# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2019 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2019/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Verlies

### Vraag 2 – Verlies

### Vraag 3 – Verlies

### Vraag 4 – Verlies

### Vraag 5 – Verlies

### Vraag 6 – Verlies

### Vraag 7 – Verlies

### Vraag 8 – Verlies

### Vraag 9 – Verlies

### Vraag 10 – Verlies

### Vraag 11 – Verlies

### Vraag 12 – Verlies

### Vraag 13 – Verlies

### Vraag 14 – Verlies

### Vraag 15 – Verlies

### Vraag 16 – Verlies

### Vraag 17 – Verlies

### Vraag 18 – Verlies

### Vraag 19 – Verlies

### Vraag 20 – Verlies

### Vraag 21 – Verlies

### Vraag 22 – Verlies

### Vraag 23 – Verlies

### Vraag 24 – Verlies

### Vraag 25 – Verlies

### Vraag 26 – Verlies

### Vraag 27 – Verlies

### Vraag 28 – Verlies

### Vraag 29 – Verlies

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2019
tijdvak 2
woensdag 19 juni
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie

Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 29 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 64 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behalen
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0251-a-19-2-o


### Pagina 2

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

**1. Type pagina**: Opgave (dit is een examenvraag/opgaveblad).

**2. Visuele elementen**:
*   **Afbeelding**: Een foto van een muntenstapel en bankbiljetten (€10, €20). Op de bankbiljetten staat een klein speelgoedautootje. Het beeld symboliseert geld en de aanschaf van een auto, wat direct verband houdt met de context van de opgave.
*   **Tabel**: Een tabel met 5 rijen en 4 kolommen.
    *   Kolom 1: "vaste looptijd" (in maanden: 60, 48, 36, 24, 12).
    *   Kolom 2: "kredietbedrag in euro's" (overal € 25.000).
    *   Kolom 3: "maandtermijn¹⁾ in euro's" (verschillende bedragen afhankelijk van de looptijd).
    *   Kolom 4: "maandelijkse interest" (verschillende percentages, dalend met kortere looptijd).
*   **Voetnoot**: Een kleine noot direct onder de tabel die uitleg geeft over de maandtermijn.
*   **Vraagnummers en punten**: De vragen zijn genummerd (1, 2, 3) en het aantal te behalen punten voor elke vraag staat links (1p, 1p, 2p).
*   **Paginering**: De paginanummers "2/13" en "Pagina: 162" staan onderaan.
*   **Navigatie-indicator**: "lees verder ▶︎▶︎" suggereert dat er nog meer pagina's van de opgave volgen.

**3. Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
*   **Financiële rekenkunde**: Met name leningen, rente, maandtermijnen en annuïteiten.

### Pagina 3

Flip wil controleren of er wel correct met de maandelijkse interest van
0,37% is doorgerekend.
3p 4 Toon aan dat bij de maandelijkse interest van 0,37% de contante waarde
van de maandtermijnen afgerond € 25.000 is (zie formuleblad).
VW-0251-a-19-2-o
3 / 13
lees verder ►►►

### Pagina 4

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave

2.  **Visuele elementen**:
    *   De pagina bevat geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen. Het bestaat volledig uit tekst, opgaves en instructies.
    *   Er zijn paginanummers (4/13, Pagina: 164) en een documentcode (VW-0251-a-19-2-0).
    *   Er is een "lees verder" indicator met pijlen onderaan de pagina.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Bedrijfseconomie/Accountancy**: De opgave behandelt concepten zoals franchiseneming, rechtspersoonlijkheid, financiële resultaten (verlies), efficiëntie, productieprocessen, investeringen en financiering (annuïteitenlening).
    *   **Resultatenanalyse**: Specifiek wordt er gevraagd naar het berekenen van het "efficiencyresultaat" en het beoordelen of dit "voordelig" of "nadelig" is, wat een kernconcept is binnen de bedrijfseconomie voor het analyseren van operationele prestaties.

4.  **Context**:
    De student wordt geconfronteerd met een casus rondom Joost de Groot, een franchisenemer van een Hungry Jackrestaurant. De opgave test begrip van verschillende aspecten van bedrijfsvoering, financiën en juridische constructies binnen een franchisecontext.

    Er worden drie specifieke vragen gesteld:
    *   **Vraag 5 (1 punt)**: Noem een voordeel van rechtspersoonlijkheid voor Joost's restaurant. (Vereist kennis van juridische bedrijfsvormen.)
    *   **Vraag 6 (2 punten)**: Noem twee redenen waarom het hoofdkantoor erbij gebaat is dat Joost's restaurant geen verlies lijdt. (Vereist inzicht in de belangen van een franchisegever.)
    *   **Vraag 7 (

### Pagina 5

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave. Dit is een pagina met examenvragen (nummers 8 t/m 12) en bijbehorende informatie om deze vragen te beantwoorden.

2.  **Visuele elementen**:
    *   Er zijn geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen direct zichtbaar op deze pagina. Het is puur tekstueel.
    *   De lay-out omvat puntentelling voor elke vraag (bijv. "1p", "3p", "2p") en een paginanummering ("5 / 13").
    *   Aan de onderkant van de pagina staat een doorlopende tekst "lees verder", wat aangeeft dat het examen verdergaat op de volgende pagina.
    *   Er is een verwijzing naar "informatiebronnen 5 en 6" voor vragen 8 t/m 11, wat suggereert dat de ontbrekende visuele data zich elders in het examen bevinden.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Bedrijfseconomie/Financieel management**: De centrale concepten betreffen investeringsbeslissingen, kostenanalyse en financiële impact van projecten.
    *   **Afschrijvingen**: Het berekenen van afschrijvingskosten in een jaar.
    *   **Interestkosten**: Het berekenen van interestkosten, waarschijnlijk gerelateerd aan een annuïteitenlening.
    *   **Kostenbesparingen**: Het kwantificeren van besparingen, in dit geval op personeelskosten en op verminderde verspilling.
    *   **Resultatenrekening/Winst- en verliesrekening**: Impliciet worden studenten gevraagd om de impact van de investering op het nettoresultaat van een bedrijf te analyseren (vraag 12).
    *   **BTW (Belasting over de Toegevoegde Waarde)**: De behandeling van btw

### Pagina 6

Opgave 3

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

ByeBike importeert één type elektrische fiets vanuit China naar Nederland en verkoopt deze in Nederland aan particulieren. Over het jaar 2018 zijn de volgende voor- en nacalculatorische gegevens beschikbaar:

|             |             |
| :---------- | :---------- |
| verwachte afzet | 7.500 stuks |
| gerealiseerde afzet | 8.200 stuks |

[FIGUUR: Een gestapeld staafdiagram met op de y-as de euro's van 1.000.000 tot 6.000.000. Op de x-as staan "voorcalculatie" en "nacalculatie". De staven zijn opgebouwd uit verschillende onderdelen: inkoopwaarde van de omzet, inkoopkosten, overheadkosten en nettowinst. De waarden per onderdeel staan vermeld op de staven.]

etto winst
overheadkosten
inkoopkosten
inkoopwaarde van de omzet

VW-0251-a-19-2-o 6 / 13 lees verder ►►►

### Pagina 7

Hier is een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

**1. Type pagina**:
Opgave (specifiek: deel van een financieel management of bedrijfseconomisch examen).

**2. Visuele elementen**:
*   De pagina bevat geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen.
*   De inhoud bestaat volledig uit genummerde opgaveteksten (vragen 13, 14, 15).
*   Naast elk vraagnummer staat het aantal punten vermeld dat voor die vraag te behalen is (bijv. "2p" voor vraag 13).
*   Er zijn paginanummers en bronvermelding onderaan de pagina.

**3. Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
De vragen richten zich op bedrijfseconomische en financiële concepten, specifiek:
*   **Verkoopprijsberekening**: Vraag 13 vraagt naar de berekening van een gerealiseerde verkoopprijs.
*   **Verkoopresultaatanalyse**: Vraag 14 behandelt de berekening van een gerealiseerd verkoopresultaat en de interpretatie daarvan (voordelig/nadelig). Dit impliceert kennis van budgettering en afwijkingenanalyse.
*   **Winstberekening en budgetanalyse**: Vraag 15 verbindt het gerealiseerde verkoopresultaat met een budgetresultaat om de gerealiseerde nettowinst te bevestigen. Dit vereist inzicht in de opbouw van winst en budgettaire controle.

De concepten vallen onder de discipline van de bedrijfseconomie of bedrijfskunde, gericht op prestatieanalyse en budgettering.

**4. Context**:
De student wordt gevraagd om:
*   **Vraag 13 (2p)**: Een specifieke waarde te berekenen: de gerealiseerde verkoopprijs van een elektriscche fiets van "ByeBike" in 2018. Dit vereist mogelijk gegevens uit de context die niet op deze specifieke pagina zichtbaar zijn, zoals de totale omzet of het aantal verkochte eenheden.
*   **Vraag 14 (3p)**: Het gerealiseerde verkoopresultaat over

### Pagina 8

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave
    *   Deze pagina bevat een examenopgave (Opgave 4) met inleidende tekst, een balans en aanvullende contextinformatie voor de uitwerking van de opgave.

2.  **Visuele elementen**:
    *   **Tabel (Balans)**: Een duidelijk gestructureerde tabel met de titel "balans Melker bv per 1 januari 2019 (getallen x € 1)". De tabel is verdeeld in twee hoofdsecties: "debet" en "credit", elk met diverse posten en bijbehorende bedragen.
        *   **Debet-zijde (Activa)**: Bevat posten zoals "Woningen in verhuur", "Appartementencomplex", "Overige vaste activa", "Nog te ontvangen huur", "Bank", en "Kas".
        *   **Credit-zijde (Passiva)**: Bevat posten zoals "Aandelenkapitaal", "Reserves", "Voorziening onderhoud", "5% Hypothecaire lening", "Te betalen belasting", "Te betalen interest", "Crediteuren", en "Winst lopend boekjaar".
        *   De totalen van zowel de debet- als credit-zijde zijn € 5.760.600.
    *   **Noot**: Een kleine genummerde noot ("noot 1") onder de balans die extra informatie geeft over de hypothecaire lening.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Bedrijfseconomie / Boekhouden**: De kernconcepten zijn Balansanalyse, Solvabiliteit, Herwaardering van activa, en mogelijk de impact van bedrijfstransacties (verkoop, herwaardering) op de balans.
    *   **Financiële wiskunde**: Berekeningen met percentages (11% verhoging boekwaarde) en absolute bedragen.
    *   **Financiële verantwoording**: Het interpreteren en aanpassen van financiële overzichten.

4.  **Context**:
    *   **Bedrijf**: Woningverhuurbedrijf Melker

### Pagina 9

1p 16 Bereken de omvang van de balanspost Appartementencomplex per 1 januari 2019, na de herwaarding.

Verkoop van een huurwoning

Op 2 januari wordt de verkoop van de huurwoning afgerond, wat leidt tot de volgende veranderingen.
- Op 2 januari 2019 wordt € 140.000 als opbrengst uit de verkoop van de huurwoning ontvangen. Op die datum is de boekwaarde van de huurwoning € 125.000.
- Op 2 januari 2019 is aan deze woning € 5.500 voorziening onderhoud verbonden. Dit deel van de voorziening valt vrij ten gunste van het resultaat.
- Met de aanwezige liquide middelen na verkoop van de huurwoning wordt eerst de belastingschuld betaald en vervolgens, voor zover mogelijk, de interestschuld.

Conclusie
De herwaardering en de verkoop hebben gevolgen voor de balans van Melker.

4p 17 Vul op de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort de creditzijde van de balans van Melker per 2 januari 2019 in, nadat alle bovenstaande financiële feiten uit herwaardering én verkoop zijn verwerkt.
De directie van Melker is opgetogen. “Dit komt mooi uit. Door de herwaardering zal de rentabiliteit van het eigen vermogen (REV) over 2019 toenemen.”

3p 18 Toon aan zonder berekening of de directie gelijk heeft door het directe gevolg van de herwaardering op de REV over 2019 te onderzoeken. Betrek in het antwoord zowel het teller- als het noemereffect van de REV.

Een mogelijk voordeel van de herwaardering en verkoop is het feit dat de bank bereid is om een rekening-courantkrediet te verstrekken, als de solvabiliteit (EV/TV x 100%) op grond van de nieuwe balans uit vraag 17 hoger dan 50% is.

2p 19 Laat met behulp van een berekening zien of de bank bereid is een rekening-courantkrediet te verstrekken.

VW-0251-a-19-2-o 9 / 13 lees verder ► ► ►

### Pagina 10

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave
    *   Deze pagina bevat vragen en contextinformatie die de student moet gebruiken om de vragen te beantwoorden. Er wordt verwezen naar externe "informatiebronnen" en een "uitwerkbijlage", wat kenmerkend is voor een opgave.

2.  **Visuele elementen**:
    *   Geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen direct zichtbaar op deze pagina. Het betreft enkel tekstuele instructies en vragen. Wel wordt verwezen naar externe informatiebronnen (7 t/m 10) en een uitwerkbijlage, die mogelijk visuele elementen bevatten.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Financiële administratie/Bedrijfseconomie**:
        *   Vorming van voorzieningen (garantievoorziening).
        *   Winstverdeling en dividendbeleid (dividendpercentage).
        *   Liquiditeitspositie en betalingsverplichtingen.
        *   Rationemathode en financiële analyse (het "aantonen" van onvoldoende liquiditeit).
    *   **Argumentatie en interpretatie**: Het interpreteren van financiële gegevens en het formuleren van argumenten op basis daarvan (Tiemen's redenering).

4.  **Context**:
    De opgave draait om het bedrijf Rumak nv, een 3D-printtechnologiebedrijf. De student wordt gevraagd om financiële aspecten van dit bedrijf te analyseren, specifiek rondom de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) en de jaarrekening over 2018.

    *   **Vraag 20 (1 punt)**: Definieer het algemene doel van het vormen van een voorziening in een bedrijf.
    *   **Vraag 21 (2 punten)**: Identificeer een argument uit informatiebron 7 dat aandeelhouder Tiemen kan gebruiken om een hoog dividendpercentage te relativeren.
    *   **Vraag 22 (2 punten)**: Bereken hoeveel liquide middelen Rumak nodig heeft om te voldoen aan spec

### Pagina 11

Hier is een gedetailleerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave. Dit is duidelijk te zien aan de genummerde vragen (24 en 25) en de puntenaanduidingen (1p, 2p), die kenmerkend zijn voor examenopgaven.

2.  **Visuele elementen**:
    *   **Tekstblok 1 (Inleiding)**: Dit blok introduceert het scenario, namelijk een liquiditeitsprobleem en een voorgestelde aanpassing van het dividendbeleid. Er wordt gesproken over een dividendpercentage van 120% dat gesplitst wordt in 40% cashdividend en 80% stockdividend.
    *   **Vraag 24**: Dit is een instructie om een berekening uit te voeren over de afname van de betalingsverplichting door de aanpassing van het dividendbeleid. Er staat "1p" voor, wat aangeeft dat er 1 punt mee te verdienen is.
    *   **Vraag 25**: Dit is een vraag waarbij de student moet bepalen of "Rumak" aan zijn betalingsverplichting kan voldoen na de beleidsaanpassing, inclusief een motivatie en berekening. Er staat "2p" voor, wat aangeeft dat er 2 punten mee te verdienen zijn.
    *   **Voettekst links**: Bevat de code "VW-0251-a-19-2-0" en "11/13", wat waarschijnlijk de versie, datum/jaar en paginanummer van het examen aangeeft.
    *   **Voettekst rechts**: Bevat de tekst "lees verder ▸▸" en "Pagina: 171", wat aangeeft dat er meer pagina's volgen en het absolute paginanummer.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Financiële wiskunde / Bed

### Pagina 12

Opgave 6

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Dansopleiding Coppélia heeft op de laatste vrijdag- en zaterdagavond van maart een dansvoorstelling in het plaatselijke theater georganiseerd. De voorverkoop is inmiddels afgelopen. Voor Coppélia zijn de kosten van de zaalhuur voor beide avonden per avond even hoog. Deze kosten worden gerekend tot de constante kosten. De zaalhuur is vooruitbetaald en bij annulering is geen restitutie mogelijk. De variabele kosten voor Coppélia zijn één drankje per persoon, dat in de toegangsprijs is inbegrepen.

Anderhalve week voor de dansvoorstellingen, nadat de voorverkoop is gesloten, maakt de eigenaar van de dansschool de voorlopige "balans" op. Dit leidt tot het volgende (gedeeltelijk ingevulde) overzicht.

[FIGUUR: Tabel met de volgende rijen en kolommen:
Rijen: capaciteit in zitplaatsen, voorverkoop toegangs-bewijzen, totale omzet voorverkoop (in €), totale kosten zaalhuur (in €), totale kosten drankjes (in €), totale kosten (in €)
Kolommen: vrijdag, zaterdag
Gegeven waarden:
capaciteit in zitplaatsen: 400, 400
voorverkoop toegangs-bewijzen: 120, 230
totale omzet voorverkoop (in €): 990,00, 1.897,50
totale kosten zaalhuur (in €): ..., ...
totale kosten drankjes (in €): ..., ...
totale kosten (in €): 1.262,25, 1.504,25]

1p 26 Bereken de variabele kosten per bezoeker.

1p 27 Bereken de totale kosten voor de zaalhuur voor vrijdag en zaterdag samen.

VW-0251-a-19-2-o 12 / 13 lees verder ► ► ►

### Pagina 13

Hier is een gestructureerde analyse van de examenpagina:

1.  **Type pagina**: Opgave (dit is het laatste deel van een examenopgave, gezien "13/13" en "einde").

2.  **Visuele elementen**:
    *   Geen grafieken, tabellen, figuren of diagrammen.
    *   De vragen zijn genummerd: "28" en "29".
    *   Naast de vraagnummers staat het aantal punten dat met de vraag te verdienen is, b.v. "2p" (2 punten) en "3p" (3 punten).
    *   Onderaan de pagina staat de paginanummering "13/13", een verwijzing naar "VW-0251-a-19-2-0" (vermoedelijk de examenversiecode), het woord "einde" met een zwart vierkantje, en een bronvermelding met links naar websites voor eindexamens.

3.  **Wiskundig/wetenschappelijk concept**:
    *   **Bedrijfseconomie/Cost-Volume-Profit Analyse**: De kernconcepten betreffen kosten, opbrengsten, winst, dekkingsbijdrage, verkoopprijzen, promotiekosten en het bereiken van een winstdoelstelling.
    *   **Berekeningen**: De student wordt gevraagd om berekeningen uit te voeren met betrekking tot dekkingsbijdrage en het benodigde aantal verkochte eenheden om een specifieke winst te behalen.

4.  **Context**:
    *   De vragen gaan over een scenario waarin een eigenaar (waarschijnlijk van een evenement of bedrijf) de verkoop van toegangsbewijzen voor een dansvoorstelling optimaliseert.
    *   Er zijn specifieke wijzigingen voorgesteld:
        *   25 gratis VIP-toegangsbewijzen (inclusief drankje).
        *   Verlaging van de deurverkoopprijs met € 1,50.
        *   Extra promotiekosten van € 150.
    *   De eigenaar heeft een winstdoelstelling van minimaal € 50