# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2017 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2017/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Een specifiek, onderscheidend kenmerk van een onderhandse lening.

Wat moet je kennen: De leerling moet de specifieke kenmerken van een onderhandse lening kennen en kunnen onderscheiden van andere financieringsvormen.

Vaardigheden: Kennis van financieringsvormen, Specifieke kenmerken herkennen, Begrip van leningsoorten

Veelgemaakte fouten:
- Een kenmerk noemen dat ook van toepassing is op een openbare lening
- Een kenmerk noemen dat al in de opgave staat
- Een onjuist kenmerk noemen

### Vraag 2 – Resultaat

### Vraag 3 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Twee strategische redenen voor gefaseerde aandelenuitgifte.

Wat moet je kennen: De leerling moet inzicht hebben in de strategische overwegingen achter de uitgifte van aandelen, specifiek waarom een bedrijf ervoor kiest om dit gefaseerd te doen.

Vaardigheden: Inzicht in kapitaalmarktmechanismen, Strategisch denken, Begrip van vraag- en aanbodprincipes

Veelgemaakte fouten:
- Algemene redenen noemen die niet specifiek zijn voor aandelenuitgifte
- Slechts één reden noemen
- Redenen noemen die niet logisch zijn vanuit bedrijfseconomisch perspectief

### Vraag 4 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de overnamekoers in % van nominale waarde en vergelijking met emissiekoers.

Wat moet je kennen: De leerling moet kunnen rekenen met percentages van nominale waarde en verschillende koersen (emissiekoers, overnamekoers) kunnen vergelijken.

Vaardigheden: Rekenen met percentages, Vergelijken van financiële gegevens, Gegevens interpreteren

Veelgemaakte fouten:
- Foutief omgaan met de nominale waarde
- Alleen de emissiekoers noemen zonder de overnamekoers te berekenen/vergelijken
- Geen duidelijke conclusie trekken (hoger, gelijk, lager)

### Vraag 5 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Benoemen van een specifieke wettelijke oprichtingseis voor een VOF.

Wat moet je kennen: De leerling moet de specifieke wettelijke eisen voor de oprichting van een VOF kennen.

Vaardigheden: Kennis van rechtsvormen, Specifieke feiten reproduceren, Nauwkeurig benoemen

Veelgemaakte fouten:
- Een eis noemen die niet wettelijk is
- Een eis noemen die geldt voor een andere rechtsvorm
- Te algemeen blijven

### Vraag 6 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Een berekening van het totale aantal deelnemers in 2016.

Wat moet je kennen: De leerling moet op basis van de beschikbare gegevens (bijvoorbeeld omzet en prijs per deelnemer) het aantal deelnemers kunnen afleiden door middel van een berekening.

Vaardigheden: Gegevensanalyse, Rekenvaardigheid (omgekeerd rekenen), Relevante informatie selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde gegevens gebruiken voor de berekening
- Rekenfouten maken
- Het aantal evenementen berekenen in plaats van het aantal deelnemers

### Vraag 7 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Een berekening van de totale personeelskosten voor 2016.

Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om personeelskosten te berekenen door alle relevante componenten (salarissen, sociale lasten, etc.) uit de opgave te identificeren en op te tellen.

Vaardigheden: Gegevensanalyse, Rekenvaardigheid, Specifieke kostenposten identificeren

Veelgemaakte fouten:
- Niet alle relevante kosten meenemen
- Onjuiste bedragen gebruiken
- Rekenfouten maken

### Vraag 8 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de afschrijvingskosten voor een specifiek jaar.

Wat moet je kennen: De leerling moet de verschillende methoden voor het berekenen van afschrijvingskosten kennen en de juiste methode toepassen op basis van de context.

Vaardigheden: Afschrijvingsmethoden herkennen, Berekeningen uitvoeren, Relevante gegevens selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde afschrijvingsmethode kiezen
- Restwaarde of levensduur verkeerd toepassen
- Vergeten de kosten over de juiste periode te berekenen

### Vraag 9 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Volledige berekening van het bedrijfsresultaat over 2016, ingevuld op uitwerkbijlage.

Wat moet je kennen: De leerling moet een resultatenrekening kunnen opstellen door alle relevante opbrengsten en kosten te identificeren en correct te verwerken om het uiteindelijke resultaat te berekenen.

Vaardigheden: Resultatenrekening opstellen, Kosten en opbrengsten onderscheiden, Cijfermatig inzicht, Nauwkeurig invullen

Veelgemaakte fouten:
- Kosten en opbrengsten door elkaar halen
- Posten vergeten
- Rekenfouten
- Uitwerkbijlage niet volledig invullen

### Vraag 10 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Uitleg welke kostenverandering het bedrijfsrisico verlaagt en waarom.

Wat moet je kennen: De leerling moet begrijpen hoe variabele en constante kosten het bedrijfsrisico beïnvloeden, met name in relatie tot de break-evenafzet en de winstgevoeligheid.

Vaardigheden: Analyseren van kostenstructuur, Begrijpen van bedrijfsrisico, Redeneren en motiveren

Veelgemaakte fouten:
- Alleen kijken naar de impact op het resultaat, niet op het risico
- Verwarren van bedrijfsrisico met financieel risico
- Onvoldoende motiveren waarom een daling van variabele kosten het risico vermindert

### Vraag 11 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de dekkingsbijdrage per deelnemer voor een toekomstige periode.

Wat moet je kennen: De leerling moet het concept dekkingsbijdrage (verkoopprijs minus variabele kosten) kennen en dit per eenheid (deelnemer) kunnen berekenen, rekening houdend met verwachte cijfers.

Vaardigheden: Dekkingsbijdrage berekenen, Variabele en vaste kosten onderscheiden, Gegevens interpreteren, Rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Vaste kosten meenemen in de berekening
- Totale dekkingsbijdrage i.p.v. per deelnemer berekenen

### Vraag 12 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Volledige invulling van een uitwerkbijlage met het verwachte resultaat na een plan.

Wat moet je kennen: De leerling moet een resultatenrekening kunnen opstellen of aanvullen, rekening houdend met de gevolgen van een nieuw plan.

Vaardigheden: Resultatenrekening opstellen/aanvullen, Gevolgen van een plan doorrekenen, Nauwkeurig werken met financiële gegevens

Veelgemaakte fouten:
- Niet alle onderdelen van de uitwerkbijlage invullen
- Fouten maken in de berekeningen
- De impact van het plan verkeerd inschatten

### Vraag 13 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van resultaat en break-evenafzet 2017 en vergelijking met eisen.

Wat moet je kennen: De leerling moet het resultaat en de break-evenafzet kunnen berekenen op basis van gegeven informatie en deze vergelijken met gestelde eisen.

Vaardigheden: Resultaatberekening, Break-evenanalyse, Vergelijken en concluderen, Rekenen met percentages/factoren

Veelgemaakte fouten:
- Foutieve berekening van resultaat of break-evenafzet
- Niet beide eisen controleren
- Geen duidelijke conclusie per eis

### Vraag 14 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de brutowinst over 2016.

Wat moet je kennen: De leerling moet de formule voor brutowinst kennen: Omzet - Inkoopwaarde van de omzet.

Vaardigheden: Basis winst- en verliesrekening, Gegevens uit informatiebronnen halen, Eenvoudige berekening

Veelgemaakte fouten:
- Andere kosten dan inkoopwaarde van de omzet aftrekken
- Foutieve omzet of inkoopwaarde gebruiken
- Verwarren met nettowinst

### Vraag 15 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de ontvangen bedragen van afnemers in 2016.

Wat moet je kennen: De leerling moet de relatie tussen omzet, debiteuren en ontvangen bedragen kunnen leggen, vaak via een mutatieoverzicht van debiteuren of een kasstroomoverzicht.

Vaardigheden: Boekhoudkundige kennis (debiteuren), Kasstroomanalyse (indirect), Rekenen met begin- en eindsaldi

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de omzet noemen
- Geen rekening houden met de mutatie van debiteuren
- Foutief omgaan met stijging/daling van debiteuren

### Vraag 16 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de voorraadwaarde per balansdatum.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe voorraad wordt gewaardeerd (bijv. FIFO, LIFO, gewogen gemiddelde) en de juiste gegevens uit de context kunnen halen om de totale waarde te berekenen.

Vaardigheden: Voorraadwaardering toepassen, Gegevens interpreteren, Rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde waarderingsmethode kiezen
- Eenheidsprijzen of aantallen door elkaar halen

### Vraag 17 – Resultaat

### Vraag 18 – Resultaat

### Vraag 19 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Uitleg van het doel van een wettelijke reserve.

Wat moet je kennen: De leerling moet het concept van een wettelijke reserve begrijpen en het primaire doel ervan kunnen uitleggen.

Vaardigheden: Economische begrippen uitleggen, Kennis van jaarrekeningposten, Duidelijk formuleren

Veelgemaakte fouten:
- Te algemeen blijven zonder de kern te raken
- Verwarring met andere soorten reserves
- Onjuiste uitleg van het doel

### Vraag 20 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Categorisatie van drie Philips-activiteiten als 'Onderzoek' of 'Ontwikkeling'.

Wat moet je kennen: De leerling moet het verschil tussen 'Onderzoek' en 'Ontwikkeling' kunnen herkennen en toepassen op concrete bedrijfsactiviteiten, gebaseerd op de definities van deze categorieën.

Vaardigheden: Definities toepassen, Analyseren van activiteiten, Onderscheid maken, Categoriseren

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde interpretatie van Onderzoek/Ontwikkeling
- Onjuiste categorisatie van activiteiten
- Geen duidelijke onderbouwing (indien verwacht)

### Vraag 21 – Resultaat

### Vraag 22 – Resultaat

### Vraag 23 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Uitleg waarom aflossingsvrij lagere maandlasten heeft dan lineair/annuïteit.

Wat moet je kennen: De leerling moet de kenmerken van verschillende hypotheekvormen (aflossingsvrij, lineair, annuïteit) kennen, met name de componenten van de maandlasten (rente en aflossing).

Vaardigheden: Kennis van hypotheekvormen, Vergelijken en contrasteren, Uitleggen van financiële concepten

Veelgemaakte fouten:
- Alleen noemen dat er niet wordt afgelost, zonder de link met maandlasten
- Niet duidelijk maken dat rente bij alle vormen betaald moet worden
- Verwarren van bruto- en nettohypotheeklasten

### Vraag 24 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Een specifieke reden met toelichting waarom de bank een activiteit staakt.

Wat moet je kennen: De leerling moet inzicht hebben in mogelijke redenen voor een bank om bepaalde activiteiten te staken, en deze kunnen uitleggen.

Vaardigheden: Economisch inzicht tonen, Redeneren en argumenteren, Korte toelichting geven

Veelgemaakte fouten:
- Een reden noemen zonder toelichting
- Een niet-relevante of onlogische reden geven
- Te algemeen blijven zonder specifieke koppeling

### Vraag 25 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van het exacte bedrag dat via obligaties gefinancierd moet worden voor een huis.

Wat moet je kennen: De leerling moet het totale bedrag kunnen bepalen dat nodig is voor de aanschaf van het huis en daarvan het deel kunnen isoleren dat specifiek via obligaties gefinancierd moet worden.

Vaardigheden: Financieringsbehoefte bepalen, Kosten optellen, Specifieke financieringsbron isoleren, Cijfermatig inzicht

Veelgemaakte fouten:
- Niet alle kosten meenemen
- Eigen inbreng niet aftrekken
- Rekenfouten

### Vraag 26 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van het aantal hele obligaties dat nodig is om een huis te financieren.

Wat moet je kennen: De leerling moet de benodigde financiering kunnen omrekenen naar het aantal te verkopen obligaties, rekening houdend met de waarde per obligatie en eventueel de formule op het formuleblad.

Vaardigheden: Financieringsberekening, Omrekenen van bedragen, Gebruik van formuleblad, Afronden op hele getallen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde waarde per obligatie gebruiken
- Niet afronden op hele obligaties
- Rekenfout in benodigde financiering

### Vraag 27 – Resultaat

### Vraag 28 – Resultaat

### Vraag 29 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van het verkoopresultaat en de kwalificatie (voordelig/nadelig).

Wat moet je kennen: De leerling moet het verkoopresultaat kunnen berekenen door de verkoopprijs te vergelijken met de kostprijs van de verkochte producten en vervolgens het resultaat te kwalificeren.

Vaardigheden: Kosten- en opbrengstenanalyse, Rekenvaardigheid, Resultaatbepaling (voordelig/nadelig), Specifieke gegevens uit de opgave halen

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de berekening geven, maar niet aangeven of het voordelig/nadelig is
- Verkeerde kostprijs of verkoopprijs gebruiken
- Rekenfouten maken
- Verkoopresultaat verwarren met bedrijfsresultaat

### Vraag 30 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van bezettingsresultaat en bepaling of het voordelig/nadelig is.

Wat moet je kennen: De leerling moet de formule voor het bezettingsresultaat kennen en kunnen toepassen, en begrijpen wanneer dit voordelig of nadelig is.

Vaardigheden: Formules toepassen (bezettingsresultaat), Gegevens uit context halen, Conclusies trekken (voordelig/nadelig)

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde formule gebruiken
- Niet aangeven of het voordelig of nadelig is
- Foutief interpreteren van over- of onderbezetting

### Vraag 31 – Resultaat

Wat kun je verwachten: Berekening van de werkelijke inkoopprijs per eenheid grondstof.

Wat moet je kennen: De leerling moet de formule voor de werkelijke prijs (prijsverschil) kunnen toepassen en de benodigde gegevens (werkelijke kosten, werkelijke hoeveelheid) uit de opgave kunnen halen.

Vaardigheden: Formules toepassen, Gegevens uit context halen, Rekenvaardigheid, Prijsverschillen analyseren

Veelgemaakte fouten:
- Standaardprijs i.p.v. werkelijke prijs gebruiken
- Verkeerde hoeveelheid gebruiken

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2017
tijdvak 1
donderdag 11 mei
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.

Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 66 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0251-a-17-1-o

### Pagina 2

Opgave 1
Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.
De Twente-Achterhoek Bank nv (TAB) is een bank die haar diensten met
name in de regio Oost-Nederland aanbiedt. De enige aandeelhouder is
een pensioenfonds.
[FIGUUR: Wapen van Gelderland links en tekst "provincie GELDERLAND" rechts.]
[FIGUUR: Tekst "provincie Overijssel" met een symbool links.]
Tijdens de bankencrisis in 2008 had TAB een ernstig liquiditeitsprobleem.
De provinciebesturen van Gelderland en Overijssel vonden deze bank
voor de regio te belangrijk om failliet te laten gaan. Om de bank te redden
was op 1 augustus 2008 een kapitaalinjectie van € 2 miljard nodig.
In eerste instantie wilden de provinciebesturen TAB een 6% onderhandse
lening verstrekken, ingaande op 1 augustus 2008, met lineaire jaarlijkse
aflossingen en een looptijd van 20 jaar. De eerste aflossing en
interestbetaling zouden dan plaatsvinden op 31 juli 2009.
Een onderhandse lening behoort tot het vreemde vermogen.
1p 1 Noem een ander kenmerk van een onderhandse lening.
2p 2 Bereken de interestopbrengst over 2010 voor de provincies als de 6%
onderhandse lening zou zijn afgesloten.

VW-0251-a-17-1-o 2 / 12 lees verder

### Pagina 3

Uiteindelijk is er geen onderhandse lening afgesloten, maar hebben beide
provincies op 1 augustus 2008 voor een bedrag van € 2 miljard alle
aandelen TAB overgenomen van het pensioenfonds.

Vanaf 1 augustus 2008 is de bank gereorganiseerd. In 2016 vonden de
beide provinciebesturen de tijd rijp om de bank te verzelfstandigen. Met
ingang van 2017 werden de aandelen in vijf gelijke tranches (delen) op de
markt gebracht.

2p 3 Geef twee redenen waarom de aandelen TAB niet in één keer op de
markt zijn gebracht.

Op 5 januari 2017 werd de eerste tranche officieel op de beurs gebracht
tegen een emissiekoers van 125%.
Bij deze emissiekoers werd door beleggers in totaal € 437,5 miljoen voor
deze tranche betaald.

3p 4 Toon met een berekening aan of de emissiekoers van 125% van de
aandelen TAB op 5 januari 2017 hoger, gelijk of lager was dan de
overnamekoers in procenten van de nominale waarde op 1 augustus
2008.

VW-0251-a-17-1-o 3 / 12 lees verder ►►►


### Pagina 4

Opgave 2
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 6.
In deze opgave is de btw 21%.
[FIGUUR: Twee personen aan een bureau met een klok ertussen die op 5 over 12 slaat.]
De broers Alexander en Matthijs van Leeuwen zijn, sinds de oprichting op
1 januari 2004, beiden eigenaar van Speeddate.nl (zie informatiebron 1).
Speeddate.nl heeft als rechtsvorm een vennootschap onder firma (vof).
1p 5 Noem een wettelijke oprichtingseis voor een vof.
De broers willen het resultaat van Speeddate.nl over 2016 berekenen.
In de informatiebronnen 2, 3 en 4 staan de opbrengsten en kosten over
2016 van Speeddate.nl.
2p 6 Bereken het aantal deelnemers, dat in 2016 bij Speeddate.nl
gespeeddatet heeft.
2p 7 Bereken de personeelskosten van Speeddate.nl over 2016.
2p 8 Bereken de afschrijvingskosten van Speeddate.nl over 2016.
4p 9 Bereken het resultaat van Speeddate.nl over 2016.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage, behorende bij deze opgave, volledig in.
VW-0251-a-17-1-o 4 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

De broers vinden het resultaat over 2016 te laag en willen het risico op
een verdere daling van het resultaat beperken. Voordat zij een plan
opstellen, formuleren zij twee eisen waaraan dit plan moet voldoen:
– Het verwachte resultaat over 2017 moet hoger zijn dan dat over 2016.
– De verwachte afzet in 2017 moet minimaal anderhalf keer de break-
evenafzet van 2017 zijn.
In informatiebron 5 en 6 is het plan opgenomen om voor 2017 het
resultaat te verhogen. Dit plan houdt onder andere in dat:
a de variabele kosten per deelnemer dalen,
b de totale constante kosten stijgen.
Dit plan brengt bepaalde risico's met zich mee.

2p 10 Welke van deze twee (a of b) leidt tot een vermindering van het
bedrijfsrisico? Motiveer het antwoord.

Speeddate.nl gaat door middel van de dekkingsbijdrage per deelnemer
onderzoeken of voldaan wordt aan de stijging van het resultaat in 2017.

2p 11 Bereken de verwachte dekkingsbijdrage per deelnemer in 2017.

3p 12 Bereken het verwachte resultaat over 2017 na uitvoering van het plan.
Vul hiertoe de uitwerkbijlage, behorende bij deze opgave, volledig in.

3p 13 Toon aan of voldaan aan elk van de aan het plan gestelde eisen.
Motiveer het antwoord met een berekening (zie formuleblad).

VW-0251-a-17-1-0 5/12 lees verder ► ► ►

### Pagina 6

Opgave 3

In deze opgave is het btw-tarief 21%.

De Kalender uit Sint Willebrord handelt uitsluitend in scheurkalenders. Ze huurt een ruimte in een bedrijfsverzamelgebouw. De balans van De Kalender per 1 januari 2016 na verdeling van de winst over 2015 ziet er als volgt uit:

[FIGUUR: Tabel met debet- en creditposten. Debetposten zijn Inventaris, Voorraad scheurkalenders, Vooruitbetaalde huur, Debiteuren, Te vorderen bedragen, Bank, Kas. Creditposten zijn Eigen vermogen, 4,5% Bedrijfskrediet, Crediteuren, Te betalen bedragen. Waarden zijn gegeven voor 1 januari 2016.]

noot 1 exclusief btw

Verder is gegeven over het jaar 2016:

[FIGUUR: Tabel met kwartaalcijfers voor verkopen inclusief btw, inkopen inclusief btw, en huurbetalingen inclusief 21% btw, verdeeld over het eerste, tweede, derde en vierde kwartaal.]

VW-0251-a-17-1-o 6 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 7

- De inkopen en verkopen zijn gelijkmatig verspreid over het kwartaal.
- De inkopen en verkopen worden direct ontvangen en afgeleverd.
- De inkopen geschieden volledig op rekening.
- Het ontvangen leverancierskrediet is 1,5 maand. De Kalender maakt hier volledig gebruik van.
- De verkopen zijn voor de helft contant en voor de helft op rekening.
- Het verstrekte leverancierskrediet is één maand. Afnemers maken hier volledig gebruik van.
- De brutowinst is 50% van de inkoopwaarde van de omzet.
- Op de laatste dag van een kwartaal wordt de huur vooruitbetaald voor het daaropvolgende kwartaal.

2p 14 Bereken de brutowinst van De Kalender over 2016.
3p 15 Bereken het bedrag dat in 2016 door De Kalender van afnemers is ontvangen.
2p 16 Bereken de waarde van de voorraad scheurkalenders van De Kalender per 31 december 2016.
2p 17 Bereken de huurkosten van De Kalender over 2016.

VW-0251-a-17-1-o 7/12 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 4
Bedrijven doen aan Onderzoek en Ontwikkeling (R&D, Research and Development) om dan in de toekomst profijt van te hebben.
De wettelijke regels voor het opstellen van de jaarrekening waarin R&D wordt opgenomen, zijn gebaseerd op een aantal principes.
Uitgaven aan onderzoek voor het verkrijgen van nieuwe kennis moeten in het jaar van de uitgaven ten laste komen van de winst- en verliesrekening.
Uitgaven aan ontwikkeling van een product (bijvoorbeeld het maken van een prototype), waarvan aantoonbaar is vastgesteld dat het mogelijk is het product te voltooien en te verkopen, worden geactiveerd op de balans. Hierop moet in vijf jaar worden afgeschreven.
Als ontwikkelingskosten geactiveerd worden, moet daar op de balans een even grote wettelijke reserve tegenover komen te staan. Deze wettelijke reserve ontstaat uit de winstverdeling van dat jaar.
Samengevat:
[FIGUUR: Tabel met de volgende kolommen en rijen:
Kolom 1: Omschrijving
Rij 1: type kennis:
Rij 2: toekomstige opbrengsten:
Rij 3: activeren op de balans:
Rij 4: ten laste van de resultatenrekening:
Kolom 2: uitgaven aan onderzoek
Rij 1: fundamenteel nieuw
Rij 2: onzeker
Rij 3: nee
Rij 4: volledig in jaar van uitgave
Kolom 3: uitgaven aan ontwikkeling
Rij 1: technisch toepasbaar voor de productie van een product
Rij 2: zeker
Rij 3: ja + het vormen van een wettelijke reserve uit de winstverdeling
Rij 4: in de vorm van afschrijvingskosten over een periode van vijf jaar]
1p 18 Tot welke groep vaste activa worden geactiveerde kosten gerekend?
2p 19 Leg uit wat het doel is van een wettelijke reserve.
VW-0251-a-17-1-o 8 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 9

In de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw verrichtte Philips onderzoek en ontwikkeling. Hieronder staat een kort overzicht:
a Begin jaren 70 bestudeerde Philips de werking van lasertechnologie.
b Eind jaren 70 werkte Philips aan de technologie hoe een metalen oppervlak met laserlicht kan worden bewerkt.
c Begin jaren 80 werkte Philips aan de compact disc en de cd-speler die in 1983 op de markt kwamen.

2p 20 Geef van elke van de drie bovenstaande activiteiten van Philips aan of deze valt in de hiervoor genoemde categorie Onderzoek of in de categorie Ontwikkeling.

Naast Philips doen veel bedrijven aan onderzoek en ontwikkeling. ADHL is een bedrijf in de chemie. ADHL heeft op 31 december 2016 € 1.500.000 aan onderzoek en € 2.500.000 aan ontwikkeling uitgegeven. Van ADHL ziet de gedeeltelijke creditzijde van de interne eindbalans per 31 december 2016 er als volgt uit:

[FIGUUR: Tabel met de volgende inhoud:]
getallen x € 1
Maatschappelijk aandelenkapitaal 30.000.000
Aandelen in portefeuille 6.000.000
Geplaatst aandelenvermogen 24.000.000
Winstsaldo 2016 voor belasting 13.200.000

Verdere gegevens:
- leder aandeel ADHL heeft een nominale waarde van € 10.
- De vennootschapsbelasting over het winstsaldo 2016 bedraagt € 3.290.000.

De directie stelt de volgende verdeling van de winst na aftrek van de vennootschapsbelasting over 2016 voor:
- een toevoeging aan de wettelijke reserve
- een toevoeging aan de overige reserves van € 6.000.000
- het resterend bedrag is beschikbaar voor dividend

De Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) gaat akkoord als er minimaal 8% dividend beschikbaar wordt gesteld over 2016.

2p 21 Laat met een berekening zien of de AVA met dit voorstel akkoord gaat.

VW-0251-a-17-1-o
9 / 12
lees verder

### Pagina 10

Opgave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 7 tot en met 9.

In deze opgave blijft de vermogensrendementsheffing buiten beschouwing.

Tot ongeveer het jaar 2010 stegen de gemiddelde prijzen van verkochte koopwoningen in Nederland. Daarna daalden de huizenprijzen tot 2013. Een daling van de huizenprijzen kan tot gevolg hebben dat huizen 'onder water' komen te staan: de waarde van het huis is dan lager dan de hypotheekschuld.

Informatiebron 7 laat gegevens zien met betrekking tot het aantal huizen dat 'onder water' staat (een onderwaarde heeft) per 1 januari 2015. Er is te zien dat er relatief meer koopwoningen zijn die 'onder water' staan in de categorie met huishoudens waarvan de hoofdkostwinner tussen de 30 en 50 jaar is dan in de categorie waarvan deze tussen de 50 en 70 jaar is.

2p 22 Geef hier twee redenen voor.

Roos en Rob willen per 1 januari 2017 een huis kopen met een aanschafwaarde van € 340.000 exclusief 6% bijkomende kosten (kosten koper). Om een hypothecaire lening af te sluiten, nemen ze contact op met de Stadhoudersbank. Roos en Rob geven aan dat ze graag een aflossingsvrije hypothecaire lening willen, omdat dit de laagste maanduitgaven met zich meebrengt.

1p 23 Leg uit waarom een aflossingsvrije hypothecaire lening aan het begin van de looptijd tot lagere maanduitgaven (brutohypotheeklasten) leidt dan een lineaire hypothecaire lening of een hypothecaire lening met aflossing op basis van annuïteiten.

De Stadhoudersbank biedt echter geen hypotheekvormen meer aan waarbij er niet afgelost wordt gedurende de looptijd.

2p 24 Geef één reden waarom de Stadhoudersbank dit niet meer doet. Licht de reden toe.

De Stadhoudersbank zegt dat ze Roos en Rob een hypothecaire lening met aflossing op basis van annuïteiten kan aanbieden ter grootte van maximaal € 300.000. Roos en Rob nemen hun financiële situatie per 1 januari 2017 door (zie informatiebron 8) om te kijken of er genoeg liquide middelen zijn om het huis te kunnen betalen.

VW-0251-a-17-1-o
10 / 12
lees verder

### Pagina 11

Daarnaast stellen ze een volgorde op hoe zij liquide middelen per
1 januari 2017 kunnen vrijmaken (zie informatiebron 9).

2p 25 Bereken het bedrag dat gefinancierd moet worden voor de aanschaf van
het huis door middel van de verkoop van (enkele) obligaties.

4p 26 Bereken hoeveel hele obligaties er verkocht moeten worden voor de
financiering van het huis (zie formuleblad).

Roos en Rob hebben bij hun hypothecaire lening met aflossing op basis
van annuïteiten te maken met drie elementen, te weten: aflossing, netto-
interestlast en belastingvoordeel. In onderstaande figuur zijn deze
elementen zichtbaar.

[FIGUUR: Een grafiek met op de y-as '€' en op de x-as 'looptijd van de lening'. De grafiek is verdeeld in drie gebieden, A, B en C, elk met een kromme lijn als scheiding.]

2p 27 Geef bij elke letter van de figuur aan welk element het betreft.

De Stadhoudersbank verstrekt de hypothecaire lening met aflossing op
basis van annuïteiten onder de volgende voorwaarden:

grootte € 300.000
start 1 januari 2017
looptijd 25 jaar (300 maanden)
maandelijkse interest 0,27%
maandelijkse annuïteit € 1.460,36
betaling annuïteit op het einde van elke maand, voor het eerst op
31 januari 2017

Roos en Rob hebben in 2017 te maken met een belastingpercentage van
42%.
Ze willen dat de netto-uitgaven in februari 2017 van de hypothecaire
lening niet boven de € 1.150 komen.

3p 28 Toon middels het berekenen van de netto-uitgaven in februari 2017 aan of
aan de wens van Roos en Rob wordt voldaan.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-0251-a-17-1-o 11 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 12

Opgave 6

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Joke Lont heeft van haar hobby haar bijbaan gemaakt. Via haar eigen
webshop kunnen afnemers handgemaakte kaarsen bestellen.

Voorcalculatie 2016

De standaardkostprijs van een handgemaakte kaars is als volgt
opgebouwd:
- 800 gram kaarsvet à € 2,50 per kilogram: € 2,00
- 1 lont à € 0,75: € 0,75
- 25 minuten arbeid à € 15 per uur: € 6,25
- constante kosten per kaars: € ...... +
kostprijs € ......

Joke rekent met een nettowinstmarge van 40% van de verkoopprijs.
De normale productie is 400 kaarsen.
De verwachte productie is 300 kaarsen.
De verwachte totale constante kosten zijn € 1.200.

Nacalculatie 2016

- Joke heeft 350 kaarsen gemaakt en verkocht.
- Er is 300 kilogram kaarsvet gebruikt.
- Het totale budgetresultaat op de variabele kosten van het kaarsvet is
€ 125 nadelig. Het efficiencyresultaat ervan is € 50 nadelig.

2p 29 Bereken het gerealiseerde verkoopresultaat op de handgemaakte kaarsen
van Joke over 2016. Geef aan of het een voordelig of een nadelig
resultaat betreft.

1p 30 Bereken het gerealiseerde bezettingsresultaat op de handgemaakte
kaarsen van Joke over 2016. Geef aan of het een voordelig of een nadelig
resultaat betreft.

2p 31 Bereken de werkelijke prijs per kilogram verwerkt kaarsvet in 2016
(zie formuleblad).

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

VW-0251-a-17-1-o 12 / 12 einde