# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2018 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2018/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Belasting

Wat kun je verwachten: Uitleg van het verschil in de hoogte van de periodieke aflossingen tussen een lineaire en een annuïtaire hypotheek.

Wat moet je kennen: De leerling moet de definities en kenmerken van lineaire en annuïtaire hypotheken kennen, specifiek gericht op de ontwikkeling van de aflossingscomponent over de looptijd.

Vaardigheden: Begrippen definiëren, Vergelijken, Kernverschillen benoemen

Veelgemaakte fouten:
- Focussen op de totale periodieke betaling in plaats van alleen de aflossing
- Onvolledig of onduidelijk antwoord geven
- Verkeerde kenmerken toewijzen aan de hypotheekvormen

### Vraag 2 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van het resterende bedrag van de schuld na een specifieke aflossing op een bepaalde datum.

Wat moet je kennen: De leerling moet begrijpen wat een schuldrest is en hoe deze verandert na een aflossing. De startschuld en het bedrag van de aflossing moeten bekend zijn.

Vaardigheden: Gegevens uit tekst halen, Aftrekken, Nauwkeurig rekenen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde startschuld nemen
- De aflossing niet of onjuist aftrekken
- Rekenfouten

### Vraag 3 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van Anja's totale uitgaven aan AGM voor de hypothecaire lening in 2018.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten welke componenten de totale uitgaven voor een hypothecaire lening vormen (rente en aflossing) en deze kunnen berekenen voor een specifiek jaar.

Vaardigheden: Identificeren van relevante financiële posten, Uitvoeren van berekeningen, Gegevens uit bronnen selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Alleen rente of alleen aflossing meenemen
- Verkeerde bedragen of percentages gebruiken
- Rekenfouten

### Vraag 4 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van het financiële voordeel in euro's dat Anja behaalt door de hypotheekrenteaftrek.

Wat moet je kennen: De leerling moet begrijpen dat belastingvoordeel door hypotheekrenteaftrek het product is van de betaalde hypotheekrente en het belastingtarief waartegen deze rente aftrekbaar is.

Vaardigheden: Rente berekenen (indien nodig), Belastingtarief toepassen, Vermenigvuldigen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde rentebedrag nemen
- Verkeerd belastingtarief toepassen
- Niet het voordeel, maar de aftrek berekenen

### Vraag 5 – Belasting

Wat kun je verwachten: Twee concrete verschillen tussen een vereniging en een stichting benoemen.

Wat moet je kennen: De leerling moet de juridische kenmerken van een vereniging en een stichting kennen om de belangrijkste verschillen te kunnen benoemen.

Vaardigheden: Juridische kennis, Vergelijken, Analyseren

Veelgemaakte fouten:
- Algemeenheden noemen i.p.v. specifieke verschillen
- Slechts één verschil noemen

### Vraag 6 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van de exploitatiwaarde met afronding op duizend euro.

Wat moet je kennen: De leerling moet de exploitatiwaarde kunnen berekenen, wat vaak neerkomt op het contant maken van toekomstige kasstromen (disconteren), met behulp van een formuleblad.

Vaardigheden: Formule exploitatiwaarde toepassen, Disconteren, Rekenvaardigheid, Afronden

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde disconteringsvoet gebruiken
- Verkeerde kasstromen meenemen
- Niet correct afronden
- Rekenfouten

### Vraag 7 – Belasting

### Vraag 8 – Belasting

Wat kun je verwachten: Een geldig argument geven waarom woningen niet op de balans zouden moeten staan.

Wat moet je kennen: De leerling moet inzicht hebben in de criteria voor het opnemen van activa op de balans en een relevant argument kunnen formuleren.

Vaardigheden: Balansprincipes toepassen, Argumenteren, Juridische/economische overwegingen

Veelgemaakte fouten:
- Een irrelevant argument noemen
- Geen economisch/juridisch argument

### Vraag 9 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van Stefanus' solvabiliteit op 31-12-2016 en aantonen dat deze niet voldoet aan de eis.

Wat moet je kennen: De leerling moet de solvabiliteitsformule kennen, deze kunnen toepassen en de berekende waarde kunnen vergelijken met een gegeven eis.

Vaardigheden: Toepassen van de solvabiliteitsformule, Gegevens uit informatiebronnen halen, Vergelijken van waarden met een eis, Conclusie trekken

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde cijfers gebruiken
- Rekenfouten maken
- De conclusie niet expliciet vermelden

### Vraag 10 – Belasting

Wat kun je verwachten: Het netto bedrag dat Stefanus aan een starter betaalt bij terugkoop van een woning berekenen.

Wat moet je kennen: De leerling moet informatie uit de genoemde bronnen kunnen combineren en een saldo-berekening kunnen uitvoeren.

Vaardigheden: Informatie combineren, Rekenen, Saldo bepalen, Bronnen interpreteren

Veelgemaakte fouten:
- Niet alle relevante posten meenemen
- Rekenfouten maken
- Bronnen verkeerd interpreteren

### Vraag 11 – Belasting

Wat kun je verwachten: Bereken de mutaties op de balans (debet/credit) door een transactie en vul de bijlage in.

Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van de balans kennen en kunnen toepassen om de gevolgen van een transactie op balansposten te bepalen en in te vullen.

Vaardigheden: Balansposten identificeren, Dubbel boekhouden toepassen, Mutaties op de balans berekenen, Uitwerkbijlage invullen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde balansposten muteren
- Debet en credit door elkaar halen
- Bedragen onjuist invullen
- Niet alle gevolgen benoemen

### Vraag 12 – Belasting

### Vraag 13 – Belasting

Wat kun je verwachten: Uitleg van de meest gunstige optie voor solvabiliteit, inclusief teller- en noemereffecten.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten wat solvabiliteit is, hoe het berekend wordt (formule), en hoe veranderingen in de teller (eigen vermogen) en noemer (totaal vermogen) de solvabiliteit beïnvloeden.

Vaardigheden: Analyseren van financiële opties, Begrijpen van de solvabiliteitsformule, Uitleggen van teller- en noemereffecten, Vergelijken van opties

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de conclusie geven zonder uitleg
- Teller en noemer door elkaar halen
- Niet beide opties vergelijken

### Vraag 14 – Belasting

Wat kun je verwachten: Bepaling of het hefboomeffect positief of negatief is, met een duidelijke onderbouwing aan de hand van de gegeven kengetallen.

Wat moet je kennen: De leerling moet het concept van het hefboomeffect begrijpen en kunnen bepalen of het positief of negatief is door de verhouding tussen REV (rendement eigen vermogen), IVV (interestpercentage vreemd vermogen) en/of RTV (rendement totaal vermogen) te analyseren.

Vaardigheden: Kengetallen interpreteren, Relaties leggen tussen kengetallen, Conclusie trekken en toelichten

Veelgemaakte fouten:
- Alleen 'positief' of 'negatief' zeggen zonder toelichting
- Verkeerde kengetallen vergelijken
- De relatie tussen de kengetallen verkeerd interpreteren

### Vraag 15 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van de hefboomfactor met de juiste formule en de relevante financiële gegevens.

Wat moet je kennen: De leerling moet de formule voor de hefboomfactor kennen en de benodigde financiële gegevens (zoals vreemd vermogen, eigen vermogen, totale vermogen, rentelast) uit de context kunnen halen.

Vaardigheden: Formule toepassen, Gegevens interpreteren, Nauwkeurig rekenen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde gegevens gebruiken in de formule
- Rekenfouten maken

### Vraag 16 – Belasting

Wat kun je verwachten: Bepalen of de hefboomfactor versterkend of verzwakkend werkt en dit toelichten.

Wat moet je kennen: De leerling moet de werking van de hefboomfactor en de interestmarge op het hefboomeffect begrijpen en kunnen toelichten.

Vaardigheden: Kennis van hefboomwerking, Analyseren, Toelichten, Financiële ratio's interpreteren

Veelgemaakte fouten:
- Alleen 'versterkend' of 'verzwakkend' noemen zonder toelichting
- Verkeerde relatie leggen tussen hefboomfactor en interestmarge

### Vraag 17 – Belasting

### Vraag 18 – Belasting

Wat kun je verwachten: Gevolg van financieel feit b op hefboomfactor en interestmarge, met toelichting en invulling uitwerkbijlage.

Wat moet je kennen: De leerling moet de formules en betekenis van de hefboomfactor en de interestmarge kennen en kunnen analyseren hoe een financieel feit deze beïnvloedt.

Vaardigheden: Begrijpen van financiële ratio's, Analyseren van de impact van financiële feiten, Toelichten van veranderingen, Invullen van een uitwerkbijlage

Veelgemaakte fouten:
- De formules niet kennen
- Het gevolg verkeerd inschatten
- Toelichting onvoldoende onderbouwen

### Vraag 19 – Belasting

### Vraag 20 – Belasting

Wat kun je verwachten: Het aantal leden met een maandabonnement in mei 2018 berekenen.

Wat moet je kennen: De leerling moet relevante gegevens uit de context kunnen selecteren en een berekening kunnen uitvoeren om het gevraagde aantal te bepalen.

Vaardigheden: Gegevens selecteren, Rekenen, Specifieke informatie vinden

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde periode gebruiken
- Verkeerde gegevens gebruiken
- Rekenfouten maken

### Vraag 21 – Belasting

### Vraag 22 – Belasting

Wat kun je verwachten: Benoem een specifiek voordeel van een bv t.o.v. een vof voor de onderneming.

Wat moet je kennen: De leerling moet de kenmerken van een bv en een vof kennen en een specifiek voordeel van de bv voor de onderneming zelf kunnen benoemen.

Vaardigheden: Kennis van rechtsvormen, Vergelijken van rechtsvormen, Specifiek voordeel benoemen

Veelgemaakte fouten:
- Voordeel voor de eigenaar noemen i.p.v. de onderneming
- Meerdere voordelen noemen als er maar één gevraagd wordt
- Algemeenheden noemen i.p.v. een specifiek voordeel

### Vraag 23 – Belasting

Wat kun je verwachten: Een specifiek voordeel van de verfijnde opslagmethode t.o.v. de primitieve noemen.

Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van de primitieve en verfijnde opslagmethode kennen om een voordeel van de verfijnde methode te kunnen benoemen.

Vaardigheden: Kennis van kostprijsberekening, Vergelijken, Voordelen benoemen

Veelgemaakte fouten:
- Een nadeel noemen
- Een voordeel noemen dat niet specifiek is voor de verfijnde methode

### Vraag 24 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van de totale standaard directe loonkosten over 2017, afgerond op hele euro’s.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten wat standaard directe loonkosten zijn en hoe deze berekend worden (standaardhoeveelheid x standaardtarief).

Vaardigheden: Identificeren van standaardhoeveelheden en -tarieven, Uitvoeren van vermenigvuldigingen, Afronden op hele euro's, Gegevens uit bronnen selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Werkelijke kosten gebruiken i.p.v. standaardkosten
- Verkeerde eenheden of tarieven gebruiken
- Niet correct afronden

### Vraag 25 – Belasting

Wat kun je verwachten: Bereken het opslagpercentage voor indirecte variabele loonkosten.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe een opslagpercentage berekend wordt, specifiek voor indirecte variabele loonkosten, door de juiste kosten te identificeren en de formule toe te passen.

Vaardigheden: Opslagpercentage berekenen, Kostensoorten onderscheiden, Formule toepassen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde kosten als basis nemen voor het percentage
- Directe en indirecte kosten verwarren
- Rekenfout maken in de berekening

### Vraag 26 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van een opslagpercentage voor indirecte variabele overige kosten ten opzichte van een passende basis.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe een opslagpercentage wordt berekend: (opslagkosten / basiskosten) * 100%. De relevante kosten moeten uit de context te halen zijn.

Vaardigheden: Formule toepassen, Relevante kosten identificeren, Percentage berekenen

Veelgemaakte fouten:
- De verkeerde basis kiezen voor het percentage
- Rekenfouten maken
- Vergeten met 100% te vermenigvuldigen

### Vraag 27 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van een opslagbedrag per product voor indirecte constante kosten.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe indirecte constante kosten worden toegerekend aan een product en hoe een opslagbedrag per eenheid wordt berekend.

Vaardigheden: Kostensoorten herkennen (indirect, constant), Toerekeningsbasis bepalen, Rekenen met eenheden

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen constante en variabele kosten
- Vergeten dat het 'per kapstok' moet zijn

### Vraag 28 – Belasting

Wat kun je verwachten: Bereken de financiële impact van de bestelling en concludeer of deze geaccepteerd wordt.

Wat moet je kennen: De leerling moet relevante kosten en opbrengsten kunnen identificeren en berekenen om een beslissing over een bestelling te onderbouwen.

Vaardigheden: Relevante kosten/opbrengsten identificeren, Berekeningen uitvoeren, Conclusie trekken op basis van berekening

Veelgemaakte fouten:
- Irrelevante kosten meenemen in de berekening
- Geen duidelijke conclusie trekken na de berekening
- Rekenfouten maken in de beslissingsanalyse

### Vraag 29 – Belasting

Wat kun je verwachten: Berekening van de variabele kosten per arbeidsuur.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten wat variabele kosten zijn en hoe deze per eenheid (in dit geval per arbeidsuur) berekend worden.

Vaardigheden: Identificeren van variabele kosten, Uitvoeren van een deling, Interpreteren van gegevens

Veelgemaakte fouten:
- Vaste kosten meenemen
- Delen door het verkeerde aantal eenheden
- Rekenfouten

### Vraag 30 – Belasting

### Vraag 31 – Belasting

Wat kun je verwachten: Bereken de dekkingsbijdrage en vergelijk deze met de wens van de eigenaren.

Wat moet je kennen: De leerling moet de dekkingsbijdrage kunnen berekenen en deze kunnen vergelijken met een gestelde wens of doel van de eigenaren om een conclusie te trekken.

Vaardigheden: Dekkingsbijdrage berekenen, Doelstellingen analyseren, Vergelijken en concluderen

Veelgemaakte fouten:
- Vaste kosten meenemen in de dekkingsbijdrage
- Verkeerde formule voor dekkingsbijdrage gebruiken
- Niet duidelijk concluderen of aan de wens wordt voldaan

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2018
tijdvak 2
woensdag 20 juni
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie

Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0251-a-18-2-o

### Pagina 2

Opave 1
Anja Jansen heeft op 1 maart 2008 een woonhuis gekocht in
Bergen op Zoom. Bij bank en verzekeraar AGM heeft ze per die datum
een hypothecaire lening voor het woonhuis afgesloten.
Hypothecaire lening
Van de hypothecaire lening zijn de volgende gegevens bekend:
wijze van aflossing
lineair
looptijd
30 jaar
interest
4,5% op jaarbasis
betaling aflossing
€ 4.800 elk half jaar
betaling interest
elk half jaar, achteraf
beide voor het eerst
op 1 september 2008
2p 1 Wat is het verschil met betrekking tot de periodieke aflossingen tussen
een hypothecaire lening met lineaire aflossing en een hypothecaire lening
met aflossing op basis van annuïteiten?
2p 2 Bereken de schuldrest van Anja direct na de aflossing op
1 september 2017.
2p 3 Bereken de totale uitgaven van Anja in 2018 aan AGM in verband met de
hypothecaire lening.
Op de website van de Belastingdienst leest Anja over het berekenen van
de hypotheekrenteaftrek het volgende:
"U moet de rente die u betaalt, toerekenen aan het kalenderjaar waarover
de rente berekend wordt."
(bron: Belastingdienst, aangepast)
Anja rekent in 2018 met een tarief inkomstenbelasting van 40,8%.
3p 4 Bereken het belastingvoordeel in euro's dat Anja heeft door de
hypotheekrenteaftrek over 2018.
VW-0251-a-18-2-o
2/12
lees verder

### Pagina 3

Opgave 2
Bij deze opgave blijven belastingen buiten beschouwing.
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.
Woningcorporaties zijn verenigingen of stichtingen met een
volkshuisvestelijk doel: betaalbare woningen voor mensen met lagere
inkomens.

2p 5 Noem twee verschillen tussen een vereniging en een stichting.
Stichting Stefanus is een woningcorporatie in Tilburg. De woningen staan
op de balans van de woningcorporatie onder de post Sociaal vastgoed en
worden gewaardeerd op basis van de zogenaamde exploitatie waarde (zie
informatiebron 1).
De exploitatie waarde op 31 december 2016 is de contante waarde van de
onderstaande huuropbrengsten van de komende 20 jaar (2017 tot en met
2036).

[FIGUUR: Tabel met de volgende kolommen en rijen:
aantal verhuurde woningen | 5.620 | per 31 december 2016
huuropbrengst | € 500 | per maand per woning
rekenrente | 0,4% samengestelde interest | per maand ]

De huur wordt steeds aan het eind van elke maand ontvangen.

2p 6 Bereken de exploitatie waarde van de balanspost Sociaal vastgoed op
31 december 2016 (zie formuleblad). Rond de uitkomst af op een
veelvoud van duizend euro.
Bij de berekening van de exploitatie waarde wordt er vanuit gegaan dat er
gedurende 20 jaar huuropbrengsten zullen zijn.
Stel dat bij de berekening van de exploitatie waarde deze periode verlengd
zou worden met 50%. Dan zal de exploitatie waarde

a dalen.
b niet veranderen.
c stijgen met minder dan 50%.
d stijgen met 50%.
e stijgen met meer dan 50%.

2p 7 Schrijf de letter van het juiste antwoord op. Motiveer het antwoord.
VW-0251-a-18-2-o 3 / 12 lees verder

### Pagina 4

In 2015 is Stefanus gestart met een ‘Verantwoord Kopen'-regeling (zie
informatiebron 2).
In 2015 en 2016 heeft Stefanus een groot aantal bestaande woningen
verkocht via de ‘Verantwoord Kopen'-regeling.
De toezichthouder, de Autoriteit Woningcorporaties, heeft aan Stefanus
de volgende verplichting opgelegd:
"Alle woningen die onder de ‘Verantwoord Kopen'-regeling door Stefanus
aan starters zijn verkocht, moeten op de balans van Stefanus blijven
staan. Deze woningen staan op de debetzijde bij de post Terugkoopprecht
en op de creditzijde als een betalingsverplichting bij de post Te betalen
bedragen bij terugkoop."
Stefanus heeft bezwaar gemaakt tegen de verplichting die de
toezichthouder heeft opgelegd. Deze verplichting leidt tot een
verslechtering van de solvabiliteit van Stefanus.

2p 8 Geef een ander argument waarmee Stefanus bezwaar kan maken tegen
het feit dat alle woningen uit deze regeling op de balans moeten worden
opgenomen.

Ondanks het bezwaar heeft Stefanus aan de verplichting van de
toezichthouder voldaan en deze op de balans per 31 december 2016
verwerkt (zie informatiebron 1).
De wettelijke ondergrens van de solvabiliteit, gemeten via het eigen
vermogen in procenten van het vreemd vermogen, van de Nederlandse
woningcorporaties is 33,3%.

2p 9 Toon aan met een berekening dat Stefanus op 31 december 2016 niet
aan deze solvabilistic eis voldoet (zie informatiebron 1).

VW-0251-a-18-2-o 4 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 5

Stefanus heeft in 2017 geen sociale woningen aan starters verkocht. Wel
hebben 180 starters, die in 2015 een woning hebben gekocht,
aangegeven hun woning in 2017 te willen verkopen.
Stefanus moet een besluit nemen of zij wel of niet deze woningen van de
starters zal terugkopen. Stefanus kiest voor de optie die direct het meest
gunstige effect heeft op de solvabiliteit.

Optie 1: Stefanus koopt de 180 woningen wel zelf terug in 2017

2p 10 Bereken met behulp van informatiebron 2 en 3 wat Stefanus per saldo
aan een starter moet betalen bij het terugkopen van één woning.

De terug te kopen woningen worden door Stefanus volledig gefinancierd
met nieuw af te sluiten hypothecaire leningen. De teruggekochte
woningen worden door Stefanus tegen het in vraag 10 uitgerekende
bedrag op een aparte balanspost Teruggekochte woningen genoteerd.

3p 11 Bereken de gevolgen van deze optie voor de debet- en creditzijde van de
balans van Stefanus. Geef aan welke invloed deze optie heeft op de
balansposten en met welke bedragen ze veranderen. Vul hiertoe de
uitwerkbijlage behorende bij deze vraag zo volledig mogelijk in.

Optie 2: Stefanus koopt de 180 woningen niet zelf terug in 2017

Alle 180 woningen worden door de starters aan derden verkocht. Stefanus
ontvangt het bedrag waar ze recht op heeft.

3p 12 Bereken de gevolgen van deze optie voor de creditzijde van de balans
van Stefanus. Geef aan welke invloed deze optie heeft op de
balansposten en met welke bedragen ze veranderen. Vul hiertoe de
uitwerkbijlage behorende bij deze vraag zo volledig mogelijk in.

Conclusie

2p 13 Leg uit welke optie de meest gunstige is voor de solvabiliteit van
Stefanus. Betrek in de uitleg het teller- en het noemereffect van de
solvabiliteit voor beide opties.

VW-0251-a-18-2-o 5 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opave 3

Een financieel adviesbureau maakt voor de onderneming Wesselink een financiële analyse.
Van Wesselink zijn onderstaande cijfers bekend:

Kengetallen 2015 t/m 2017
[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as "in procenten" van 0 tot 6,00, en op de x-as de jaren 2015, 2016 en 2017. Elke jaar heeft drie staven. De eerste staaf heeft een waarde van 4,25 en is grijs gestippeld. De tweede staaf is donkergrijs en heeft een waarde van 5,00. De derde staaf is lichtgrijs en heeft geen zichtbare waarde. Voor 2016 is de eerste staaf grijs gestippeld met waarde 3,60. De tweede staaf is donkergrijs met waarde 4,09. De derde staaf is lichtgrijs met waarde 3,50. Voor 2017 is de eerste staaf grijs gestippeld met waarde 4,18. De tweede staaf is donkergrijs met waarde 3,30. De derde staaf is lichtgrijs met waarde 5,50. De legenda toont: REV = rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen, IVV = interestkosten van het gemiddeld vreemd vermogen, RTV = rentabiliteit van het gemiddeld totaalvermogen.]

Legenda:
REV = rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen
IVV = interestkosten van het gemiddeld vreemd vermogen
RTV = rentabiliteit van het gemiddeld totaalvermogen

Interestkosten en nettowinst
[FIGUUR: Een gestapeld staafdiagram met op de y-as "x € 1.000" van 0 tot 45, en op de x-as de jaren 2015, 2016 en 2017. Elke jaar heeft twee gestapelde staven. De onderste staaf is grijs en de bovenste is lichtgrijs met horizontale strepen. Voor 2015 is de onderste staaf 18 en de bovenste 16. Voor 2016 is de onderste staaf 19,25 en de bovenste 18. Voor 2017 is de onderste staaf 19,08 en de bovenste 22. De legenda toont: interestkosten (grijs), nettowinst (lichtgrijs gestreept).]

Legenda:
interestkosten
nettowinst

VW-0251-a-18-2-0

6/12

lees verder ►►►



### Pagina 7

Wesselink heeft te maken met een hefboomeffect als gevolg van de wijze van financiering van zijn onderneming.

Het hefboomeffect wordt bepaald door de combinatie van
– de interestmarge (RTV – IVV) en
– de hefboomfactor $ ( \frac{\text{gemiddeld } VV}{\text{gemiddeld } EV} ) $.

1p 14 Is er bij Wesselink in 2016 sprake geweest van een positief of van een negatief hefboomeffect? Licht het antwoord toe met behulp van de staafdiagrammen met de kengetallen REV, IVV en/of RTV.

2p 15 Bereken de hefboomfactor bij Wesselink in 2016.

2p 16 Heeft de hefboomfactor in 2016 een versterkende of een verzwakkende werking van de interestmarge op het hefboomeffect? Licht het antwoord toe.

In 2017 hebben bij Wesselink onderstaande financiële feiten plaatsgevonden:
a Er zijn aandelen uitgegeven. Met de opbrengst van deze uitgifte is een rentevrije lening afgelost.
b Er heeft een opwaardering van de vaste activa plaatsgevonden.

2p 17 Geef van financieel feit a het gevolg aan voor de hefboomfactor en voor de interestmarge. Licht het antwoord toe.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in.

2p 18 Geef van financieel feit b het gevolg aan voor de hefboomfactor en voor de de interestmarge. Licht het antwoord toe.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage behorende bij deze vraag volledig in.

VW-0251-a-18-2-o 7 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 4

Bij de fotofieclub Photolearn kunnen sinds 1989 beginnende
hobbyisten onder begeleiding van deskundigen kennismaken met de
technieken van fotograferen.
Wie lid wil worden van Photolearn kan kiezen uit drie abonnementen:

[FIGUUR: Tabel met abonnementen en contributie. De kolommen zijn 'abonnement' en 'contributie'. De rijen zijn 'maand', '3-maands', '12-maands'. De waarden zijn: € 55, € 150, € 540.]

Verder zijn de volgende voorwaarden van toepassing:
- Het is alleen mogelijk per eerste dag van een maand lid te worden. Elk
lid kan maar één abonnement tegelijkertijd hebben.
- De betaling dient altijd te geschieden per vooruitbetaling op de eerste
dag van een maand. Niet vooruitbetaald is niet deelnemen. Er zal dus
nooit sprake zijn van 'nog te ontvangen contributie'.

Het aantal uitstaande abonnementen van Photolearn in de eerste vier
maanden van 2018 staat hieronder weergegeven:

[FIGUUR: Tabel met het aantal uitstaande abonnementen per maand en per type abonnement. De kolommen zijn 'abonnement', 'maand', '3-maands', '12-maands', 'totaal'. De rijen zijn 'januari', 'februari', 'maart', 'april'. De waarden zijn: januari (3, 3, 7, 13), februari (6, 3, 7, 16), maart (6, 3, 6, 15), april (4, 4, 6, 14).]

2p 19 Bereken de totale contributiebaten over april 2018.

### Pagina 9

Over de verandering van het aantal abonnementen in mei 2018 ten opzichte van april 2018 is het volgende gegeven:

3-maandsabonnement
Van drie van de vier leden in april met een 3-maandsabonnement liep het abonnement op 30 april af.
- Twee van hen hebben hun 3-maandsabonnement per 1 mei verlengd.
- De derde is gestopt.
- De vierde had een 3-maandsabonnement genomen op 1 april 2018.
Er waren in mei geen nieuwe aanmeldingen van leden voor een 3-maandsabonnement.

12-maandsabonnement
De zes leden in april met een 12-maandsabonnement hebben hun abonnement per 1 januari 2018 aangeschaft. Op 1 mei heeft één nieuw lid een 12-maandsabonnement afgesloten.

Contributieontvangsten
De totale contributieontvangsten in mei waren € 1.170.

2p 20 Bereken het aantal leden van Photolearn met een 3-maandsabonnement in mei 2018.
4p 21 Bereken de grootte van de balanspost Vooruitontvangen contributie per 31 mei 2018 van Photolearn.

VW-0251-a-18-2-o 9 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 10

Opgave 5

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6.

Steigerhuis bv produceert en verkoopt kapstokken uitsluitend op
bestelling. De kapstokken zijn gemaakt van steigerbuizen en steigerhout.
Steigerhuis bepaalt per bestelling of deze geaccepteerd wordt.
De eigenaren hebben bij de oprichting van Steigerhuis gekozen voor de
rechtsvorm van een besloten vennootschap (bv) en niet voor de
rechtsvorm van een vennootschap onder firma (vof).

1p 22 Noem een voordeel voor een onderneming zelf als de rechtsvorm een bv
is in plaats van een vof.

Om de indirecte kosten van 2018 door te berekenen in de kostprijs van de
kapstok gebruikt Steigerhuis de verfijnde opslagmethode.

1p 23 Noem een voordeel voor een onderneming van het gebruik van de
verfijnde opslagmethode ten opzichte van de primitieve opslagmethode.

In de productiehal van Steigerhuis werken zeven werknemers
(zie informatiebron 4). Deze werknemers zijn het hele jaar 2017 in dienst
geweest van Steigerhuis. De werkelijke directe loonkosten worden
berekend onder andere op basis van de cao-afspraken (zie informatiebron
5). Het budgetresultaat op de directe lonen in 2017 was € 3.085,84
voordelig.

3p 24 Bereken de totale standaard directe loonkosten over 2017. Rond af op
hele euro’s.

Voor het berekenen van de kostprijs van een kapstok in 2018 worden
– de indirecte variabele loonkosten over 2017 uitgedrukt in een
percentage van de totale standaard directe kosten over 2017;
– de indirecte variabele overige kosten over 2017 uitgedrukt in een
percentage van de totale standaard directe materiaalkosten over
2017;
– de indirecte constante kosten uitgedrukt in een opslag in euro's per
kapstok.

Maak bij de beantwoording van de vragen 25, 26 en 27 gebruik van
informatiebron 6.

1p 25 Bereken het opslagpercentage ter dekking van de indirecte variabele
loonkosten.

VW-0251-a-18-2-o 10 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 11

1p 26 Bereken het opslagpercentage ter dekking van de indirecte variabele overige kosten.
1p 27 Bereken de opslag in euro's per kapstok ter dekking van de indirecte constante kosten.
Een grote hotelketen plaatst een bestelling van honderd kapstokken van het model Almere. De hotelketen geeft aan maximaal € 44,59 te willen betalen per kapstok. De directie van Steigerhuis heeft besloten de bestelling alleen te accepteren als de voorgecalculeerde nettowinstmarge per kapstok hoger is dan 15% van de verkoopprijs. De standaard directe materiaalkosten zijn € 20 per kapstok van model Almere en de standaard directe loonkosten zijn € 5 per kapstok van model Almere.
4p 28 Toon aan met een berekening of de bestelling geaccepteerd zal worden.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
VW-0251-a-18-2-o 11 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 12

Opgave 6

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Inbeeld bv is een communicatiebureau dat zich richt op de markt van visuele communicatie. Voorbeelden van zijn activiteiten zijn het bouwen en onderhouden van websites en het maken van bedrijfsfilms.
Het tarief van de diensten van Inbeeld wordt uitgedrukt in een bedrag per arbeidsuur.

De volgende gegevens van Inbeeld zijn bekend:
Totale kosten 2018 bij verschillende arbeidsuren
[FIGUUR: Grafiek met op de y-as 'totale kosten (€)' van 310.000 tot 380.000 en op de x-as 'arbeidsuren' van 0 tot 9.500. Een stijgende lijn loopt van ongeveer (0, 310.000) naar (9.500, 380.000).]

Het aantal verwachte arbeidsuren over 2018 is 9.000.

1p 29 Bereken de variabele kosten per arbeidsuur.

1p 30 Bereken de totale constante kosten.

De verwachte omzet over 2018 is € 450.000.
De eigenaren streven continuïteit van de onderneming na. Zij willen daarom dat bij Inbeeld de verwachte omzet over 2018 minstens 1,5 keer de breakeven-omzet is.

3p 31 Bereken met behulp van de dekkingsbijdrage of Inbeeld in 2018 voldoet aan de wens van de eigenaren (zie formuleblad).

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

VW-0251-a-18-2-0
12 / 12
einde ■