# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2004 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2004/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Vraag Wat kun je verwachten: Een inleidende vraag die basiskennis test, vaak een definitie of opsomming. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisbegrippen of inleidende concepten van Opgave 1 kennen en deze correct kunnen benoemen of kort toelichten. Vaardigheden: Begrip van basisconcepten, Vraag correct interpreteren, Duidelijk en concreet antwoorden Veelgemaakte fouten: - Antwoord te algemeen houden - Niet alle gevraagde elementen benoemen ### Vraag 2 – Vraag Wat kun je verwachten: Een kort, correct en to-the-point antwoord dat de 2 punten rechtvaardigt. Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om een korte vraag over een bedrijfseconomisch onderwerp correct te beantwoorden, waarbij de kern van het probleem wordt geraakt. Vaardigheden: Vraaginterpretatie, Kennis van bedrijfseconomische begrippen, Beknopte en accurate formulering, Puntengericht antwoorden Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Irrelevante informatie toevoegen - De vraag verkeerd begrijpen ### Vraag 3 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte, feitelijke vraag die een directe kennisreproductie of simpele toepassing vereist. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek begrip of feit uit de bedrijfseconomie correct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Kennisreproductie, Nauwkeurigheid, Vraaginterpretatie, Kort en bondig antwoorden Veelgemaakte fouten: - Te lang antwoorden - Onjuiste term gebruiken - De vraag niet goed lezen ### Vraag 4 – Vraag Wat kun je verwachten: Een zeer kort en precies antwoord, vaak een definitie, term of enkelvoudig feit, voor 1 punt. Wat moet je kennen: De leerling moet een zeer specifieke vraag over een bedrijfseconomisch detail of begrip direct en correct kunnen beantwoorden. Vaardigheden: Nauwkeurige kennis van begrippen, Directe beantwoording, Essentie herkennen, Geen overbodige informatie Veelgemaakte fouten: - Onjuist of vaag antwoord - Te veel of te weinig informatie geven - De vraag niet direct beantwoorden ### Vraag 5 – Vraag Wat kun je verwachten: Een beknopte uitleg of een korte onderbouwing van een stelling of concept. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek concept of een korte redenering kunnen uitleggen, passend bij een vraag van 2 punten. Vaardigheden: Concepten helder uitleggen, Logisch redeneren, Kernachtig formuleren Veelgemaakte fouten: - Oppervlakkige uitleg geven - Begrippen met elkaar verwarren - Niet alle aspecten van de vraag behandelen ### Vraag 6 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag over basisbegrippen of een directe toepassing van een principe vroeg in de opgave. Wat moet je kennen: Als een van de eerste vragen richt deze zich op fundamentele kennis of een directe toepassing van een basisprincipe. Ken de basisbegrippen van het hoofdstuk goed. Vaardigheden: Basisbegrippen herkennen en benoemen, Eenvoudige verbanden leggen, Korte, bondige antwoorden geven, Informatie uit de tekst filteren Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoorden - Niet specifiek genoeg zijn - Verwarring van begrippen ### Vraag 7 – Vraag Wat kun je verwachten: Een kort, correct en to-the-point antwoord dat de 2 punten rechtvaardigt. Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om een korte vraag over een bedrijfseconomisch onderwerp correct te beantwoorden, waarbij de kern van het probleem wordt geraakt. Vaardigheden: Vraaginterpretatie, Kennis van bedrijfseconomische begrippen, Beknopte en accurate formulering, Puntengericht antwoorden Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Irrelevante informatie toevoegen - De vraag verkeerd begrijpen ### Vraag 8 – Vraag Wat kun je verwachten: Een direct en feitelijk antwoord op een korte vraag. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip of feit direct en correct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Kennisreproductie, Nauwkeurig lezen, Snel feiten herkennen Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurig antwoorden - Het verkeerde begrip benoemen ### Vraag 9 – Vraag Wat kun je verwachten: Definitie of korte uitleg van een bedrijfseconomisch begrip. Wat moet je kennen: De leerling moet een bedrijfseconomische term kunnen definiëren of een eenvoudige relatie kunnen uitleggen. Vaardigheden: Begrippenkennis, Kort en bondig formuleren, Essentie herkennen Veelgemaakte fouten: - Te breed antwoorden - Onjuiste definitie geven - Niet to the point zijn ### Vraag 10 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag die een korte, concrete uitleg, definitie of een eenvoudig antwoord vraagt. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip correct kunnen definiëren of een eenvoudige relatie kunnen uitleggen. Vaardigheden: Begrippenkennis, Kort en bondig formuleren, Essentie herkennen Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurige formulering - Verwarring van begrippen - Te algemeen antwoord ### Vraag 11 – Vraag Wat kun je verwachten: Een kort, feitelijk antwoord op een directe vraag. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip, feit of kenmerk direct en correct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Definiëren, Feiten onthouden, Kort en duidelijk antwoorden Veelgemaakte fouten: - Antwoord is te algemeen - Verwarring met andere termen ### Vraag 12 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag die basiskennis of een eenvoudige berekening binnen een bedrijfseconomisch thema toetst. Wat moet je kennen: Deze vraag test je basiskennis van een bedrijfseconomisch onderwerp of je vermogen om een eenvoudige berekening uit te voeren. Beheers de kernbegrippen en formules. Vaardigheden: Relevante formules toepassen, Gegevens uit de casus selecteren, Korte antwoorden formuleren, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Verkeerde formule gebruiken - Gegevens verkeerd interpreteren - Antwoord niet onderbouwen indien nodig ### Vraag 13 – Vraag Wat kun je verwachten: Een uitgebreide berekening of een onderbouwde uitleg met meerdere stappen. Wat moet je kennen: Je moet een bedrijfseconomische formule kunnen toepassen of een complex concept met meerdere argumenten kunnen uitleggen. Zorg dat je de juiste gegevens uit de casus haalt en correct verwerkt. Vaardigheden: Analyseren van de vraag, Toepassen van formules/modellen, Logisch redeneren, Argumenten opbouwen Veelgemaakte fouten: - Onvolledige berekening of uitleg - Verkeerde formule kiezen - Niet alle relevante informatie gebruiken ### Vraag 14 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte, specifieke vraag die een direct en feitelijk of beredeneerd antwoord van 2 punten vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet de relevante bedrijfseconomische theorie en begrippen kennen en kunnen toepassen om de vraag te beantwoorden. Vaardigheden: Vraagstelling analyseren, Relevante kennis selecteren, Kort en bondig formuleren Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord - Irrelevante informatie geven - Fouten in berekening of redenering ### Vraag 15 – Vraag Wat kun je verwachten: Een direct en beknopt antwoord op een specifieke bedrijfseconomische vraag. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch concept kunnen uitleggen of een kort verband kunnen leggen, passend bij de context van Opgave 1. Vaardigheden: Vraag nauwkeurig lezen, Relevante bedrijfseconomische kennis toepassen, Kort en bondig formuleren Veelgemaakte fouten: - Te veel irrelevante informatie geven - De kern van de vraag missen ### Vraag 16 – Vraag Wat kun je verwachten: Een kort en bondig antwoord, vaak een definitie, een getal of een korte verklaring. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip kunnen definiëren, een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren of een kort, direct antwoord kunnen geven. Vaardigheden: Begrippenkennis, Eenvoudig rekenen, Kernachtig formuleren, Gericht antwoorden Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoord - Niet direct de vraag beantwoorden - Kleine rekenfouten ### Vraag 17 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag die analyse of een beargumenteerde conclusie vereist, vaak aan het einde van een opgave. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch vraagstuk kunnen analyseren en een beargumenteerd antwoord of conclusie kunnen formuleren. Vaardigheden: Analytisch vermogen, Kennis van bedrijfseconomische theorie, Logisch redeneren, Concreet antwoorden Veelgemaakte fouten: - Onvoldoende onderbouwing geven - Verkeerde conclusies trekken ### Vraag 18 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte toelichting of een berekening met een duidelijke conclusie. Wat moet je kennen: Je moet een bedrijfseconomisch principe kunnen toelichten of een kleine berekening kunnen maken en de uitkomst interpreteren. Vaardigheden: Theoretisch begrip toepassen, Logisch redeneren, Correcte terminologie gebruiken Veelgemaakte fouten: - De vraag verkeerd interpreteren - Onvoldoende onderbouwing geven ### Vraag 19 – Vraag Wat kun je verwachten: Een direct en correct antwoord op een specifieke vraag, vaak een begrip of korte uitleg. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip kunnen benoemen of een korte, gerichte verklaring kunnen geven voor een situatie. Vaardigheden: Begrippen herkennen, Situaties analyseren, Precies formuleren, Relevantie inschatten Veelgemaakte fouten: - Onjuiste terminologie gebruiken - Antwoord niet toespitsen op de vraag - Overbodige informatie geven ### Vraag 20 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag die een korte, concrete uitleg, definitie of een eenvoudig antwoord vraagt. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip correct kunnen definiëren of een eenvoudige relatie kunnen uitleggen. Vaardigheden: Begrippenkennis, Kort en bondig formuleren, Essentie herkennen Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurige formulering - Verwarring van begrippen - Te algemeen antwoord ### Vraag 21 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte uitleg, een eenvoudige berekening met toelichting, of een beargumenteerd antwoord. Wat moet je kennen: Je moet een bedrijfseconomisch concept kunnen uitleggen, een eenvoudige berekening kunnen doen of een korte redenering kunnen geven. Vaardigheden: Uitleggen, Eenvoudig rekenen, Redeneren, Vaktaal correct gebruiken Veelgemaakte fouten: - Fout in berekening - Uitleg is onvolledig - Begrippen door elkaar halen ### Vraag 22 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte, specifieke vraag die een direct en feitelijk of beredeneerd antwoord van 2 punten vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet de relevante bedrijfseconomische theorie en begrippen kennen en kunnen toepassen om de vraag te beantwoorden. Vaardigheden: Vraagstelling analyseren, Relevante kennis selecteren, Kort en bondig formuleren Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord - Irrelevante informatie geven - Fouten in berekening of redenering ### Vraag 23 – Vraag Wat kun je verwachten: Toepassing van een concept of berekening met toelichting. Wat moet je kennen: De leerling moet een bedrijfseconomisch concept kunnen toepassen of een berekening met meerdere stappen correct kunnen uitvoeren en toelichten. Vaardigheden: Analyseren van gegevens, Formules toepassen, Logisch redeneren, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Rekenfouten maken - Onvolledige uitleg geven - Niet alle gegevens gebruiken ### Vraag 24 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag die een uitgebreide berekening, analyse of verklaring vereist met meerdere stappen. Wat moet je kennen: Je moet in staat zijn om een complexer bedrijfseconomisch probleem te analyseren en een onderbouwde oplossing of berekening te presenteren. Vaardigheden: Probleemanalyse, Formules/begrippen toepassen, Stapsgewijs redeneren, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Onvolledige argumentatie - Reken- of redeneerfouten - Niet alle deelvragen beantwoorden ### Vraag 25 – Vraag Wat kun je verwachten: Toepassing van een concept of berekening met toelichting. Wat moet je kennen: De leerling moet een bedrijfseconomisch concept kunnen toepassen of een berekening met meerdere stappen correct kunnen uitvoeren en toelichten. Vaardigheden: Analyseren van gegevens, Formules toepassen, Logisch redeneren, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Rekenfouten maken - Onvolledige uitleg geven - Niet alle gegevens gebruiken ### Vraag 26 – Vraag Wat kun je verwachten: Een beknopt en correct antwoord, mogelijk een korte berekening of uitleg. Wat moet je kennen: De leerling moet de kernbegrippen en relevante formules die bij de vraag horen, kennen en correct kunnen toepassen. Vaardigheden: Begrippenkennis, Analyse van de vraag, Korte berekening/uitleg, Nauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord - Foutieve interpretatie van de vraag - Reken-/denkfouten ### Vraag 27 – Vraag Wat kun je verwachten: Een beknopt en correct antwoord, mogelijk een korte berekening of uitleg. Wat moet je kennen: De leerling moet de kernbegrippen en relevante formules die bij de vraag horen, kennen en correct kunnen toepassen. Vaardigheden: Begrippenkennis, Analyse van de vraag, Korte berekening/uitleg, Nauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord - Foutieve interpretatie van de vraag - Reken-/denkfouten ### Vraag 28 – Vraag Wat kun je verwachten: Een kort, feitelijk antwoord op een directe vraag. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip, feit of kenmerk direct en correct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Definiëren, Feiten onthouden, Kort en duidelijk antwoorden Veelgemaakte fouten: - Antwoord is te algemeen - Verwarring met andere termen ### Vraag 29 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte vraag die een definitie, berekening of interpretatie van een bedrijfseconomisch concept vraagt. Wat moet je kennen: Je moet specifieke bedrijfseconomische concepten kennen en deze correct kunnen toepassen, vaak in de vorm van een definitie, korte berekening of interpretatie van eerdere resultaten. Vaardigheden: Begrippen definiëren, Korte berekeningen uitvoeren, Resultaten interpreteren, Nauwkeurig formuleren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige of onjuiste definities geven - Rekenfouten maken - Niet alle onderdelen van de vraag beantwoorden ### Vraag 30 – Vraag Wat kun je verwachten: Een directe vraag naar een enkel feit, begrip of een simpele berekening. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek begrip, formule of feit uit de bedrijfseconomie correct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Kennisreproductie, Nauwkeurigheid, Vraaginterpretatie, Efficiëntie Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord - Verwarring met vergelijkbare begrippen - Tijdverspilling ### Vraag 31 – Vraag Wat kun je verwachten: Een korte, specifieke vraag die een direct en feitelijk of beredeneerd antwoord van 2 punten vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet de relevante bedrijfseconomische theorie en begrippen kennen en kunnen toepassen om de vraag te beantwoorden. Vaardigheden: Vraagstelling analyseren, Relevante kennis selecteren, Kort en bondig formuleren Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord - Irrelevante informatie geven - Fouten in berekening of redenering ### Vraag 32 – Vraag Wat kun je verwachten: Een kort, direct en correct antwoord, vaak een enkel woord of getal. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek begrip of feit direct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Begrippenkennis, Snel herkennen, Direct antwoorden Veelgemaakte fouten: - Verkeerd begrip - Onnodig uitgebreid antwoord ### Vraag 33 – Vraag Wat kun je verwachten: Een beknopte uitleg van een concept of een simpele berekening. Wat moet je kennen: Voor deze vraag moet je een specifiek bedrijfseconomisch concept kunnen uitleggen of een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Begrip van kernconcepten, Korte uitleg formuleren, Eenvoudige berekeningen uitvoeren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg geven - Reken- of interpretatiefouten maken ### Vraag 34 – Vraag Wat kun je verwachten: Een vraag die een tweeledig antwoord of een korte uitleg/berekening met toelichting vraagt. Wat moet je kennen: Je moet twee gerelateerde feiten kunnen benoemen, een korte uitleg kunnen geven, of een simpele berekening met een korte toelichting kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Analyseren, Redeneren, Kennis toepassen, Antwoord structureren Veelgemaakte fouten: - Slechts één deel van het antwoord geven - Onvoldoende onderbouwing - Onjuiste conclusie trekken ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO management & organisatie (nieuwe stijl) Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Vragenboekje Tijdvak 2 Woensdag 23 juni 13.30 – 16.30 uur Voor dit examen zijn maximaal 69 punten te behalen; het examen bestaat uit 34 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Bij dit examen hoort een boekje met informatie inclusief een formuleblad. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening vereist is, worden aan het aantal punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 400035-2-320 Begin ### Pagina 2 Opgave 1 Krantenartikel De economische teruggang in Nederland in de periode 2000-2003 heeft voor de supermarkten tot gevolg gehad dat er steeds meer zogenaamde prijsvechters worden. Vooral Duitse supermarktketens als Aldi en Lidl krijgen een steeds groter marktaandeel. Dit heeft de supermarktketens C1000 en Albert Heijn genoodzaakt om het prijsniveau aan te passen en steeds meer huismerken in het assortiment op te nemen ten koste van A-merken. De fabrikanten van A-merken reageren hier onder andere op door het aanbieden van kwalitatief hoogwaardiger producten, om zo hun imago te verbeteren. Dit gaat vaak gepaard met uitgebreide reclamecampagnes. 2p 1 Noem een reden waarom fabrikanten van A-merken eerder kiezen voor themareclame dan voor actiereclame. Motiveer het antwoord. Ook zijn er fabrikanten van A-merken die proberen om andere doelgroepen te bereiken of nieuwe producten aan te bieden. Zo komt Coca Cola met verschillende nieuwe smaken op de markt, zoals Vanilla Coke. Coca Cola probeert de consument onder andere door TV-commercials te verleiden Vanilla Coke in de supermarkt te kopen. 2p 2 Moet men de marketing (distributie)strategie die Coca Cola toepast, rekenen tot de pullstrategie of tot de pushstrategie? Motiveer het antwoord. Door het steeds meer opnemen van huismerken in het assortiment ten koste van A-merken ontstaat er een verschuiving in de kostensamenstelling van de supermarkt. 2p 3 Noem twee kostenposten die bij gelijke omzet zullen veranderen ten gevolge van het meer opnemen van huismerken in het assortiment ten opzichte van A-merken. Motiveer het antwoord. De fabrikanten van A-merken produceren, weliswaar onder een andere merknaam, ook voor de prijsvechters. Het produceren voor prijsvechters als Aldi en Lidl gaat vaak gepaard met lage(re) winstmarges voor de fabrikant. 1p 4 Noem een reden waarom producenten van A-merken ook voor bovengenoemde prijsvechters willen produceren. Opgave 2 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4 uit het informatieboekje. Informatiebron 1 is een krantenartikel van april 2004. Informatiebron 2 bevat een gedeelte uit het jaarverslag van Tecnic N.V. In informatiebron 3 is het vermogens­overzicht en in informatiebron 4 is de winst- en verliesrekening van Tecnic N.V. opgenomen. Uit het krantenartikel van informatiebron 1 blijkt dat Tecnic N.V. nieuw vermogen nodig heeft om de groei te financieren. In april 2004 vindt er een gesprek plaats tussen de financieel manager van Tecnic N.V. en de manager bedrijven van de bank om te zien of Tecnic N.V. het benodigde bedrag bij de bank kan lenen. In het preadvies dat de manager bedrijven aan de bankdirecteur moet uitbrengen over de kredietaanvraag dient hij antwoord te geven op de volgende vragen: a Heeft Tecnic N.V. in 2003 haar eigen financiële doelstellingen gehaald? b Zijn er voldoende zekerheden aanwezig ter dekking van de nieuwe lening? c Is er voldoende aflossingscapaciteit voor de nieuwe lening? Volgens informatiebron 1 heeft Tecnic N.V. een bedrag tussen de € 15 miljoen en de € 20 miljoen nodig om de groei te financieren. Dat kan via een banklening of via een aandelenemissie. 1p 5 Noem een reden waarom aandeelhouders van Tecnic N.V ### Pagina 3 2p 6 ☐ In informatiebron 2 staan onder andere de financiële doelstellingen van Tecnic N.V. Laat door middel van een berekening zien of Tecnic N.V. de eerste doelstelling in 2003 heeft gehaald. Ten aanzien van de tweede financiële doelstelling van Tecnic N.V. maakt de manager bedrijven in het uit te brengen preadvies, de volgende kanttekening: “In het algemeen zou ik voor technische handelsondernemingen voor de voldoende zekerheid is ten aanzien van de dekking van een lening, een solvabiliteitspercentage van 150% voldoende achten. Voor Tecnic N.V. echter, wijk ik van deze algemene berekeningswijze (zie formuleblad) af. De op het vermogensover­zicht van Tecnic N.V. vermelde immateriële activa hebben als dekking van de lening voor de bank geen waarde. Bij de berekening van het solvabiliteitspercentage laat ik de immateriële activa buiten beschouwing”. 2p 7 ☐ Leg uit waarom de manager bedrijven stelt dat de immateriële vaste activa van Tecnic N.V. als dekking van de lening voor de bank geen waarde hebben. 3p 8 ☐ Bereken het solvabiliteitspercentage van Tecnic N.V. op 31 december 2003, waarbij de immateriële vaste activa buiten beschouwing blijven. De financieel manager van Tecnic N.V. heeft de manager bedrijven laten weten dat uit de groei van het nettoresultaat in 2003 ten opzichte van 2002 blijkt dat de derde financiële doelstelling van Tecnic N.V. gehaald is. De manager bedrijven is van mening dat in het kader van een kredietaanvraag, deze ontwikkeling van het netto­resultaat voor Tecnic N.V. een te rooskleurig beeld schept. Er kan beter gekeken worden naar de ontwikkeling van het resultaat uit gewone bedrijfs­uitoefening. 1p 9 ☐ Noem een reden waarom de manager bedrijven in het kader van de kredietaanvraag van Tecnic N.V. niet de ontwikkeling van het netto­resultaat wil gebruiken, maar het resultaat uit gewone bedrijfs­uitoefening. Ten aanzien van de vierde doelstelling merkt de manager bedrijven op dat hij in zijn preadvies zal opnemen dat de vierde doelstelling gehaald is. De manager bedrijven heeft te kennen gegeven dat hij ook de winstverdeling in zijn 2p 10 ☐ Bereken het dividend­percentage dat Tecnic N.V. in de voorgestelde winstverdeling over 2003 heeft opgenomen. 1p 11 ☐ Bereken het bedrag dat Tecnic N.V. in verband met de voorgestelde winstverdeling van 2003 na aftrek van de dividendbelasting, in contanten moet uitbetalen aan de aandeelhouders. 1p 12 ☐ Noem een reden waarom de manager bedrijven een positief oordeel velt over het feit dat Tecnic N.V. in plaats van uitsluitend cashdividend ook stockdividend uitkeert. De manager bedrijven berekent ter bepaling van de aflossings­capaciteit van de onderneming op te nemen. Ten bepaling van de aflossings­capaciteit gebruikt hij de cashflow. De manager bedrijven hanteert bij kredietaanvragen van technische handelshuizen de vuistregel dat het totaal vreemd vermogen niet meer mag zijn dan driemaal de jaarlijkse cashflow. 2p 13 ☐ Bereken de cashflow over 2003 (zie formuleblad). Nadatt de manager bedrijven in zijn preadvies uitgebreid is ingegaan op de vraag of Tecnic N.V. haar eigen financiële doelstellingen gehaald heeft (vraag a), moet hij de twee ### Pagina 4 Opgave 3 In de voorcalculatie van 2004 voor product Itex staan de volgende gegevens: • normale productie en afzet 150.000 eenheden Itex; • de normale productie en afzet zijn gelijkmatig over de maanden van het jaar verdeeld; • begrote productie 160.000 eenheden Itex; • begrote afzet 158.000 eenheden Itex; • de standaard fabricagekostprijs is als volgt opgebouwd: variabele grondstofkosten € 0,60 variabele directe lonen (0,02 uur) € 1,20 machinekosten € 0,80 fabricagekostprijs € 2,60 Uit de nacalculatie van april 2004 voor product Itex blijkt het volgende: • In de maand april 2004 zijn er voor de branche CAO-afspraken gemaakt. In deze CAO staat dat de uurlonen per 1 april met 1,5% stijgen. In de voorcalculatie is met deze stijging geen rekening gehouden; • in de maand april 2004 zijn 12.600 producten Itex geproduceerd; • in de maand april 2004 zijn 12.500 producten Itex verkocht; • de werkelijke directe lonen ten behoeve van de productie bedroegen, inclusief de CAO-verhoging per 1 april, € 15.225,-. 2p 15 Bereken voor de maand april 2004 het budgetverschil op de directe lonen voor het product Itex. Volgens de nacalculatie is het prijsverschil op de directe lonen in april 2004 uitsluitend veroorzaakt door de CAO-aanpassing per 1 april. 2p 16 Splits het budgetverschil op de directe lonen uit in een prijsverschil en een efficiencyverschil. Geef bij elk verschil aan of dit verschil voordelig of nadelig is. Het ontstaan van prijsverschillen op de lonen kan naast CAO-aanpassingen meerdere oorzaken hebben. 2p 17 Noem naast de genoemde CAO-aanpassing twee andere oorzaken waardoor een negatief prijsverschil op de lonen kan ontstaan. 400035-2-32o 4 Lees verder ### Pagina 5 Opgave 4 In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Firma Traas produceert uitsluitend het product Trapo. Eind 2003 heeft Traas het machinepark aangepast. Rekening houdend met de nieuwe normale productie bedraagt volgens de voorcalculatie voor 2004 de kostprijs van Trapo € 6,25. In de voorcalculatie van 2004 is onderstaande grafiek opgenomen. [FIGUUR: Grafiek met op de y-as "opbrengst/kosten in € (x 1000)" van 0 tot 80, en op de x-as "aantal eenheden (x 1000)" van 0 tot 10. Er zijn twee lijnen getekend: een doorgetrokken lijn die stijgt van ongeveer (0, 12) naar (10, 65), en een gestippelde lijn die stijgt van (0, 0) naar (10, 55).] Legenda: — totale kosten ---- totale opbrengsten 2p 18 Bepaal het bedrag van de variabele kosten per eenheid Trapo in 2004. 2p 19 Bereken het voorcalculatorische bezettingsresultaat voor 2004 van product Trapo bij een begrote bezetting van 7.500 eenheden. Geef aan of dit resultaat voordelig of nadelig is (zie formuleblad). 400035-2-32o 5 Lees verder ### Pagina 6 Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 tot en met 9 uit het informatieboekje. Informatiebron 5 bevat een resultatenrekening van de jaren 2002 en 2003 en een overzicht van de bezettingsgraad in 2003. Informatiebron 6 is een artikel over recreatieparken. Informatiebron 7 geeft een overzicht van advertentiegegevens van de Kampioen. In informatiebron 8 staan gegevens over geschatte opbrengsten en geschatte kosten per vakantiewoning voor 2004. Informatiebron 9 is een deel van de internetsite van Vacance-relais. In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Harmsen heeft in 2001 vier vakantiewoningen laten bouwen. Zowel de nettowinst over 2002 als de groei van de nettowinst in 2003 ten opzichte van 2002 uit de verhuur van de vakantiewoningen, valt hem tegen (zie informatiebron 5). Hij leest in een artikel, dat opgenomen is in informatiebron 6, dat dit voor de hele bedrijfstak geldt. 2p 20 Is de omzetgroei van Harmsen in 2003 ten opzichte van 2002 achtergebleven bij de groei van de Nederlandse bungalowverhuurbedrijven? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening. Harmsen wil in 2004 op zijn geïnvesteerd vermogen een hoger rendement behalen dan in 2003. Hij ziet de volgende mogelijkheden: of a zelf zijn woningen verhuren en een advertentiecampagne voeren; of b zijn vakantiewoningen laten verhuren door de externe organisatie Vacance-relais; maar Harmsen kan ook of c het bod accepteren van een naburig park om de vakantiewoningen aan het park te verkopen. Als hij zelf zijn vakantiewoningen blijft verhuren, denkt Harmsen dat hij de nettowinst kan verhogen door zich meer te richten op de markt van de senioren. Deze groep wil hij bereiken door elke maand een kleine advertentie van vijf regels te plaatsen. Harmsen betwijfelt of hij zal adverteren in Plus, het maandblad voor senioren of in de Kampioen, het maandblad voor leden van de ANWB. Harmsen kan bij zijn marketingbeleid kiezen voor ongedifferentieerde, gedifferentieerde of geconcentreerde marketing. 2p 21 Welke marketingstrategie past Harmsen toe als hij zich uitsluitend op senioren zou richten? Motiveer het antwoord. Harmsen wil gezien de kosten maar in één blad adverteren. Bij de keuze tussen de maandbladen de Kampioen en Plus kiest hij voor het blad waarbij de toename van het nettoresultaat van de advertentiecampagne per jaar het grootst is. 2p 22 Bereken met behulp van informatiebron 7 de advertentiekosten indien Harmsen in 2004 de advertenties plaatst in de Kampioen. 2p 23 Bereken hoeveel extra weken in het laagseizoen Harmsen een vakantiewoning moet verhuren om in 2004 geen verlies op de advertentiecampagne in de Kampioen te maken (zie informatiebron 5 en 8). Plaats Harmsen de advertenties in 2004 in het maandblad Plus dan bedragen de kosten voor dat jaar € 2.600,-. Door hier de advertenties in Plus is het aantal extra weken dat de vakantiewoningen in het laagseizoen van 2004 verhuurd worden. 4p 24 Toon door middel van een berekening aan dat Harmsen in 2004 het beste kan adverteren in ### Pagina 7 Nadat Harmsen de nettowinst berekend heeft van mogelijkheid a, wil hij vaststellen of door het uitvoeren van mogelijkheid b, het inschakelen van Vacance-relais (zie informatiebron 9), de nettowinst van mogelijkheid a overtroffen kan worden. 2p 26 □ Bereken de omzettoename over 2004 als Harmsen in 2004 Vacance-relais inschakelt in plaats van mogelijkheid a uit te voeren. 3p 27 □ Bereken met behulp van de in vraag 26 berekende omzettoename of het inschakelen van Vacance-relais in 2004 een hogere nettowinst oplevert dan het uitvoeren van mogelijkheid a. Op 1 januari 2004 heeft Harmsen van een naburig park een bod ontvangen van € 350.000,- voor de vier vakantiewoningen samen. Harmsen accepteert dit bod als het hoger is dan de contante waarde van de cashflows tot en met 2010. Harmsen heeft berekend dat de jaarlijkse cashflows € 72.500,- bedragen. Hij gaat ervan uit dat deze cashflows tot en met 2010 gelijk blijven en dat deze steeds aan het eind van elk jaar vrijvallen. Hij rekent met rendementseis van 10% (op basis van samengestelde interest) per jaar. 2p 28 □ Laat door middel van een berekening zien of Harmsen dit bod zal accepteren (zie formuleblad). Opgave 6 In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Onderneming Freezer handelt in huishoudelijke artikelen. Onlangs heeft Freezer bij een fabrikant een partij goederen gekocht waarvan het factuurbedrag € 5.000,- is. In de betalingsvoorwaarden van de fabrikant staat vermeld: • bij betaling binnen 8 dagen, gerekend vanaf de factuurdatum, is de korting voor contante betaling 1,5% van het factuurbedrag. • uiterste betaaldag is 30 dagen na de factuurdatum. 1p 29 □ Is hier sprake van leverancierskrediet of van afnemerskrediet? Motiveer het antwoord. 2p 30 □ Reken het kortingspercentage voor contante betaling om in een percentage op jaarbasis. Het bij vraag 29 berekende percentage is in het algemeen veel hoger dan de kosten van een bankkrediet. 1p 31 □ Geef een verklaring voor het feit dat in het algemeen de kosten van het leverancierskrediet hoger zijn dan de kosten van het bankkrediet. Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina. 400035-2-320 7 Lees verder ### Pagina 8 Opgave 7 Van onderneming Fireball is de Winst- en Verliesrekening over januari 2003 (bedragen in euro's) Winst- en verliesrekening over januari 2003 (bedragen in euro's) Inkoopwaarde omzet | 151.090 | Omzet | 210.640 Bedrijfskosten | 42.600 | | Interestkosten 5,4%-lening | 1.440 | | Winst | 15.510 | | | 210.640 | | 210.640 Overige gegevens 2003: • het vreemd vermogen van Fireball bestaat uitsluitend uit een 5,4%-lening; • de 5,4%-lening is afgesloten op 1 januari 2001; • de interest wordt achteraf op 30 juni en op 31 december van elk jaar betaald; • de aflossing bedraagt € 20.000,- per keer en vindt gelijktijdig met de interestbetaling plaats. 2p 32 [ ] Bereken het oorspronkelijke bedrag van de afgesloten 5,4%-lening. Op de balans van Fireball is de 5,4%-lening gedeeltelijk opgenomen onder de post 'vreemd vermogen op lange termijn' en voor het andere deel onder de post 'vreemd vermogen op korte termijn'. 1p 33 [ ] Leg uit waarom een deel van de 5,4%-lening op de balans vermeld is onder de post 'vreemd vermogen op lange termijn' en het andere deel tot 'vreemd vermogen op korte termijn' gerekend wordt. Volgens de overeenkomst kan de verstrekker van de lening op elk moment rentepercentage aanpassen aan de ontwikkeling van de rente op de vermogensmarkt. Op grond hiervan wordt het rentepercentage op 1 oktober 2003 verlaagd naar 4,8% per jaar. 2p 34 [ ] Bereken het rentebedrag dat Fireball op 31 december 2003 moet betalen aan de kredietverstrekker. Einde 400035-2-32o 8