# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2016 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2016/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Balans

Wat kun je verwachten: Het orgaan binnen een vereniging benoemen dat de uiteindelijke goedkeuring geeft aan de contributie.

Wat moet je kennen: De leerling moet de organisatiestructuur van een vereniging kennen en de bevoegdheden van de verschillende organen binnen die structuur.

Vaardigheden: Organisatiestructuren herkennen, Bevoegdheden van organen benoemen, Specifieke kennis over verenigingen toepassen

Veelgemaakte fouten:
- Een verkeerd orgaan noemen (bijv. het bestuur in plaats van de ledenvergadering)
- Niet het orgaan benoemen dat de *uiteindelijke* goedkeuring geeft

### Vraag 2 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de contributiebaten over een specifieke periode.

Wat moet je kennen: De leerling moet begrijpen wat contributiebaten zijn en hoe deze, mogelijk via een kasstroomoverzicht of mutaties in vooruitbetaalde/achterstallige posten, berekend kunnen worden.

Vaardigheden: Begrip van baten en lasten, Mutaties in balansposten (bijv. vooruitbetaalde contributie) interpreteren, Berekening van baten op basis van kasstromen en balansmutaties

Veelgemaakte fouten:
- Alleen de ontvangen contributie nemen zonder rekening te houden met vooruitbetaalde/achterstallige bedragen
- Verkeerde mutaties toepassen

### Vraag 3 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de totale contributie die in 2015 daadwerkelijk is ontvangen.

Wat moet je kennen: De leerling moet het verschil kennen tussen contributieopbrengsten en contributieontvangsten en kunnen berekenen wat er daadwerkelijk aan contributie is ontvangen in een periode.

Vaardigheden: Kasstroombegrip toepassen (ontvangsten vs. opbrengsten), Rekening houden met vooruitbetaalde en nog te ontvangen contributie, Gegevens correct verwerken

Veelgemaakte fouten:
- Contributieopbrengsten verwarren met contributieontvangsten
- Foutief omgaan met begin- en eindstanden van overlopende posten
- Een verkeerde formule toepassen

### Vraag 4 – Balans

### Vraag 5 – Balans

Wat kun je verwachten: Het artikelnummer vinden dat de financiële aansprakelijkheid van participanten beperkt.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten dat statuten de interne regels van een organisatie bevatten en waar je informatie over de aansprakelijkheid van leden of participanten kunt vinden.

Vaardigheden: Statuten interpreteren, Specifieke informatie vinden in juridische teksten, Begrijpen wat 'financieel risico' en 'participant' in deze context betekenen

Veelgemaakte fouten:
- Een algemeen antwoord geven in plaats van een specifiek artikelnummer
- Niet begrijpen dat statuten de basis vormen voor dergelijke regels

### Vraag 6 – Balans

### Vraag 7 – Balans

Wat kun je verwachten: Waardering van een activa (windmolen) op de openingsbalans na afschrijving.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe activa op de openingsbalans worden gewaardeerd, rekening houdend met de aanschafprijs en eventuele afschrijvingen tot de openingsdatum.

Vaardigheden: Activa waarderen, Afschrijvingen berekenen, Balansposten interpreteren

Veelgemaakte fouten:
- Afschrijvingen niet meenemen
- Verkeerde afschrijvingsperiode hanteren
- Restwaarde vergeten

### Vraag 8 – Balans

Wat kun je verwachten: Een berekening van het bedrag van de verzekeringspremie dat op 1 april 2015 is betaald.

Wat moet je kennen: De leerling moet kunnen omgaan met vooruitbetaalde kosten en de juiste periode kunnen toerekenen om het betaalde bedrag te berekenen.

Vaardigheden: Periodeberekeningen uitvoeren, Vooruitbetaalde kosten verwerken, Financiële gegevens interpreteren en toepassen

Veelgemaakte fouten:
- De verkeerde periode hanteren voor de berekening
- Een foutieve berekening maken
- Niet het *betaalde* bedrag berekenen, maar bijvoorbeeld de kosten over een bepaalde periode

### Vraag 9 – Balans

Wat kun je verwachten: Beoordelen of een windmolen hypotheekwaardig is en dit motiveren.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten wat een recht van hypotheek is en op welke soorten goederen dit gevestigd kan worden, specifiek onroerende zaken.

Vaardigheden: Juridische begrippen toepassen (hypotheekrecht), Onderscheid maken tussen roerend en onroerend, Redeneren en motiveren

Veelgemaakte fouten:
- Niet weten dat hypotheek alleen op onroerende zaken kan
- De windmolen als roerend goed beschouwen zonder de context van 'duurzaam met de grond verenigd'

### Vraag 10 – Balans

Wat kun je verwachten: Uitleg waarom 'Te betalen btw' ontbreekt op een openingsbalans.

Wat moet je kennen: De leerling moet de aard van een openingsbalans begrijpen en weten hoe btw-verplichtingen worden behandeld bij de start van een nieuwe administratieperiode.

Vaardigheden: Functie openingsbalans begrijpen, Btw-systematiek kennen, Logisch redeneren

Veelgemaakte fouten:
- Btw-verplichting verwarren met btw-aangifte
- Niet specifiek genoeg zijn over 'openingsbalans'
- Algemene btw-regels toepassen zonder context

### Vraag 11 – Balans

Wat kun je verwachten: Een volledig ingevulde openingsbalans per 1 april 2015 met correcte posten en bedragen.

Wat moet je kennen: De leerling moet de structuur van een balans kennen en in staat zijn om activa en passiva correct te rubriceren en te waarderen op een specifieke datum.

Vaardigheden: Balansstructuur toepassen (activa links, passiva rechts), Balansposten correct benoemen en ordenen, Zorgen voor een sluitende balans (totaal activa = totaal passiva)

Veelgemaakte fouten:
- Balansposten aan de verkeerde zijde plaatsen
- Bedragen verkeerd overnemen of berekenen
- De balans niet laten sluiten

### Vraag 12 – Balans

### Vraag 13 – Balans

### Vraag 14 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de totale directe kosten voor een specifieke productieomvang.

Wat moet je kennen: De leerling moet het verschil tussen directe en indirecte kosten kennen en de totale directe kosten kunnen berekenen bij een gegeven productieomvang.

Vaardigheden: Kostensoorten onderscheiden, Directe kosten berekenen, Productieomvang interpreteren

Veelgemaakte fouten:
- Indirecte kosten meenemen
- Verkeerde productieomvang gebruiken
- Variabele en vaste directe kosten niet correct optellen

### Vraag 15 – Balans

### Vraag 16 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van een opslagpercentage voor variabele indirecte kosten, afgerond op twee decimalen.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten wat variabele indirecte kosten zijn en hoe een opslagpercentage hiervoor wordt berekend, vaak als percentage van de directe kosten of omzet.

Vaardigheden: Definitie van variabele indirecte kosten kennen, Formule voor opslagpercentage toepassen, Afronden op twee decimalen

Veelgemaakte fouten:
- De verkeerde kosten als basis nemen voor het opslagpercentage
- Vaste indirecte kosten meenemen in de berekening
- Foutief afronden

### Vraag 17 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de integrale kostprijs van een sportfiets.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe de kostprijs van een product wordt berekend, inclusief directe en indirecte kosten, en deze kunnen toepassen op een specifiek product.

Vaardigheden: Kostensoorten herkennen, Kostprijsberekening uitvoeren, Gegevens uit context selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Alleen directe kosten meenemen
- Verkeerde periode gebruiken
- Foutieve uitsplitsing vaste/variabele kosten

### Vraag 18 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de consumentenprijs, inclusief winstmarge en btw, startend vanaf een basisprijs.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe je een consumentenprijs opbouwt, rekening houdend met een winstmarge als percentage van de verkoopprijs exclusief btw en de omzetbelasting.

Vaardigheden: Percentageberekeningen toepassen, Onderscheid maken tussen verkoopprijs excl. btw en consumentenprijs incl. btw, Stapsgewijs een verkoopprijs opbouwen

Veelgemaakte fouten:
- Winstmarge over de verkeerde basis berekenen (bijv. inkoopprijs)
- Omzetbelasting over de verkeerde basis berekenen
- De volgorde van berekeningen omdraaien

### Vraag 19 – Balans

Wat kun je verwachten: Een voorbeeld van een overige reserve en een uitleg over de wijze van ontstaan.

Wat moet je kennen: De leerling moet verschillende soorten reserves kennen en weten hoe deze gevormd worden, specifiek voor de post 'Overige reserve' op de balans.

Vaardigheden: Soorten reserves benoemen, Ontstaan van reserves uitleggen, Balansposten herkennen en classificeren

Veelgemaakte fouten:
- Een wettelijke of statutaire reserve noemen in plaats van een 'overige' reserve
- Niet uitleggen hoe de reserve ontstaat (bijv. door winstinhouding of herwaardering)

### Vraag 20 – Balans

Wat kun je verwachten: Verklaring waarom cashdividend en belastingen de omvang van het eigen vermogen verminderen.

Wat moet je kennen: De leerling moet de impact van winstverdeling op de omvang van het eigen vermogen begrijpen, met name de effecten van cashdividend en belastingen.

Vaardigheden: Begrip van de balanspost 'Eigen Vermogen', Inzicht in de effecten van winstbestemmingen, Logisch redeneren en verklaren zonder cijfers

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen cashdividend en stockdividend qua effect op de *omvang* van het eigen vermogen
- Niet begrijpen dat cashdividend en belastingen het eigen vermogen verminderen
- Onjuiste verklaringen geven voor de verslechtering

### Vraag 21 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de vennootschapsbelasting op basis van de winst en het geldende tarief.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten hoe vennootschapsbelasting wordt berekend, doorgaans als een percentage van de fiscale winst.

Vaardigheden: Fiscale winst bepalen (indien nodig), Belastingtarief toepassen, Eenvoudige percentageberekening uitvoeren

Veelgemaakte fouten:
- Belasting berekenen over de commerciële winst in plaats van de fiscale winst
- Het verkeerde belastingtarief gebruiken
- Rekenfouten maken

### Vraag 22 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van het maximale dividend met inachtneming van liquiditeitseisen.

Wat moet je kennen: De leerling moet begrijpen hoe winstverdeling werkt en hoe dit de liquide middelen beïnvloedt, rekening houdend met een minimale eis voor liquide middelen.

Vaardigheden: Winstverdeling begrijpen, Balansposten interpreteren (liquide middelen), Maximaal dividend berekenen onder voorwaarden, Rekenen met beperkende voorwaarden

Veelgemaakte fouten:
- De eis voor liquide middelen negeren of verkeerd interpreteren
- Verkeerde winstcijfers gebruiken
- Rekenfouten maken

### Vraag 23 – Balans

Wat kun je verwachten: Vaststellen of het rentepercentage gedaald of gestegen is en dit verklaren aan de hand van de verplichtingen.

Wat moet je kennen: De leerling moet de relatie tussen het (reken)rentepercentage en de contante waarde van toekomstige verplichtingen (zoals pensioenverplichtingen) begrijpen.

Vaardigheden: Relatie tussen rente en verplichtingen analyseren, Economische trends interpreteren, Een logische verklaring geven voor een waargenomen verandering

Veelgemaakte fouten:
- Alleen 'gedaald' of 'gestegen' zeggen zonder een duidelijke verklaring
- Een verkeerde relatie leggen tussen rente en de hoogte van de verplichtingen

### Vraag 24 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de contante waarde van toekomstige pensioenuitkeringen.

Wat moet je kennen: De leerling moet de formule voor contante waarde kunnen toepassen en weten hoe toekomstige kasstromen (pensioenuitkeringen) contant gemaakt worden.

Vaardigheden: Formules van het formuleblad gebruiken, Rekenvaardigheid (contante waarde berekenen), Gegevens uit de opgave selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde rentevoet of periode gebruiken
- Vergeten dat het om toekomstige uitkeringen gaat
- Rekenfouten maken

### Vraag 25 – Balans

### Vraag 26 – Balans

Wat kun je verwachten: Uitleg over het verhoogde risico (koersschommelingen, dekkingsgraad) voor het pensioenfonds door meer aandelen.

Wat moet je kennen: De leerling moet het verschil in risico en rendement tussen obligaties en aandelen kennen en kunnen uitleggen hoe dit de financiële positie van een pensioenfonds beïnvloedt.

Vaardigheden: Beleggingsrisico's analyseren, Verschil tussen obligaties en aandelen uitleggen, Gevolgen van beleggingsstrategieën benoemen voor een pensioenfonds

Veelgemaakte fouten:
- Alleen benoemen dat aandelen risicovoller zijn zonder verdere uitleg
- Niet specifiek ingaan op het risico voor *het Pensioenfonds* (bijv. dekkingsgraad)

### Vraag 27 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de dekkingsgraad en vergelijking met de DNB-eis.

Wat moet je kennen: De leerling moet weten wat de dekkingsgraad is (bezittingen / verplichtingen) en hoe deze berekend wordt, en dit vergelijken met een gegeven norm.

Vaardigheden: Definitie van dekkingsgraad toepassen, Gegevens uit de opgave selecteren (bezittingen, verplichtingen, DNB-eis), Berekening uitvoeren en conclusie trekken, Motiveren van het antwoord

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde cijfers voor bezittingen of verplichtingen gebruiken
- De dekkingsgraad verkeerd berekenen (bijv. verplichtingen / bezittingen)
- De conclusie niet motiveren of verkeerd trekken

### Vraag 28 – Balans

Wat kun je verwachten: Identificatie en motivatie van de juiste kredietvorm bij inkoop op rekening.

Wat moet je kennen: De leerling moet het verschil kennen tussen leverancierskrediet en afnemerskrediet en kunnen bepalen wie het krediet verstrekt of ontvangt bij inkoop op rekening.

Vaardigheden: Begrippen kredietsoorten kennen, Relaties tussen partijen analyseren, Logisch redeneren

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen verstrekken en ontvangen
- Verwarring tussen leveranciers- en afnemerskrediet
- Onvoldoende motivatie

### Vraag 29 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de daadwerkelijk betaalde inkopen in een kwartaal.

Wat moet je kennen: De leerling moet inzicht hebben in de kasstroom van inkopen, rekening houdend met betalingstermijnen en eventuele begin- en eindsaldi van crediteuren.

Vaardigheden: Kasstroomanalyse, Crediteurenadministratie begrijpen, Periodeafbakening toepassen

Veelgemaakte fouten:
- Alleen inkopen op rekening meenemen
- Begin- of eindsaldo crediteuren negeren
- Verkeerde periode hanteren

### Vraag 30 – Balans

Wat kun je verwachten: Berekening van de brutowinst over een specifieke periode.

Wat moet je kennen: De leerling moet de definitie van brutowinst kennen (omzet min inkoopwaarde van de omzet) en deze kunnen berekenen uit de gegeven informatie.

Vaardigheden: Definitie van brutowinst toepassen, Relevante gegevens selecteren (omzet, inkoopwaarde), Eenvoudige berekening uitvoeren

Veelgemaakte fouten:
- Andere kostenposten (bedrijfskosten) meenemen in de brutowinst
- Verkeerde omzet of inkoopwaarde gebruiken

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2016
tijdvak 1
maandag 23 mei
13.30 - 16.30 uur
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 58 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan
het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of
berekening ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-0251-a-16-1-o

### Pagina 2

Opgave 1

[FIGUUR: Een veld met zonnepanelen onder een bewolkte hemel.]

Debatvereniging DKJWZ (Dat Kun Je Wel Zeggen) uit Waddinxveen debatteert over maatschappelijke kwesties zoals zonne-energie. Zij kampt met het probleem dat veel leden hun contributie niet op tijd betalen. In onderstaand schema staan enkele gegevens met betrekking tot de contributie over de jaren 2013 tot en met 2015. Het is alleen mogelijk om per 1 januari lid te worden van DKJWZ en dan zou de volledige jaarcontributie betaald moeten worden. Er is geen restitutie, bijvoorbeeld bij tussentijds opzeggen, mogelijk.

|                 | 2013  | 2014  | 2015  |
|-----------------|-------|-------|-------|
| Aantal leden    | 75    | 86    | 85    |
| Jaarcontributie per lid | € 80  | € 85  | € 90  |
| Balanspost ‘te vorderen contributie’ per 31 december (betrekking hebbend op het desbetreffende jaar en zal ontvangen worden in het daarop volgende jaar) | € 1.600 | € 1.870 | € 2.160 |
| Balanspost ‘vooruit ontvangen contributie’ per 31 december (betrekking hebbend op het daarop volgende jaar) | € 255 | € 270 | € 500 |

1p 1 Welk orgaan binnen een vereniging geeft de uiteindelijke goedkeuring aan de hoogte van de jaarlijkse contributie?

1p 2 Bereken de contributiebaten over 2015.

VW-0251-a-16-1-o 2 / 12 lees verder ➢➢➢

### Pagina 3

3p 3 Bereken de contributieontvangsten in 2015.
De penningmeester van DKJWZ besluit om per 1 januari 2016 over te gaan tot het invoeren van automatische incasso's. Leden worden verplicht om een verklaring te ondertekenen, waarbij ze de vereniging machtigen om jaarlijks de contributie van hun rekening te laten afschrijven. In 2016 zullen er geen leden meer zijn die hun contributie op 31 december niet betaald blijken te hebben. Er zal in 2016 niet meer vooruit worden betaald. Het aantal leden en de jaarcontributie per lid zullen in 2016 gelijk zijn aan die in 2015.
2p 4 Zijn de contributieontvangsten in 2016 groter, kleiner of gelijk aan de contributiebaten in 2016. Motiveer het antwoord.
VW-0251-a-16-1-o 3/12 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 3.

In deze opgave is wel sprake van btw, maar blijft de vennootschapsbelasting buiten beschouwing.

Bewoners van het dorp Westmaas hebben op 1 januari 2015 een energiecollectief opgericht voor het produceren en verkopen van duurzame elektriciteit. De bedrijfsvoering van dit energiecollectief start op 1 april 2015.
Hiertoe wordt een windmolen geïnstalleerd op een weiland dat in eigendom is van een veehouder. Om potentiële deelnemers te interesseren werd door de oprichters van het collectief een rentabiliteit van het gemiddelde geïnvesteerde eigen vermogen (REV) van minimaal 6,5% voorgespiegeld. Na afloop van het eerste boekjaar wordt vastgesteld of deze voorgespiegelde REV behaald is.

Het energiecollectief heeft de rechtsvorm van een besloten vennootschap (bv). Het energiecollectief hanteert voor een aandeel de term participatie. Onder participanten worden daarmee aandeelhouders verstaan. De statuten van het energiecollectief staan in informatiebron 1 vermeld.

1p 5 Uit welk artikel uit de statuten blijkt dat het financiële risico voor een participant beperkt is?

Een wettelijke oprichtingseis voor het oprichten van een bv is het opstellen van statuten.

1p 6 Noem nog een andere wettelijke oprichtingseis die gesteld wordt aan het oprichten van een bv.

In de informatiebronnen 2 en 3 worden financiële gegevens verstrekt met betrekking tot de investering, de financiering en de exploitatie van de windmolen.

Investering en financiering

Het bestuur van het energiecollectief wil de openingsbalans per 1 april 2015 opstellen.

2p 7 Bereken het bedrag waartegen de windmolen op de openingsbalans per 1 april 2015 staat.

2p 8 Bereken het bedrag van de verzekeringspremie dat op 1 april 2015 is betaald.

VW-0251-a-16-1-o 4 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 5

Bij het afsluiten van de 5%-lening bij de bank wilde het energiecollectief de lening afsluiten in de vorm van een hypothecaire lening.

1p 9 Kan op deze windmolen het recht van hypotheek worden gegeven? Motiveer het antwoord.

Op de openingsbalans van het energiecollectief per 1 april 2015 zal met betrekking tot de btw alleen de post Te vorderen btw staan.

1p 10 Leg uit waarom op de openingsbalans per 1 april 2015 geen post Te betalen btw staat.

Bij het opstellen van de openingsbalans per 1 april 2015 wordt er vanuit gegaan dat, tenzij anders is gegeven, aan alle financiële verplichtingen van alle partijen is voldaan.

3p 11 Stel de openingsbalans per 1 april 2015 op. Vermeld hierbij de balansposten en bedragen. Maak bij de beantwoording van deze vraag gebruik van de bij deze vraag horende uitwerkbijlage en vul deze volledig in.

Exploitatie

Het boekjaar van het energiecollectief loopt van 1 april tot en met 31 maart.

5p 12 Stel de winst- en verliesrekening van het energiecollectief op over het boekjaar 1 april 2015 tot en met 31 maart 2016. Maak bij de beantwoording van deze vraag gebruik van de bij deze vraag horende uitwerkbijlage en vul deze volledig in.

Conclusie

Het eigen vermogen van het energiecollectief is door de verkoop van nieuwe participaties op 1 oktober 2015 met € 50.000 toegenomen. De nettowinst is gelijkmatig over het boekjaar behaald.

2p 13 Geef met een berekening aan of de voorgespiegelde rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerde eigen vermogen van minimaal 6,5% in het boekjaar 2015-2016 behaald is (zie formuleblad).

VW-0251-a-16-1-o 5 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 6

Opgave 3

Kneet bv is fabrikant van sportfietsen. Deze zijn in drie verschillende
modellen leverbaar: Tourmalet, Galibier en Madeleine. Een aantal
onderdelen, zoals banden, fietspompen en zadels, wordt kant en klaar
gekocht van toeleveranciers en in de eigen werkplaats op het frame
gemonteerd. Voor 2016 zijn de onderstaande gegevens beschikbaar:

[FIGUUR: Tabel met directe kosten per fiets voor Tourmalet, Galibier en Madeleine, inclusief frame, loon, onderdelen en totaal, en totale verwachte productie.]

Alle directe kosten zijn proportioneel variabel. De verwachte productie van
elk model sportfiets in 2016 is 80% van de normale productie.

2p 14 Bereken de verwachte totale directe kosten in 2016 bij de normale
productieomvang.

Indirecte kosten

In 2015 bedroegen de totale indirecte kosten € 320.000. Hiervan bestond
75% uit constante kosten en de rest uit proportioneel variabele kosten.
Voor 2016 wordt een stijging van de totale constante indirecte kosten
verwacht van 10% ten opzichte van 2015.
De totale constante indirecte kosten in een jaar worden uitgedrukt in een
percentage van de totale directe kosten in dat jaar.
De totale variabele indirecte kosten in een jaar worden uitgedrukt in een
percentage van de totale directe loonkosten in dat jaar. De totale
variabele indirecte kosten blijven naar verwachting in 2016 gelijk aan die
van 2015.

De kostprijs van de fietsen wordt berekend met behulp van de verfijnde
opslagmethode.

3p 15 Bereken voor 2016 het opslagpercentage (in twee decimalen) ter dekking
van de constante indirecte kosten.

VW-0251-a-16-1-o 6 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 7

3p 16 Bereken voor 2016 het opslagpercentage (in twee decimalen) ter dekking van de variabele indirecte kosten.
2p 17 Bereken de kostprijs in 2016 van een sportfiets van het model Madeleine.
Kneelt berekent de consumentenprijs van een sportfiets door uit te gaan van:
- een winstmarge van 15% van de verkoopprijs exclusief omzetbelasting
- 21% omzetbelasting
2p 18 Bereken de consumentenprijs in 2016 van een sportfiets van het model Madeleine.
VW-0251-a-16-1-o 7 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 8

Opgave 4

Van scheepswerf Doggers Yachts nv is de balans per 31 december 2015 bekend.

Balans Doggers Yachts per 31 december 2015 (getallen x € 1.000)

| Debet   |       | Credit                   |       |
| :------ | :---- | :----------------------- | :---- |
| Werf    | 6.325 | Maatschappelijk aandelenkapitaal | 10.000 |
| Machines | 3.540 | Aandelen in portefeuille | 7.000 |
| Onderhanden werk | 1.505 | Geplaatst aandelenkapitaal | 3.000 |
| Voorraden materiaal | 280 | Agiosreserve             | 850   |
| Debiteuren | 533 | Algemene reserve         | 1.130 |
| Liquide middelen | 315 | Overige reserves         | 508   |
|         |       | Voorzieningen            | 600   |
|         |       | Hypothecaire lening      | 5.450 |
|         |       | Te betalen bedragen      | 300   |
|         |       | Winst 2015 voor belasting | 660   |
|         | 12.498 |                          | 12.498 |

Op de balans staat de post Overige reserves.

2p 19 Geef een voorbeeld van een reserve die thuishoort bij de post Overige reserve en geef aan op welke wijze deze reserve ontstaat.

De winst over 2015 zal verdeeld worden in belastingen, cashdividend, stockdividend en toevoeging aan de reserves. Door deze winstverdeling verslechtert de omvang van het eigen vermogen.

2p 20 Verklaar dit zonder berekening.

VW-0251-a-16-1-o

8 / 12

le es verder


### Pagina 9

Als eerste wordt de vennootschapsbelasting bepaald. Daarvoor gelden de
volgende tarieven:

|                     | tarief  |
| :------------------ | :------ |
| voor het deel van het belastbare bedrag |         |
| tot en met € 200.000 | 20,0%   |
| boven € 200.000     | 25,0%   |

(bron: Belastingdienst.nl)

1p 21 Bereken de hoogte van de te betalen vennootschapsbelasting.

Door het voldoen aan de betalingsverplichtingen die ontstaan door de
winstverdeling over 2015 zullen de liquide middelen afnemen. De directie
van Doggers Yachts wil dat de liquide middelen met maximaal
€ 215.000 afnemen.
Daarom wil de directie bij de winstverdeling zo weinig mogelijk
cashdividend beschikbaar stellen. Het beschikbare cashdividend moet
dan gelijk zijn aan de dividendbelasting. De dividendbelasting is 15%.

2p 22 Bereken het totaalbedrag aan dividend dat Doggers Yachts maximaal
beschikbaar kan stellen uit de winstverdeling van 2015, zodat na de
winstverdeling voldaan wordt aan de eis met betrekking tot de liquide
middelen.

VW-0251-a-16-1-o
9 / 12
lees verder ►►►

### Pagina 10

Opave 5

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 6.

De Stichting Bedrijfspensioenfonds voor Medewerkers in het Notariaat (hierna te noemen Het Pensioenfonds) verzorgt de pensioenen van personen die werkzaam zijn of werkzaam zijn geweest bij notariskantoren in Nederland.
Een pensioenfonds ontvangt pensioenpremies en belegt deze gelden. Wanneer later de pensioenen moeten worden uitbetaald, kunnen de beleggingen (gedeeltelijk) worden verkocht en kunnen de pensioenen hiermee worden betaald.
Een belangrijk risico voor een pensioenfonds is dat de waarde van de beleggingen te laag is in verhouding tot de contante waarde van de uit te betalen pensioenen in de toekomst: de dekkingsgraad is dan te laag (zie informatiebron 4).

2008 - 2013: daling van de dekkingsgraad

De dekkingsgraad van Het Pensioenfonds verslechterde in de periode 2008 - 2013 door
– een verslechtering van de bedrijfsresultaten van de ondernemingen waarin Het Pensioenfonds had belegd.
– een verandering van het (reken)rentepercentage waartegen toekomstige pensioenuitkeringen contant worden gemaakt.

De contante waarde van de toekomstige pensioenuitkeringen is in de periode 2008 - 2013 gestegen als gevolg van de verandering van het (reken)rentepercentage.

2p 23 Is het (reken)rentepercentage in de periode 2008 – 2013 blijkbaar gedaald of gestegen? Verklaar het antwoord.

In de periode 2008 - 2013 rekent Het Pensioenfonds met 3% (reken)rente bij het contant maken van de toekomstige pensioenuitkeringen (zie informatiebron 5).

2p 24 Bereken de totale contante waarde op 31 december 2013 van de toekomstige pensioenuitkeringen van het Pensioenfonds (zie formuleblad).

VW-0251-a-16-1-0 10 / 12 lees verder ►►►

### Pagina 11

Deze totale contante waarde van de toekomstige pensioenverplichtingen
levert een dekkingsgraad per 31 december 2013 op die niet voldoet aan
de eis die De Nederlandsche Bank als toezichthouder op de
pensioenfondsen stelt. De eis luidt dat de dekkingsgraad minimaal 105%
moet zijn.
Om dit te bereiken heeft Het Pensioenfonds in 2014 maatregelen
genomen.

a verhoging van de pensioenpremies
b kortingen op de pensioenuitkeringen
c wijzigingen in het beleggingsbeleid om daarmee de
beleggingsopbrengst te vergroten

Maatregel a en b

2p 25 Leg uit op welke wijze de combinatie van de maatregelen a en b kan
leiden tot een verbetering van de dekkingsgraad van Het Pensioenfonds.
Betrek in het antwoord zowel de teller als de noemer van de
dekkingsgraad.

Maatregel c

Maatregel c omvat onder andere een verschuiving in de beleggingen
van obligaties naar aandelen.
Deze wijziging in het beleggingsbeleid is ook van invloed geweest op de
risico's voor Het Pensioenfonds (zie informatiebron 6).

2p 26 Leg uit welk risico voor het Pensioenfonds inneemt door de verschuiving
in de beleggingen van obligaties naar aandelen.

Conclusie

De maatregelen van Het Pensioenfonds hebben er toe geleid dat de
contante waarde van de toekomstige pensioenverplichtingen op
31 december 2014 € 834.962 bedraagt. De waarde van de beleggingen
bedraagt op 31 december 2014 € 885.059.

1p 27 Voldoet de dekkingsgraad van Het Pensioenfonds op 31 december 2014
aan de eis van DNB? Motiveer het antwoord met behulp van een
berekening.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-0251-a-16-1-o 11 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 12

Opgave 6

In deze opgave blijft de btw buiten beschouwing.

Van handelsonderneming Xantiplus bv zijn de volgende gegevens met betrekking tot de voorraad en de inkopen gegeven.

[FIGUUR: Tabel met maanden, contante inkopen, inkopen op rekening en technische voorraad aan het eind van de maand]

Maand | inkopen in de maand (in €) | technische voorraad aan het eind van de maand (in €)
------- | -------- | --------
| contant | op rekening |
december 2014 | 10.000 | 190.000 | 45.000
januari 2015 | 15.000 | 210.000 | 40.000
februari 2015 | 12.000 | 208.000 | 38.000
maart 2015 | 18.000 | 246.000 | 35.000
april 2015 | 11.000 | 185.000 | 34.000

Xantiplus betaalt haar crediteuren na 1 maand.

2p 28 Van welk van de hieronder staande situaties is bij de inkoop op rekening door Xantiplus sprake? Motiveer het antwoord.
a Xantiplus verstrekt leverancierskrediet.
b Xantiplus verstrekt afnemerskrediet.
c Xantiplus ontvangt leverancierskrediet.
d Xantiplus ontvangt afnemerskrediet.

De inkopen en verkopen worden direct ontvangen respectievelijk afgeleverd.

2p 29 Bereken het bedrag dat in het eerste kwartaal van 2015 door Xantiplus betaald is als gevolg van de inkopen.

De inkoopwaarde van de omzet van Xantiplus over januari 2015 is € 230.000. De brutowinst van Xantiplus is 20% van de omzet.

1p 30 Bereken de brutowinst van Xantiplus over januari 2015.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

VW-0251-a-16-1-o 12 / 12 einde