# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2011 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2011/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Balans

### Vraag 2 – Balans

### Vraag 3 – Balans

### Vraag 4 – Balans

### Vraag 5 – Balans

### Vraag 6 – Balans

### Vraag 7 – Balans

### Vraag 8 – Balans

### Vraag 9 – Balans

### Vraag 10 – Balans

### Vraag 11 – Balans

### Vraag 12 – Balans

### Vraag 13 – Balans

### Vraag 14 – Balans

### Vraag 15 – Balans

### Vraag 16 – Balans

### Vraag 17 – Balans

### Vraag 18 – Balans

### Vraag 19 – Balans

### Vraag 20 – Balans

### Vraag 21 – Balans

### Vraag 22 – Balans

### Vraag 23 – Balans

### Vraag 24 – Balans

### Vraag 25 – Balans

### Vraag 26 – Balans

### Vraag 27 – Balans

### Vraag 28 – Balans

### Vraag 29 – Balans

### Vraag 30 – Balans

### Vraag 31 – Balans

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2011
tijd vak 1
donderdag 19 mei
13.30 - 16.30 uur
tevens oud programma
management & organisatie
management & organisatie
Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage.
Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-0251-a-11-1-o

### Pagina 2

Opave 1

Van Oudejans nv is per 31 december 2010 de onderstaande balans gegeven.

[FIGUUR: Tabel met Balans Oudejans nv per 31 december 2010. Kolommen: Debet, Balans Oudejans nv (getallen x € 1.000,-), Credit. Rijen: Gebouwen, Machines, Voorraden, Debiteuren, Liquide middelen, Aandelenkapitaal, Aandelen in portefeuille, 6% Preferent aandelenkapitaal, Algemene reserve, Agiosreserve, Dividendreserve, 6% Obligati leening, 5,5% Hypothecaire lening, Crediteuren, Bank, Winstsaldo 2010. Waarden zijn weergegeven in de kolommen. Totale Debet: 2.950. Totale Credit: 2.950.]

Overige gegevens:
- De gewone en de preferente aandelen hebben een nominale waarde van € 10,- per aandeel.
- De winst over 2010 wordt als volgt verdeeld:
  a De vennootschapsbelasting is 25% van het winstsaldo.
  b De preferente aandeelhouders ontvangen hun dividend.
  c Er wordt € 77.500,- gereserveerd voor nieuwbouw.
  d Het restant van de winst is in principe beschikbaar voor de houders van gewone aandelen.

2p 1 Bereken welk bedrag (vóór aftrek van dividendbelasting) op grond van de winstverdeling van 2010 in principe beschikbaar is voor de gewone aandeelhouders.

Oudejans rondt het dividendpercentage af op een geheel percentage. Een restbedrag dat door de afronding eventueel ontstaat, zal worden toegevoegd aan de dividendreserve.

3p 2 Bereken het totale bedrag dat op grond van de winstverdeling van 2010 wordt toegevoegd aan de reserves.

VW-0251-a-11-1-o 2 lees verder ►►►


### Pagina 3

Het dividend op de gewone aandelen wordt uitgekeerd in de vorm van
cashdividend en stockdividend, in de verhouding 2 : 5. De dividendbelasting is
15%.
1p 3 Welk motief kan een nv hebben om dividend in aandelen uit te keren in plaats
van in contanten?
2p 4 Bereken voor 2010 het cashdividend, na aftrek van dividendbelasting, per
gewoon aandeel.
VW-0251-a-11-1-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Opgave 2

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4.

Het Nederlandse bedrijf Cross nv is onderverdeeld in drie divisies: Cross Aerospace, Cross Technical Services en Cross Food Systems (zie informatiebron 1). De balans per 31 december 2008, 2009 en 2010 en de winst- en verliesrekening van Cross over 2008, 2009 en 2010 staan in de informatiebronnen 2 en 3. Enkele kengetallen van Cross staan in informatiebron 4.

Uit informatiebron 1 blijkt dat Cross octrooien bezit.

1p 5 Onder welke post op de balans van Cross zijn de octrooien opgenomen?

Een groep aandeelhouders heeft de directie laten weten dat zij ontevreden is over de financiële prestaties van Cross. De groep aandeelhouders baseert zich hierbij op de ontwikkeling van het rendement per aandeel. De directie van Cross is van mening dat het niet juist is om op deze manier naar de financiële prestaties van een bedrijf te kijken en wijst op de acceptabele ontwikkeling van de rentabiliteit van het eigen vermogen (REV). Het rendement per aandeel en de REV over 2009 staan vermeld in informatiebron 4.

2p 6 Bereken over 2010 het rendement per aandeel (zie formuleblad).

2p 7 Bereken over 2010 de rentabiliteit van het eigen vermogen (REV) (zie formuleblad).

2p 8 Verklaar waarom de aandeelhouders er de voorkeur aan geven om de financiële prestaties van Cross te meten met behulp van het rendement per aandeel en niet met de rentabiliteit van het eigen vermogen.

De groep ontevreden aandeelhouders heeft er geen vertrouwen in dat de directie van Cross de financiële prestaties kan verbeteren. Daarom wil de groep aandeelhouders Cross opsplitsen. Hierbij worden één of meer divisies verkocht.

1p 9 Welk orgaan binnen Cross moet formeel de opsplitsing van het bedrijf goedkeuren?

De directie voelt de druk van de groep aandeelhouders toenemen en wil de twee divisies met de hoogste bijdrage (= omzet minus loonkosten) per werknemer behouden. De directie heeft berekend dat de divisie Food Systems in 2010 de laagste bijdrage per werknemer heeft.

2p 10 Bereken, met behulp van informatiebron 3, de bijdrage per werknemer in 2010 van de divisie Food Systems.

VW-0251-a-11-1-o 4 lees verder ►►►


### Pagina 5

1p 11 Welke post op de winst- en verliesrekening van 2010 toont aan dat Food
Systems minder heeft geïnvesteerd in hoogwaardige technologie dan de andere
twee divisies?

De divisie Food Systems kan per 1 januari 2011 verkocht worden. Uit de
ontvangen opbrengst van de verkoop plus de aanwezige liquide middelen van
Food Systems betaalt Cross de totale schulden van Food Systems af.
Het dan nog resterende bedrag zal geheel worden uitgekeerd aan alle
aandeelhouders.
De aandeelhouders zijn bereid in te stemmen met de verkoop van Food
Systems als de uitkering meer dan € 4,- per aandeel is.

Bij een mogelijke verkoop van Food Systems op 1 januari 2011 zullen alle activa
(met uitzondering van de liquide middelen) op basis van de balanswaarde van
31 december 2010 worden verkocht aan een Noors bedrijf voor een bedrag van
€ 469 miljoen.

3p 12 Laat met een berekening zien of de aandeelhouders van Cross akkoord zullen
De totale schulden van Cross per 31 december 2010 worden aan de divisies
toebedeeld naar rato van de omvang van de vaste activa per 31 december 2010.
gaan met de verkoop van Food Systems.

VW-0251-a-11-1-0 5 lees verder

### Pagina 6

Opgave 3

Bij deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Wamclink bv produceert uitsluitend het product Glamour en hanteert voor 2010 de onderstaande opbouw van de commerciële kostprijs (in euro's):

grondstoffen 1,5 kg à € 32,- per kg 48,00
loonkosten $\frac{3}{4}$ uur à € 50,- per uur 37,50
constante fabricagekosten 27,50
fabricagekostenprijs 113,00
variabele verkoopkosten 12,00
commerciële kostprijs 125,00

De verkoopprijs wordt vastgesteld op € 135,- per product Glamour.

Met betrekking tot dit product is de onderstaande nacalculatorische
resultatenrekening (getallen in euro's) over 2010 opgesteld:

[FIGUUR: Tabel met de volgende rijen en kolommen: lege cel, lege cel, omzet, 5.406.900 | grondstofverbruik, 2.055.024, lege cel, lege cel | loonkosten, 1.463.280, lege cel, lege cel | constante, 1.125.000, lege cel, lege cel | fabricagekosten, 502.500, lege cel, lege cel | variabele verkoopkosten, 261.096, lege cel, lege cel | nettowinst, lege cel, lege cel, 5.406.900]

Overige gegevens over 2010:
- het werkelijk grondstofverbruik is 64.320 kg;
- het werkelijke aantal manuren is 28.140;
- de normale en verwachte productie en afzet zijn 40.000 producten per jaar;
- er zijn 40.200 producten geproduceerd en verkocht.

3p 13 Bereken het totale budgetresultaat over 2010. Geef aan of er sprake is van een
voordelig of van een nadelig resultaat.
2p 14 Bereken het efficiencyresultaat op de grondstoffen over 2010. Geef aan of er
sprake is van een voordelig of van een nadelig resultaat (zie formuleblad).
2p 15 Bereken het bezettingsresultaat over 2010. Geef aan of er sprake is van een
voordelig of van een nadelig resultaat (zie formuleblad).

De werkelijke nettowinst over 2010 is lager dan de verwachte nettowinst. Dit
wordt veroorzaakt door een nadelig budgetresultaat en door een lagere
verkoopprijs.

2p 16 Bereken welke invloed de lagere verkoopprijs heeft gehad op de nettowinst.

VW-0251-a-11-1-o 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 4
[FIGUUR: Een zwart-witfoto van wielrenners met een winnaar die zijn arm opsteekt.]
 Wielervereniging "Het Kopje" uit Bloemendaal heeft als doel het mogelijk maken
en promoten van de wielersport in Bloemendaal en omgeving. Het boekjaar van
de vereniging loopt van 1 januari tot en met 31 december. Ter voorbereiding van
de ledenvergadering komt het bestuur op 2 januari 2011 bijeen om de
jaarrekening te bespreken. De voorlopige balans ziet er op 1 januari als volgt uit.

| Debet | Voorlopige balans "Het Kopje" op 1 januari 2011 (getallen in euro's) | Credit |
|---|---|---|
| Bestelbus | 9.500 | Eigen vermogen | 15.494 |
| Voorraad shirts | 800 | Nog te betalen afdracht KNWU 2010 | 440 |
| Reservemateriaal | 420 | Nog te betalen aan gemeente 2010 | 650 |
| Nog te ontvangen contributie 2010 | 624 |  |
| Nog te ontvangen sponsorgelden 2010 | 1.500 |  |
| Bank | 2.760 |  |
| Kas | 980 |  |
|  | 16.584 |  | 16.584 |

Tijdens de vergadering van 2 januari blijkt dat de volgende financiële feiten over
2010 nog niet zijn verwerkt in bovenstaande balans:
 - Er dient nog € 750,- op de bestelbus te worden afgeschreven.
 - De voorraad shirts betreft 20 shirts met een logo van een sponsor die failliet
is gegaan. Het neefje van de voorzitter heeft ze overgenomen voor € 15,-
per stuk. Er wordt een nieuwe shirtsponsor gezocht.

VW-0251-a-11-1-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

- De nog te ontvangen jaarcontributie betreft die van vier senior- en twee junior leden. Een junior lid betaalt over 2010 40% minder contributie dan een senior lid. Drie senior leden en één junior lid hebben inmiddels hun achterstallige contributie betaald. Het andere senior lid zal in maart 2011 betalen. Het andere junior lid is verhuisd. De vordering op hem wordt als oninbaar beschouwd.
- De sponsor verkeert in faillissement. De te ontvangen sponsorgelden zijn oninbaar.
- De betalingen en ontvangsten lopen via de bank. Alleen het neefje van de voorzitter betaalt per kas.
- De uitstaande schuld aan de gemeente is betaald.

2p 17 Bereken de jaarcontributie over 2010 van één junior lid.
5p 18 Stel de debetzijde van de balans per 1 januari 2011 van “Het Kopje” op, nadat bovenstaande financiële feiten over 2010 zijn verwerkt. Vul hiervoor de uitwerkbijlage horende bij deze vraag verder in.
2p 19 Bereken de omvang van het eigen vermogen op 31 december 2011 van “Het Kopje” nadat de bovenstaande financiële feiten over 2010 zijn verwerkt.

Het bestuur stelt ook een begrote staat van ontvangsten en uitgaven op over 2011.

[FIGUUR: Tabel met begrote ontvangsten en uitgaven voor 2011.]

| Ontvangsten | Begrote ontvangsten en uitgaven over 2011 (getallen in euro’s) | Uitgaven |
|---|---|---|
| Contributies | 6.996 | Bestelbus | 3.600 |
| Sponsor | 4.000 | Shirts | 2.500 |
|  |  | Afdracht KNU | 980 |
|  |  | Organisatie toertochten | 3.350 |
|  |  | Organisatie algemeen | 900 |
| Saldo | 334 |  |  |
|  | 11.330 |  | 11.330 |

De voorzitter schrijft zich in de handen en vraagt aan de penningmeester: “Mag ik uit deze staat van ontvangsten en uitgaven concluderen dat we 2011 naar verwachting met een positief resultaat zullen afsluiten?”

1p 20 Is deze conclusie van de voorzitter terecht? Verklaar het antwoord.

VW-0251-a-11-1-o 8 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

Opgave 5
In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 8.

De gemeente Hellevoetsluis en de woningbouwvereniging Maasdelta spannen
zich gezamenlijk in om de leefbaarheid in de wijken te verbeteren.
De leefbaarheid vermindert o.a. door het aantal mensen dat op straat aan auto's
sleutelt.
Begin 2011 ontstaat het plan om aan de rand van de stad als gezamenlijk
project een doe-het-zelfgarage te starten (zie informatiebron 5).
Als rechtsvorm wordt daarbij gedacht aan een stichting, onder de naam
CareForCar. De gemeente is bereid bij te dragen in de loonkosten van de
beheerders van de doe-het-zelfgarage door het verstrekken van een
loonkostensubsidie. De woningbouwvereniging is bereid het benodigde
startkapitaal te verstrekken via een renteloze lening met een looptijd van 5 jaar.

CareForCar wordt gestart als:
a op basis van marktonderzoek blijkt dat er minimaal 450 potentiële klanten
zijn
en
b er een kostendekkende exploitatie is bij een maximale verhuurprijs van
€ 14,50 per uur én
c er minimaal 36 uur per week een bijstands<bos>rechtigd als beheerder
aangesteld wordt.

2p 21 Noem 2 oprichtingsvereisten voor een stichting.
1p 22 Op welke wijze kan voor de gemeente en voor de woningbouwvereniging
voldoende zeggenschap in de stichting CareForCar gewaarborgd worden?

In informatiebron 6 zijn diverse gegevens van de markt voor
autoherstelbedrijven in het algemeen en voor CareForCar specifiek verzameld.

4p 23 Toon met een berekening aan dat het normale en tevens verwachte aantal uren,
dat op jaarbasis gesleuteld wordt bij CareForCar 5.985 is. Vul hiertoe de
uitwerkbijlage, horende bij deze vraag, verder in.

CareForCar huurt een loods op het bedrijventerrein aan de rand van de stad.
In deze loods bestaat de mogelijkheid om maximaal 5 sleutelplekken te
realiseren. Een sleutelplek bestaat uit een hefbrug, diverse reparatieapparatuur
en handgereedschap.
Uit het oogpunt van kostenbeheersing gaat CareForCar bij de bepaling van het
aantal te realiseren sleutelplekken uit van een bezettingsgraad van minimaal
75%; dat wil zeggen dat de sleutelplekken tenminste voor 75% van het
beschikbare aantal uren door klanten gebruikt worden.

3p 24 Bereken het aantal sleutelplekken dat CareForCar moet realiseren opdat
voldaan wordt aan de vereiste bezettingsgraad.

VW-0251-a-11-1-o 9
lees verder

### Pagina 10

Tijdens de openingstijden is er steeds maar één beheerder aanwezig.
CareForCar wil twee beheerders in deeltijd aanstellen op basis van een
jaarcontract en wil daarbij gebruikmaken van de loonkostensubsidieregeling (zie
*informatiebron 7*). Beide beheerders (34 en 45 jaar) zullen aanvullende scholing
krijgen.
In informatiebron 8 is een overzicht van de totale kosten voor CareForCar
opgenomen. Er is alleen sprake van constante kosten.

3p 25 Bereken voor CareForCar de totale loonkosten, inclusief scholing, per jaar.
3p 26 Bereken de kostprijs van een sleutelplek per uur.

CareForCar overweegt haar klanten een abonnement aan te bieden.
Dit abonnement geeft klanten de mogelijkheid om 6 klokuren te sleutelen bij
CareForCar voor een gereduceerd tarief van € 75,-. Bij aanschaf van het
abonnement betaalt de klant dit bedrag.
CareForCar gaat ervan uit dat klanten in 80% van het verwachte aantal uren via
een abonnement betalen en dat in de overige 20% van de uren klanten per
afzonderlijk uur betalen.

2p 27 Bereken welke verhuurprijs CareForCar voor een uur sleutelen zonder
abonnement in rekening moet brengen om tot een kostendekkende exploitatie
van CareForCar te komen.
3p 28 Wordt CareForCar gestart? Motiveer het antwoord door elk van de drie gestelde
criteria (a,b,c) in het antwoord te betrekken.

VW-0251-a-11-1-o 10 lees verder

### Pagina 11

Opave 6
Van Lieshout bv heeft de onderstaande balans per 31 december 2010
opgesteld:

Debet Balans Van Lieshout bv (getallen x € 1.000,-) Credit
Concessies 1.000 Aandelenkapitaal 1.200
Materiële vaste activa 900 Agioreserve 100
Deelneining 500 Herwaarderingsreserve 150
Voorraden 500 Voorzieningen 200
Debiteuren 255 Hypotnecaire lening 475
Effecten 100 Onderhandse lening 500
Baro Bank 40 Crediteuren 125
Kas 5 ENG Bank 450
Winstsaldo lopend boekjaar 100
3.300 3.300

Van Lieshout bezit concessies waarmee zij het recht heeft om een grondstof in
een bepaald gebied te delven. Alleen de concessies worden tegen actuele
waarde gewaardeerd.
Naar aanleiding van een onderzoek geeft de accountant aan dat de waarde van
de concessies € 900.000,- moet zijn.

1p 29 Geef een reden waarom de waarde van de concessies op de balans naar
beneden zou moeten worden bijgesteld.

2p 30 Welke invloed heeft de afwaardering van de post Concessies op de cashflow
van Van Lieshout (zie formuleblad)? Motiveer het antwoord.

2p 31 Welke invloed heeft de afwaardering van de post Concessies op de
solvabiliteitspositie van Van Lieshout? Motiveer het antwoord.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-0251-a-11-1-0* 11 einde