relevante posten meenemen
- Het eigen vermogen verkeerd berekenen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/15

## Vraag 16 – Erfdeel berekenen voor belasting (2 punten)

Bereken het bedrag voor belasting in euro's dat Thom zal erven.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Overzicht vrijstellingen en tarieven erf- en schenkbelasting

Vrijstellingen
U bent:
bedrag van de vrijstelling
echtgenoot, geregistreerd of samenwonend partner
€ 680.645
kind, pleeg- of stiefkind
€ 21.559
kleinkind
€ 21.559
achterkleinkind
€ 2.274
kind met een beperking
€ 64.666
ouder
€ 51.053
overige erfgenamen
€ 2.274

Tarieven erf- en schenkbelasting
grootte schenking / waarde erfenis
partner, (pleeg- of stief)kind en kind met een beperking
kleinkinderen en verdere afstammelingen
overige erfgenamen
€ 0 – € 130.424
10%
18%
30%
het meerdere boven € 130.424
20%
36%
40%

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je vermogen om de totale nalatenschap en een specifiek erfdeel te berekenen, voordat er belasting over geheven wordt. Let goed op alle onderdelen die meetellen.

Wat moet je kennen: ["Wat een nalatenschap is en welke onderdelen (bezittingen en schulden) hierbij horen.","Hoe je privébezittingen en -schulden meeneemt in de berekening van het privévermogen.","Dat het eigen vermogen van een eenmanszaak onderdeel is van de totale nalatenschap.","Hoe je een erfdeel berekent op basis van een gegeven breuk."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit verschillende bronnen (privébezittingen, schulden, eigen vermogen eenmanszaak) combineren.","Optellen en aftrekken om het totale privévermogen te bepalen.","De totale erfenis berekenen door alle vermogensbestanddelen samen te voegen.","Een specifiek erfdeel berekenen met behulp van een breuk."]

Waar op letten: ["Vergeet niet het resultaat van de vorige vraag (eigen vermogen eenmanszaak) mee te nemen in de berekening van de totale erfenis.","Let goed op dat je geen reken- of telfouten maakt bij het optellen van bezittingen en aftrekken van schulden."]

Vaardigheden: Erfbelasting grondslag berekenen, Vrijstellingen toepassen, Bedragen correct verwerken

Kernbegrippen: Nalatenschap, Privévermogen, Eigen vermogen eenmanszaak, Erfdeel

Veelgemaakte fouten:
- Het resultaat van de vorige vraag (eigen vermogen eenmanszaak) vergeten mee te nemen in de berekening van de totale erfenis.
- Reken- of telfouten bij het sommeren van de bezittingen en schulden.
- De erfbelasting al berekenen, terwijl de vraag expliciet vraagt naar het bedrag *voor* belasting.
- Vrijstellingen vergeten toe te passen
- Verkeerde bedragen gebruiken voor de berekening
- Direct de belasting berekenen in plaats van de belastbare grondslag

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/16

## Vraag 17 – Berekening van de erfenis na aftrek erfbelasting (2 punten)

Bereken het bedrag dat Thom na aftrek van de erfbelasting van zijn erfenis overhoudt.

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag ga je berekenen hoeveel geld iemand overhoudt van een erfenis, nadat de erfbelasting eraf is gehaald. Je moet goed opletten welke vrijstelling en welk belastingtarief je moet gebruiken.

Wat moet je kennen: ["Wat erfbelasting is en wanneer je die betaalt.","Wat een vrijstelling inhoudt en hoe je die toepast.","Hoe je het belastbaar bedrag berekent.","Hoe je het juiste belastingtarief afleest en toepast."]

Wat moet je kunnen: ["De juiste vrijstelling en het juiste belastingtarief vinden in een tabel.","Het belastbaar bedrag voor de erfbelasting berekenen.","De hoogte van de erfbelasting berekenen.","Het netto bedrag berekenen dat na aftrek van de erfbelasting overblijft."]

Waar op letten: ["Vergeet niet de vrijstelling toe te passen voordat je het belastingtarief berekent.","Zorg ervoor dat je de berekende erfbelasting ook echt aftrekt van de oorspronkelijke erfenis, en niet alleen de belasting zelf berekent."]

Vaardigheden: Lezen en interpreteren van de vraag, Identificeren van relevante financiële gegevens, Uitvoeren van een aftreksom, Controleren van de berekening

Kernbegrippen: erfbelasting, vrijstelling, belastbaar bedrag, belastingtarief

Veelgemaakte fouten:
- Vrijstelling vergeten toe te passen voordat het belastingtarief wordt berekend.
- De verkeerde categorie voor de vrijstelling of het tarief kiezen (bijvoorbeeld 'kind' in plaats van 'overige erfgenamen').
- Alleen de te betalen erfbelasting berekenen en vergeten dit bedrag af te trekken van de oorspronkelijke erfenis.
- Vergeten de erfbelasting af te trekken van de erfenis
- Rekenfouten maken bij de aftreksom
- De erfbelasting zelf foutief berekenen (indien nodig)

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/17

## Vraag 18 – Dekkingsbijdrage per pizza berekenen (2 punten)

Bereken de dekkingsbijdrage per pizza in de maand december 2023.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om de dekkingsbijdrage per product te berekenen. Je moet hierbij goed kijken naar de kosten en opbrengsten uit de grafiek.

Wat moet je kennen: ["Wat variabele kosten zijn en hoe je ze per eenheid berekent.","Wat constante kosten zijn en hoe je deze herkent.","Wat de dekkingsbijdrage is en waarom deze belangrijk is.","Hoe je de verkoopprijs per product bepaalt."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens zoals totale kosten, constante kosten, omzet en afzet correct aflezen uit een grafiek.","De variabele kosten per eenheid berekenen.","De verkoopprijs per eenheid berekenen.","De dekkingsbijdrage per eenheid berekenen met de juiste formule."]

Waar op letten: ["Verwar de totale kosten niet met alleen de variabele kosten; er zitten ook constante kosten in de totale kosten.","Vergeet niet de constante kosten af te trekken van de totale kosten om de variabele kosten te bepalen."]

Vaardigheden: Begrippenkennis (dekkingsbijdrage), Informatie selecteren (variabele kosten, verkoopprijs), Rekenen (aftrekken)

Kernbegrippen: dekkingsbijdrage, variabele kosten, constante kosten, verkoopprijs

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van totale kosten met totale variabele kosten.
- Vergeten de constante kosten af te trekken van de totale kosten om de variabele kosten te bepalen.
- Foutief aflezen van de waarden uit de grafiek.
- Vaste kosten meenemen in de berekening.
- De totale dekkingsbijdrage berekenen in plaats van per pizza.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/18

## Vraag 19 – Berekening van het bedrijfsresultaat (1 punt)

Bereken het resultaat in de maand december 2023. Geef aan of er sprake is van een positief of een negatief resultaat.

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag moet je het financiële resultaat van een periode berekenen. Je combineert hiervoor de opbrengsten en kosten om te zien of je winst of verlies hebt gemaakt.

Wat moet je kennen: ["Wat de dekkingsbijdrage per eenheid is en hoe je deze gebruikt.","Wat constante kosten zijn en hoe je deze herkent.","De formule voor het berekenen van het resultaat (totale dekkingsbijdrage min constante kosten).","Wat afzet betekent."]

Wat moet je kunnen: ["De totale dekkingsbijdrage berekenen op basis van de afzet en de dekkingsbijdrage per eenheid.","De constante kosten identificeren.","Het uiteindelijke resultaat berekenen door kosten en opbrengsten correct te verrekenen.","Aangeven of een resultaat positief of negatief is."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je de juiste dekkingsbijdrage per eenheid gebruikt, misschien heb je die eerder berekend.","Vergeet niet de totale constante kosten af te trekken van je totale dekkingsbijdrage."]

Vaardigheden: Rekenvaardigheid, Resultatenrekening analyse, Inzicht in opbrengsten en kosten, Conclusie trekken (positief/negatief)

Kernbegrippen: Resultaat, Dekkingsbijdrage, Constante kosten, Afzet

Veelgemaakte fouten:
- De dekkingsbijdrage uit de vorige vraag onjuist overnemen.
- Vergeten de totale constante kosten af te trekken van de totale dekkingsbijdrage.
- Het resultaat verwarren met de omzet.
- Alleen inkomsten of uitgaven meenemen, niet opbrengsten en kosten
- Afschrijvingen of andere niet-contante kosten vergeten
- Geen duidelijke indicatie geven of het resultaat positief of negatief is

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/19

## Vraag 20 – Noodzakelijk nieuw kapitaal voor ovens door solvabiliteitseis (4 punten)

Bereken het bedrag dat de aandeelhouders aan nieuw kapitaal moeten inbrengen voor de financiering van de nieuwe ovens, gelet op de solvabiliteitseis van de bank.

Wat kun je verwachten: Je gaat berekenen hoeveel extra geld de aandeelhouders moeten inbrengen om een investering te financieren, rekening houdend met de solvabiliteitseis van de bank.

Wat moet je kennen: ["Hoe je de totale investeringskosten berekent, inclusief BTW en installatiekosten.","Wat solvabiliteit betekent en hoe je deze berekent.","Hoe een investering de balans beïnvloedt.","Hoe je de financieringsbehoefte bepaalt."]

Wat moet je kunnen: ["De totale investeringskosten correct berekenen.","Het nieuwe balanstotaal na investering en gedeeltelijke betaling vaststellen.","De maximale vreemd vermogen of minimale eigen vermogen berekenen op basis van de solvabiliteitseis.","Het benodigde eigen vermogen uit de aandeelhoudersinbreng bepalen."]

Waar op letten: ["Let op dat je de BTW niet vergeet mee te rekenen over de investering.","Zorg dat je de kosten voor alle drie de ovens meeneemt in je berekening."]

Vaardigheden: Financiële berekeningen uitvoeren, Begrijpen van solvabiliteit en de impact ervan, Informatie uit de opgave correct interpreteren, Logisch redeneren over financieringsstructuren

Kernbegrippen: Solvabiliteit, Financieringsbehoefte, Balansmutaties, BTW

Veelgemaakte fouten:
- BTW vergeten over de investering (exclusief -> inclusief)
- Investering niet vermenigvuldigen met het aantal ovens (3)
- Incorrecte berekening van het nieuwe balanstotaal
- Solvabiliteitseis verkeerd toepassen (bijv. op het oude balanstotaal)
- Rekenfouten maken
- De solvabiliteitseis verkeerd toepassen
- De financieringsbehoefte voor de ovens niet correct meenemen
- Niet het nieuwe kapitaal berekenen, maar bijvoorbeeld de totale financiering

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/20

## Vraag 21 – Verandering vlottende activa door investering en financiering (2 punten)

Bereken het bedrag waarmee de vlottende activa inclusief liquide middelen op de balans van 1 januari 2024 veranderen door de investering en financiering.

Wat kun je verwachten: Je gaat berekenen hoe de vlottende activa, inclusief liquide middelen, veranderen door een investering en de bijbehorende financiering. Let goed op alle onderdelen die invloed hebben op deze activa.

Wat moet je kennen: ["Wat vlottende activa zijn en welke onderdelen daartoe behoren (zoals liquide middelen en te vorderen btw).","Hoe btw werkt bij inkopen (te vorderen btw).","Hoe investeringen en financieringen de balans beïnvloeden."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit de bijlage interpreteren en selecteren.","Btw berekenen over een investering.","De impact van betalingen op liquide middelen vaststellen.","Het netto-effect van verschillende mutaties op vlottende activa berekenen."]

Waar op letten: ["Vergeet niet te vermenigvuldigen met het juiste aantal items (hier: ovens).","Let goed op de btw-berekening en neem 'Te vorderen btw' mee in je berekening."]

Vaardigheden: Balansanalyse, Berekenen van mutaties, Inzicht in investerings- en financieringsimpact

Kernbegrippen: Vlottende activa, Liquide middelen, Te vorderen btw, Balansmutaties, Investering

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten te vermenigvuldigen met het aantal ovens (3).
- BTW onjuist berekenen of vergeten mee te nemen als 'Te vorderen btw'.
- Alleen de afname van liquide middelen of alleen de toename van te vorderen btw berekenen, in plaats van het netto-effect van beide mutaties.
- Alleen investering of financiering meenemen
- Foutieve berekening van de verandering

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/21

## Vraag 22 – Aantal pizza's voor resultaatdoelstelling (3 punten)

De aandeelhouders komen met de bank uiteindelijk tot een akkoord waarbij de bank € 26.000 aan zakelijk krediet verstrekt. Op deze lening wordt maandelijks € 2.000 afgelost, voor het eerst op 31 januari 2024. De interest is 0,5% per maand.

Voor de maand januari 2024 is verder gegeven:
− Resultaatdoelstelling: er moet een minimaal € 1.500 hoger resultaat dan in december 2023 worden behaald.
− De dekkingsbijdrage per pizza bedraagt inmiddels € 5.
− De constante kosten zullen in januari 2024 alleen vanwege de investering en financiering wijzigen ten opzichte van die in december 2023.

3p 22 Bereken hoeveel pizza’s er in januari 2024 moeten worden verkocht om de resultaatdoelstelling van januari 2024 te behalen.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om te berekenen hoeveel pizza's je moet verkopen om een specifieke winstdoelstelling te behalen. Je zult goed moeten kijken naar alle kosten, vooral de constante kosten, en de dekkingsbijdrage.

Wat moet je kennen: ["Wat constante kosten zijn en hoe je deze berekent.","Wat de dekkingsbijdrage is en hoe je deze gebruikt.","Hoe je een resultaatdoelstelling verwerkt in je berekening.","Het verschil tussen kosten en aflossing op een lening."]

Wat moet je kunnen: ["Alle relevante constante kosten identificeren en optellen.","De totale benodigde dekkingsbijdrage berekenen.","Het aantal te verkopen eenheden berekenen met de dekkingsbijdrage per eenheid.","Informatie uit eerdere vragen (zoals de winst van december) correct toepassen."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je alle nieuwe constante kosten, zoals extra afschrijving en interest, meeneemt in je berekening.","Onthoud dat aflossing op een lening geen kosten zijn voor de resultaatberekening."]

Vaardigheden: Break-even analyse toepassen, Kostensoorten onderscheiden, Verkoopaantallen berekenen, Winstdoelstelling verwerken

Kernbegrippen: Constante kosten, Dekkingsbijdrage, Resultaatdoelstelling, Break-evenanalyse

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten om alle nieuwe constante kosten (extra afschrijving en interest) mee te nemen.
- De doelwinst verkeerd berekenen door de winst van december niet op te tellen bij de € 1.500 extra winst.
- De aflossing op de lening verwarren met kosten; aflossing is geen kostenpost voor de resultaatberekening.
- Vaste en variabele kosten door elkaar halen
- De verkoopprijs per eenheid verkeerd gebruiken
- De winstdoelstelling niet correct meenemen in de berekening

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/22

## Vraag 23 – Verpakking en de Marketingmix (1 punt)

Tot welk instrument van de marketingmix wordt de verpakking van stroopwafels gerekend?

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over de marketingmix en hoe specifieke onderdelen, zoals verpakking, daarin passen. Let goed op de verschillende P's!

Wat moet je kennen: ["De vier P's van de marketingmix: Product, Prijs, Plaats en Promotie.","Wat elk van deze P's inhoudt, met name het productbeleid.","Dat de verpakking een belangrijk onderdeel is van het product zelf."]

Wat moet je kunnen: ["De onderdelen van de marketingmix herkennen.","Specifieke elementen, zoals verpakking, correct toewijzen aan de juiste P."]

Waar op letten: ["Verwar de verschillende P's van de marketingmix niet met elkaar, bijvoorbeeld product met promotie.","Zie de verpakking niet als een los element, maar als een integraal onderdeel van het product."]

Vaardigheden: Begrippenkennis (marketingmix, 4 P's), Classificeren

Kernbegrippen: marketingmix, productbeleid, verpakking

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de P's van de marketingmix (bijvoorbeeld product met promotie).
- De verpakking als een los element zien in plaats van een integraal onderdeel van het product.
- Een verkeerd instrument van de marketingmix noemen.
- Een te algemeen antwoord geven.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/23

## Vraag 24 – Verschil tussen constante en variabele kosten (1 punt)

Noem het verschil tussen constante en variabele kosten. Betrek beide begrippen in je antwoord.

Wat kun je verwachten: Hier wordt gevraagd naar het verschil tussen twee belangrijke kostenbegrippen. Let goed op dat je beide begrippen duidelijk uitlegt en het onderscheid helder maakt.

Wat moet je kennen: ["De definitie van constante kosten.","De definitie van variabele kosten.","De relatie tussen kosten en de productieomvang."]

Wat moet je kunnen: ["Het verschil tussen begrippen helder formuleren.","Begrippen relateren aan de productieomvang."]

Waar op letten: ["Let op dat je niet alleen één van de twee begrippen uitlegt, maar beide definieert.","Zorg ervoor dat je de relatie met de productieomvang of afzet duidelijk benoemt."]

Vaardigheden: Definiëren van bedrijfseconomische begrippen, Vergelijken en contrasteren van begrippen, Begrijpen van kostenstructuren

Kernbegrippen: constante kosten, variabele kosten, productieomvang

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledige definitie geven (slechts één van de twee begrippen uitleggen).
- De relatie met de productieomvang/afzet niet expliciet noemen.
- Voorbeelden geven in plaats van de definitie van het verschil.
- Slechts één begrip uitleggen
- Geen duidelijk onderscheid maken
- Voorbeelden geven zonder de onderliggende definitie te benoemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/24

## Vraag 25 – Verkoopprijs berekenen (4 punten)

Bereken de verkoopprijs exclusief btw van een aardewerken pot met 12 stroopwafels.

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag ga je de verkoopprijs van een product berekenen. Je moet goed letten op alle verschillende kostenposten en hoe je deze per product toerekent.

Wat moet je kennen: ["Het verschil tussen constante en variabele kosten.","Hoe je constante kosten per product berekent.","Hoe je een winstmarge toevoegt aan de kostprijs."]

Wat moet je kunnen: ["Diverse kostencomponenten identificeren en berekenen.","Kosten per product toerekenen.","Percentages correct toepassen voor winstopslag."]

Waar op letten: Let goed op dat je de constante kosten correct per product verdeelt en dat je de winstopslag op de juiste manier berekent.

Vaardigheden: Prijsberekening uitvoeren, Rekenen met percentages, Informatie uit bronnen interpreteren

Kernbegrippen: kostprijsberekening, constante kosten, variabele kosten, winstopslag

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde toerekening van constante kosten per product
- Foutieve berekening van de winstopslag
- Vergeten van een kostencomponent
- Btw wel meenemen in de berekening
- Foutieve winstopslag toepassen
- Rekenfouten maken

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/25

## Vraag 26 – Verwacht resultaat berekenen met verkoop- en bezettingsresultaat (2 punten)

Bereken het verwachte resultaat van het afbakken en verkopen van de stroopwafels in 2023 met behulp van het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat. Geef telkens aan of er sprake is van een positief of negatief resultaat (zie informatiebron 4).

Wat kun je verwachten: Je krijgt een rekenvraag waarbij je het totale verwachte resultaat berekent door het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat samen te voegen.

Wat moet je kennen: ["De formules voor het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat.","Hoe je het teken (positief/negatief) van beide resultaten bepaalt.","Hoe je het totale verwachte resultaat berekent uit deze twee componenten."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit een tabel halen en interpreteren.","De juiste formules toepassen.","Berekeningen nauwkeurig uitvoeren.","Het uiteindelijke resultaat correct benoemen als positief of negatief."]

Waar op letten: ["Let op dat je de normale en verwachte afzet niet verwisselt bij het berekenen van het bezettingsresultaat.","Controleer goed of je het bezettingsresultaat het juiste teken (positief of negatief) geeft."]

Vaardigheden: Formules toepassen, Resultaten berekenen, Resultaten interpreteren, Informatie uit bronnen gebruiken

Kernbegrippen: verkoopresultaat, bezettingsresultaat, normale bezetting, constante kosten

Veelgemaakte fouten:
- Verwisselen van normale en verwachte afzet in de formule voor bezettingsresultaat.
- Foutief teken (+/-) bij het bezettingsresultaat.
- Constante kosten per product berekenen op basis van verwachte afzet in plaats van normale afzet.
- Verkoop- en bezettingsresultaat door elkaar halen
- Foutieve formules gebruiken
- Niet aangeven of het positief/negatief is
- Rekenfouten

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/26

## Vraag 27 – Verschillenanalyse invullen (5 punten)

Maak de verschillenanalyse van 2023 af door de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in te vullen (zie informatiebron 4 tot en met 5 en formuleblad).

Wat kun je verwachten: Je krijgt een tabel om een verschillenanalyse af te maken, waarbij je verschillende resultaten moet berekenen en invullen.

Wat moet je kennen: ["De formules voor het verkoopresultaat, bezettingsresultaat, prijsresultaat, budgetresultaat en efficiencyresultaat.","Het verschil tussen standaard en werkelijke kosten of opbrengsten.","Hoe je voordelige en nadelige verschillen herkent.","De opbouw en het doel van een verschillenanalyse."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit informatiebronnen en het formuleblad correct toepassen.","De juiste formules voor elk type resultaat (prijs, budget, efficiency, verkoop, bezetting) toepassen.","Berekeningen nauwkeurig uitvoeren om de verschillende resultaten te bepalen.","De berekende resultaten correct in de uitwerkbijlage invullen, inclusief het juiste teken (+/-)."]

Waar op letten: ["Let goed op het onderscheid tussen standaard en werkelijke hoeveelheden of prijzen.","Controleer of je het juiste teken (voordelig of nadelig) aan elk verschil toekent."]

Vaardigheden: Verschillenanalyse uitvoeren, Formules toepassen, Gegevens interpreteren, Nauwkeurig invullen

Kernbegrippen: verschillenanalyse, standaardkostprijs, budgetresultaat, efficiencyresultaat, prijsresultaat

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen standaard en werkelijke hoeveelheden/prijzen.
- Incorrect bepalen van het teken (voordelig/nadelig) van een verschil.
- De totale som van de deelverschillen niet controleren.
- Formules verkeerd toepassen
- Rekenfouten maken
- Gegevens uit verkeerde bronnen halen
- Niet alle onderdelen invullen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/27

## Vraag 28 – Voorwaarden individuele arbeidsovereenkomst (2 punten)

Noem drie voorwaarden waaraan een individuele arbeidsovereenkomst moet voldoen.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over de essentiële onderdelen van een individuele arbeidsovereenkomst. Let goed op dat je de wettelijke voorwaarden noemt.

Wat moet je kennen: ["Je moet weten wat een arbeidsovereenkomst is.","Je moet de drie wettelijke voorwaarden van een individuele arbeidsovereenkomst kennen.","Je moet het verschil kennen tussen een arbeidsovereenkomst en andere overeenkomsten, zoals een overeenkomst van opdracht."]

Wat moet je kunnen: ["Je moet de drie voorwaarden correct kunnen benoemen.","Je moet de voorwaarden duidelijk kunnen onderscheiden van andere afspraken."]

Waar op letten: ["Let erop dat je alle drie de voorwaarden noemt om de volle punten te krijgen.","Pas op dat je de voorwaarden van een arbeidsovereenkomst niet verwart met die van bijvoorbeeld een overeenkomst van opdracht (zzp)."]

Vaardigheden: Begrippenkennis (arbeidsovereenkomst), Juridische basiskennis, Opsommen van kenmerken, Nauwkeurig formuleren

Kernbegrippen: arbeidsovereenkomst, gezagsverhouding, loon, arbeid

Veelgemaakte fouten:
- Niet alle drie de voorwaarden noemen
- Verwarren met een overeenkomst van opdracht (zzp)
- De voorwaarden onjuist omschrijven
- Voorwaarden van een CAO noemen in plaats van een individuele overeenkomst
- Algemene afspraken noemen die niet specifiek zijn voor arbeidsovereenkomsten
- Minder dan drie correcte voorwaarden noemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/28

## Vraag 29 – Saldo spaarrekening berekenen met samengestelde interest (4 punten)

Bereken het saldo van de spaarrekening van Alin op 31 december 2022 na bijschrijving van de interest op 31 december 2022 (zie formuleblad).

Wat kun je verwachten: Je gaat het eindsaldo van een spaarrekening berekenen, waarbij je rekening houdt met een beginsaldo, maandelijkse stortingen en eenmalige stortingen, allemaal met samengestelde interest.

Wat moet je kennen: ["De formule voor het berekenen van de eindwaarde van een bedrag met samengestelde interest.","De formule voor het berekenen van de eindwaarde van een annuïteit (een reeks gelijke stortingen).","Hoe je een rentepercentage omzet naar een groeifactor.","Het verschil tussen een beginnende en een eindigende annuïteit, en hoe je dit toepast."]

Wat moet je kunnen: ["Verschillende soorten stortingen (beginsaldo, maandelijkse, eenmalige) herkennen en apart behandelen.","Het juiste aantal perioden (maanden) bepalen voor elke storting tot de einddatum.","De juiste formules voor eindwaarde en eindwaarde van een annuïteit toepassen.","Alle berekende eindwaardes correct bij elkaar optellen."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je voor elke storting het juiste aantal maanden berekent dat het geld op de rekening staat.","Controleer of je het maandelijkse rentepercentage van 0,15% correct omzet naar de groeifactor van 1,0015."]

Vaardigheden: Interest berekenen, Eindsaldo spaarrekening bepalen, Formuleblad correct toepassen

Kernbegrippen: Eindwaarde, Samengestelde interest, Eindwaarde van een annuïteit

Veelgemaakte fouten:
- Incorrect aantal perioden (n) per storting berekenen.
- Verkeerde formule voor de eindwaarde van de maandelijkse annuïteit gebruiken.
- Het maandelijkse rentepercentage (0,15%) onjuist omzetten naar de groeifactor (1,0015).
- De rente niet bij het saldo optellen
- Een verkeerde formule gebruiken voor de renteberekening
- Fouten maken met de periode waarover rente wordt berekend

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/29

## Vraag 30 – Totale interestkosten berekenen bij financiering (1 punt)

Bereken de totale interestkosten wanneer Alin gebruikmaakt van de aanbieding voor financiering.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een situatie voorgelegd waarin je de totale kosten van een financiering moet berekenen en daaruit de interestkosten afleidt.

Wat moet je kennen: ["Het verschil tussen de contante prijs en het totaal betaalde bedrag bij financiering.","De onderdelen van een financiering: aanbetaling en termijnbetalingen."]

Wat moet je kunnen: ["De relevante gegevens uit de tekst halen.","Het totale bedrag dat je betaalt voor de financiering berekenen.","De interestkosten berekenen door het totaal betaalde bedrag te vergelijken met de contante prijs.","Rekenen met vermenigvuldigen, optellen en aftrekken."]

Waar op letten: ["Let op dat je de contante prijs aftrekt van het totaal betaalde bedrag om de interestkosten te vinden.","Vergeet de aanbetaling niet mee te nemen in je berekening van het totale bedrag dat je betaalt."]

Vaardigheden: Interest berekenen, Financieringsvoorwaarden interpreteren, Totale kosten bepalen

Kernbegrippen: interestkosten, krediet, termijnbetaling, contante prijs

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de contante prijs af te trekken van het totaal betaalde bedrag.
- De aanbetaling niet meenemen in de berekening van de totale betaling.
- Reken- of typefouten bij het vermenigvuldigen van de termijnen.
- Alleen de jaarlijkse interest berekenen in plaats van de totale interest over de looptijd
- Het verkeerde rentepercentage gebruiken
- De looptijd van de financiering verkeerd toepassen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/30

## Vraag 31 – Redenen voor een hoger interestpercentage (1 punt)

Geef een reden, behalve het maken van winst, waarom De Gitaargrossier een hoger interestpercentage in rekening brengt dan het interestpercentage dat De Gitaargrossier op zijn spaarrekening ontvangt.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van de factoren die de hoogte van een interestpercentage beïnvloeden, naast winst. Je moet een specifieke reden kunnen noemen waarom een bedrijf een hogere rente vraagt dan het zelf ontvangt.

Wat moet je kennen: ["Wat debiteurenrisico inhoudt.","Welke kosten er komen kijken bij het verstrekken van krediet.","Het verschil tussen ontvangen en betaalde interest."]

Wat moet je kunnen: ["Economische concepten toepassen op een praktijksituatie.","Specifieke redenen benoemen voor prijsverschillen of renteverschillen."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je geen 'winst maken' als reden noemt, want de vraag sluit dit expliciet uit.","Zorg dat je antwoord specifiek genoeg is en niet te algemeen, zoals 'om de kosten te dekken'."]

Vaardigheden: Analyseren van financiële risico's, Begrijpen van kostencomponenten, Redeneren vanuit bedrijfsperspectief

Kernbegrippen: debeturenrisico, rentemarge, kredietverlening, administratiekosten

Veelgemaakte fouten:
- Het noemen van 'winst maken' als reden, terwijl de vraag dit expliciet uitsluit.
- Het geven van een te algemeen antwoord zoals 'om de kosten te dekken' zonder specificatie.
- Verwarren van de interest die de grossier betaalt met de interest die hij ontvangt.
- Alleen denken aan winstmarge
- Niet verder kijken dan de directe rente
- Antwoord geven dat indirect toch op winst neerkomt zonder de onderliggende reden te benoemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2024/tijdvak-1/vraag/31

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2024
tijdvak 1
woensdag 22 mei
13.30 - 16.30 uur
bedrijfseconomie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0400-a-24-1-0

### Pagina 2

Opave 1

De ondernemende broers Ton en Huib hebben een vers groente- en fruitsap ontwikkeld. Op 1 januari 2022 hebben ze het bedrijf "Sap&Bro" ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en zijn ze gestart in de garage van het ouderlijk huis.

Het sap wordt bereid met zoveel mogelijk verse producten van lokale groente- en fruittelers. Elk flesje sap bestaat voor 70% uit groente en voor 30% uit fruit. Het sap wordt gemaakt met behulp van een slowjuicer van hun ouders. Zo blijven alle voedingsstoffen en vitaminen behouden. Het groente- en fruitsap wordt na het 'slowjuicen' meteen ingevroren. Met deze verse sappen spelen de broers in op de trend dat er steeds meer aandacht is voor een gezonde levensstijl.

Verder is van belang:
- Er is sprake van kleinschalige productie bij Sap&Bro.
- Bij afwezigheid van één van de broers komt de productie in gevaar.
- Sap&Bro verkoopt haar verse sappen via de eigen webwinkel en via 20 verkooppunten van groente en fruit in Noord-Holland.

2p 1 Leg met behulp van twee gegevens uit de bovenstaande tekst uit dat het ondernemerschap van Ton en Huib kenmerken heeft van effectuation.

De broers zijn ontevreden over de verkopen in het eerste jaar. Het aantal concurrenten is toegenomen en zij bieden groente- en fruitsap tegen een lagere prijs aan dan Sap&Bro. Daarnaast heeft de overheid plannen voor een suikertaks¹) waarbij een fles groente- en fruitsap net zo zwaar wordt belast als een fles suikerhoudende frisdrank.

noot 1 extra heffing op suikerhoudende producten, met als doel om de verkoop van deze producten te verminderen in verband met het risico op overgewicht

Vanwege de tegenvallende verkopen en de toegenomen concurrentie hebben de broers op basis van bovenstaande informatie een SWOT-analyse gemaakt.

2p 2 Geef een voorbeeld van een Threat en een voorbeeld van een Weakness aan de hand van de gegeven informatie over Sap&Bro. Leg beide voorbeelden uit.

VW-0400-a-24-1-o 2 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 3

De broers willen graag met hun bedrijf groeien en analyseren de uitkomst
van de SWOT-analyse. Op basis van de SWOT-analyse formuleren ze
hun strategische doelen. Om deze doelen te realiseren, formuleren de
broers de volgende kritische succesfactoren voor Sap&Bro:
a Sap&Bro heeft toegang tot de kapitaalmarkt (banken).
b De groente-en fruitsappen sluiten aan bij een gezonde levensstijl.
c De groente-en fruitsappen zijn gemakkelijk verkrijgbaar.
2p 3 Geef bij twee van deze kritische succesfactoren een prestatie-indicator.
VW-0400-a-24-1-o 3 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 4

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.

Fenix bv is een innovatieve start-up met ambitieuze plannen voor
duurzaam en gedeeld stadsvervoer. Bij Fenix kan de klant tegen betaling
gebruikmaken van een elektrische deelscooter. Fenix ziet de e-scooter als
een duurzaam alternatief voor reizen in de stad. In de Fenix-app kan de
klant zien waar zich een deelscooter bevindt, deze reserveren en
vervolgens activeren.

Meestal verleent het gemeentebestuur van een stad een vergunning voor
slechts een deel van de stad en worden andere delen van de stad
toegewezen aan andere aanbieders. Fenix krijgt van de gemeente een
uitbreiding van de vergunning, waardoor zij toegang krijgt tot meerdere
delen van de stad. Dit betekent een uitbreiding van het servicegebied.

2p 4 Leg het begrip klantwaardepropositie uit en verklaar waarom door de
uitbreiding van het gebied de klantwaardepropositie van Fenix verandert.

Voor Fenix is het vinden van voldoende kapitaal en de juiste mensen van
belang om de startfase door te komen.

Vermogen

Bij de start van Fenix op 1 januari 2020 hebben de vier oprichters ieder
voor € 44.000 deelgenomen in het aandelenkapitaal. Fenix heeft op die
datum bij kredietinstellingen ook leningen afgesloten. In daaropvolgende
financieringsrondes in de jaren 2021 tot en met 2023 heeft Fenix extra
vermogen aangetrokken om te kunnen groeien.
De laatste financieringsronde is op 1 januari 2023 geweest. Toen werd
zowel eigen vermogen als vreemd vermogen aangetrokken (zie
informatiebron 1).

2p 5 Bereken het bedrag dat bij de financieringsronde op 1 januari 2023 is
opgehaald door een aandelenemissie.

De aandelenemissie van 1 januari 2023 was voor verschaffers van
vreemd vermogen een voorwaarde om ook mee te doen aan de
financieringsronde op deze datum.

2p 6 Leg uit dat verschaffers van vreemd vermogen de aandelenemissie als
voorwaarde stellen.

VW-0400-a-24-1-o 4 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 5

Personeel
"De grootste uitdaging voor Fenix is om in de start-up-fase talentvol
personeel aan te trekken én te behouden", aldus een van de oprichters in
een interview. Een manier daarvoor is een goede financiële beloning,
maar ook het zorgen voor veilig en gezond werken.
2p 7 Geef twee voorbeelden van andere manieren die Fenix kan gebruiken om
werknemers aan te trekken én te behouden.
Eind 2023 ontbreekt het Fenix aan voldoende liquide middelen om haar
talentvolle personeel een substantiële, jaarlijkse loonsverhoging te
bieden.
Fenix onderzoekt twee mogelijkheden om talentvol personeel aan zich te
binden:
uitgifte van aandelen aan personeel
uitgifte van Stock Appreciation Rights (SARs) aan personeel (zie
informatiebron 2).
2p 8 Noem voor de aandeelhouders van Fenix twee verschillende nadelen van
het uitgeven van aandelen aan het personeel.
Een van de oprichters van Fenix geeft aan dat de inzet van SARs ook kan
leiden tot een beter resultaat van Fenix.
1p 9 Leg uit dat de uitgifte van SARs kan leiden tot een beter resultaat van
Fenix.
De vier oprichters van Fenix kiezen voor SARs als extra beloningsvorm en
dit zal worden vermeld in personeelsadvertenties. De voorwaarden staan
vermeld in informatiebron 3.
Voor de hoogte van de SAR-uitkering aan talentvolle werknemers moet de
waarde van het aandeel Fenix worden vastgesteld. Fenix stelt de waarde
van 1 aandeel Fenix gelijk aan 5.000 (x EBIT per aandeel), waarbij de
EBIT die van het jaar 2023 is en het aantal aandelen dat van
31 december 2023.
2p 10 Bereken de waarde van het aandeel Fenix op het moment van afsluiten
van de SAR-overeenkomst (het vesting-event) op 31 december 2023
(zie informatiebron 1, 2 en 3).
VW-0400-a-24-1-o 5 / 15 lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Fenix sluit op 31 december 2023 met 30% van de werknemers een
SAR-overeenkomst af. In de overeenkomst staat vermeld dat de
betreffende werknemers ieder 20 SARs krijgen. Nieuwe medewerkers en
nieuwe afspraken worden buiten beschouwing gelaten
(zie informatiebron 3).

De algemene vergadering van aandeelhouders besluit dat het
trigger-event 31 december 2026 is. Voor het inschatten van de verwachte
SAR-uitkering op 31 december 2026, drie jaar na het vesting-event, gaat
Fenix ervan uit dat:
— de waardestijging van het aandeel Fenix gemiddeld 12,5% per jaar is
in 2024 tot en met 2026;
— er geen aandelenemissie plaatsvindt in de jaren 2024 tot en met 2026;
— de arbeidsovereenkomst van het personeel met een
SAR-overeenkomst niet voor 31 december 2026 wordt beëindigd.
— Er geen andere SAR toekenningen zullen zijn vanaf
31 december 2023.

2p 11 Bereken de verwachte totale SAR-uitkering op 31 december 2026
(zie informatiebron 1 en 3).

Fenix vormt voor deze SAR-uitkering op 31 december 2026 een
voorziening. Vanaf januari 2024 wordt maandelijks een bedrag aan deze
voorziening toegevoegd, waardoor het resultaat vermindert.

Een van de aandeelhouders twijfelt over de SARs en de te vormen
voorziening. Hij stelt: “Met de SARs als beloningsvorm wordt weliswaar
voorkomen dat er in de opstartfase een verslechtering van de liquiditeit
ontstaat, maar ze hebben effect op de solvabiliteit in de jaren 2024 tot en
met 2026."

1p 12 Leg uit dat door gebruik te maken van SARs een verslechtering van de
liquiditeit in de opstartfase bij Fenix kan worden voorkomen.

2p 13 Welk effect heeft een toevoeging aan een voorziening voor de SARuitkeringen op de solvabiliteit (EV/VV)? Betrek in het antwoord zowel de
verandering van de teller als de verandering van de noemer.

VW-0400-a-24-1-o
6 / 15
lees verder ► ►►

### Pagina 7

Opgave 3
In januari 2024 heeft Thom Ponte een brief van de notaris ontvangen dat
hij samen met anderen recht heeft op een deel van de erfenis van zijn op
6 december 2023 overleden neef Rob Berends. In de brief staat ook dat
Rob geen testament heeft opgesteld en dat Thom binnen vier weken
schriftelijk aan de notaris bekend moet maken welke keuze hij maakt
inzake het aanvaarden van de erfenis. Thom zal de erfenis zuiver
aanvaarden.

2p 14 Noem de twee keuzemogelijkheden die Thom heeft op basis van
het erfrecht.

Op basis van het erfrecht heeft Thom recht op 1/30e deel van de erfenis.
Hij wil het bedrag uitrekenen dat hij zal erven. De notaris verstrekt hem
een inventarisatielijst van de bezittingen en schulden van Rob Berends op
het moment van overlijden.

Inventarisatielijst

Bezittingen en schulden van de eenmanszaak van Rob Berends
- Het bedrijfspand heeft een waarde van € 350.000 waarop nog een
hypotheekschuld van € 180.000 rust.
- Op het bedrijfspand is op het moment van overlijden € 2.000 aan
zakelijke lasten en verzekeringspremies vooruitbetaald.
- Overige vaste activa zijn € 25.000.
- Het ontvangen afnemerskrediet is € 2.500.
- Het verstrekte leverancierskrediet bedraagt € 10.000.
- Het ontvangen leverancierskrediet bedraagt € 6.000.
- De voorraden bedragen € 12.000.
- Met de huisbankier van de eenmanszaak was een
rekening-courantkrediet afgesloten waarbij een kredietplafond van
€ 50.000 was afgesproken. De opnameruimte blijkt nog € 25.500 te
zijn.

Privébezittingen en privéschulden van Rob Berends
- een effectenportefeuille met een waarde van € 25.000
- een schuld aan een creditcardmaatschappij van € 4.000
- een positief saldo op zijn bankrekening van € 3.000
- een inboedel met een waarde van € 60.000

VW-0400-a-24-1-o 7 / 15 lees verder ► ►►

### Pagina 8

Gebruik bij vraag 15 en 16 de inventarisatielijst.
4p 15 Stel de volledige balans van de eenmanszaak op het moment van
overlijden van Rob Berends samen.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.
De eenmanszaak van Rob zal worden geliquideerd. Alle bezittingen
worden verkocht, vorderingen worden geind en schulden worden betaald
tegen balanswaarde.
2p 16 Bereken het bedrag voor belasting in euro's dat Thom zal erven.
Vul hiervoor de uitwerkbijlage bij deze vraag in.
Overzicht vrijstellingen en tarieven erf- en schenkbelasting

Vrijstellingen
U bent:
echtgenoot, geregistreerd of samenwonend partner
kind, pleeg- of stiefkind
kleinkind
achterkleinkind
kind met een beperking
ouder
overige erfgenamen
bedrag van de
vrijstelling
€ 680.645
€ 21.559
€ 21.559
€ 2.274
€ 64.666
€ 51.053
€ 2.274

Tarieven erf- en schenkbelasting
grootte
schenking /
waarde erfenis
partner, (pleeg- of
stief)kind en kind
met een beperking
kleinkind en verdere
afstammelingen
overige
erfgenamen
€ 0 - € 130.424
10%
18%
30%
het meerdere
boven € 130.424
20%
36%
40%
2p 17 Bereken het bedrag dat Thom na aftrek van de er be las ting van zijn
erfenis overhoudt.
VW-0400-a-24-1-0 8/15 lees verder >>>>

### Pagina 9

Opgave 4
De btw in deze opgave bedraagt 21%.

Van Bella Cucina bv, een pizzarestaurant met drie vestigingen, is onderstaande grafiek gegeven voor de maand december 2023.

[FIGUUR: Een grafiek met op de y-as de kosten en omzet in euro's, oplopend van 0 tot 150.000, en op de x-as de afzet pizza's, oplopend van 0 tot 14.000. Twee lijnen zijn getekend: een gestippelde lijn die de omzet aangeeft, en een doorgetrokken lijn die de kosten aangeeft. De omzet lijn begint bij 0 en stijgt tot ongeveer 140.000 bij 14.000 pizza's. De kostenlijn begint bij 20.000 en stijgt tot ongeveer 106.000 bij 14.000 pizza's.]

Legenda:
- kosten
----- omzet pizza's

Overige gegevens:
- Bella Cucina verkoopt alleen pizza's.
- Bella Cucina verkoopt alle pizza's tegen dezelfde verkoopprijs.
- De variabele kosten per pizza zijn bij alle soorten pizza's gelijk.

In december 2023 zijn er 9.200 pizza's verkocht.

2p 18 Bereken de dekkingsbijdrage per pizza in de maand december 2023.

1p 19 Bereken het resultaat in de maand december 2023. Geef aan of er sprake is van een positief of een negatief resultaat.

VW-0400-a-24-1-o 9 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 10

[FIGUUR: Tabel met de debet- en creditzijde van de balans per 1 januari 2024. Debetzijde: Vaste activa (200.000) en Vlottende activa (25.000). Creditzijde: Eigen vermogen (67.500) en Vreemd vermogen (157.500). Totale debet en credit zijn 225.000.]

noot 1 inclusief liquide middelen

Om de omzet en het resultaat te verbeteren, investeert Bella Cucina per
1 januari 2024 in drie extra ovens model K, zodat iedere vestiging over
een extra oven beschikt.
De ovens worden direct betaald en in gebruik genomen.

Investering en financiering ovens per 1 januari 2024

Per oven model K is gegeven:
– aanschafprijs: € 12.000 exclusief installatiekosten en
btw
– bijkomende kosten van installatie: € 800, exclusief
btw
– levensduur: 24 maanden
– restwaarde: € 920

Voor de financiering van de ovens (inclusief installatie en btw) heeft
Bella Cucina op 1 januari 2024 € 10.000 aan liquide middelen
beschikbaar. Voor het ontbrekende bedrag neemt Bella Cucina een
zakelijke banklening per 1 januari 2024.
De bank stelt hierbij als eis dat de solvabiliteit (eigen vermogen/totaal
vermogen x 100%) van Bella Cucina op 1 januari 2024, na investering en
financiering, minimaal 30% moet zijn. De bank zal daarom maar een deel
van het ontbrekende financieringsbedrag financieren en eist dat de
aandeelhouders zelf ook nieuw kapitaal inbrengen.

4p 20 Bereken het bedrag dat de aandeelhouders aan nieuw kapitaal moeten
inbrengen voor de financiering van de nieuwe ovens, gelet op de
solvabiliteitseis van de bank.

De investering en financiering van de ovens zijn van invloed op activa die
op de balans zijn opgenomen onder de “vlottende activa”.

2p 21 Bereken het bedrag waarmee de vlottende activa inclusief liquide
middelen op de balans van 1 januari 2024 veranderen door de investering
en financiering.

VW-0400-a-24-1-o 10 / 15 lees verder

### Pagina 11

De aandeelhouders komen met de bank uiteindelijk tot een akkoord
waarbij de bank € 26.000 aan zakelijk krediet verstrekt. Op deze lening
wordt maandelijks € 2.000 afgelost, voor het eerst op 31 januari 2024.
De interest is 0,5% per maand.

Voor de maand januari 2024 is verder gegeven:
- Resultaatdoelstelling: er moet een minimaal € 1.500 hoger resultaat
dan in december 2023 worden behaald.
- De dekkingsbijdrage per pizza bedraagt inmiddels € 5.
- De constante kosten zullen in januari 2024 alleen vanwege de
investering en financiering wijzigen ten opzichte van die in
december 2023.

3p 22 Bereken hoeveel pizza's er in januari 2024 moeten worden verkocht om
de resultaatdoelstelling van januari 2024 te behalen.

VW-0400-a-24-1-o 11 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 12

Opave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 en 5.

[FIGUUR: Een close-up van een metalen trommel met een decoratie van een gebouw en plantenranken. De trommel is gevuld met ronde voorwerpen.]

bron: www.stroopwafelkraam.com

Onder de naam "Gouda's Roem bv" exploiteren de zussen Leontine en Petra in Gouda een handelsonderneming in brood en banket. In de zomermaanden wordt de stad veel door (buitenlandse) toeristen bezocht. Hierdoor zijn de zussen op het idee gekomen om in 2023 stroopwafels verpakt in een aardewerken pot op de Markt te verkopen.

1p 23 Tot welk instrument van de marketingmix wordt de verpakking van stroopwafels gerekend?

De kant en klare stroopwafels worden ingekocht en ter plekke afgebakken door een wafelbakker. Gegevens voor het bepalen van de kostprijs en de verkoopprijs van een aardewerken pot met 12 stroopwafels staan in informatiebron 4. Voor het bepalen van de kostprijs wordt er onderscheid gemaakt tussen constante en variabele kosten.

1p 24 Noem het verschil tussen constante en variabele kosten. Betrek beide begrippen in je antwoord.

4p 25 Bereken de verkoopprijs exclusief btw van een aardewerken pot met 12 stroopwafels.

Door het afbakken en verkopen van de stroopwafels verandert naar verwachting het resultaat van Gouda's Roem in 2023.

2p 26 Bereken het verwachte resultaat van het afbakken en verkopen van de stroopwafels in 2023 met behulp van het verkooppresultaat en het bezettingsresultaat. Geef telkens aan of er sprake is van een positief of negatief resultaat (zie informatiebron 4).

VW-0400-a-24-1-0
12 / 15
lees verder ►►►

### Pagina 13

In januari 2024 blijkt dat het resultaat over 2023 van het afbakken en
verkopen van de stroopwafels op de Markt lager is dan was verwacht (zie
informatiebron 5). De zussen vragen zich af wat de oorzaken zijn van het
lagere resultaat. Om deze vraag te beantwoorden moet er een
verschillenanalyse van 2023 worden opgesteld.
In de uitwerkbijlage bij vraag 27 is deze al gedeeltelijk ingevuld.

5p 27 Maak de verschillenanalyse van 2023 af door de uitwerkbijlage bij deze
vraag volledig in te vullen (zie informatiebron 4 tot en 5 en formuleblad).

VW-0400-a-24-1-0 13 / 15 lees verder ►►►

### Pagina 14

Opgave 6
In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.
Alin zit in 6 vwo. Hij werkt daarnaast zes tot acht uur per week in een supermarkt en bouwt af en toe websites voor kleine ondernemingen. Voor zijn werkzaamheden bij de supermarkt heeft hij een individuele arbeidsovereenkomst, voor zijn werkzaamheden als websitebouwer niet.
28 Noem drie voorwaarden waaraan een individuele arbeidsovereenkomst moet voldoen.
Het saldo op de spaarrekening van Alin bedraagt op 31 december 2021 € 652,75. Dit spaarsaldo groeit in 2022 doordat:
- Alin in 2022 elke eerste dag van de maand € 440 loon ontvangt van de supermarkt. De helft van dit bedrag stort hij steeds op dezelfde dag op zijn spaarrekening, voor het eerst op 1 januari 2022.
- Alin als bouwer van websites af en toe een incidentele klus heeft. Hiervoor ontvangt hij de volgende vergoedingen die hij op dezelfde dag op zijn spaarrekening stort.
datum
bedrag
1 maart 2022
€ 195
1 juni 2022
€ 300
1 november 2022
€ 195
- Alin op de spaarrekening een interestvergoeding van 0,15% samengestelde interest per maand ontvangt. De interest wordt maandelijks op de laatste dag van de maand bijgeschreven.
- Alin tussentijds geen geld van de spaarrekening opneemt.
29 Bereken het saldo van de spaarrekening van Alin op 31 december 2022 na bijschrijving van de interest op 31 december 2022 (zie formuleblad).

### Pagina 15

Aanbieding Strandberg gitaar
Strandberg gitaar normaal € 3.800 bij betaling in een keer.
Nu: tegen een aanbetaling van € 1.500 en in 2023 gevolgd door
12 maandelijkse termijnen van € 199.
Deze aanbieding is geldig tot en met
31 december 2022.
[FIGUUR: Een elektrische gitaar]

Op de website van De Gitaargrossier ziet Alin de bovenstaande
aanbieding. Hij chat met de eigenaar van De Gitaargrossier over de
aanbieding. De eigenaar meldt in de chat dat hij bijna gratis financiering
verstrekt.
Volgens Alin valt dit enigszins tegen. Hij heeft berekend dat er wel
degelijk interesskosten in rekening worden gebracht.

1p 30 Bereken de totale interestkosten wanneer Alin gebruikmaakt van de
aanbieding voor financiering.

1p 31 Geef een reden, behalve het maken van winst, waarom De Gitaargrossier
een hoger interestpercentage in rekening brengt dan het
interestpercentage dat De Gitaargrossier op zijn spaarrekening ontvangt.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
VW-0400-a-24-1-o 15 / 15 einde ■