# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2021 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2

## Vraag 1 – Verschil beurskoers en intrinsieke waarde (2 punten)

Geef een mogelijke oorzaak dat de beurskoers van een aandeel afwijkt van de intrinsieke waarde per aandeel.
Betrek in het antwoord zowel de beurskoers als de intrinsieke waarde per aandeel.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over het verschil tussen de beurskoers en de intrinsieke waarde van een aandeel. Let goed op dat je beide begrippen in je antwoord betrekt en het kernverschil benoemt.

Wat moet je kennen: ["De definitie van intrinsieke waarde per aandeel.","De definitie van beurskoers per aandeel.","Het verschil in basis (heden versus toekomst) tussen deze twee waarden."]

Wat moet je kunnen: ["De begrippen beurskoers en intrinsieke waarde correct uitleggen.","Een oorzaak van afwijking tussen beide waarden benoemen.","Je antwoord formuleren met aandacht voor beide begrippen."]

Waar op letten: ["Let op dat je de basis van zowel de beurskoers als de intrinsieke waarde duidelijk uitlegt.","Zorg dat je het kernverschil (heden versus toekomst) in je antwoord benoemt."]

Vaardigheden: Basisbegrippen financiën herkennen, Rollen in een kredietrelatie onderscheiden

Kernbegrippen: intrinsieke waarde, beurskoers, toekomstverwachtingen, eigen vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van intrinsieke waarde met nominale waarde.
- Niet uitleggen wat de basis is voor zowel de beurskoers als de intrinsieke waarde, zoals gevraagd.
- Een te algemeen antwoord geven zonder het kernverschil (heden vs. toekomst) te benoemen.
- Kredietgever en kredietnemer verwarren
- Antwoord geven dat niet specifiek is voor de situatie

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/1

## Vraag 2 – Toevoeging aan de Dividendreserve berekenen (3 punten)

Bereken het bedrag dat als gevolg van de verdeling van het resultaat over 2019 aan de Dividendreserve wordt toegevoegd.

Wat kun je verwachten: Je gaat hier berekenen hoeveel geld er vanuit de winst van 2019 wordt toegevoegd aan de Dividendreserve, volgens een specifieke verdelingsvolgorde.

Wat moet je kennen: ["De volgorde van resultaatverdeling zoals die in de opgave staat.","Wat een Dividendreserve is en waarom deze wordt gevormd.","Hoe je het aantal geplaatste aandelen berekent.","Wat cashdividend per aandeel betekent."]

Wat moet je kunnen: ["Het aantal geplaatste aandelen correct berekenen.","De stappen van de resultaatverdeling nauwkeurig volgen.","De juiste bedragen en percentages toepassen in je berekening."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je de juiste volgorde van de winstverdeling aanhoudt.","Vergeet niet dat van het eventuele restant maar de helft naar de Dividendreserve gaat."]

Vaardigheden: Resultaatverdeling begrijpen, Berekenen, Balansposten interpreteren

Kernbegrippen: Resultaatverdeling, Dividendreserve, Cashdividend, Algemene reserve

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde volgorde van winstverdeling toepassen
- Vergeten de helft van het restant te nemen voor de dividendreserve
- Het resultaat van het verkeerde jaar (2020) gebruiken
- Verkeerde basis voor de berekening nemen
- Andere reserves meenemen
- Foutieve percentages toepassen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/2

## Vraag 3 – Berekening van de Dividendreserve na dividenduitkering (2 punten)

Bereken de grootte van de Dividendreserve nadat de uitkeringen van het resultaat van 2020 aan de aandeelhouders verwerkt zijn.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over de verdeling van het resultaat en hoe je de Dividendreserve berekent na uitkeringen. Let goed op de volgorde van de stappen en de verschillende bedragen.

Wat moet je kennen: ["De volgorde van resultaatverdeling zoals beschreven in de bijlage.","Het doel en de werking van de Dividendreserve en wanneer deze wordt aangewend.","Hoe je het totale gewenste dividend berekent op basis van het aantal aandelen en het dividend per aandeel.","Dat de Dividendreserve onderdeel is van het eigen vermogen."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit de bijlage correct interpreteren en toepassen.","Berekeningen uitvoeren voor de verdeling van het resultaat.","De Dividendreserve correct bijwerken door onttrekkingen te verwerken.","De juiste bedragen en het juiste jaar (2020) gebruiken voor de berekeningen."]

Waar op letten: ["Vergeet niet het startbedrag van de Dividendreserve te gebruiken dat je eerder hebt berekend (of dat gegeven is).","Let goed op dat je het resultaat van het juiste jaar (2020) gebruikt voor de berekening."]

Vaardigheden: Balansposten interpreteren, Winstbestemming toepassen, Berekeningen uitvoeren

Kernbegrippen: Resultaatverdeling, Dividendreserve, Dividend, Eigen vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Het startbedrag van de Dividendreserve vergeten, dat in de voorgaande vraag (vraag 2) berekend moest worden.
- Het resultaat van het verkeerde jaar (2019) gebruiken voor de berekening.
- De toevoeging aan de Algemene Reserve niet eerst van het resultaat afhalen.
- Vergeten de beginstand van de reserve mee te nemen
- Foutieve verwerking van de uitkering
- Niet het juiste deel van het resultaat toerekenen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/3

## Vraag 4 – Winstpotentieel en webwinkels volgens Porter (2 punten)

Geef van twee krachten uit het model van Porter aan op welke wijze de opkomst van webwinkels het winstpotentieel van kledingwinkels zonder webwinkel bedreigt. Motiveer het antwoord.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om het Concurrentiemodel van Porter toe te passen op een actuele situatie: de invloed van webwinkels op traditionele kledingwinkels. Je moet uitleggen hoe twee specifieke krachten uit dit model het winstpotentieel bedreigen.

Wat moet je kennen: ["Het Concurrentiemodel van Porter (Vijfkrachtenmodel) en de vijf krachten die hierin worden onderscheiden.","De betekenis van 'winstpotentieel' in de context van een markt.","Hoe elke kracht het winstpotentieel van een bedrijfstak kan beïnvloeden."]

Wat moet je kunnen: ["Je moet de krachten van Porter herkennen en benoemen.","Je moet de invloed van een specifieke ontwikkeling (opkomst webwinkels) op deze krachten kunnen analyseren.","Je moet kunnen uitleggen hoe deze invloed het winstpotentieel van een bedrijfstak bedreigt."]

Waar op letten: ["Let op dat je niet alleen de kracht noemt, maar ook duidelijk motiveert hoe webwinkels deze kracht beïnvloeden.","Zorg ervoor dat je de link met het 'winstpotentieel' niet vergeet te leggen in je motivatie."]

Kernbegrippen: Concurrentiemodel van Porter, Vijfkrachtenmodel, Concurrentie-intensiteit, Winstpotentieel

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de kracht noemen zonder de motivatie te geven hoe webwinkels deze beïnvloeden.
- De verkeerde kracht van Porter kiezen, zoals 'dreiging door substituten', terwijl een webwinkel een ander verkoopkanaal is en geen substituut product.
- De link met het 'winstpotentieel' vergeten te leggen in de motivatie.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/4

## Vraag 5 – Marktaandeel berekenen voor investeringsbeslissing (2 punten)

Toon met behulp van een berekening aan dat het verwachte marktaandeel op basis van de omzet van Apeldoorn aan dat Apeldoorn niet de eerste stad is waarin Broekenhuis een nieuwe vestiging zal openen (zie informatiebron 2).

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van marktaandeel en hoe je dit berekent op basis van omzetgegevens. Je moet informatie uit een tabel gebruiken om een investeringsbeslissing te onderbouwen.

Wat moet je kennen: Definitie marktaandeel: eigen omzet / totale marktomzet * 100%
De formule voor het berekenen van een percentage
Het belang van vergelijking van resultaten voor een conclusie

Wat moet je kunnen: De relevante gegevens uit de informatiebron selecteren
Het marktaandeel voor de genoemde stad berekenen
Het berekende marktaandeel vergelijken met de andere opties om de conclusie te trekken

Waar op letten: Controleer goed welke getallen je gebruikt voor de omzet van het bedrijf en de totale marktomzet.
Vergelijk je berekende marktaandeel met de marktaandelen van de andere steden om de stad met het hoogste marktaandeel te vinden.
Let op afronding en zorg dat je de juiste eenheden gebruikt (percentages).

Vaardigheden: Marktaandeel berekenen, Gegevens interpreteren, Conclusies trekken, Informatiebronnen gebruiken

Kernbegrippen: marktaandeel, omzetprognose, investeringsbeslissing

Veelgemaakte fouten:
- De getallen in de formule uit het correctievoorschrift komen niet overeen met de data uit de bijlage (bijv. 120.000 i.p.v. 4.914.000), wat tot verwarring kan leiden.
- Vergeten de marktaandelen van de andere steden te berekenen of te vergelijken om de stad met het hoogste marktaandeel te vinden.
- Reken- of afrondingsfouten bij het bepalen van het percentage.
- Verkeerde gegevens gebruiken
- Fout in de berekening
- Geen duidelijke conclusie trekken

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/5

## Vraag 6 – Contante waarde van toekomstige betalingen (4 punten)

Toon met behulp van een berekening aan dat, afgerond op een veelvoud van € 1.000, de contante waarde van de toekomstige betalingen op 1 januari 2021 in totaal afgerond € 24.847.000 is (zie formuleblad).

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van contante waarde en annuïteiten. Je moet verschillende soorten betalingen (eenmalig en periodiek) disconteren naar één moment in de tijd, gebruikmakend van een gegeven rekenrente en periode.

Wat moet je kennen: Contante waarde formule voor eenmalige bedragen: CW = Bedrag / (1 + i)^n
Contante waarde formule voor annuïteiten (postnumerando): CW = A × [1 - (1 + i)^-n] / i
Het verschil tussen enkelvoudige en samengestelde interest
Het verschil tussen postnumerando (achteraf) en prenumerando (vooraf) annuïteiten

Wat moet je kunnen: De juiste formule voor contante waarde van een annuïteit selecteren en toepassen
De juiste rentevoet (i) en het juiste aantal perioden (n) bepalen op basis van de tekst
Eenmalige toekomstige bedragen disconteren naar het heden
De contante waarden van verschillende betalingen correct optellen
Het eindresultaat correct afronden volgens de instructies

Waar op letten: Let goed op de startdatum van de berekening (1 januari 2021) en de momenten van de verschillende betalingen.
Controleer of de rentevoet en de perioden (n) overeenkomen (bijv. maandelijks of jaarlijks).
Vergeet niet dat betalingen op de startdatum niet gedisconteerd hoeven te worden.

Vaardigheden: Constante kosten identificeren, Totale opbrengst uit vaste tarieven berekenen, Vergelijken van opbrengsten met kosten, Een duidelijke berekening presenteren

Kernbegrippen: contante waarde, samengestelde interest, annuïteit, disconteren

Veelgemaakte fouten:
- De formule voor de eindwaarde van een annuïteit gebruiken in plaats van de contante waarde.
- Een rekenfout maken in het aantal perioden (n), bijvoorbeeld 5 jaar i.p.v. 60 maanden, of 2 jaar i.p.v. 24 maanden.
- Vergeten dat de betaling van € 2.000.000 op de startdatum (t=0) plaatsvindt en dus niet gedisconteerd hoeft te worden.
- Onjuist afronden of te vroeg afronden in de tussenberekeningen.
- Variabele kosten meenemen
- Rekenfouten maken
- Niet duidelijk aantonen dat het ontoereikend is

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/6

## Vraag 7 – Redenen hogere emissiekoers converteerbare obligaties (2 punten)

De emissiekoers van de converteerbare obligaties is 125%.

2p 7 Geef twee bedrijfseconomische redenen waarom beleggers bereid zijn voor een converteerbare obligatie meer dan de nominale waarde te betalen.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om twee bedrijfseconomische redenen te geven waarom beleggers bereid zijn meer te betalen dan de nominale waarde voor een converteerbare obligatie. Je moet dus de voordelen voor de belegger benoemen.

Wat moet je kennen: ["Wat een converteerbare obligatie precies inhoudt.","Het verschil tussen nominale waarde en emissiekoers.","De kenmerken van een obligatie (vaste rente).","De kenmerken van de conversieoptie (recht op aandelen)."]

Wat moet je kunnen: ["De voordelen van converteerbare obligaties vanuit het perspectief van een belegger analyseren.","Twee concrete, bedrijfseconomische redenen formuleren waarom deze obligaties aantrekkelijk zijn."]

Waar op letten: Let op dat je twee verschillende redenen geeft, niet slechts één. Zorg er ook voor dat je duidelijk het verschil maakt tussen de voordelen van de obligatie zelf (vaste rente) en de voordelen van de optie om te converteren naar aandelen.

Vaardigheden: Kennis van financiële instrumenten, Analytisch denken (voordelen voor beleggers), Bedrijfseconomische argumentatie

Kernbegrippen: converteerbare obligatie, emissiekoers, agio op obligaties, optiewaarde, risico-rendementsverhouding

Veelgemaakte fouten:
- Slechts één reden geven in plaats van de gevraagde twee.
- Het verschil tussen de obligatiecomponent (vaste rente) en de optiecomponent (recht op conversie) niet duidelijk maken.
- Een vage reden geven zoals 'het is een goede investering' zonder de specifieke financiële voordelen te noemen.
- Algemene voordelen van obligaties noemen die niet specifiek zijn voor converteerbare obligaties.
- Redenen noemen die niet bedrijfseconomisch zijn.
- Slechts één reden geven.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/7

## Vraag 8 – Converteerbare obligatielening: vreemd én eigen vermogen (2 punten)

Leg uit waarom de uitgifte van een converteerbare obligatielening hier als een compromis van vreemd vermogen en eigen vermogen kan worden gezien.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van converteerbare obligatieleningen en hoe deze zowel als vreemd als eigen vermogen kunnen worden gezien. Let goed op de verschillende fases van de lening.

Wat moet je kennen: ["Wat een converteerbare obligatielening is.","Het verschil tussen vreemd vermogen en eigen vermogen.","Wat het proces van 'conversie' inhoudt."]

Wat moet je kunnen: ["Uitleggen waarom een converteerbare obligatielening een compromis is.","De relatie tussen de lening en de twee vermogenssoorten benoemen."]

Waar op letten: ["Vergeet niet dat de lening begint als vreemd vermogen.","Leg goed uit wat 'conversie' betekent, namelijk de omzetting in aandelen."]

Vaardigheden: Kennis van financiële instrumenten (obligaties, aandelen), Begrip van vreemd en eigen vermogen, Uitleg geven van financiële constructies

Kernbegrippen: converteerbare obligatielening, vreemd vermogen, eigen vermogen, conversie

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten dat de lening begint als vreemd vermogen.
- Niet uitleggen wat 'conversie' inhoudt (omzetting in aandelen).
- De lening als een hybride vorm zien in plaats van een schuld die kan worden omgezet.
- Alleen de obligatiekant of alleen de conversieoptie benoemen
- Niet uitleggen waarom het een 'compromis' is (de hybride aard)
- Verwarring tussen obligatiehouder en aandeelhouder

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/8

## Vraag 9 – Redenen voor beperking uitgifte aandelen (2 punten)

Geef twee bedrijfseconomische redenen waarom de aandeelhouders een eis stellen aan het maximumaantal uit te geven aandelen.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de belangen van aandeelhouders bij het uitgeven van nieuwe aandelen. Let goed op de gevolgen voor hun bezit en zeggenschap.

Wat moet je kennen: ["Wat een aandelenemissie is.","Wat stemverwatering betekent.","Hoe dividend per aandeel wordt berekend.","Wat de intrinsieke waarde per aandeel is."]

Wat moet je kunnen: ["Redenen benoemen vanuit het perspectief van aandeelhouders.","De gevolgen van een aandelenemissie voor bestaande aandeelhouders analyseren.","Bedrijfseconomische termen correct toepassen."]

Waar op letten: ["Let op dat je je antwoord specifiek maakt en niet alleen 'de waarde daalt' zegt, maar benoemt welke waarde (bijvoorbeeld beurskoers of dividend).","Zorg ervoor dat je het belang van de bestaande aandeelhouder centraal stelt, niet het belang van het bedrijf."]

Vaardigheden: Gegevens interpreteren, Procentuele groei toepassen, Toekomstige waarden berekenen, Eenheden correct gebruiken

Kernbegrippen: aandelenemissie, verwatering van aandelen, dividend per aandeel, intrinsieke waarde

Veelgemaakte fouten:
- Een te algemeen antwoord geven zoals 'de waarde daalt' zonder specificatie (beurskoers, dividend, etc.).
- Het verwarren van het belang van de onderneming (kapitaal ophalen) met het belang van de bestaande aandeelhouder (waardebehoud).
- Het niet begrijpen van het concept 'stemverwatering' (verwatering van zeggenschap).
- Verkeerde groeifactor gebruiken
- Rekenfouten maken
- Niet de juiste periode hanteren

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/9

## Vraag 10 – Maximale hoogte vreemd vermogen bij solvabiliteitseis (2 punten)

In informatiebron 4 is de balans van Broekenhuis per 31 december 2020 weergegeven.

Door de solvabiliteitseis kan niet het gehele bedrag van € 24.847.000 in de vorm van vreemd vermogen worden aangetrokken, omdat er een maximum is aan het totale vreemd vermogen per 1 januari 2021.

Bereken de maximale hoogte van het totale vreemd vermogen per 1 januari 2021 na het aantrekken van € 24.847.000.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over de maximale hoogte van het vreemd vermogen, waarbij je rekening moet houden met een solvabiliteitseis na een nieuwe financiering. Let goed op de definitie van solvabiliteit en hoe je deze toepast.

Wat moet je kennen: ["De definitie van solvabiliteit: Totaal vermogen / Vreemd vermogen.","Wat het totale vermogen van een bedrijf inhoudt.","Wat vreemd vermogen is en hoe het zich verhoudt tot eigen vermogen.","Hoe een balans werkt en dat activa gelijk zijn aan passiva (totaal vermogen)."]

Wat moet je kunnen: ["De relevante gegevens uit de tekst en de balans halen.","Het nieuwe totale vermogen correct berekenen.","De solvabiliteitsratio op de juiste manier toepassen om het maximale vreemd vermogen te vinden.","Nauwkeurig rekenen met grote getallen."]

Waar op letten: ["Vergeet niet het nieuwe kapitaal bij het bestaande totale vermogen op te tellen voordat je verder rekent.","Pas op voor reken- of omkeerfouten met de solvabiliteitsratio; deel door de ratio in plaats van te vermenigvuldigen."]

Vaardigheden: Kostenanalyse uitvoeren, Tariefberekening per eenheid (GJ) maken, Informatie uit verschillende bronnen combineren, Gestructureerd werken (uitwerkbijlage)

Kernbegrippen: solvabiliteit, vreemd vermogen, totaal vermogen, balans

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde definitie van solvabiliteit gebruiken (bijv. EV/TV)
- Vergeten het nieuwe kapitaal bij het totaal vermogen op te tellen
- Reken- of omkeerfout met de ratio (bijv. vermenigvuldigen i.p.v. delen)
- Niet alle relevante kosten meenemen in de berekening
- Verkeerde eenheid hanteren (totaalbedrag i.p.v. per GJ)
- Informatiebronnen 1 en 2 negeren of verkeerd interpreteren

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/10

## Vraag 11 – Financieringsplan en aandelenemissie (6 punten)

Toon met behulp van een berekening aan of de directie van Broekenhuis het plan zal doorzetten.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van financieringsbehoeften en de impact van een aandelenemissie op het eigen vermogen. Je moet verschillende financieringsbronnen combineren en een beslissing onderbouwen op basis van een statutaire beperking.

Wat moet je kennen: Financieringsbehoefte
Vreemd vermogen (obligatielening, banklening)
Eigen vermogen (aandelenemissie)
Nominale waarde versus emissiekoers
Statutaire beperkingen op aandelenemissies

Wat moet je kunnen: De totale financieringsbehoefte bepalen
De bijdrage van verschillende vreemdvermogensbronnen berekenen
Het benodigde bedrag uit een aandelenemissie vaststellen
Het aantal uit te geven aandelen berekenen
Een conclusie trekken op basis van een statutaire beperking en je berekeningen

Waar op letten: Zorg dat je alle financieringsbronnen correct meeneemt in je berekening van het benodigde bedrag uit aandelenemissie. Let goed op het verschil tussen nominale waarde en emissiekoers bij het berekenen van het aantal aandelen. Controleer of je conclusie logisch volgt uit je berekeningen en de gegeven beperkingen.

Vaardigheden: Financiële analyse uitvoeren, Beslissingscriteria toepassen, Berekeningen uitvoeren, Uitwerkbijlage invullen

Kernbegrippen: financieringsbehoefte, vreemd vermogen, eigen vermogen, aandelenemissie, statutaire beperking

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd berekenen van het benodigde bedrag uit aandelenemissie door niet al het nieuwe vreemd vermogen af te trekken van de financieringsbehoefte.
- De emissieprijs per aandeel verwarren met de nominale waarde van een aandeel.
- Een onjuiste conclusie trekken; de berekening (4,53% < 5%) toont aan dat het plan mogelijk is, maar het correctievoorschrift kent een punt toe voor de conclusie 'niet'.
- Verkeerde berekeningsmethode kiezen
- Rekenfouten maken
- Niet alle relevante factoren meenemen
- Geen duidelijke conclusie trekken

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/11

## Vraag 12 – Marketingmix: Ondertitel en de P's (1 punt)

Tot welke P van de marketingmix behoort de toevoeging van een ondertitel?

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis van de marketingmix, specifiek hoe je een element zoals een ondertitel correct indeelt. Je moet de functie van een ondertitel kunnen koppelen aan de juiste 'P'.

Wat moet je kennen: De 4 P's van de marketingmix: Product, Prijs, Plaats, Promotie
De definitie en kenmerken van elke P
Promotie omvat alle activiteiten gericht op het communiceren van de waarde van een product of dienst aan de doelgroep

Wat moet je kunnen: De functie van een marketingactiviteit analyseren
Een specifieke marketingactiviteit correct toewijzen aan één van de 4 P's
Onderscheid maken tussen productkenmerken en communicatie over het product

Waar op letten: Verwar een ondertitel niet met het 'Product' zelf; het is een manier om het product te communiceren. Denk goed na over het doel van de ondertitel: wat wil het bedrijf ermee bereiken? Let op de context van de vraag en de bijbehorende informatie.

Vaardigheden: Marketingmix toepassen, Begrippenkennis, Analyseren

Kernbegrippen: Marketingmix, Promotie, De 4 P's, Branding

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen de verschillende P's van de marketingmix.
- Denken dat een ondertitel (branding) onderdeel is van het 'Product' in plaats van 'Promotie'.
- Verwarring tussen Product en Promotie
- Te algemeen antwoord geven

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/12

## Vraag 13 – Berekening voorgecalculeerde verkoopprijs inclusief btw (3 punten)

Bereken de voorgecalculeerde verkoopprijs inclusief btw per ijsje (hoorn + bol ijs) in 2021.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om de verkoopprijs van een product te berekenen, inclusief btw. Let goed op de verschillende kostencomponenten en de winstopslag.

Wat moet je kennen: ["De opbouw van de standaardkostprijs (variabele en constante kosten).","Hoe je variabele kosten per product berekent.","Hoe je constante kosten per product berekent (gebruik normale afzet).","Hoe je de verkoopprijs inclusief btw opbouwt (exclusief btw + btw)."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit een tabel interpreteren en gebruiken.","Kosten per liter ijs omrekenen naar kosten per bol ijs.","Een verkoopprijs inclusief btw berekenen aan de hand van een winstopslagpercentage.","Verschillende kostencomponenten en winst bij elkaar optellen."]

Waar op letten: ["Let op dat je de kosten van het ijs per liter correct omrekent naar kosten per bol.","Gebruik voor de constante kosten per product altijd de normale afzet, niet de verwachte afzet."]

Vaardigheden: Afdelingsbelangen analyseren, Relatie leggen tussen voorraadniveau en afdelingsdoelen, Antwoorden motiveren aan de hand van afdelingsstreven, Duidelijke conclusie trekken (hoog/laag)

Kernbegrippen: standaardkostprijs, variabele kosten, constante kosten, verkoopprijsopbouw, btw

Veelgemaakte fouten:
- De kosten van het ijs (€ 19,00 per 5 liter) moeten correct worden omgerekend naar kosten per bol ijs.
- Voor de berekening van de constante kosten per product moet de *normale* afzet worden gebruikt, niet de verwachte afzet.
- De winstopslag van 50% moet worden berekend over de verkoopprijs exclusief btw, niet over de kostprijs.
- Algemene antwoorden geven zonder specifieke afdelingsdoelen
- Motivatie ontbreekt of is onvolledig
- Verkeerde conclusie trekken over hoog/laag voorraadniveau

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/13

## Vraag 14 – Berekening voorcalculatorisch bedrijfsresultaat (2 punten)

Bereken met behulp van het voorcalculatorisch verkoopresultaat en het voorcalculatorisch bezettingsresultaat het voorcalculatorisch bedrijfsresultaat. Geef aan of het voordelige of nadelige resultaten betreft.

Wat kun je verwachten: Je gaat hier het voorcalculatorisch bedrijfsresultaat berekenen door het verkoopresultaat en het bezettingsresultaat samen te voegen. Let goed op of de resultaten voordelig of nadelig zijn.

Wat moet je kennen: ["De formules voor het voorcalculatorisch verkoopresultaat, bezettingsresultaat en bedrijfsresultaat.","Hoe je bepaalt of een resultaat voordelig of nadelig is.","De begrippen normale afzet en verwachte afzet, en hoe je deze gebruikt in de formules.","De berekening van de standaardkostprijs en de constante kosten per product (vaak nodig als input)."]

Wat moet je kunnen: ["Het voorcalculatorisch verkoopresultaat berekenen.","Het voorcalculatorisch bezettingsresultaat berekenen.","Correct aangeven of een resultaat voordelig of nadelig is.","De berekende resultaten combineren tot het voorcalculatorisch bedrijfsresultaat."]

Waar op letten: ["Let op dat je de normale en verwachte afzet niet verwisselt bij het bezettingsresultaat.","Zorg dat je elk resultaat correct benoemt als 'voordelig' of 'nadelig'."]

Vaardigheden: Voorraadwaardering toepassen (bijv. FIFO/LIFO/gemiddelde), Datumspecifieke voorraadinformatie verwerken, Rekenen met aantallen en prijzen

Kernbegrippen: Voorcalculatorisch bedrijfsresultaat, Verkoopresultaat, Bezettingsresultaat, Normale afzet, Verwachte afzet

Veelgemaakte fouten:
- Verwisselen van normale en verwachte afzet in de formule voor bezettingsresultaat.
- Incorrect benoemen van een resultaat als 'voordelig' of 'nadelig'.
- Reken- of overnamefouten uit de vorige vraag (standaardkostprijs en constante kosten per product).
- Verkeerde waarderingsmethode gebruiken
- Verkeerde datum hanteren voor de waardering
- Andere voorraden dan de technische voorraad meenemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/14

## Vraag 15 – Verband afzet en voorcalculatorisch bezettingsresultaat (2 punten)

Teken de lijn die het verband weergeeft tussen de verwachte afzet/productie en het voorcalculatorisch bezettingsresultaat over 2021. Gebruik hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag.

Wat kun je verwachten: Bij deze vraag moet je een grafiek tekenen die laat zien hoe het voorcalculatorisch bezettingsresultaat verandert als de verwachte afzet of productie toeneemt. Je moet dus economische theorie omzetten in een visuele weergave.

Wat moet je kennen: ["De definitie en berekening van het voorcalculatorisch bezettingsresultaat.","Het verschil tussen normale afzet, verwachte afzet en verkoopcapaciteit.","Hoe je constante kosten per product berekent bij normale bezetting.","De relatie tussen afzet en bezettingsresultaat (lineair verband)."]

Wat moet je kunnen: ["De constante kosten per product bij normale bezetting correct berekenen.","Het bezettingsresultaat berekenen voor verschillende afzetniveaus.","De berekende punten nauwkeurig uitzetten op een grafiek.","Een rechte lijn tekenen die het verband correct weergeeft."]

Waar op letten: ["Verwar het bezettingsresultaat niet met het verkoopresultaat of bedrijfsresultaat.","Let goed op de schaalverdeling van de assen, vooral als deze in duizendtallen zijn."]

Vaardigheden: Grafieken interpreteren, Bezettingsresultaat berekenen, Lijntekenen, Relaties visualiseren

Kernbegrippen: voorcalculatorisch bezettingsresultaat, normale afzet, verwachte afzet, constante kosten

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van bezettingsresultaat met verkoopresultaat of bedrijfsresultaat.
- Incorrect berekenen van de constante kosten per product.
- Verkeerd aflezen of plotten van de punten op de assen die in duizendtallen zijn.
- Verkeerde helling van de lijn
- Onjuist startpunt
- Geen rekening houden met normale bezetting

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/15

## Vraag 16 – Current ratio en financiering vlottende activa (1 punt)

De financieel directeur van Schrijf & Zo merkt op dat de current ratio van Schrijf & Zo groter is dan het gemiddelde van die in de kantoorartikelenbranche. In vergelijking met de kantoorartikelenbranche is bij Schrijf & Zo een bepaalde omvang van de vlottende activa met relatief ... (1) ... kort vreemd vermogen gefinancierd dan met eigen vermogen en/of lang vreemd vermogen.

16 Wat moet bij (1) ingevuld worden om een bedrijfseconomisch juiste zin te krijgen?
Kies uit:
a meer
b minder

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van de current ratio en hoe deze samenhangt met de financiering van vlottende activa. Je moet een vergelijking maken tussen een bedrijf en het branchegemiddelde, waarbij je de betekenis van de ratio correct interpreteert.

Wat moet je kennen: Definitie current ratio: vlottende activa / kort vreemd vermogen
Betekenis van een hogere/lagere current ratio
Relatie tussen financieringsbronnen (kort vreemd vermogen, lang vreemd vermogen, eigen vermogen) en activa

Wat moet je kunnen: De formule van de current ratio correct toepassen en interpreteren
Relatieve verschillen tussen kengetallen van een bedrijf en de branche analyseren
Conclusies trekken over de financieringsstructuur op basis van kengetallen

Waar op letten: Let goed op de breuk van de current ratio: een hogere ratio betekent een relatief kleiner aandeel van de noemer (kort vreemd vermogen) ten opzichte van de teller (vlottende activa). Verwar 'meer' in absolute zin niet met 'relatief meer' in de context van een ratio. Denk na over welke financieringsbronnen alternatieven zijn voor kort vreemd vermogen.

Vaardigheden: Begrijpend lezen (van de zin), Bedrijfseconomische kennis toepassen, Logisch redeneren

Kernbegrippen: current ratio, financiering, vlottende activa, kort vreemd vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd interpreteren van de current ratio formule: een hogere ratio betekent relatief *minder* kort vreemd vermogen t.o.v. de vlottende activa.
- Denken dat een hogere current ratio automatisch 'meer' kort vreemd vermogen betekent in absolute zin.
- Verwarring tussen de financiering van vlottende activa en vaste activa.
- De context van de zin verkeerd interpreteren.
- Een keuze maken zonder bedrijfseconomische onderbouwing.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/16

## Vraag 17 – Invloed kapitaalmarktrente op solvabiliteit en hefboomeffect (2 punten)

De ontwikkeling van de kapitaalmarktrente heeft in 2020 invloed gehad op de solvabiliteit in de branche.

Omdat de kapitaalmarktrente in 2020 is gedaald, is door het afsluiten van nieuwe leningen de gemiddelde interest op het vreemd vermogen (IVV) in de kantoormiddelenbranche ...a... . De rentabiliteit op het totaal geïnvesteerd vermogen (RTV) bleef gelijk. Door meer vreemd vermogen en de verandering van IVV werd het hefboomeffect in de kantoormiddelenbranche ...b... en is de solvabiliteit in de kantoormiddelenbranche gemeten door \fracvreemd vermogentotaalvermogen × 100% ...c... .

Wat moet bij a, b en c ingevuld worden om een bedrijfseconomisch juiste zin te krijgen?
Kies uit:
bij a: gestegen / gedaald
bij b: groter / kleiner
bij c: verbeterd / verslechterd

Wat kun je verwachten: Je krijgt een tekst met open plekken over de relatie tussen rente, hefboomeffect en solvabiliteit. Je moet de juiste termen kiezen om de zinnen bedrijfseconomisch correct te maken.

Wat moet je kennen: ["De definitie en berekening van solvabiliteit.","Wat het hefboomeffect inhoudt en hoe het wordt beïnvloed.","De begrippen RTV (Rentabiliteit Totaal Vermogen) en IVV (Interest Vreemd Vermogen).","De relatie tussen kapitaalmarktrente en de kosten van vreemd vermogen."]

Wat moet je kunnen: ["De impact van veranderingen in rente op de kosten van vreemd vermogen analyseren.","De invloed van een lager IVV op het hefboomeffect bepalen.","De gevolgen van meer vreemd vermogen op de solvabiliteit inschatten.","Logische verbanden leggen tussen verschillende financiële indicatoren."]

Waar op letten: ["Let op dat je de richting van het hefboomeffect niet verwart: een lagere IVV bij gelijke RTV maakt het hefboomeffect groter.","Vergeet niet dat meer vreemd vermogen de solvabiliteit verslechtert."]

Vaardigheden: Balansanalyse (activa/passiva), Financieringsbehoefte bepalen, Rekenen met financiële gegevens

Kernbegrippen: solvabiliteit, hefboomeffect, vreemd vermogen, rentabiliteit totaal vermogen (RTV), interest vreemd vermogen (IVV)

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring over de richting van het hefboomeffect: een lagere IVV (bij gelijkblijvende RTV) leidt tot een groter hefboomeffect, niet een kleiner effect.
- Incorrecte interpretatie van de impact van meer vreemd vermogen op de solvabiliteit; meer schuld verslechtert de solvabiliteit.
- Solvabiliteit verwarren met liquiditeit of rentabiliteit.
- Verkeerde posten meenemen in de berekening
- Rekenfouten maken
- Niet de *verhoging* berekenen, maar de totale lening

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/17

## Vraag 18 – Rentabiliteit Totaal Vermogen (RTV) berekenen met het Dupontschema (3 punten)

Bereken de rentabiliteit van het totaalvermogen (RTV) van Schrijf & Zo over 2020 met behulp van het Dupontschema.
Vul hiertoe het Dupontschema in de uitwerkbijlage volledig in.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over het Dupontschema en hoe je hiermee de Rentabiliteit van het Totaal Vermogen (RTV) berekent. Let goed op de juiste formules en de correcte gegevens.

Wat moet je kennen: ["De definitie en berekening van EBIT (Earnings Before Interest and Taxes).","De betekenis en berekening van de EBIT-marge.","De betekenis en berekening van de omloopsnelheid van het gemiddeld totaal vermogen (GTV).","Hoe het Dupontschema is opgebouwd en hoe je RTV hiermee berekent."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit een casus halen en correct toepassen.","De EBIT berekenen.","De EBIT-marge berekenen.","De omloopsnelheid van het gemiddeld totaal vermogen (GTV) berekenen.","De RTV berekenen met behulp van de uitkomsten van de EBIT-marge en de omloopsnelheid."]

Waar op letten: ["Let op dat je de juiste winstmaatstaf gebruikt, namelijk EBIT, en niet bijvoorbeeld nettowinst.","Zorg ervoor dat je het gemiddeld totaal vermogen (GTV) gebruikt en niet alleen het balanstotaal aan het einde van het jaar."]

Vaardigheden: Solvabiliteit definiëren, Risicobeheer begrijpen, Relatie tussen solvabiliteit en kredietwaardigheid uitleggen, Argumentatie opbouwen

Kernbegrippen: Rentabiliteit Totaal Vermogen (RTV), Dupontschema, EBIT-marge, Omloopsnelheid totaal vermogen

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen EBIT en nettowinst.
- Gebruik van het balanstotaal aan het einde van het jaar in plaats van het gemiddeld totaal vermogen (GTV).
- De waarden op de verkeerde plek in het schema invullen.
- Een reden geven die niet direct met solvabiliteit te maken heeft
- De toelichting onvoldoende diepgang geven
- Verwarring met liquiditeit

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/18

## Vraag 19 – Gevolg van verkoop met korting op de current ratio (2 punten)

Welk gevolg heeft de verkoop met korting voor de current ratio van Schrijf & Zo? Motiveer het antwoord en betrek in het antwoord zowel het teller- als het noemereffect.

Wat kun je verwachten: Je krijgt een vraag over hoe een specifieke transactie, namelijk de verkoop van voorraden met korting, de current ratio van een bedrijf beïnvloedt. Je moet goed kijken welke balansposten veranderen en wat het effect is op de teller en de noemer van de ratio.

Wat moet je kennen: ["Wat de formule van de current ratio is (vlottende activa / kort vreemd vermogen).","Welke balansposten onder 'vlottende activa' en 'kort vreemd vermogen' vallen.","Hoe een verkoop van voorraden de balans beïnvloedt, vooral bij verkoop met korting.","Het verschil tussen de boekwaarde van voorraden en de verkoopprijs bij korting."]

Wat moet je kunnen: ["De formule van de current ratio correct toepassen.","Balansmutaties analyseren en het effect ervan op de balansposten bepalen.","Het effect van veranderingen in de teller en noemer op de ratio beoordelen.","Een heldere conclusie trekken over de verslechtering of verbetering van de ratio."]

Waar op letten: ["Let op dat bij verkoop met korting de afname van voorraden (boekwaarde) groter is dan de toename van liquide middelen (verkoopprijs).","Zorg dat je goed nagaat of het kort vreemd vermogen (de noemer) ook verandert."]

Vaardigheden: Formules toepassen, Balansanalyse, Effecten van transacties uitleggen, Motiveren

Kernbegrippen: current ratio, vlottende activa, liquide middelen, voorraden, balansmutatie

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten dat de verkoop met korting is, waardoor de daling van de voorraden (tegen boekwaarde) groter is dan de stijging van de liquide middelen (tegen verkoopprijs).
- Onjuist redeneren dat de noemer (kort vreemd vermogen) ook verandert.
- Niet expliciet de conclusie trekken dat de ratio verslechtert.
- Alleen het netto-effect benoemen
- Teller- of noemereffect vergeten
- Onjuiste impact op activa/passiva

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/19

## Vraag 20 – Wie kan surseance van betaling aanvragen? (1 punt)

Ondanks de uitverkoop van de incourante voorraden komt Schrijf & Zo in de financiële problemen. Er wordt in de loop van 2021 surseance van betaling aangevraagd.

20 Wie kan deze surseance van betaling aanvragen?
A een crediteur van Schrijf & Zo
B de Belastingdienst
C Schrijf & Zo
D de curator

Wat kun je verwachten: Bij deze meerkeuzevraag test je jouw kennis over wie het recht heeft om surseance van betaling aan te vragen. Let goed op de specifieke rol van de verschillende partijen in financiële problemen.

Wat moet je kennen: ["Wat surseance van betaling precies inhoudt.","Wie het initiatief kan nemen voor een surseance van betaling.","Het verschil tussen surseance van betaling en faillissement.","De rollen van een debiteur en een crediteur."]

Wat moet je kunnen: ["De verschillende rollen van partijen in financiële problemen herkennen.","Het juiste juridische concept koppelen aan de aanvragende partij.","Onderscheid maken tussen verschillende juridische procedures."]

Waar op letten: ["Verwar de aanvrager van surseance van betaling niet met de aanvrager van een faillissement; dit zijn verschillende procedures.","Denk niet dat de Belastingdienst speciale bevoegdheden heeft om surseance aan te vragen, dat is niet het geval."]

Vaardigheden: Conclusies trekken, Motiveren, Eerdere berekeningen toepassen, Financieringsbehoefte vergelijken

Kernbegrippen: surseance van betaling, faillissement, crediteur, debiteur

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen aanvrager van surseance (alleen debiteur) en aanvrager van faillissement (ook crediteur).
- Denken dat de Belastingdienst speciale bevoegdheden heeft om surseance aan te vragen.
- De rol van de curator verwarren; deze wordt pas na een faillissement aangesteld.
- Niet verwijzen naar de solvabiliteitseis of de maximale lening
- Geen duidelijke 'ja' of 'nee' met motivatie
- Alleen een getal noemen zonder context

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/20

## Vraag 21 – Resultaat aardappelteelt berekenen (3 punten)

Bereken of Paul op basis van een gemiddelde oogst tegen de gemiddelde prijs het minimaal gewenste resultaat kan behalen.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.

Wat kun je verwachten: Deze vraag vraagt je om een bedrijfsresultaat te berekenen op basis van gegeven omzet en kosten, en dit te vergelijken met een gewenst resultaat.

Wat moet je kennen: ["Hoe je omzet berekent (hoeveelheid x prijs).","Hoe je totale kosten berekent door alle kostenposten op te tellen.","Hoe je het resultaat berekent (omzet - totale kosten).","Het verschil tussen omzet, kosten en resultaat."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit een casus halen en correct interpreteren.","Berekeningen uitvoeren voor omzet en diverse kostenposten.","Een overzichtelijke resultaatberekening opstellen.","Een conclusie trekken op basis van je berekening door deze te vergelijken met een gewenst resultaat."]

Waar op letten: ["Let op dat je het juiste areaal gebruikt voor je berekeningen, niet het volledige areaal als er maar een deel wordt gebruikt.","Vergeet niet om na je berekening een duidelijke conclusie te trekken door het berekende resultaat te vergelijken met het minimaal gewenste resultaat."]

Vaardigheden: Resultaatberekening uitvoeren, Gegevens interpreteren, Vergelijken met een norm, Uitwerkbijlage invullen

Kernbegrippen: Opbrengsten, Kosten, Resultaatberekening

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerd areaal gebruiken (het volledige areaal van 12 ha in plaats van 2/3 daarvan).
- Reken- of overnamefouten bij het optellen van de diverse kostenposten.
- Vergeten de eindconclusie te trekken door het berekende resultaat te vergelijken met het gewenste resultaat.
- Rekenfouten maken
- Niet alle relevante kosten/opbrengsten meenemen
- Verkeerde conclusie trekken uit de berekening
- Uitwerkbijlage onvolledig invullen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/21

## Vraag 22 – Toezicht op financiële markten (1 punt)

Noem een instantie die in Nederland toezicht houdt op de financiële markten.

Wat kun je verwachten: Dit is een kennisvraag die direct peilt naar je begrip van de Nederlandse financiële infrastructuur. Je moet specifieke instanties kunnen benoemen die een rol spelen in het toezicht.

Wat moet je kennen: Rollen en verantwoordelijkheden van toezichthouders
Specifieke namen van Nederlandse financiële toezichthouders
Het verschil tussen prudentieel en gedragstoezicht

Wat moet je kunnen: De juiste toezichthouder koppelen aan zijn functie
Onderscheid maken tussen nationale en internationale instanties
Kennis over financiële instanties paraat hebben

Waar op letten: Let op dat je een daadwerkelijke toezichthouder noemt, niet een ministerie of een brancheorganisatie. Zorg dat je een Nederlandse instantie noemt, geen buitenlandse. Beide genoemde instanties hebben een toezichthoudende rol, maar wel met verschillende accenten.

Vaardigheden: Basiskennis financiële markten, Toezichthouders herkennen

Kernbegrippen: Financiële markten, Toezichthouders, Autoriteit Financiële Markten (AFM), De Nederlandsche Bank (DNB)

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de rollen van AFM en DNB, hoewel beide hier correct zijn.
- Noemen van een niet-toezichthoudende instantie zoals het Ministerie van Financiën.
- Noemen van een buitenlandse toezichthouder zoals de SEC.
- Een verkeerde instantie noemen
- Een instantie noemen die geen toezicht houdt op financiële markten
- Een buitenlandse instantie noemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/22

## Vraag 23 – Termijncontract en opties: putoptie of calloptie? (1 punt)

Aankoop termijncontract

Paul koopt via de EPX een termijncontract met voor hem een gegarandeerde minimumprijs (zie informatiebron 6).

Dit termijncontract kan het beste vergeleken worden met
A een putoptie, want Paul heeft de plicht te verkopen/leveren.
B een calloptie, want Paul heeft de plicht te verkopen/leveren.
C een putoptie, want Paul heeft het recht te verkopen/leveren.
D een calloptie, want Paul heeft het recht te verkopen/leveren.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over financiële instrumenten zoals termijncontracten en opties. Je moet goed het verschil kennen tussen een recht en een plicht, en tussen de verschillende soorten opties.

Wat moet je kennen: ["De definitie en kenmerken van een termijncontract.","Het fundamentele verschil tussen een optie (recht) en een termijncontract (plicht).","De kenmerken van een putoptie (recht om te verkopen).","De kenmerken van een calloptie (recht om te kopen)."]

Wat moet je kunnen: ["De eigenschappen van een financieel product (zoals 'gegarandeerde minimumprijs') correct interpreteren.","Verschillende financiële instrumenten met elkaar vergelijken op basis van hun kenmerken.","De juiste conclusie trekken over welk instrument het beste past bij de gegeven situatie."]

Waar op letten: ["Verwar een termijncontract (plicht) niet met een optie (recht).","Verwar een putoptie (recht om te verkopen) niet met een calloptie (recht om te kopen)."]

Vaardigheden: Boekhoudkundige principes toepassen, Kosten toerekenen aan de juiste periode, BTW-behandeling herkennen, Argumentatie opbouwen

Kernbegrippen: termijncontract, putoptie, recht versus plicht, prijsrisico afdekken

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van een termijncontract (plicht) met een optie (recht).
- Verwarren van een putoptie (recht om te verkopen) met een calloptie (recht om te kopen).
- Niet correct interpreteren van 'gegarandeerde minimumprijs' als een recht om te verkopen tegen die prijs.
- Kosten aan de verkeerde periode toerekenen
- BTW onjuist verwerken
- Onvoldoende of onjuiste argumenten geven

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/23

## Vraag 24 – Resultatenberekening met termijncontracten (4 punten)

Bereken bij de verschillende marktprijzen de opbrengsten en kosten. Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag in.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van termijncontracten en hoe deze de opbrengsten en kosten beïnvloeden bij verschillende marktprijzen. Je moet een tabel invullen met opbrengsten, kosten en het verwachte resultaat.

Wat moet je kennen: Definitie termijncontract (futures/forwards)
Doel van hedging (prijsrisico afdekken)
Minimumprijs en maximumprijs in relatie tot marktprijs
Opbrengsten = verkoopprijs × afzet
Kosten = inkoopprijs/productiekosten + overige kosten

Wat moet je kunnen: De invloed van een gekocht termijncontract op de opbrengst van de oogst bepalen (minimumprijs)
De invloed van een verkocht termijncontract op de opbrengst van de oogst bepalen (maximumprijs)
De vaste opbrengsten en kosten van de termijncontracten zelf berekenen en meenemen
Een overzichtelijke resultatenberekening opstellen voor verschillende scenario's

Waar op letten: Let goed op het verschil tussen een gekocht en een verkocht termijncontract en hun effect op de prijs van de oogst.
Controleer of je de minimumprijs en maximumprijs correct toepast, afhankelijk van de marktprijs.
Vergeet niet de vaste kosten en opbrengsten van de contracten zelf mee te nemen in je berekening.

Vaardigheden: Kostensoorten onderscheiden, Kosten per uur berekenen, Gegevens uit bronnen halen, Optellen

Kernbegrippen: termijncontract, hedging, prijsrisico, resultatenberekening

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van het aankoopcontract (kosten, minimumprijs) met het verkoopcontract (opbrengst, maximumprijs).
- Incorrect toepassen van de minimumprijs (alleen als marktprijs < €220) en maximumprijs (alleen als marktprijs > €230).
- De vaste kosten (€4.800) en vaste opbrengsten (€3.200) van de termijncontracten zelf vergeten mee te rekenen.
- Niet alle kosten meenemen
- Vaste kosten niet per uur omrekenen
- Verkeerde gegevens uit bronnen gebruiken

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/24

## Vraag 25 – Resultaat met termijncontracten tekenen (2 punten)

Teken in de uitwerkbijlage bij deze vraag het verloop van het resultaat dat Paul in 2020 uit de aardappelteelt verwacht te behalen bij een marktprijs van 200 tot 250 euro, als Paul gebruikmaakt van beide termijncontracten. Nummer de lijn (2).

Wat kun je verwachten: Je gaat een grafiek tekenen die laat zien hoe het resultaat verandert als je termijncontracten gebruikt.

Wat moet je kennen: ["Wat termijncontracten zijn en hoe ze werken.","Hoe put- en callopties het resultaat beïnvloeden (collar-strategie).","Hoe je een resultatengrafiek interpreteert en tekent."]

Wat moet je kunnen: ["Gegevens uit de vraag interpreteren.","Het resultaat berekenen bij verschillende marktprijzen met termijncontracten.","Een resultatengrafiek correct tekenen met de juiste knikpunten."]

Waar op letten: ["Let goed op dat je de juiste knikpunten gebruikt, namelijk €220 en €230.","Zorg ervoor dat de lijn afvlakt (horizontaal loopt) wanneer de uitoefenprijzen worden bereikt, in plaats van dat hij blijft stijgen of dalen."]

Vaardigheden: Omzet berekenen, Kostprijs van de omzet berekenen, Verschil bepalen (verkoopresultaat), Conclusie trekken (voordelig/nadelig)

Kernbegrippen: termijncontract, putoptie, calloptie, collar-strategie, resultatengrafiek

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde knikpunten gebruiken (niet €220 en €230)
- De lijn laten doorlopen in plaats van afvlakken bij de uitoefenprijzen
- De resultaten van vraag 24 onjuist overnemen in de grafiek
- Verkeerde kosten meenemen in de kostprijs
- Rekenfouten maken bij omzet of kostprijs
- Geen duidelijke conclusie trekken over voordelig/nadelig

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/25

## Vraag 26 – Termijncontracten en resultaat (2 punten)

Voldoet de situatie met beide termijncontracten aan de eis van Paul van een resultaat van € 42.000? Motiveer het antwoord.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je begrip van termijncontracten en hun invloed op het financiële resultaat van een onderneming. Je moet eerdere berekeningen en/of grafieken kunnen interpreteren om een conclusie te trekken.

Wat moet je kennen: Definitie termijncontract en doel
Relatie tussen termijncontracten en risicobeheersing
Impact van termijncontracten op het uiteindelijke resultaat
Het verschil tussen een gegarandeerd en een verwacht resultaat

Wat moet je kunnen: Eerdere berekeningen of grafieken correct interpreteren
Het gegarandeerde resultaat bepalen op basis van gegeven informatie
Een conclusie trekken over het voldoen aan een gestelde eis
Je antwoord helder en beknopt motiveren

Waar op letten: Controleer of je de juiste lijn of berekening gebruikt voor je motivatie.
Zorg dat je geen rekenfouten uit eerdere vragen meeneemt in je conclusie.
Vergeet niet je antwoord te motiveren; een simpel 'ja' of 'nee' is niet voldoende.

Vaardigheden: Formule toepassen, Gegevens uit context halen, Resultaat interpreteren, Berekenen

Kernbegrippen: termijncontract, resultaatberekening, risicomanagement, gegarandeerd resultaat

Veelgemaakte fouten:
- Verwijzen naar de verkeerde lijn in de grafiek (lijn 1 i.p.v. lijn 2)
- Een rekenfout uit de vorige vraag meenemen
- Vergeten het antwoord te motiveren
- Verkeerde formule gebruiken
- Werkelijke en normale bezetting verwisselen
- Voordelig/nadelig verkeerd benoemen

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/26

## Vraag 27 – Relatie kernwaarden, personeelsbeleid, doelstelling (1 punt)

Hoe zijn de drie begrippen 'bedrijfseconomische doelstelling', 'kernwaarden' en 'personeelsbeleid' gerelateerd aan elkaar? Noteer het antwoord door achter de nummers (1), (2) en (3) het juiste begrip te zetten. Noteer het als volgt:
(1) =
(2) =
(3) =

Wat kun je verwachten: Dit is een conceptuele vraag die je begrip test van de onderlinge relatie tussen belangrijke bedrijfskundige begrippen. Je moet de logische volgorde of hiërarchie tussen deze concepten kunnen plaatsen.

Wat moet je kennen: Definitie van kernwaarden: de fundamentele principes en overtuigingen van een organisatie.
Definitie van personeelsbeleid: het geheel van maatregelen gericht op het aantrekken, ontwikkelen en behouden van medewerkers.
Definitie van bedrijfseconomische doelstelling: concrete, meetbare doelen die een organisatie wil bereiken op economisch vlak (bijv. winst, omzet, marktaandeel).
De algemene hiërarchie binnen strategisch management: van abstracte waarden naar concrete doelen en beleid.

Wat moet je kunnen: De onderlinge afhankelijkheid en beïnvloeding van bedrijfskundige begrippen analyseren.
Een logische volgorde of oorzaak-gevolg relatie tussen concepten vaststellen.
Abstracte begrippen correct plaatsen in een concrete bedrijfscontext.

Waar op letten: Let goed op de hiërarchie: wat is de basis, wat volgt daaruit en wat is het uiteindelijke resultaat of de concrete invulling? Verwar de begrippen niet met elkaar; ze hebben elk een specifieke rol. Bedenk hoe het ene begrip het andere beïnvloedt of stuurt.

Vaardigheden: Conceptueel denken, Relaties leggen tussen bedrijfskundige begrippen, Logisch redeneren

Kernbegrippen: kernwaarden, personeelsbeleid, bedrijfseconomische doelstelling, strategisch management

Veelgemaakte fouten:
- De hiërarchie van de begrippen verkeerd interpreteren (bijvoorbeeld de doelstelling als startpunt zien in plaats van als resultaat).
- De begrippen 'personeelsbeleid' en 'bedrijfseconomische doelstelling' door elkaar halen.
- Niet begrijpen dat kernwaarden de meest abstracte en fundamentele basis vormen voor het beleid.
- De begrippen los van elkaar zien.
- Een onlogische volgorde kiezen.
- De relatie niet duidelijk maken.

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/27

## Vraag 28 – Gesprek met werkgever (2 punten)

Hoe wordt een dergelijk gesprek tussen Marit en haar werkgever formeel genoemd? Motiveer het antwoord door een kenmerk van een dergelijk gesprek te noemen.

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over verschillende soorten gesprekken binnen personeelsbeleid. Je moet de juiste term benoemen en dit motiveren met een specifiek kenmerk van dat gesprek, gebaseerd op de gegeven context.

Wat moet je kennen: Verschil tussen functioneringsgesprek en beoordelingsgesprek
Kenmerken van een functioneringsgesprek: gelijkwaardig, tweerichtingsverkeer, toekomstgericht, gericht op ontwikkeling en verbetering
Kenmerken van een beoordelingsgesprek: eenzijdig (werkgever beoordeelt), terugkijkend, gericht op prestaties en eventuele consequenties
Synoniemen voor functioneringsgesprek (bijv. voortgangsgesprek)

Wat moet je kunnen: De context van een situatie analyseren om het type gesprek te identificeren
Een specifiek kenmerk van het geïdentificeerde gesprek formuleren als motivatie
Je antwoord beargumenteren met elementen uit de casus

Waar op letten: Verwar een functioneringsgesprek niet met een beoordelingsgesprek; let goed op de richting van het gesprek en het doel. Zorg dat je motivatie een duidelijk kenmerk van het gesprek benoemt, niet alleen een herhaling van de casus. Vergeet niet dat 'voortgangsgesprek' ook een correcte term kan zijn.

Vaardigheden: Vakterminologie kennen, Definities toepassen, Motiveren met kenmerken

Kernbegrippen: functioneringsgesprek, beoordelingsgesprek, personeelsbeleid

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen een functioneringsgesprek en een beoordelingsgesprek.
- Onvoldoende specifieke motivatie geven die het kenmerk van het gesprek benoemt.
- De term 'voortgangsgesprek' vergeten als synoniem.
- Algemene termen gebruiken i.p.v. formele benaming
- Geen specifiek kenmerk noemen
- Kenmerk noemen dat niet uniek is voor dit type gesprek

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/28

## Vraag 29 – Hulp bij ontslag en arbeidsconflicten (1 punt)

Haar werkgever is van mening dat Marit zich niet aan de gemaakte afspraken gehouden heeft en wil haar per 31 december 2020 ontslaan. Marit denkt dat dit ontslag ongegrond is en wil zich hiertegen verzetten.

1p 29 Bij welke onafhankelijk(e) instelling/orgaan kan Marit voor hulp bij dit verzet terecht, gelet op de aard van de werkzaamheden van deze/dit instelling/orgaan?
A de Arbodienst
B de vakbond
C de Ondernemingsraad
D afdeling Personeelszaken

Wat kun je verwachten: Deze vraag test je kennis over welke onafhankelijke instantie werknemers helpt bij arbeidsconflicten en ontslag. Je moet goed letten op de specifieke rol van elke organisatie.

Wat moet je kennen: ["De rol en taken van een vakbond.","Wat een arbeidsconflict inhoudt en welke rechten werknemers hierbij hebben.","Het verschil tussen onafhankelijke en niet-onafhankelijke instanties in een werksituatie."]

Wat moet je kunnen: ["De juiste instantie kiezen op basis van de beschrijving van hun taken.","Onderscheid maken tussen organisaties die de werknemer bijstaan en organisaties met andere functies.","De aard van de werkzaamheden van verschillende instellingen of organen herkennen."]

Waar op letten: ["Verwar de rol van de vakbond niet met die van de Arbodienst of Ondernemingsraad, want die hebben andere taken.","Denk niet dat de afdeling Personeelszaken onafhankelijk is en jou helpt tegen je werkgever; zij vertegenwoordigen de werkgever."]

Vaardigheden: Formule contante waarde toepassen, Gegevens uit context halen, Berekenen, Conclusie trekken

Kernbegrippen: arbeidsconflict, ontslag, vakbond, werknemersrechten

Veelgemaakte fouten:
- Verwarren van de rol van de vakbond met die van de Arbodienst of Ondernemingsraad.
- Aannemen dat de afdeling Personeelszaken onafhankelijk is en de werknemer bijstaat tegen de werkgever.
- Verkeerde formule gebruiken (bijv. enkelvoudige CW)
- Rentepercentage of looptijd verkeerd toepassen
- Geen conclusie trekken over mogelijkheid

Meer: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2021/tijdvak-2/vraag/29

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2021
tijdvak 2
woensdag 23 juni
13.30 - 16.30 uur
bedrijfseconomie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 29 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redeneren, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0400-a-21-2-o

### Pagina 2

Opgave 1

De creditzijde van de balans per 1 januari 2019 van Duijff Diervoeders nv
uit Castenray ziet er als volgt uit:

(getallen x € 1)

Maatschappelijk
aandelenkapitaal
Aandelen in portefeuille
Geplaatst
aandelenkapitaal
Agioreserve
Algemene Reserve
Voorzieningen
Langlopende leningen
Kortlopende leningen

900.000
300.000

600.000
2.000.000
3.750.000
820.000
5.500.000
930.000
13.600.000

Verder is gegeven:
- De nominale waarde van een aandeel is € 2,50.
- De beurskoers van een aandeel per 1 januari 2019 is € 25.
- De intrinsieke waarde van een aandeel per 1 januari 2019 is € 26,46.

2p 1 Geef een mogelijke oorzaak dat de beurskoers van een aandeel afwijkt
van de intrinsieke waarde per aandeel.
Betrek in het antwoord zowel de beurskoers als de intrinsieke waarde per
aandeel.

Dividendbeleid 2011 - 2018

- Aan aandeelhouders werd, indien het resultaat na
vennootschapsbelasting dit toeliet, een dividend van € 0,40 per
aandeel beschikbaar gesteld.
- Het restant werd aan de Algemene Reserve toegevoegd.

Dividendbeleid vanaf 2019

De directie merkt op dat aandeelhouders in 2019 bij een relatief hoog
resultaat teleurgesteld zijn als het dividend niet meestijgt met de groei van
het resultaat. De directie heeft een voorstel voor de verdeling van het
resultaat vanaf 2019 gepresenteerd.

VW-0400-a-21-2-0
2 / 16
lees verder ►►►


### Pagina 3

Het positieve resultaat na vennootschapsbelasting wordt in onderstaande volgorde verdeeld:
- Er wordt € 50.000 toegevoegd aan de Algemene Reserve.
- Aan aandeelhouders wordt € 0,40 dividend per aandeel beschikbaar gesteld. Indien nodig wordt hiervoor de Dividendreserve aangewend. Met ingang van de verdeling van het resultaat over 2019 wordt een Dividendreserve op de balans opgenomen.
- Van een eventueel restant wordt de ene helft als dividend aan de aandeelhouders beschikbaar gesteld en de andere helft toegevoegd aan de Dividendreserve.

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders heeft dit voorstel goedgekeurd.

Over de jaren 2019 en 2020 zijn de volgende gegevens bekend:

| jaar  | resultaat na vennootschapsbelasting in € |
|-------|------------------------------------------|
| 2019  | 279.500                                  |
| 2020  | 92.000                                   |

In 2019 zijn er geen nieuwe aandelen geplaatst.

3p 2
Bereken het bedrag dat als gevolg van de verdeling van het resultaat over 2019 aan de Dividendreserve wordt toegevoegd.

2p 3
Bereken de grootte van de Dividendreserve nadat de uitkeringen van het resultaat van 2020 aan de aandeelhouders verwerkt zijn.
VW-0400-a-21-2-o
3 / 16
lees verder ►►►

### Pagina 4

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.
In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

[FIGUUR: vier pantalóns in verschillende kleuren, gestapeld en van bovenaf gefotografeerd.]

Broekenhuis nv is een landelijke keten van broekenwinkels. De keten richt
zich op consumenten in grote steden. De missie van Broekenhuis luidt
sinds de oprichting in 2010:

In elke stad in Nederland met meer dan 100.000 inwoners staat in 2025
minimaal één Broekenhuis.

Een medewerker van de afdeling Marketing van Broekenhuis bekritiseert
deze missie: ‘De markt voor kleding anno 2021 is anders dan die in 2010.
Vooral door het toegenomen fenomeen ‘showrooming’
(zie informatiebron 1) zie ik zeker gevaar voor de winstgevendheid van
kledingwinkels zonder webwinkel. Ik vraag me af of we wel nieuwe
vestigingen moeten openen.’

VW-0400-a-21-2-o
4 / 16
lees verder ►►►

### Pagina 5

In het concurrentiemodel van Porter worden vijf krachten beschreven die
het winstpotentieel van een markt bepalen.

[FIGUUR: Een diagram met vijf boxen gerangschikt rond een centrale box. De boxen bevatten "onderhandelingspositie leveranciers", "dreiging nieuwe toetreders", "mate van competitie", "dreiging door substituten" en "onderhandelingspositie kopers". Er lopen pijlen tussen deze boxen die de relaties aangeven.]

2p 4 Geef van twee krachten uit het model van Porter aan op welke wijze de
opkomst van webwinkels het winstpotentieel van kledingwinkels zonder
webwinkel bedreigt. Motiveer het antwoord.

Ondanks de kritiek van de medewerker besluit de directie toch meer
vestigingen te openen.
Op 1 januari 2021 zijn er nog vier steden met meer dan 100.000 inwoners
die geen Broekenhuis hebben (zie informatiebron 2). De directie wil in de
periode 2021 tot en met 2025 in deze vier steden een Broekenhuis gaan
realiseren.
De directie wil het plan doorzetten indien ze hiervoor de financiering kan
regelen.

De directie kiest ervoor om te starten in die stad met het verwachte
hoogste marktaandeel op basis van de omzet in 2021 en niet in een stad
op basis van de verwachte grootste omzet in 2021.

2p 5 Toon met behulp van een berekening van het verwachte marktaandeel op
basis van de omzet van Apeldoorn aan dat Apeldoorn niet de eerste stad
is waarin Broekenhuis een nieuwe vestiging zal openen (zie
informatiebron 2).

VW-0400-a-21-2-o 5 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Financieringsbehoefte

Voor de aankoop en verbouwing van deze vier vestigingen
- moet er naar schatting van 2021 tot en met 2025 maandelijks op de
laatste dag van de maand een bedrag van € 250.000 per keer worden
betaald aan aannemers. De eerste betaling is op 31 januari 2021 en
de laatste betaling is op 31 december 2025.
- moeten er naar schatting de volgende eenmalige grotere betalingen
voor de aankoop van bedrijfspanden worden gedaan:
• op 1 januari 2021: € 2.000.000
• op 1 januari 2023: € 3.000.000
• op 1 januari 2025: € 5.000.000

Vanwege de lagn rentestand wordt al het geld dat nodig is om alle
bovenstaande toekomstige betalingen te kunnen doen in één keer
aangetrokken op 1 januari 2021. Van deze betalingen wordt de contante
waarde per 1 januari 2021 berekend. De verwachte gemiddelde
marktrente van 0,02% samengestelde interest per maand wordt hierbij als
rekenrente gebruikt.

4p 6 Toon met behulp van een berekening aan dat, afgerond op een veelvoud
van € 1.000, de contante waarde van de toekomstige betalingen op
1 januari 2021 in totaal afgerond € 24.847.000 is (zie formuleblad).

Financieringsplan

Het benodigde bedrag van € 24.847.000 zal op drie manieren worden
verkregen (zie informatiebron 3).

2p 7 De emissiekoers van de converteerbare obligaties is 125%.
Geef twee bedrijfseconomische redenen waarom beleggers bereid zijn
voor een converteerbare obligatie meer dan de nominale waarde te
betalen.

De directie van Broekenhuis wilde aanvankelijk zoveel mogelijk
financieren met eigen vermogen, de aandeelhouders wilden zoveel
mogelijk financieren met vreemd vermogen. Uiteindelijk is er een
compromis gevonden in de uitgifte van een converteerbare
obligatielening.

2p 8 Leg uit waarom de uitgifte van een converteerbare obligatielening hier als
een compromis van vreemd vermogen en eigen vermogen kan worden
gezien.

VW-0400-a-21-2-o 6/16 lees verder ►►►

### Pagina 7

De aandeelhouders stellen een maximum aan het aantal uit te geven
aandelen.
9 Geef twee bedrijfseconomische redenen waarom de aandeelhouders een
eis stellen aan het maximumaantal uit te geven aandelen.
In informatiebron 4 is de balans van Broekenhuis per 31 december 2020
weergegeven.
Door de solvabiliteitseis kan niet het gehele bedrag van € 24.847.000 in
de vorm van vreemd vermogen worden aangetrokken, omdat er een
maximum is aan het totale vreemd vermogen per 1 januari 2021.
10 Bereken de maximale hoogte van het totale vreemd vermogen per
1 januari 2021 na het aantrekken van € 24.847.000.
11 Toon met behulp van een berekening aan of de directie van Broekenhuis
het plan zal doorzetten.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.
VW-0400-a-21-2-o 7/16 lees verder

### Pagina 8

Opgave 3

In deze opgave is de btw 9%.

[FIGUUR: Een close-up van een hoorntje met twee bollen ijs, bestrooid met stukjes. Het ijs lijkt romig en heeft een hobbelige textuur.]

Wie in Rijnmond een ijsje wil halen, gaat al snel naar IJsbrand IJs. Al decennia lang heeft de eigenaar IJsbrand Bol hier een ijsspeciaalzaak, waar hij ambachtelijk schepijs verkoopt. Om meer nostalgie uit te stralen, heeft IJsbrand in 2017 besloten om een ondertitel toe te voegen aan zijn bedrijfsnaam. Deze luidt sindsdien:

IJsbrand IJs
onwijs lekker ijs sinds 1978

1p 12 Tot welke P van de marketingmix behoort de toevoeging van een ondertitel?

Als je bij IJsbrand IJs een ijsje koopt, krijg je één grote bol op de befaamde ijsbrandhoorn. Het is niet mogelijk om meerdere bollen ijs op één hoorn te krijgen.

VW-0400-a-21-2-o 8 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 9

Voor het bepalen van het voorcalculatoir bedrijfsresultaat over 2021
heeft IJsbrand de volgende gegevens beschikbaar:

[FIGUUR: Tabel met gegevens over verwachte afzet, normale afzet, verkoopcapaciteit, kosten ingrediënten, verwachte constante kosten en resultaat per product.]

noot 1 Uit één liter ijs worden standaard 20 bollen ijs gehaald.

3p 13 Bereken de voorgecalculeerde verkoopprijs inclusief btw per ijsje
(hoorn + bol ijs) in 2021.

2p 14 Bereken met behulp van het voorcalculatoir verkoopresultaat en het
voorcalculatorisch bezettingsresultaat het voorcalculatoir
bedrijfsresultaat. Geef aan of het voordelige of nadelige resultaten
betreft.

Op de uitwerkbijlage bij vraag 15 is de lijn getekend die het verband
weergeeft tussen de productie/afzet en het voorcalculatoir
bedrijfsresultaat over 2021.

2p 15 Teken de lijn die het verband weergeeft tussen de verwachte
afzet/productie en het voorcalculatoir bezettingsresultaat over 2021.
Gebruik hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag.

VW-0400-a-21-2-o 9 / 16 lees verder ‣‣‣

### Pagina 10

Opgave 4

Bij deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Schrijf & Zo bv is een groothandel in kantoormiddelen. Per 31 december 2020 zijn onderstaande kengetallen van Schrijf & Zo en van de kantoormiddelenbranche bekend:

[FIGUUR: Tabel met kengetallen voor Schrijf & Zo en de kantoormiddelenbranche per 31 december 2020. De tabel bevat de rijen 'current ratio: vlottende activa / kort vreemd vermogen', 'quick ratio: vlottende activa exclusief voorraden / kort vreemd vermogen' en 'solvabiliteit: vreemd vermogen / totaalvermogen x 100%'. De kolommen zijn 'kengetal (op 31 december 2020)', 'Schrijf & Zo' en 'kantoormiddelenbranche (gemiddeld)'. De waarden zijn: current ratio 1,13 en 1,0; quick ratio 0,5 en 0,5; solvabiliteit 71% en 60%.]

De financieel directeur van Schrijf & Zo merkt op dat de current ratio van Schrijf & Zo groter is dan het gemiddelde van die in de kantoorkartikelenbranche. In vergelijking met de kantoormiddelenbranche is bij Schrijf & Zo een bepaalde omvang van de vlottende activa met relatief ... (1) ... kort vreemd vermogen gefinancierd dan met eigen vermogen en/of lang vreemd vermogen.

1p 16 Wat moet bij (1) ingevuld worden om een bedrijfseconomisch juiste zin te krijgen?
Kies uit:
a meer
b minder

VW-0400-a-21-2-o 10 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 11

De ontwikkeling van de kapitaalmarktrente heeft in 2020 invloed gehad op
de solvabiliteit in de branche.

Omdat de kapitaalmarktrente in 2020 is gedaald, is door het afsluiten van
nieuwe leningen de gemiddelde interest op het vreemd vermogen (IVV) in
de kantoormiddelenbranche ...a.... De rentabiliteit op het totaal
geïnvesteerd vermogen (RTV) bleef gelijk. Door meer vreemd vermogen
en de verandering van IVV werd het hefboom effect in de
kantoormiddelenbranche ...b.... en is de solvabiliteit in de
kantoormiddelenbranche gemeten door $\frac{\text{vreemd vermogen}}{\text{totaalvermogen}} \times 100% $ ...c....

2p 17 Wat moet bij a, b en c ingevuld worden om een bedrijfseconomisch juiste
zin te krijgen?
Kies uit:
bij a: gestegen / gedaald
bij b: groter / kleiner
bij c: verbeterd / verslechterd

De balans per 31 december 2020 en de winst- en verliesrekening over
2020 van Schrijf & Zo zijn hieronder weergegeven.

[FIGUUR: Tabel met debet en credit posten van de balans. Debet: Vaste activa (130.000), Vlottende activa: Debiteuren (30.000), Voorraden (50.000), Liquide middelen (10.000), Totaal (220.000). Credit: Eigen vermogen (64.000), Lang vreemd vermogen (76.000), Kort vreemd vermogen (80.000), Totaal (220.000).]

Alle getallen in de balans zijn ook de jaargemiddelden over 2020.

[FIGUUR: Tabel met debet en credit posten van de winst- en verliesrekening. Debet: Omzet (200.000), Inkoopwaarde omzet (100.000), Afschrijvingskosten (20.000), Overige bedrijfskosten (50.000), Interestkosten (5.000), Resultaat voor belasting (25.000).]

VW-0400-a-21-2-o 11 / 16 lees verder

### Pagina 12

3p 18 Bereken de rentabiliteit van het totaalvermogen (RTV) van Schrijf & Zo over 2020 met behulp van het Dupontschema.
Vul hiertoe het Dupontschema in de uitwerkbijlage volledig in.
Doordat Schrijf & Zo veel incourante voorraden heeft, namelijk 30% van de totale voorraadwaarde, wil de financieel directeur deze voorraden op 1 januari 2021 met een korting en dus onder de balanswaarde verkopen. De ontvangsten uit deze uitverkoop komen op 1 januari 2021 bij de liquide middelen.
2p 19 Welk gevolg heeft de verkoop met korting voor de current ratio van Schrijf & Zo? Motiveer het antwoord en betrek in het antwoord zowel het teller- als het noemereffect.
Ondanks de uitverkoop van de incourante voorraden komt Schrijf & Zo in de financiële problemen. Er wordt in de loop van 2021 surseance van betaling aangevraagd.
1p 20 Wie kan deze surseance van betaling aanvragen?
A een crediteur van Schrijf & Zo
B de Belastingdienst
C Schrijf & Zo
D de curator
VW-0400-a-21-2-o 12 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 13

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8.
In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

[FIGUUR: Twee tractoren met aardappelpootmachine en -rooier op een akker.]

Paul van Haperen is een aardappelteler uit Zeeuws-Vlaanderen.
Uit de aardappelteelt wil hij jaarlijks een resultaat van minimaal
€ 42.000 behalen. In informatiebron 5 staan gegevens over het bedrijf van
Paul en de aardappelmarkt.

3p 21 Bereken of Paul op basis van een gemiddelde oogst tegen de gemiddelde
prijs het minimaal gewenste resultaat kan behalen.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag volledig in.

In mei 2020 ziet Paul al dat de teelt van de aardappelen voorspoedig gaat
en hij verwacht zijn gemiddelde oogst in tonnen per hectare precies te
behalen. Vanwege de heftige prijsschommelingen van de afgelopen jaren
zoekt hij echter zijn prijszekerheid op de termijnmarkt voor aardappelen,
de EPX (European Potatoes Exchange). De EPX is een voorbeeld van
een financiële markt.

1p 22 Noem een instantie die in Nederland toezicht houdt op de financiële
markten.

VW-0400-a-21-2-o 13 / 16 lees verder ► ► ►

### Pagina 14

Aankoop termijncontract
Paul koopt via de EPX een termijncontract met voor hem een gegarandeerde minimumprijs (zie informatiebron 6).
1p 23 Dit termijncontract kan het beste vergeleken worden met
A een putoptie, want Paul heeft de plicht te verkopen/leveren.
B een calloptie, want Paul heeft de plicht te verkopen/leveren.
C een putoptie, want Paul heeft het recht te verkopen/leveren.
D een calloptie, want Paul heeft het recht te verkopen/leveren.
Paul vraagt zich eerst af of hij na de koop van dit termijncontract nog wel bij elke marktprijs zijn gewenste minimale resultaat van € 42.000 kan behalen (zie informatiebron 7 en de bijbehorende grafiek staat in de uitwerkbijlage die hoort bij vraag 25). Hieruit blijkt dat dit niet lukt met het gekochte termijncontract.
Verkoop termijncontract
Het door Paul gekochte termijncontract geeft wel zekerheid, maar behaalt het gewenste resultaat dus niet. Daarom zoekt Paul naar een manier om zijn resultaat over 2020 te verhogen en verkoopt hij via de EPX een termijncontract dat hem verplicht om de aardappels te leveren tegen een vastgestelde maximumprijs te leveren (zie informatiebron 8).
Pauls tweede vraag is of hij na koop van het eerste en verkoop van het tweede termijncontract bij elke marktprijs zijn minimaal gewenste resultaat zal behalen. Hij berekent daartoe bij verschillende marktprijzen zijn opbrengsten en kosten.
4p 24 Bereken bij de verschillende marktprijzen de opbrengsten en kosten. Vul hiertoe de uitwerkbijlage bij deze vraag in.
Paul maakt een grafiek met daarop twee lijnen:
1 zijn verwachtte resultaat met alleen het eerste termijncontract (al getekend in de uitwerkbijlage met lijn (1))
2 zijn verwachte resultaat met beide termijncontracten.
2p 25 Teken in de uitwerkbijlage bij deze vraag het verloop van het resultaat dat Paul in 2020 uit de aardappelteelt verwacht te behalen bij een marktprijs van 200 tot 250 euro, als Paul gebruikmaakt van beide termijncontracten. Nummer de lijn (2).
2p 26 Voldoet de situatie met beide termijncontracten aan de eis van Paul van een resultaat van € 42.000? Motiveer het antwoord.
VW-0400-a-21-2-o
14 / 16
lees verder ►►►

### Pagina 15

Opgave 6

Verma bv is een verzekeringsmaatschappij voor particulieren. De bedrijfseconomische doelstelling van Verma is 'het duurzaam realiseren van een positief bedrijfsresultaat'. Verma heeft als kernwaarden 'rechtvaardigheid' en 'zorgvuldigheid'. Onlangs heeft Verma het personeelsbeleid herzien.
De bedrijfseconomische doelstelling, kernwaarden en personeelsbeleid zijn aan elkaar gerelateerd volgens onderstaande structuur:
[FIGUUR: Tabel met drie kolommen met de titels ..., (1) ..., ... (2) ..., ... (3) ... en de tekst 'leidt tot =>' onder de eerste en derde kolom.]

1p 27 Hoe zijn de drie begrippen 'bedrijfseconomische doelstelling', 'kernwaarden' en 'personeelsbeleid' gerelateerd aan elkaar? Noteer het antwoord door achter de nummers (1), (2) en (3) het juiste begrip te zetten. Noteer het als volgt:
(1) =
(2) =
(3) =

Marit Groenendijk heeft sinds 1 maart 2019 bij Verma een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Marit heeft medio 2020 een officieel gesprek met haar werkgever waarin Marit aangeeft tevreden te zijn over haar werk en werkzaamheden. Haar werkgever is ook tevreden over de kwaliteit van het werk dat Marit levert, maar heeft ook een aantal verbeterpunten. Ze maken in onderling overleg afspraken over hoe Marit voor 1 januari 2021 verbetering kan gaan laten zien in haar werkzaamheden en op welke ondersteuning ze daarbij mag rekenen.

2p 28 Hoe wordt een dergelijk gesprek tussen Marit en haar werkgever formeel genoemd? Motiveer het antwoord door een kenmerk van een dergelijk gesprek te noemen.

VW-0400-a-21-2-o 15 / 16 lees verder ►►►

### Pagina 16

Haar werkgever is van mening dat Marit zich niet aan de gemaakte
afspraken gehouden heeft en wil haar per 31 december 2020 ontslaan.
Marit denkt dat dit ontslag ongegrond is en wil zich hiertegen verzetten.

1p 29 Bij welke onafhankelijk(e) instelling/orgaan kan Marit voor hulp bij dit
verzet terecht, gelet op de aard van de werkzaamheden van deze/dit
instelling/orgaan?
A de Arbodienst
B de vakbond
C de Ondernemingsraad
D afdeling Personeelszaken

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-0400-a-21-2-o
16 / 16
einde ■