# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2010 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2010/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Kosten Wat kun je verwachten: Een inleidende vraag over een fundamenteel kostenbegrip of een eenvoudige definitie. Wat moet je kennen: De leerling moet een fundamenteel kostenbegrip kennen en de bijbehorende definitie kunnen reproduceren. Vaardigheden: Basisbegrippen kennen, Definities reproduceren, Kernwoorden herkennen Veelgemaakte fouten: - Te algemeen of vaag antwoord - Onjuiste of onvolledige definitie ### Vraag 2 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag die iets meer inzicht vraagt dan een simpele definitie, mogelijk met een kleine berekening. Wat moet je kennen: Je moet kosteninformatie kunnen analyseren en toepassen, mogelijk door een kleine berekening of een vergelijking. Vaardigheden: Gegevens interpreteren, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Foutieve interpretatie van de vraag ### Vraag 3 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag die inzicht vraagt in verschillende kostentypen of een meerstaps kostenberekening. Wat moet je kennen: De leerling moet verschillende kostentypen kunnen onderscheiden en een iets complexere berekening kunnen maken waarbij meerdere stappen nodig zijn. Vaardigheden: Kostentypen onderscheiden, Berekeningen uitvoeren, Gegevens interpreteren, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Foutieve aannames bij kostentoerekening - Rekenfouten in meerstapsberekeningen - Niet alle relevante gegevens gebruiken ### Vraag 4 – Kosten ### Vraag 5 – Kosten Wat kun je verwachten: Een directe vraag over een specifiek kostenbegrip of een eenvoudig feit. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek kostenbegrip direct kunnen benoemen of een eenvoudig feit over kosten kunnen reproduceren. Vaardigheden: Directe kennisreproductie, Herkennen van kernbegrippen Veelgemaakte fouten: - Slordig lezen van de vraag ### Vraag 6 – Kosten ### Vraag 7 – Kosten Wat kun je verwachten: Een directe vraag over een kostenbegrip of een kenmerk. Wat moet je kennen: Je moet een basisprincipe van kosten kunnen benoemen of een direct antwoord kunnen geven op een feitelijke vraag over kosten. Vaardigheden: Basisbegrippen kennen, Feiten reproduceren, Korte antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Onzekerheid over definities - Te veel details geven waar niet om gevraagd wordt ### Vraag 8 – Kosten ### Vraag 9 – Kosten Wat kun je verwachten: Een directe vraag over een kostenbegrip of een kenmerk. Wat moet je kennen: Je moet een basisprincipe van kosten kunnen benoemen of een direct antwoord kunnen geven op een feitelijke vraag over kosten. Vaardigheden: Basisbegrippen kennen, Feiten reproduceren, Korte antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Onzekerheid over definities - Te veel details geven waar niet om gevraagd wordt ### Vraag 10 – Kosten ### Vraag 11 – Kosten ### Vraag 12 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte, gerichte vraag over een specifiek kostenbegrip of een enkel feit. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek, afgebakend aspect van kosten kennen, zoals een definitie of een direct feit. Vaardigheden: Specifieke termen herkennen, Feitenkennis toepassen, Korte antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Onjuiste interpretatie van de vraag - Verkeerde term of feit kiezen ### Vraag 13 – Kosten ### Vraag 14 – Kosten ### Vraag 15 – Kosten ### Vraag 16 – Kosten Wat kun je verwachten: Een directe vraag over een basisbegrip van kosten. Wat moet je kennen: Je moet een basisbegrip van kosten hebben en eenvoudige kostenbegrippen kunnen herkennen of benoemen. Vaardigheden: Kennis van basisbegrippen, Eenvoudige herkenning, Definities reproduceren Veelgemaakte fouten: - Verwarring tussen verschillende kostenbegrippen ### Vraag 17 – Kosten ### Vraag 18 – Kosten Wat kun je verwachten: Een uitgebreide vraag die diepgaand inzicht en complexe analyse of berekeningen van kosten vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet een complexe casus kunnen analyseren, meerdere berekeningen kunnen combineren en een uitgebreide uitleg kunnen geven over kostenstructuren of -beslissingen. Vaardigheden: Complexe berekeningen uitvoeren, Casus analyseren, Argumenteren en uitleggen, Verschillende kostentypen integreren Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in de berekening of analyse - Onvolledige of onlogische argumentatie - Niet alle deelvragen of aspecten behandelen ### Vraag 19 – Kosten Wat kun je verwachten: Een directe vraag over een kostenbegrip of een kenmerk. Wat moet je kennen: Je moet een basisprincipe van kosten kunnen benoemen of een direct antwoord kunnen geven op een feitelijke vraag over kosten. Vaardigheden: Basisbegrippen kennen, Feiten reproduceren, Korte antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Onzekerheid over definities - Te veel details geven waar niet om gevraagd wordt ### Vraag 20 – Kosten ### Vraag 21 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag over de toepassing van een kostenbegrip of een directe kostenberekening. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek kostenbegrip kunnen toepassen of een korte berekening met een duidelijke uitkomst kunnen maken. Vaardigheden: Begrippen toepassen, Korte berekeningen maken, Informatie selecteren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige antwoorden - Verkeerde formule of methode gebruiken ### Vraag 22 – Kosten ### Vraag 23 – Kosten Wat kun je verwachten: Een berekening of analyse van kosten, mogelijk met meerdere stappen. Wat moet je kennen: Je moet verschillende kostentypen kunnen onderscheiden en toepassen in een berekening, zoals vaste en variabele kosten, om bijvoorbeeld de totale kosten of de kostprijs per eenheid te bepalen. Vaardigheden: Kostensoorten herkennen, Gegevens interpreteren, Berekeningen uitvoeren, Formules toepassen Veelgemaakte fouten: - Vaste en variabele kosten door elkaar halen - Rekenfouten maken - Niet alle relevante kosten meenemen ### Vraag 24 – Kosten Wat kun je verwachten: Een toepassingsvraag over kosten in een specifieke situatie, mogelijk met een berekening. Wat moet je kennen: Je moet kostenbegrippen kunnen toepassen in een specifieke situatie en mogelijk een berekening kunnen maken op basis van gegeven informatie. Vaardigheden: Contextuele analyse, Kwantitatieve vaardigheden, Probleemoplossend denken Veelgemaakte fouten: - Verkeerde formule kiezen - Niet alle relevante factoren meenemen ### Vraag 25 – Kosten ### Vraag 26 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag die een berekening of een onderbouwde uitleg over kosten vereist. Wat moet je kennen: Je moet gegevens kunnen interpreteren en berekeningen kunnen uitvoeren die betrekking hebben op kosten, of een onderbouwde uitleg kunnen geven. Vaardigheden: Gegevens analyseren, Berekeningen uitvoeren, Uitleg formuleren Veelgemaakte fouten: - Rekenfouten maken - Niet alle aspecten van de vraag beantwoorden ### Vraag 27 – Kosten ### Vraag 28 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte vraag over een kostenbegrip of een snelle berekening. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek kostenbegrip correct kunnen definiëren of een eenvoudige kostenberekening kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Kostenbegrippen herkennen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Informatie snel verwerken Veelgemaakte fouten: - Begrippen verwarren - Onnauwkeurig lezen van de vraag ### Vraag 29 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte vraag over een kostenbegrip of een snelle berekening. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek kostenbegrip correct kunnen definiëren of een eenvoudige kostenberekening kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Kostenbegrippen herkennen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Informatie snel verwerken Veelgemaakte fouten: - Begrippen verwarren - Onnauwkeurig lezen van de vraag ### Vraag 30 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte vraag over een basisbegrip of eenvoudige berekening van kosten. Wat moet je kennen: De leerling moet een basisbegrip of definitie van een specifiek kostentype kennen, of een zeer eenvoudige berekening met kosten kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Definities reproduceren, Eenvoudig rekenen, Begrippen herkennen Veelgemaakte fouten: - Verwarring van kostentypen - Onnauwkeurig lezen van de vraag ### Vraag 31 – Kosten Wat kun je verwachten: Een uitgebreide vraag die diepgaande kennis en analytische vaardigheden over kosten test. Wat moet je kennen: Je moet complexe kostenberekeningen kunnen uitvoeren of een diepgaande analyse/uitleg kunnen geven, waarbij je verschillende kostenbegrippen combineert. Vaardigheden: Complexe berekeningen uitvoeren, Diepgaande analyse, Structureel antwoord formuleren, Verschillende kostenbegrippen combineren Veelgemaakte fouten: - Overzicht verliezen bij complexe vragen - Onvolledige of ongestructureerde antwoorden ### Vraag 32 – Kosten ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO 2010 tijd vak 1 dinsdag 18 mei 13.30 - 16.30 uur tevens oud programma management & organisatie management & organisatie Bij dit examen horen een bijlage en een uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 64 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. VW-0251-a-10-1-0 ### Pagina 2 Opgave 1 Postorderbedrijf Neckermann biedt klanten de mogelijkheid van uitgestelde betaling via de zogenaamde Kooprekening. Hieronder zijn enkele gegevens van deze Kooprekening opgenomen. Een hoog aankoopbedrag tegen een lage maandtermijn! Misschien ken je het gemak van onze Kooprekening: morgen al van je aankopen genieten en een laag, vast bedrag per maand betalen! Eén keer per maand ontvang je een rekeningoverzicht van het nog openstaande bedrag en het te betalen termijnbedrag. Vervolgaankopen kun je zonder nieuwe formaliteiten via de Kooprekening betalen. Deze worden opgeteld bij het nog openstaande bedrag en leiden tot het vaststellen van een nieuw termijnbedrag. Extra aflossingen zijn altijd mogelijk zonder bijkomende kosten. Deze leiden tot verkorting van de looptijd bij een verder gelijkblijvend termijnbedrag. Omgekeerd kan ook: als je in eerste instantie hebt aangegeven alles ineens te willen betalen, kun je later alsnog kiezen voor de Kooprekening. Bovendien kun je via de Kooprekening altijd € 400,- contant opnemen bovenop het aankoopbedrag. [FIGUUR: Tabel met de kolommen 'openstaand bedrag in €', 'termijnbedrag in €', 'looptijd in maanden' en 'effectieve rente op jaarbasis in %'. De rijen met gegevens zijn: 100, 5, 25, 23,0; 300, 10, 41, 20,0; 500, 15, 47, 19,0; 700, 21, 47, 19,0; 900, 27, 47, 19,0; 1.100, 33, 47, 19,0; 1.300, 39, 47, 19,0; 1.500, 45, 47, 19,0.] bron: Neckermann (aangepast) De effectieve rente op jaarbasis is een prijsaanduiding voor de kredietkosten. Naast interestkosten komen ook andere kosten hierin tot uiting. 1p 1 Is er bij de Kooprekening van Neckermann sprake van afnemerskrediet of van leverancierskrediet? Motiveer het antwoord. 2p 2 Geef, naast interestkosten, twee andere voorbeelden van kosten die Neckermann in het termijnbedrag kan doorberekenen. VW-0251-a-10-1-o 2 lees verder >>>> ### Pagina 3 Guido maakt sinds 1 juli 2009 gebruik van de Kooprekening. Hij kocht toen voor € 500,- artikelen bij Neckermann. Eind augustus 2009 betaalde hij de eerste termijn en vervolgens aan het einde van iedere maand de volgende termijn. In de termijnen van augustus 2009 tot en met mei 2010 die Guido aan Neckermann betaalt, is totaal een bedrag van € 71,- aan kredietkosten inbegrepen. Begin juni 2010 koopt hij voor € 479,- aan artikelen bij Neckermann en neemt € 400,- in contanten op bij Neckermann. 3p 3 Bereken welk termijnbelag Guido eind juni 2010 volgens de tabel moet betalen. Er vinden na juni 2010 geen aankopen en contante opnamen door Guido bij Neckermann meer plaats. 3p 4 Bereken de totale kosten van dit krediet vanaf 1 juli 2009 voor Guido bij het gebruik van de Kooprekening. VW-0251-a-10-1-o 3 lees verder ►►► ### Pagina 4 Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 5. In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Particuliere beleggers kunnen op verschillende manieren vermogen opbouwen, bijvoorbeeld door te sparen of door te beleggen in aandelen. Meestal gebeurt dat om een bepaald doelvermogen op te bouwen ten behoeve van bijvoorbeeld de aflossing van een hypothecaire lening of de studie van de kinderen. Banken bieden hun particuliere beleggers beleggingsovereenkomsten aan: de klant legt geld in en de bank belegt het voor de klant in aandelen. Bij een beleggings-overeenkomst loopt de particuliere belegger het risico dat het doelvermogen niet wordt bereikt, maar hij heeft ook de kans dat de opgebouwde waarde hoger wordt dan het doelvermogen. In Nederland hebben 6,67 miljoen huishoudens samen 6 miljoen beleggings-overeenkomsten met een totaal gestort vermogen van 65 miljard euro. 1p 5 Bereken hoeveel vermogen een Nederlands huishouden gemiddeld in een beleggingsovereenkomst heeft gestort. De heer Eric Traaghand, een particuliere belegger, heeft op 1 januari 1992 een beleggingsovereenkomst afgesloten bij de Landsbank (zie informatiebron 1). De bank belegt voor hem in een pakket aandelen van bedrijven die zijn opgenomen in de AEX-index. 2p 6 Laat met een berekening zien of de door Landsbank gegarandeerde opbrengst toereikend is voor het door de heer Traaghand gestelde doel. 1p 7 Noem voor een belegger een voordeel van het beleggen in de AEX-index ten opzichte van het beleggen in het aandeel van één onderneming. Volgens de Autoriteit Financiële Markten (AFM) is de hoge eenmalige provisie die de bemiddelaars (tussenpersonen) van de banken ontvangen één van de oorzaken geweest van de grootschalige verkoop van beleggingsovereenkomsten (zie informatiebron 2). Die provisie werd meestal door de banken ingehouden op de eerste inleg van de particuliere belegger. Die provisie had ook kunnen worden uitgesmeerd over de hele looptijd van de overeenkomst. 2p 8 Leg uit waarom het voor de particuliere belegger nadelig kan zijn dat de provisie in zijn geheel bij het afsluiten van de beleggingsovereenkomst wordt ingehouden en niet wordt uitgesmeerd over de looptijd. Volgens de AFM werd bij veel beleggingsovereenkomsten door hoge kosten en/of tegenvallende beleggingsresultaten het doelvermogen niet gehaald. VW-0251-a-10-1-o 4 lees verder ►►► ### Pagina 5 Voor deze beleggingsovereenkomsten heeft het Tros consumentenprogramma Radar de term “Woekerpolis” geïntroduceerd. Verschillende partijen behartigen met betrekking tot de woekerpolissen de belangen van de beleggers (zie informatiebron 3). 1p 9 Kunnen consumenten met hun bijdrage aan Stichting Woekerpolis Claim of Stichting Verliespolis lid worden van die stichting? Verklaar het antwoord. De Ombudsman Financiële Dienstverlening beveelt aan om alle consumenten te compensereren voor de te hoge kosten van beleggingsovereenkomsten. In totaal kan de aanbeveling van de Ombudsman de banken tussen de 2 en 6 miljard euro kosten. 2p 10 Leg uit waarom banken instemmen met deze aanbeveling, ondanks de kosten van de regeling. De heer Traaghand besluit na te gaan hoe zijn beleggingsovereenkomst er voor staat. Van de Landsbank ontvangt hij bericht dat zijn opgebouwde vermogen per 31 december 2008 € 73.484,32 bedraagt. Dit is minder dan de eindwaarde volgens de normen van de Ombudsman (zie informatiebron 4). De Landsbank heeft aangekondigd de aanbevelingen van de Ombudsman te zullen opvolgen. De heer Traaghand heeft twee opties: Optie 1 Zich aansluiten bij de Stichting Woekerpolis Claim en aan het eind van de looptijd rekenen op de eindwaarde volgens de normen van de Ombudsman. Optie 2 De beleggingsovereenkomst per 31 december 2008 opzeggen. Hij ontvangt dan het volgens de bank opgebouwde vermogen plus de compensatie (zie informatiebron 5). Hij moet wel een boete over het volgens de bank opgebouwde vermogen betalen aan de bank wegens vervroegd stoppen van de overeenkomst (zie informatiebron 1). Het vrijgekomen bedrag zal hij op 1 januari 2009 storten op een internetbank die 5% samengestelde interest per jaar garandeert. De termijnbedragen van € 3.600,-, die niet meer betaald worden, zal hij jaarlijks op die rekening storten, voor het eerst op 1 januari 2009. De interest wordt aan het eind van elk jaar vergoed. Optie 1: 3p 11 Bereken de eindwaarde volgens optie 1 van de beleggingsovereenkomst van de heer Traaghand op 31 december 2011 volgens de normen van de Ombudsman (zie formuleblad en informatiebronnen 3 en 4). VW-0251-a-10-1-0 5 lees verder >>> Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 768 ### Pagina 6 Optie 2: 12 1p Bereken het bedrag van de compensatie per 31 december 2008. 13 3p Bereken de eindwaarde van zijn vermogen per 31 december 2011 indien de heer Traaghand gebruik maakt van optie 2 (zie formuleblad). Traaghand kiest uit beide opties voor die optie die de hoogste eindwaarde oplevert. 14 1p Voor welke optie zal de heer Traaghand kiezen? Motiveer het antwoord. VW-0251-a-10-1-o 6 lees verder ► ► ► ### Pagina 7 Opave 3 In deze opgave is het btw tarief 19%. Handelsonderneming Groot bv handelt onder andere in het product Lommel dat verpakt is en verkocht wordt in dozen van 100 stuks. Voor 2009 heeft Groot met betrekking tot dit product de onderstaande voorcalculatie gemaakt: | | | | :-------------------- | :---------------------------- | | afzet | 200.000 dozen | | inkoopprijs | € 45,- per doos exclusief btw | | opslag inkoopkosten | 20% van de inkoopprijs exclusief btw | | opslag overheadkosten | 25% van de vaste verrekenprijs | | netto winst | 10% van de verkoopprijs exclusief btw | 3p 15 Bereken voor 2009 de verwachte verkoopprijs inclusief btw per doos Lommel. 1p 16 Bereken voor 2009 de voorgecalculeerde netto winst met betrekking tot de afzet van Lommel. In januari 2010 worden de nacalculatorische gegevens over 2009 met betrekking tot Lommel vastgesteld: | | | | :-------------------- | :---------------------------------- | | afzet | 180.000 dozen | | inkoopprijs | € 44,50 per doos exclusief btw | | inkoopkosten | € 1.600.000,- | | overheadkosten | € 2.000.000,- | | verkoopprijs | € 83,30 per doos inclusief btw | | voorraadmutatie | nihil | 2p 17 Bereken voor 2009 de gerealiseerde netto winst met betrekking tot de afzet van Lommel. 5p 18 Bereken het verschil tussen de voorgecalculeerde en de gerealiseerde netto winst met betrekking tot Lommel en splits dit totale verschil naar oorzaak. Vul hiertoe de uitwerkbijlage in. VW-0251-a-10-1-o 7 lees verder ‣‣‣ ### Pagina 8 Opgave 4 Voor het vergelijken van de verschillende aflossingsmethoden van een hypothecaire lening is door een hypotheekadviseur de onderstaande grafiek gemaakt. In de grafiek wordt bij alle aflossingsmethoden uitgegaan van eenzelfde bedrag dat geleend wordt, dezelfde looptijd en hetzelfde interestpercentage. hypotheeklasten per jaar [FIGUUR: Grafiek met op de y-as "euro's" van 0 tot 3 en op de x-as de tijd. Drie lijnen tonen het verloop van hypotheeklasten over de tijd: een gestage lijn (1: netto lasten bij aflossing met annuïteiten), een dalende stippellijn (2: netto lasten bij lineaire aflossing) en een dalende streep-stippellijn (3: bruto lasten bij lineaire aflossing). Een pijl aan de rechterkant van de x-as geeft "looptijd" aan.] 1: netto lasten bij aflossing met annuïteiten 2: netto lasten bij lineaire aflossing 3: bruto lasten bij lineaire aflossing bron: www.vandersmitte.nl 1p 19 Wie is bij het verstrekken van een hypothecaire lening de hypotheekgever? Motiveer het antwoord. 2p 20 Geef een verklaring voor het verloop van de netto lasten bij aflossing met annuïteiten. 2p 21 Teken in de uitwerkbijlage het verloop van de bruto lasten bij aflossing met annuïteiten. VW-0251-a-10-1-o 8 Pagina: 771 ### Pagina 9 Opave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 6 tot en met 9. Peter Steenbergen en Erik Koolwijk zijn de twee directeur-grootaandeelhouders van glastuinbouwbedrijf Rijkgroen bv. Het bedrijf heeft traditionele kassen, die verwarmd worden met een heteluchtinstallatie die op aardgas wordt gestookt. Hierdoor is het energieverbruik hoog. [FIGUUR: Een man in een kas laat met een machine paprika's uit een bak vallen in een grote bak.] Ten behoeve van een investeringsbeslissing in een verwarmingsinstallatie in 2010 gaan Peter en Erik kosten en opbrengsten vaststellen. Kosten Peter en Erik hebben alle kosten verbonden aan hun huidige energieverbruik in kaart gebracht en gekoppeld aan de contractprijzen van 2010 voor energie. 3p 22 Bereken voor Rijkgroen (met behulp van de informatiebronnen 6 en 7) de geschatte totale kosten voor 2010 bij gebruik van hun huidige heteluchtinstallatie. De sterke stijging van energieprijzen maakt dat beide heren zich eind 2008 gaan oriënteren op een warmtekrachtkoppelingsinstallatie (WKK), in gebruik te nemen per 1 januari 2010. Bij WKK wekt een generator op het eigen terrein elektriciteit op. De hierbij vrijkomende warmte kan in de kassen gebruikt worden. De eventueel te veel opgewekte elektriciteit zal via het elektriciteitsnet aan elektriciteitsproducent NUON verkocht worden. Met behulp van een adviesbureau hebben beide heren een berekening gemaakt van de investering die nodig is om een WKK te plaatsen. De beslissing om daadwerkelijk te investeren, wordt genomen op basis van de netto contante waarde (NCW) van de investering. Om de jaarlijkse kosten van de installatie te berekenen, heeft het adviesbureau een aantal gegevens verzameld (zie informatiebron 8). VW-0251-a-10-1-o 9 lees verder ### Pagina 10 3p 23 Bereken voor Rijkgroen de geschatte totale kosten voor 2010 bij gebruik van de WKK. Opbrengsten van elektriciteitslevering De WKK produceert 2.000 kilowatt per draaiuur. Dat betekent dat Rijkgroen slechts een zeer klein deel van de geproduceerde elektriciteit zelf zal gebruiken. Het resterende deel kan aan NUON geleverd worden. Met NUON heeft Rijkgroen een contract afgesloten. Rijkgroen heeft geen back-up installatie, dus bij storing of onderhoud kan niet aan NUON geleverd worden. Er is dus geen leveringsgarantie aan NUON (zie de informatiebronnen 8 en 9). 2p 24 Bereken de geschatte opbrengst die Rijkgroen jaarlijks uit de verkoop van elektriciteit aan NUON denkt te behalen. 2p 25 Bereken het totale jaarlijkse voordeel dat Rijkgroen bij gebruik van de WKK, ten opzichte van het laten voortbestaan van de oude situatie, kan behalen. Het gebruik van de WKK biedt financiële voordelen boven het laten voortbestaan van de oude situatie. Om een verantwoorde investeringsbeslissing voor de WKK te nemen, maken de eigenaren van Rijkgroen gebruik van de netto contante waarde als investeringsselectiecriterium. Zij hadden ook kunnen kiezen voor het investeringsselectiecriterium van de terugverdientijd. 2p 26 Noem twee voordelen van de netto contante waarde ten opzichte van de terugverdientijd als investeringsselectiecriterium. Rijkgroen stelt bij het bepalen van de netto contante waarde een rendementeis van 10%. 2p 27 Noem twee factoren die de hoogte van de gestelde rendementeis bepalen. De netto contante waarde van de cashflows van de investering in de WKK is positief. 1p 28 Verklaar waarom een positieve netto contante waarde kan leiden tot een positieve investeringsbeslissing. VW-0251-a-10-1-0 10 lees verder ► ► ► ### Pagina 11 Opgave 6 In deze opgave blijven alle belastingen buiten beschouwing. TrafficControl nv is een bedrijf dat installaties maakt voor het registreren en beheersen van verkeersstromen op snelwegen. De filebestrijding en de kabinetsplannen voor het rekeningrijden maken dat het bedrijf in 2008 flink geïnvesteerd en een forse groei van de omzet heeft laten zien. Een investeerder wil weten of de rentabiliteit ook is toegenomen. TrafficControl laat de volgende kerngegevens zien. (getallen winst- en verliesrekening en balans x € 1.000,-) | Winst- en verliesrekening over | 2008 | 2007 | |---|---|---| | netto-omzet | 32.780 | 19.906 | | afschrijvingskosten vaste activa | -1.680 | -1.189 | | overige bedrijfskosten | -29.298 | -18.177 | | netto-omzetresultaat | 1.802 | 540 | | financieringsresultaat | -220 | -64 | | nettowinst uit gewone bedrijfsuitoefening | 1.582 | 476 | | Balans per 31 december | 2008 | 2007 | |---|---|---| | eigen vermogen | 11.932 | 9.798 | | vreemd vermogen | 7.068 | 4.402 | | balanstotaal | 19.000 | 14.200 | | Kengetallen (zie formuleblad) | 2008 | 2007 | |---|---|---| | solvabiliteit per 31 december | 62,8% | 69% | | Interest vreemd vermogen (IVV) | 4% | 2,5% | | Rentabiliteit eigen vermogen (REV) | ...... | 4,2% | | Rentabiliteit totaal vermogen (RTV) | ...... | 3,1% | Voor de berekening van het gemiddelde geïnvesteerde vermogen over een jaar moet het gemiddelde van het vermogen aan het begin van het jaar en van het vermogen aan het eind van het jaar genomen worden. 1p 29 Bereken de REV over 2008 (zie formuleblad). 1p 30 Verklaar waarom de interestkosten niet altijd overeenkomen met het financieringsresultaat. 3p 31 Bereken de RTV over 2008 (zie formuleblad). 2p 32 Verklaar waarom de uitbreiding van het vreemd vermogen in 2008 heeft bijgedragen aan de stijging van de REV in 2008. Bronvermelding Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd. VW-0251-a-10-1-0* 11 einde