# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2005 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2005/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 Wat kun je verwachten: Een vraag die basiskennis test, vaak een definitie of een korte uitleg. Wat moet je kennen: Voor deze vraag moet je waarschijnlijk basisbegrippen of definities uit de bedrijfseconomie kennen die relevant zijn voor de opgave. Vaak zijn de eerste vragen gericht op het testen van fundamentele kennis. Vaardigheden: Definiëren van begrippen, Informatie interpreteren (indien aanwezig), Korte, bondige antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoorden zonder de kern te raken - Onnodige details geven - Tijd verliezen met zoeken naar complexe antwoorden ### Vraag 2 Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om toepassing van een concept of het leggen van een verband. Wat moet je kennen: Je moet waarschijnlijk een specifiek bedrijfseconomisch concept kunnen toepassen of een verband kunnen leggen tussen twee begrippen. Deze vraag bouwt vaak voort op de context van de opgave. Vaardigheden: Concepten toepassen, Relaties leggen, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Verkeerde aannames doen - Niet alle relevante informatie gebruiken - Onvolledige antwoorden geven ### Vraag 3 Wat kun je verwachten: Een vraag die begrip of eenvoudige toepassing van een bedrijfseconomisch concept vraagt. Wat moet je kennen: De leerling moet een concept kunnen uitleggen, een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren of een relatie tussen twee begrippen kunnen beschrijven. Vaardigheden: Concepten uitleggen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Relaties tussen begrippen leggen, Argumentatie opbouwen Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Stappen overslaan bij berekening - Niet alle aspecten benoemen ### Vraag 4 Wat kun je verwachten: Een vraag die een analyse, berekening of uitgebreidere onderbouwing vereist. Wat moet je kennen: Voor deze vraag, met 3 punten, moet je waarschijnlijk een analyse kunnen uitvoeren of een berekening kunnen maken. Het kan ook gaan om het uitleggen van een complexer verband of het geven van een onderbouwd advies. Vaardigheden: Analyseren van gegevens, Berekeningen uitvoeren (indien van toepassing), Argumenteren en onderbouwen, Structureren van antwoorden Veelgemaakte fouten: - Rekenfouten maken - Onvoldoende onderbouwing geven - De vraag niet volledig beantwoorden - Belangrijke stappen overslaan ### Vraag 5 Wat kun je verwachten: Algemene bedrijfseconomische vraag die inzicht en redeneervermogen toetst. Wat moet je kennen: De leerling moet algemene bedrijfseconomische concepten kunnen toepassen en een logische redenering kunnen opbouwen om tot een antwoord te komen. Vaardigheden: Analyseren van vraagstelling, Logisch redeneren, Korte, bondige formulering Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoorden - Niet alle delen van de vraag beantwoorden ### Vraag 6 Wat kun je verwachten: Definitie van een begrip of benoemen van een relatie, vaak met een korte toelichting. Wat moet je kennen: Je moet in staat zijn om een kernbegrip uit de bedrijfseconomie te definiëren of een relatie tussen twee begrippen te benoemen. Vaardigheden: Definiëren van begrippen, Relaties leggen tussen concepten, Nauwkeurig formuleren Veelgemaakte fouten: - Algemene antwoorden geven zonder specificatie - Verkeerde terminologie gebruiken - De vraag niet volledig beantwoorden ### Vraag 7 Wat kun je verwachten: Een directe vraag over een concept of een korte berekening. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch concept of een eenvoudige berekening kennen en kunnen toepassen. Vaardigheden: Kernbegrippen herkennen, Eenvoudige formules toepassen, Korte, bondige antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurigheid in berekeningen - Antwoord te algemeen houden ### Vraag 8 Wat kun je verwachten: Een vraag van 2 punten uit Opgave 1 van het Bedrijfseconomie examen 2005 tijdvak 1. Wat moet je kennen: Voor deze vraag moet je de relevante bedrijfseconomische concepten en theorieën die in de opgave worden behandeld, kunnen toepassen. De specifieke kennis is afhankelijk van de inhoud van de vraag zelf. Vaardigheden: Vraagstelling analyseren, Relevante theorie toepassen, Argumentatie opbouwen, Efficiënt omgaan met tijd Veelgemaakte fouten: - De vraag onvolledig lezen - Niet alle gegeven informatie benutten - Antwoord onvoldoende onderbouwen ### Vraag 9 Wat kun je verwachten: Een vraag van 2 punten uit Opgave 1 van het Bedrijfseconomie examen 2005 tijdvak 1. Wat moet je kennen: Om deze vraag te beantwoorden, is het essentieel om de kernbegrippen en modellen uit de bedrijfseconomie die in de opgave centraal staan, te beheersen. De precieze inhoud volgt uit de vraagtekst. Vaardigheden: Informatie interpreteren, Verbanden leggen, Conclusies trekken, Nauwkeurig formuleren Veelgemaakte fouten: - Aannames doen die niet in de bronnen staan - Antwoord te algemeen houden - Rekenfouten (indien van toepassing) ### Vraag 10 Wat kun je verwachten: Een vraag die een korte analyse, uitleg of berekening vereist, met een heldere onderbouwing. Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om een bedrijfseconomisch vraagstuk met meerdere aspecten te analyseren en een beargumenteerd antwoord te formuleren, mogelijk inclusief een korte berekening. Vaardigheden: Probleemanalyse, Logisch redeneren, Korte berekeningen uitvoeren, Argumentatie opbouwen Veelgemaakte fouten: - De vraag onvolledig beantwoorden - Onvoldoende onderbouwing geven - RekenFouten maken bij tussenstappen ### Vraag 11 Wat kun je verwachten: Een uitgebreidere uitleg of een berekening met meerdere stappen. Wat moet je kennen: Je moet een complexer concept kunnen uitleggen, meerdere stappen in een berekening kunnen uitvoeren of verschillende aspecten van een onderwerp kunnen benoemen en onderbouwen. Vaardigheden: Analyseren van informatie, Stapsgewijs redeneren, Berekeningen met meerdere variabelen, Structureren van antwoord Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in berekening - Onvoldoende onderbouwing - Niet alle aspecten behandelen ### Vraag 12 Wat kun je verwachten: Een vraag uit Opgave 1 van het Bedrijfseconomie examen 2005 tijdvak 1. Wat moet je kennen: Deze vraag vereist inzicht in de bedrijfseconomische principes die relevant zijn voor de context van Opgave 1. Zonder de vraagtekst is specifieke inhoud niet te bepalen. Vaardigheden: Contextueel redeneren, Kritisch denken, Gegevens verwerken, Helder communiceren Veelgemaakte fouten: - De vraag verkeerd begrijpen - Niet alle aspecten van de vraag behandelen - Onlogische redeneringen ### Vraag 13 Wat kun je verwachten: Een vraag die begrip of eenvoudige toepassing van een bedrijfseconomisch concept vraagt. Wat moet je kennen: De leerling moet een concept kunnen uitleggen, een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren of een relatie tussen twee begrippen kunnen beschrijven. Vaardigheden: Concepten uitleggen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Relaties tussen begrippen leggen, Argumentatie opbouwen Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Stappen overslaan bij berekening - Niet alle aspecten benoemen ### Vraag 14 Wat kun je verwachten: Een korte, directe vraag die een specifiek feit of begrip toetst, met een eenduidig antwoord. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip, feit of getal direct en correct kunnen reproduceren of benoemen. Vaardigheden: Nauwkeurig lezen, Feitenkennis toepassen, Direct en bondig antwoorden Veelgemaakte fouten: - Onnodig veel tekst schrijven - Het verkeerde begrip of getal noemen - Onnauwkeurig zijn ### Vraag 15 Wat kun je verwachten: Een korte, feitelijke vraag die een direct en eenduidig antwoord vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek feit of een enkel begrip uit de bedrijfseconomie direct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Feitenkennis, Begrip herkenning, Direct antwoord geven Veelgemaakte fouten: - Onjuist feit benoemen - Twijfelen bij een direct antwoord ### Vraag 16 Wat kun je verwachten: Een vraag die meerdere stappen of een uitgebreidere analyse vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet meerdere bedrijfseconomische concepten kunnen verbinden of een complexere berekening met toelichting kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Meerdere stappen analyseren, Complexe berekeningen uitvoeren, Antwoord structureren en onderbouwen, Relaties leggen tussen concepten Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in de redenering - Onvoldoende toelichting geven - Fouten in de logische opbouw ### Vraag 17 Wat kun je verwachten: Een korte, directe beantwoording van een basisvraag. Wat moet je kennen: De leerling moet een basisbegrip uit de bedrijfseconomie correct kunnen definiëren of een eenvoudige, directe berekening kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Definiëren, Eenvoudig rekenen, Kort en bondig formuleren, Kennis reproduceren Veelgemaakte fouten: - Te veel irrelevante informatie geven - Onnauwkeurig zijn in definities of berekeningen ### Vraag 18 Wat kun je verwachten: Een gedetailleerder antwoord, berekening of uitleg, passend bij de 4 punten. Wat moet je kennen: Je moet een vraag uit een aparte opgave (Opgave 4) kunnen beantwoorden. De vraag vraagt om een uitgebreider antwoord, berekening of uitleg, gezien de 4 punten. Vaardigheden: Probleemstelling doorgronden, Gestructureerd antwoord opbouwen, Logische stappen volgen, Volledigheid nastreven Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg of berekening - Stappen overslaan in je redenering - Niet alle aspecten van de vraag behandelen ### Vraag 19 Wat kun je verwachten: Een basisvraag over een bedrijfseconomisch concept of een simpele berekening. Wat moet je kennen: Je moet de belangrijkste bedrijfseconomische begrippen kennen en eenvoudige berekeningen kunnen uitvoeren die vaak in examens voorkomen. Vaardigheden: Begrippen herkennen, Formules toepassen, Gegevens lezen, Logisch nadenken Veelgemaakte fouten: - Definities door elkaar halen - Rekenmachinefouten - Vraag te snel lezen ### Vraag 20 Wat kun je verwachten: Een vraag die meerdere stappen of een uitgebreidere analyse vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet meerdere bedrijfseconomische concepten kunnen verbinden of een complexere berekening met toelichting kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Meerdere stappen analyseren, Complexe berekeningen uitvoeren, Antwoord structureren en onderbouwen, Relaties leggen tussen concepten Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in de redenering - Onvoldoende toelichting geven - Fouten in de logische opbouw ### Vraag 21 Wat kun je verwachten: Uitleg van een begrip of een korte berekening. Wat moet je kennen: Voor een 2-punt vraag moet je vaak een concept kunnen uitleggen of een korte berekening kunnen uitvoeren, waarbij je de kern van de zaak raakt. Vaardigheden: Definiëren van begrippen, Korte berekeningen uitvoeren, Logisch redeneren, Kernachtig formuleren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg - Rekenfouten - Niet alle gevraagde elementen benoemen ### Vraag 22 Wat kun je verwachten: Een korte, directe vraag die een specifiek feit of een basisbegrip test. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek feit, een definitie of een enkelvoudige term uit de bedrijfseconomie direct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Feitenkennis reproduceren, Definities correct toepassen, Kernbegrippen herkennen Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurig formuleren - Verkeerde term gebruiken ### Vraag 23 Wat kun je verwachten: Korte uitleg of eenvoudige berekening van een bedrijfseconomisch concept. Wat moet je kennen: Voor een 2-punt vraag moet je vaak een specifiek bedrijfseconomisch concept kort kunnen uitleggen of een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Conceptuele kennis toepassen, Korte, bondige formulering, Basisrekenvaardigheden (indien van toepassing) Veelgemaakte fouten: - Te veel of te weinig informatie geven - Onnauwkeurige definities - Reken- of leesfouten ### Vraag 24 Wat kun je verwachten: Een vraag die een korte analyse, uitleg of berekening vereist, met een heldere onderbouwing. Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om een bedrijfseconomisch vraagstuk met meerdere aspecten te analyseren en een beargumenteerd antwoord te formuleren, mogelijk inclusief een korte berekening. Vaardigheden: Probleemanalyse, Logisch redeneren, Korte berekeningen uitvoeren, Argumentatie opbouwen Veelgemaakte fouten: - De vraag onvolledig beantwoorden - Onvoldoende onderbouwing geven - RekenFouten maken bij tussenstappen ### Vraag 25 Wat kun je verwachten: Een uitleg of berekening die iets meer diepgang en onderbouwing vereist dan een basisvraag. Wat moet je kennen: De leerling moet een bedrijfseconomisch concept kunnen uitleggen, een proces beschrijven, of een berekening met meerdere logische stappen kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Uitleggen, Analyseren, Berekenen (meerdere stappen), Structureren van antwoord Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan bij berekeningen - Onvoldoende onderbouwing geven - Niet alle relevante aspecten benoemen ### Vraag 26 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een vraag die basiskennis test of een korte uitleg vereist over een bedrijfseconomisch concept. Wat moet je kennen: De leerling moet basisbegrippen van bedrijfseconomie kunnen toepassen of een korte, logische redenering kunnen geven over een onderwerp dat in het examen aan bod komt. Vaardigheden: Begripsvorming, Redeneren, Korte uitleg formuleren, Informatie verwerken Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Kern van de vraag missen - Te algemeen blijven in de uitleg ### Vraag 27 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een kort en direct antwoord op een specifieke vraag. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek begrip of feit direct kunnen benoemen of een korte, concrete vraag kunnen beantwoorden zonder overbodige informatie. Vaardigheden: Kennis reproduceren, Kernachtig formuleren, Specifieke feiten herkennen Veelgemaakte fouten: - Te veel informatie geven - Onnodig uitgebreid antwoorden - Het verkeerde begrip noemen ### Vraag 28 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een korte, gerichte beantwoording van een vraag, passend bij de context van de opgave. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip of principe kunnen benoemen, kort toelichten of een gerichte vraag beantwoorden. Vaardigheden: Kennis reproduceren, Kernachtig formuleren, Specifieke termen gebruiken, Gericht antwoorden Veelgemaakte fouten: - Algemeenheden opschrijven zonder concrete invulling - Niet tot de kern van de vraag komen ### Vraag 29 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een vraag die algemene kennis over examens of een eenvoudige interpretatieopdracht test. Wat moet je kennen: De leerling moet algemene principes van examens of examen-gerelateerde taken begrijpen, mogelijk gericht op het interpreteren van instructies of de opzet van een vraag. Vaardigheden: Vraagstelling interpreteren, Analytisch denken, Basisbegrippen toepassen Veelgemaakte fouten: - Vraag verkeerd lezen - Te snel antwoorden zonder na te denken ### Vraag 30 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een kort, direct antwoord, vaak een term, getal of ja/nee. Wat moet je kennen: Voor een 1-punt vraag moet je meestal een direct antwoord kunnen geven, zoals het benoemen van een term of het kiezen van de juiste optie. Vaardigheden: Specifieke kennis reproduceren, Snel en accuraat antwoorden, De kern van de vraag herkennen Veelgemaakte fouten: - Onnodig veel tekst schrijven - Twijfelen en geen direct antwoord geven - De vraag verkeerd interpreteren ### Vraag 31 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een kort en direct antwoord op een specifieke vraag binnen de context van Opgave 1. Wat moet je kennen: Je moet een specifieke vraag kunnen beantwoorden die deel uitmaakt van Opgave 1 ('Een examen'). Het betreft een vraag van 2 punten, dus een kort en gericht antwoord is nodig. Vaardigheden: Contextuele informatie gebruiken, Kernboodschap overbrengen, Efficiënt antwoorden, Vraag nauwkeurig lezen Veelgemaakte fouten: - Afwijken van de vraag - Onnodige details geven - De link met de casus missen ### Vraag 32 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een vraag die dieper ingaat op een onderwerp, waarbij je moet analyseren. Wat moet je kennen: Je moet bedrijfseconomische theorieën en modellen kunnen gebruiken in een specifieke situatie en daaruit de juiste conclusies trekken. Vaardigheden: Theorieën toepassen, Informatie analyseren, Je antwoord onderbouwen, Antwoord gestructureerd opschrijven Veelgemaakte fouten: - Alleen de oppervlakte raken - Belangrijke details missen - Verkeerde conclusies trekken ### Vraag 33 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een beknopt en gericht antwoord op een deelvraag binnen een casus van 2 punten. Wat moet je kennen: Je moet een specifieke vraag kunnen beantwoorden die deel uitmaakt van een grotere opgave (Opgave 1: 'Een examen'). Het gaat om een kort antwoord van 2 punten. Vaardigheden: Vraagstelling analyseren, Relevante informatie selecteren, Kort en bondig formuleren, Puntenwaardering inschatten Veelgemaakte fouten: - Te uitgebreid antwoorden - Niet direct de kern van de vraag raken - Informatie uit de opgave negeren ### Vraag 34 – Een examen) Wat kun je verwachten: Een uitdagende vraag die inzicht en een goed onderbouwde redenering vraagt. Wat moet je kennen: Je moet complexe bedrijfseconomische problemen begrijpen en hier passende oplossingen of verklaringen voor kunnen geven. Vaardigheden: Problemen oplossen, Informatie samenvoegen, Kritisch nadenken, Duidelijk formuleren Veelgemaakte fouten: - Argumentatie niet afmaken - Om de hete brij heen draaien - Te algemeen antwoorden ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO management & organisatie Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs 20 05 Tijdvak 1 Woensdag 1 juni 13.30 – 16.30 uur Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 73 punten te behalen; het examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Bij dit examen hoort een informatieboekje. Voor de uitwerking van vraag 26 is een uitwerkbijlage bijgevoegd. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden, etc.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redeneren, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 500018-1-250 Begin ### Pagina 2 Opgave 1 figuur 1 Percentages van de investeringen die aangewend zijn voor computers en software 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 Legenda: Computers Software Als bedrijven investeren, doen zij dat vooral in machines, bedrijfsgebouwen en vervoermiddelen, blijkt uit cijfers van het CBS. Op een totale investeringssom van 54 miljard euro werd in 2002 maar 8 miljard gestoken in computers en software. Het zijn vooral verouderde apparaten die worden vervangen. In 1998 werd nog de helft van alle gekochte computers op nieuwe werkplekken neergezet. Nu op elke werkplek een computer staat, lijkt het verzadigingspunt bereikt. bron: FEM Business, maart 2004 Volgens FEM Business is in 2002 voor 8 miljard euro geïnvesteerd in computers en software. 2p 1 Bereken mede met behulp van de grafiekgegevens dat in 2002 inderdaad voor ongeveer 8 miljard euro geïnvesteerd is in computers en software. Volgens bovenstaande tekst is voor de computer de verzadigingsfase waarschijnlijk bereikt. 2p 2 Welke fase van de productlevenscyclus gaat aan de verzadigingsfase vooraf en welke fase volgt op de verzadigingsfase? 2p 3 Geef twee manieren waarop producenten de levenscyclus van een product proberen te verlengen. 500018-1-25o 2 Lees verder ### Pagina 3 Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4. Informatiebron 1 gaat over de Nederlandse fietsenmarkt. In informatiebron 2 staan de verkoopmogelijkheden van Handy B.V. in 2005 en in informatiebron 3 de begrote fabricage- en verkoopkosten over 2005. Informatiebron 4 bevat gegevens over de werkgelegenheid bij Handy B.V. Fietsenfabrikant Handy B.V. produceert uitsluitend standaard vouwfietsen. In 2002 en 2003 daalde de afzet van Handy B.V. waardoor de productiecapaciteit niet volledig benut werd. Uit een onderzoek naar de oorzaak van de dalende afzet heeft het management van Handy B.V. geconstateerd dat de gehele Nederlandse fietsenmarkt in beweging is. De totale afzet in 2004 op de Nederlandse markt is ten opzichte van 2003 gedaald, terwijl de gemiddelde verkoopprijs van fietsen steeg. Het management van Handy B.V. wil het beleid meer gaan afstemmen op de geconstateerde ontwikkelingen. Eén van de ontwikkelingen is dat de fiets steeds vaker gebruikt wordt voor het woon-werkverkeer. 1p 4 $\square$ Door welke niet-beïnvloedbare omgevingsfactor wordt volgens informatiebron 1 de verkoop van fietsen in Nederland voor het woon-werkverkeer gestimuleerd? 3p 5 $\square$ Toon door middel van een berekening aan dat de totale omzet op de Nederlandse fietsenmarkt in 2004 gedaald is ten opzichte van 2003 (zie informatiebron 1). Een andere ontwikkeling op de fietsenmarkt is de verschuiving van de vraag van de goedkope naar de duurdere, luxe fiets. De directie van Handy B.V. besluit om vanaf 2005 ook een duurdere, luxe vouwfiets te gaan produceren. Voor de verkoop van de luxe vouwfiets moet Handy B.V. kiezen (zie informatiebron 2) uit twee onderstaande opties. Optie I: verkoop van de luxe vouwfiets via de groothandel aan de traditionele (kleine) tweewielerbedrijven. Optie II: verkoop van de gehele productie luxe vouwfietsen aan Superbike, een fietsen- megastore te Utrecht, tegen een relatief lage prijs. Bij de keuze van de optie laat het management van Handy B.V. zich leiden door twee criteria: a de bijdrage aan het bedrijfsresultaat. b de werkgelegenheid binnen de onderneming. 2p 6 $\square$ Handy B.V. gaat ervan uit dat de keuze tussen optie I en optie II geen invloed heeft op de fabricagekostprijs maar wel op de commerciële kostprijs. Bereken met behulp van de gegevens uit informatiebron 3 het opslagpercentage voor de indirecte fabricagekosten dat Handy B.V. in 2005 hanteert. 2p 7 $\square$ Bereken voor 2005 de fabricagekostprijs van de luxe vouwfiets. 2p 8 $\square$ Noem twee andere economische oorzaken dan de daling van de loonkosten van vertegenwoordigers, waardoor de verkoopkosten van Handy B.V. bij optie II lager zijn dan bij optie I. 2p 9 $\square$ Bereken het begrote verkoopresultaat over 2005 van de luxe vouwfiets voor zowel optie I als voor optie II. Het management van Handy B.V. gaat bij de berekening van de werkgelegenheid uit van het aantal fulltime banen. Een fulltime baan omvat 1 ### Pagina 4 Opgave 3 De industriële onderneming Proha, die grondstoffen bewerkt tot halffabrikaten, overweegt een investering in een recyclinginstallatie. Bij dit recyclingproces worden uit afgekeurde halffabrikaten de grondstoffen teruggewonnen. De vereiste investering bedraagt € 400.000,-. De verwachte cashflows uit deze investering bedragen: [FIGUUR: Tabel met Jaar en Cashflow in euro's. Jaar 1: 100, Jaar 2: 120, Jaar 3: 90, Jaar 4: 90 met voetnoot 1)] 1) De in de tabel opgenomen cashflow van het vierde jaar is exclusief de verwachte restwaarde van de investering ten bedrage van € 30.000,-. Proha hanteert voor de investeringsselectie de netto-contante waarde methode. Voor de berekening van de netto-contante waarde gaat Proha ervan uit dat de verwachte cashflows aan het eind van elk jaar vervallen. Bij de investeringsselectie gaat Proha uit van een rendementseis van 5% per jaar. 3p 13 □ Bereken voor Proha de netto-contante waarde van deze investering (zie formuleblad). Op grond van de uitkomst van de netto-contante waarde besluit het management van de onderneming dat de investering niet zal plaats vinden. De gemeente waarin Proha gevestigd is, deelt Proha mee dat de overheid in het kader van het milieubeleid een eenmalige investeringssubsidie van € 20.000,- aan de onderneming wil verstrekken. De subsidie zal één jaar na de investering uitbetaald worden. 2p 14 □ Bereken of het subsidiebedrag voor Proha voldoende is om het geëiste rendement van 5% per jaar op de investering te behalen. 1p 15 □ Noem een reden waarom Proha, ook al zou het subsidiebedrag te gering zijn om het geëiste rendement van 5% per jaar te behalen, toch kan besluiten om de geplande investering te realiseren. Licht het antwoord toe. 500018-1-25o 4 Lees verder ### Pagina 5 Opgave 4 In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Het technisch bedrijf T.K. B.V. produceert uitsluitend het product Teka. De verkoopprijs van product Teka is voor 2005 als volgt vastgesteld: Grondstof € 1,80 Loon € 4,80 Overige kosten € 3,40 Commerciële kostprijs € 10,- Nettowinstopslag € 5,- Verkoopprijs € 15,- Per eenheid product Teka wordt 6 kg grondstof verbruikt. Uit de nacalculatie over maart 2005 is het volgende (gedeeltelijke) overzicht opgesteld: Werkelijke productie € 5.000 stuks Verkoopresultaat € 26.000,- voordelig Efficiencyverschil op grondstof € 330,- nadelig Prijsverschil op grondstof € 1.866,- voordelig 1p 16 Bereken de afzet van maart 2005. 3p 17 Bereken de werkelijke prijs per kilogram grondstof over maart 2005 (zie formuleblad). In deze onderneming is bij de grondstoffen sprake van een nadelig efficiencyverschil en een voordelig prijsverschil. 2p 18 Leg uit dat een voordelig prijsverschil kan leiden tot een nadelig efficiencyverschil. 500018-1-25o 5 Lees verder ### Pagina 6 Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 9. Informatiebron 5 gaat over de Amsterdamse effectenbeurs. In informatiebron 6 staan balansgegevens en de winst- en verliesrekeningen voor de jaren 2000 tot en met 2004 van Healthcare N.V. In informatiebron 7 zijn financiële gegevens opgenomen die betrekking hebben op de geplande investeringen van Healthcare N.V. Informatiebron 8 is een marktanalyse voor 2004-2007. In informatiebron 9 staan de verwachte kosten van de business unit Slanky in 2005. Eén van de doelstellingen van handelsonderneming Healthcare N.V., die in een aantal farmaceutische producten handelt, is om jaarlijks haar activiteiten uit te breiden. Zij overweegt om met ingang van 1 januari 2005 een nieuw afslankmiddel, onder de merknaam Slanky, op de markt te brengen. In verband met de jaarlijks gewenste uitbreiding van activiteiten overweegt Healthcare N.V. al enige tijd om een beursgenoteerde onderneming te worden. Het op de markt brengen van het nieuwe product brengt grote investeringen met zich mee. Een nieuwe aandelenemissie is noodzakelijk om de uitbreiding met Slanky te financieren. De directie overweegt om het op de markt brengen van Slanky te combineren met een aanvraag voor beursnotering. Het management zal de aanvraag voor de beursnotering combineren met het op de markt brengen van Slanky indien uit onderzoek blijkt dat: a de onderneming voldoet aan de noteringseisen van de officiële effectenmarkt van Amsterdam; b de rentabiliteit op het geïnvesteerde eigen vermogen van de onderneming zal stijgen door de introductie van Slanky. Tot nu toe hebben de oprichters van de N.V. alle geplaatste aandelen in bezit. Het management onderzoekt of de onderneming voldoet aan de toelatingcriteria van de Amsterdamse Effectenbeurs. Indien geplaaste aandelen op 1 januari 2005 emitteren, zal de emissiekoers wil ze alle nog niet geplaatst aandelen op € 20,- per aandeel. De oprichters hebben toegezegd dat zij zelf 900.000 aandelen bij de emissie zullen kopen. De verwachte beurskoers na toelating bedraagt € 25,- per aandeel. De nominale waarde van één aandeel bedraagt € 10,-. 4p 19 [FIGUUR: Vinkje] Toon met behulp van informatiebron 5 en 6 aan dat de onderneming voldoet aan de toelatingcriteria voor notering aan de Amsterdamse effectenbeurs. Het op de markt brengen van het product Slanky leidt tot veranderingen in balansposten per 1 januari 2005. Informatiebron 7 geeft informatie over de veranderingen in de balansposten ten gevolge van de investering in Slanky en geeft daarnaast informatie over beschikbare financieringsmogelijkheden. De onderneming neemt met betrekking tot de financieringswijze bepaald dat de vaste activa bij voorkeur gefinancierd moeten worden met het aangetrokken eigen vermogen en dat ze niet gefinancierd mogen worden met kort vreemd vermogen. Aan het geren leverancierskrediet zijn geen kosten verbonden. 2p 20 [FIGUUR: Vinkje] Bereken het totale bedrag dat per 1 januari 2005 aangetrokken moet zijn om de financiering van de investering in Slanky mogelijk te kunnen maken. 500018-1-250 6 Lees verder Beschikbaar gesteld door Stichting ### Pagina 7 Na vaststelling van het totale bedrag dat op 1 januari 2005 aangetrokken moet zijn om de investering in Slanky te kunnen realiseren wil de directie van Healthcare N.V. vaststellen of zij naast de aandelenemissie een obligatielening moet uitgeven of moet kiezen voor de onderhandse lening (zie informaticabron 7). De directie vraagt zich af voor welk nominaal bedrag de in informaticabron 7 vermelde obligatielening minimaal moet worden uitgegeven indien de aandelenemissie slaagt en de opbrengst van de obligatielening samen met die van de aandelenemissie voldoende moet zijn om de geplande investering in Slanky te kunnen realiseren. 3p 21 Bereken het minimale nominale bedrag van deze obligatielening. 2p 22 Toon met een berekening aan dat, indien Healthcare N.V. uitsluitend let op de interestkosten, Healthcare N.V. de onderhandse lening prefereert boven de obligatielening. Informatiebron 8 geeft informatie over de verwachte marktpositie van Slanky in de periode 2004 - 2007. De onderneming heeft gekozen om Slanky op de markt te brengen door middel van een agressieve verkoopprijs politiek waarbij de prijs onder de prijzen van de twee andere aanbieders van afslankproducten (Herbalove en Slimfood) moet liggen. De verkoopprijs van Slanky is vastgesteld op € 100,- per stuk. 1p 23 Hoe heet de prijs politiek waarbij een onderneming de verkoopprijs van een nieuw product onder die van de concurrenten vaststelt? Uit het overzicht van de marktaandelen (zie informaticabron 8) blijkt dat het marktaandeel in 2006 ten opzichte van 2005 slechts stijgt van 6% naar 7%. Desondanks is het management te tevreden over de afzetontwikkeling van Slanky. 2p 24 Geef twee redenen waarom, ondanks een stijging van het marktaandeel van Healthcare N.V. van 6% naar 7%, de groei van de afzet veel meer is dan 1%. Licht het antwoord toe. Volgens informatiebron 9 krijgt Healthcare N.V. bij de leverancier korting op de inkoopprijs. 3p 25 Bereken met behulp van informaticabron 7 en 8 welk kortingspercentage Healthcare N.V. over de inkoop van 2005 ontvangt. 3p 26 Bereken de verwachte winst over 2005 van de business unit Slanky indien Healthcare N.V. gebruik maakt van de onderhandse lening en niet van de obligatielening. Vul hiertoe de uitwerkbijlage die bij deze vraag hoort in. Het resultaat voor belasting van Healthcare N.V. over 2005 zal, indien niet in Slanky wordt geïnvesteerd, € 0,4 miljoen negatief zijn. 3p 27 Bereken de rentabiliteit van het eigen vermogen (REV) van de onderneming over 2005, na de introductie van Slanky. (zie formuleblad). 1p 28 Zal Healthcare N.V. besluiten om Slanky op de markt te brengen? Motiveer het antwoord. 500018-1-250 7 Lees verder ### Pagina 8 Opgave 6 In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing. Italiaanse voetbalwet kan niet door de beugel Van onze redactie economie MIL AAN - De Italiaanse regering moet van de Europese Commissie haan steun aan het betaald voetbal intrekken. Daardoor hangt veel clubs alsnog een faillissement boven het hoofd. Volgens de Europese commissaris voor mededingingszaken Monti is de "red-het-voetbal"-wet van de regering Berlusconi in strijd met Europese regels voor overheidssteun. De wet creëert oneerlijke concurrentie tussen de Europese voetbalclubs, meent hij. Door het instorten van de spelersmarkt, de spelers zijn na de contracttermijn vrij om te vertrekken, het seweren van inkomsten uit televisicrechten en het gebrek aan sponsors zijn veel voetbalclubs in Europa in problemen geraakt. In Italië dreigde zelfs het grootste deel van de clubs in de Serie A, de hoogste divisie, failliet te gaan. Om dit te voorkomen kwam de regering Berlusconi in februari met een omstreden reddingsplan. Clubs hoefden het aankoopbedrag voor spelers niet in één jaar af te schrijven, maar mochten de kosten spreiden over tien jaar. Het gezamenlijke verlies over het afgelopen jaar van Lazio, AC Milan, Juventus en Inter daalde daardoor van ruim 1,1 miljard naar 271 miljoen euro. Aangezien clubs hierdoor financieel veel gezonder lijken, kunnen ze goedkoper nieuw vermogen aantrekken. Daarmee kunnen weer nieuwe spelers gekocht worden. Omdat andere clubs in Europa niet worden geholpen op de manier zoals Berlusconi wil, is er sprake van oneerlijke concurrentie. bron: Trouw, 14 november 2003 Bij de beoordeling van de financiële gezondheid van een onderneming kan een belanghebbende zich onder andere baseren op solvabiliteit, de cashflow of de rentabiliteit van het totale vermogen (RTV). De Italiaanse regering wil het betaalde voetbal door middel van de "red-het-voetbal"-wet een helpende hand toesteken. 2p 29 Leg uit dat door toepassing van de "red-het-voetbal"-wet het solvabiliteitspercentage van de Italiaanse voetbalclubs in het jaar van invoering gunstig beïnvloed wordt (zie formuleblad). Een aantal stakeholders vraagt zich af of de "red-het-voetbal"-wet van Berlusconi wel zo positief uitwerkt. 2p 30 Zal de "red-het-voetbal"-wet een positieve, een negatieve of geen invloed hebben op de cashflow van de Italiaanse voetbalclubs? Motiveer het antwoord. Volgens het artikel bestaat er een verband tussen het "financieel gezonder lijken" van de clubs en de kosten voor het aantrekken van nieuw vermogen. 1p 31 Leg uit waarom bedrijven goedkoper kunnen lenen als ze financieel gezond zijn. 500018-1-250 8 Lees verder ### Pagina 9 Opgave 7 Van Vleuten N.V. is een onderneming die ten aanzien van afschrijvingen op de vaste activa de volgende uitgangspunten hanteert: • Op terreinen wordt niet afgeschreven. • Op al haar vaste activa, behalve terreinen, schrijft Van Vleuten N.V. af met een vast percentage van de aanschafwaarde • De onderneming gaat uit van een restwaarde van 10% van de aanschafprijs voor alle activa waarop wordt afgeschreven. • Over delen van een jaar wordt naar evenredigheid afgeschreven. Uit de administratie van Van Vleuten blijkt het volgende: | | Terrein | Gebouw | Inventaris | | --------------- | --------------- | --------------- | -------------- | | Aanschafwaarde | € 2.600.000,- | € 36.600.000,- | € 650.000,- | | Boekwaarde per 1 januari 2005 | € 2.600.000,- | € 14.640.000,- | € 284.375,- | | Afschrijvingspercentage | 0% | 5% | ? | 2p 32 In welke situatie zal er op grond (terrein) wel afgeschreven worden? Licht het antwoord toe met een voorbeeld. 2p 33 Bereken op welke datum Van Vleuten N.V. het gebouw heeft aangeschaft. De inventaris is op 1 juli 2002 geheel vernieuwd. 2p 34 Bereken het afschrijvingspercentage dat Van Vleuten gebruikt voor de inventaris. Einde 9 500018-1-250