# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2004 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2004/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 Wat kun je verwachten: Een introductievraag over een basisbegrip of een eenvoudige berekening binnen Opgave 1. Wat moet je kennen: Als eerste vraag van een opgave test dit vaak basisbegrippen of een eenvoudige berekening. Je moet fundamentele bedrijfseconomische concepten kunnen reproduceren of toepassen. Vaardigheden: Fundamentele bedrijfseconomische kennis, Conceptueel begrip, Nauwkeurigheid in antwoord Veelgemaakte fouten: - Onvolledige definities geven - Basisbegrippen verwarren - Rekenfouten maken bij eenvoudige opgaven ### Vraag 2 Wat kun je verwachten: Een direct en correct antwoord gebaseerd op bedrijfseconomische kennis, passend bij 2 punten. Wat moet je kennen: De leerling moet basisbegrippen en theorieën uit de bedrijfseconomie beheersen die relevant zijn voor vragen van dit type en puntental. Het is belangrijk om de vraag goed te lezen en de kern ervan te begrijpen. Vaardigheden: Vraaginterpretatie, Kennisreproductie, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Oppervlakkig lezen van de vraag - Onvolledige antwoorden geven ### Vraag 3 Wat kun je verwachten: Een directe, correcte uitleg of definitie van een basisbegrip. Wat moet je kennen: Je moet een bedrijfseconomisch begrip kunnen uitleggen of een eenvoudige relatie tussen twee concepten kunnen beschrijven. Denk aan definities of korte verklaringen. Vaardigheden: Begrippen correct definiëren, Eenvoudige verbanden leggen, Kort en duidelijk formuleren Veelgemaakte fouten: - Antwoord te vaag houden - Niet alle gevraagde elementen noemen - Onjuiste terminologie gebruiken ### Vraag 4 Wat kun je verwachten: Een korte vraag die een basisbegrip of definitie uit Opgave 1 test. Wat moet je kennen: Aangezien er geen specifieke context is, verwacht men waarschijnlijk een basiskennisvraag over een term of concept uit Opgave 1 (die over een firma balans gaat). Je moet een specifiek begrip kunnen reproduceren of herkennen. Vaardigheden: Begrippen herkennen, Kennis reproduceren, Termen definiëren Veelgemaakte fouten: - Een te algemeen antwoord geven - Het verkeerde begrip kiezen - Onnauwkeurige definitie ### Vraag 5 Wat kun je verwachten: Een basisvraag over een concept of een eenvoudige berekening uit Opgave 1. Wat moet je kennen: Je moet basisbegrippen en eenvoudige berekeningen kunnen toepassen die relevant zijn voor de algemene context van Opgave 1. Vaardigheden: Informatie uit de opgave filteren, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Basisbegrippen bedrijfseconomie toepassen Veelgemaakte fouten: - Onzorgvuldig rekenen - Belangrijke informatie over het hoofd zien - Antwoord niet volledig formuleren (bijv. eenheid vergeten) ### Vraag 6 Wat kun je verwachten: Een korte uitleg van een concept of een eenvoudige berekening met een duidelijke uitkomst. Wat moet je kennen: Je moet een basisbegrip kunnen uitleggen of een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren, waarbij je de kern van het concept begrijpt. Vaardigheden: Begrippen uitleggen, Eenvoudige berekeningen maken, Relevante informatie selecteren Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoord - Onvolledige uitleg - Kleine rekenfouten ### Vraag 7 Wat kun je verwachten: Een vraag die een korte uitleg of een eenvoudige berekening vraagt met enige onderbouwing. Wat moet je kennen: Je moet een bedrijfseconomisch begrip helder kunnen uitleggen of een eenvoudige berekening in één of twee stappen kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Begripsverklaring, Eenvoudig rekenen, Logisch redeneren, Kennis toepassen Veelgemaakte fouten: - Uitleg is te vaag of onvolledig - Reken- of afrondfouten maken ### Vraag 8 Wat kun je verwachten: Een uitgebreidere vraag die een dieper inzicht of meerdere stappen vereist. Wat moet je kennen: Je moet een dieper inzicht tonen in een specifiek onderwerp van Opgave 1 en in staat zijn om een complexere berekening of redenering uit te voeren. Vaardigheden: Informatie uit de opgave combineren, Logische stappen volgen, Redeneren en argumenteren, Complexe berekeningen uitvoeren (indien van toepassing) Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in een berekening of redenering - Niet alle deelvragen beantwoorden - Onvoldoende onderbouwing geven ### Vraag 9 Wat kun je verwachten: Een uitgebreider antwoord, vaak met berekeningen en een duidelijke toelichting of argumentatie. Wat moet je kennen: Je moet een complexere situatie kunnen analyseren, een berekening in meerdere stappen kunnen uitvoeren of verschillende bedrijfseconomische concepten met elkaar kunnen verbinden en toelichten. Vaardigheden: Probleemanalyse, Stapsgewijs rekenen/redeneren, Resultaten onderbouwen, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Rekenstappen overslaan - Antwoord niet volledig motiveren - Belangrijke informatie over het hoofd zien ### Vraag 10 Wat kun je verwachten: Een zeer directe vraag die een kort, specifiek antwoord van één woord of zin vereist. Wat moet je kennen: Je moet een enkel bedrijfseconomisch begrip, een feit of een zeer eenvoudige relatie direct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Lezen (precies begrijpen), Kennis reproduceren, Nauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Het verkeerde begrip noemen - Te veel uitleg geven - Het antwoord niet direct op de vraag laten aansluiten ### Vraag 11 Wat kun je verwachten: Een algemene bedrijfseconomische vraag, waarschijnlijk een definitie of korte uitleg. Wat moet je kennen: Je moet algemene bedrijfseconomische kennis kunnen toepassen op een ongespecificeerde vraag binnen Opgave 1. Dit kan een definitie of een korte uitleg zijn. Vaardigheden: Basiskennis bedrijfseconomie, Logisch redeneren, Kort en bondig formuleren Veelgemaakte fouten: - Te algemeen of vaag antwoorden - Aannames doen die niet uit de vraag blijken - Niet alle relevante aspecten benoemen ### Vraag 12 Wat kun je verwachten: Een complexere vraag die een uitgebreide berekening, analyse of een goed onderbouwde uitleg vraagt. Wat moet je kennen: Je moet complexe bedrijfseconomische theorieën kunnen toepassen, een uitgebreide berekening in meerdere stappen kunnen uitvoeren of een situatie gedetailleerd kunnen analyseren en onderbouwen. Vaardigheden: Analyseren (gegevens ontleden), Berekenen (meerdere stappen), Argumenteren (redenering opbouwen), Structureren (antwoord logisch opzetten) Veelgemaakte fouten: - Stappen in een berekening overslaan - Onvoldoende onderbouwing geven - Niet alle aspecten van de vraag behandelen ### Vraag 13 Wat kun je verwachten: Een beknopt en accuraat antwoord op een specifieke vraag, gericht op één of twee aspecten. Wat moet je kennen: Je moet specifieke kennis kunnen reproduceren, zoals het benoemen van een kenmerk, een voordeel/nadeel, of een kort voorbeeld kunnen geven. Het kan ook een korte conclusie zijn. Vaardigheden: Specifieke feiten benoemen, Kort en bondig antwoorden, Relevante informatie selecteren Veelgemaakte fouten: - Antwoord te breed maken - Niet de kern van de vraag raken - Onjuiste of irrelevante informatie geven ### Vraag 14 Wat kun je verwachten: Een direct en correct antwoord gebaseerd op bedrijfseconomische kennis, passend bij 2 punten. Wat moet je kennen: De leerling moet basisbegrippen en theorieën uit de bedrijfseconomie beheersen die relevant zijn voor vragen van dit type en puntental. Het is belangrijk om de vraag goed te lezen en de kern ervan te begrijpen. Vaardigheden: Vraaginterpretatie, Kennisreproductie, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Oppervlakkig lezen van de vraag - Onvolledige antwoorden geven ### Vraag 15 Wat kun je verwachten: Een berekening of uitleg van een bedrijfseconomisch concept met een duidelijke conclusie. Wat moet je kennen: Je moet een specifieke bedrijfseconomische formule kunnen toepassen of een verband tussen gegevens kunnen uitleggen, waarbij je de uitkomst correct berekent of motiveert. Vaardigheden: Formules toepassen, Gegevens interpreteren, Berekeningen uitvoeren, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Foutieve formulekeuze - Rekenfouten - Onvoldoende toelichting bij de uitkomst ### Vraag 16 Wat kun je verwachten: Een vraag die een direct antwoord of kleine berekening vraagt, vaak gebaseerd op één concept. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip kunnen uitleggen, een korte berekening kunnen uitvoeren of een stelling kort kunnen onderbouwen. Vaardigheden: Kennis reproduceren, Informatie interpreteren, Kort en bondig formuleren, Rekenvaardigheid (indien van toepassing) Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Irrelevante informatie toevoegen - Begrippen door elkaar halen ### Vraag 17 Wat kun je verwachten: Een kort en direct antwoord, mogelijk een definitie of een eenvoudige uitleg van een concept. Wat moet je kennen: De leerling moet specifieke definities of korte verklaringen kunnen geven die passen bij een vraag van 2 punten. Vaardigheden: Definiëren van begrippen, Kort en bondig formuleren, Essentiële informatie herkennen Veelgemaakte fouten: - Te veel irrelevante informatie geven - Onjuiste definities gebruiken - Niet direct antwoord geven op de vraag ### Vraag 18 Wat kun je verwachten: Een standaard bedrijfseconomische vraag die inzicht vraagt. Wat moet je kennen: Je moet kernbegrippen en modellen uit de bedrijfseconomie begrijpen en kunnen gebruiken om een probleem op te lossen. Vaardigheden: Gegevens interpreteren, Formules correct toepassen, Stappenplan volgen, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Aannames doen die niet in de vraag staan - Slordig rekenwerk - Geen duidelijke onderbouwing geven ### Vraag 19 Wat kun je verwachten: Een uitgebreid antwoord op een complexe vraag, mogelijk met berekeningen of redeneringen. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisbegrippen en theorieën van Bedrijfseconomie beheersen die relevant zijn voor een complexe vraag van 5 punten. Vaardigheden: Analyseren van de vraagstelling, Toepassen van economische principes, Structureren van een uitgebreid antwoord, Berekeningen uitvoeren (indien van toepassing) Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - Niet alle deelvragen behandelen - Onjuiste interpretatie van de vraag ### Vraag 20 Wat kun je verwachten: Een vraag die een uitgebreidere uitleg, analyse of een meerstapscalculatie vereist. Wat moet je kennen: Je moet een bedrijfseconomisch probleem kunnen analyseren, een berekening in meerdere stappen kunnen uitvoeren, of een concept diepgaander kunnen toelichten. Vaardigheden: Analysevaardigheden, Meerstapsproblemen oplossen, Argumentatie opbouwen, Relevante informatie selecteren Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan bij berekeningen - Oppervlakkige analyse geven - Irrelevante informatie gebruiken ### Vraag 21 Wat kun je verwachten: Een korte, feitelijke vraag die een direct en specifiek antwoord vereist. Wat moet je kennen: Je moet een specifieke term, definitie of een eenvoudig feit uit de bedrijfseconomie direct kunnen reproduceren. Vaardigheden: Kennisreproductie, Begripsherkenning, Nauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Onvolledig antwoord geven - De verkeerde term gebruiken ### Vraag 22 Wat kun je verwachten: Een kort en bondig correct antwoord gebaseerd op bedrijfseconomische kennis, passend bij 1 punt. Wat moet je kennen: De leerling moet basisbegrippen en theorieën uit de bedrijfseconomie beheersen die relevant zijn voor vragen van dit type en puntental. Het is belangrijk om de vraag goed te lezen en de kern ervan te begrijpen. Vaardigheden: Vraaginterpretatie, Kennisreproductie, Accuraat formuleren Veelgemaakte fouten: - Oppervlakkig lezen van de vraag - Niet aansluiten bij de vraagstelling ### Vraag 23 Wat kun je verwachten: Een kort, direct antwoord, zoals een definitie of een ja/nee-antwoord met korte motivatie. Wat moet je kennen: Je moet een specifieke bedrijfseconomische term of concept correct kunnen benoemen of een stelling kunnen beoordelen op juistheid. Vaardigheden: Definities kennen, Begrippen herkennen, Snel en accuraat antwoorden Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurige formulering - Verwarring van begrippen ### Vraag 24 Wat kun je verwachten: Algemene vraag over de firma balans, mogelijk een berekening of begrip. Wat moet je kennen: Je moet algemene kennis van de balans van een firma hebben en in staat zijn om, op basis van de beschikbare gegevens uit de opgave, een logische conclusie te trekken of een berekening te maken. Vaardigheden: Algemene balansbegrippen toepassen, Logisch redeneren met financiële data, Basisberekeningen uitvoeren Veelgemaakte fouten: - Zonder context aannames doen - Niet alle relevante informatie gebruiken - Verkeerde methode kiezen ### Vraag 25 Wat kun je verwachten: Een algemene bedrijfseconomische vraag die basiskennis test. Wat moet je kennen: Je moet basiskennis van bedrijfseconomische concepten hebben en deze kunnen toepassen op algemene vraagstukken. Vaardigheden: Informatie analyseren, Relevante theorieën toepassen, Logisch redeneren, Antwoord formuleren Veelgemaakte fouten: - De vraag verkeerd interpreteren - Onvolledige antwoorden geven - Rekenfouten maken ### Vraag 26 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Een vraag die een berekening of diepere analyse van de firma balansgegevens vereist. Wat moet je kennen: Je moet de drie gegeven balansgegevens kunnen analyseren en hier mogelijk een berekening mee uitvoeren of een complexere conclusie trekken. Het gaat om een dieper begrip van de firma balans. Vaardigheden: Gegevens analyseren, Berekeningen uitvoeren, Financiële relaties leggen, Balansprincipes toepassen Veelgemaakte fouten: - Rekenfouten maken - Onvolledige analyse van de gegevens - De relatie tussen de gegevens missen ### Vraag 27 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Een vraag over het begrijpen en interpreteren van specifieke balansgegevens van een firma. Wat moet je kennen: Je moet de basisstructuur van een firma balans kennen en hoe de drie gegeven posten hierin passen of wat ze betekenen. Je moet de gegevens kunnen interpreteren in de context van de balans. Vaardigheden: Gegevens analyseren, Balansposten interpreteren, Bedrijfseconomische begrippen toepassen Veelgemaakte fouten: - Gegevens verkeerd plaatsen op de balans - De betekenis van een balanspost verwarren - Niet alle gegeven informatie gebruiken ### Vraag 28 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Vraag over de balans van een firma, waarbij je drie specifieke gegevens moet verwerken. Wat moet je kennen: Je moet de opbouw van een balans kennen en begrijpen hoe drie specifieke gegevens over een firma balans met elkaar samenhangen. Vaardigheden: Balansposten herkennen, Activa en passiva onderscheiden, Eenvoudige balansberekeningen uitvoeren, Gegevens correct plaatsen Veelgemaakte fouten: - Posten aan de verkeerde kant van de balans zetten - De relatie tussen de drie gegevens missen - Rekenfouten ### Vraag 29 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Interpreteren van balansgegevens van een firma en de relatie tussen posten begrijpen. Wat moet je kennen: Je moet weten wat een balans is en hoe de activa en passiva van een firma zich tot elkaar verhouden. Ook moet je specifieke financiële gegevens kunnen plaatsen op de balans. Vaardigheden: Balansanalyse, Financiële gegevens interpreteren, Bedrijfseconomische terminologie toepassen Veelgemaakte fouten: - Activa en passiva door elkaar halen - Niet alle gegeven informatie correct gebruiken - Foutieve conclusies trekken uit de balansposten ### Vraag 30 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Analyseren van de samenhang tussen balansposten van een firma. Wat moet je kennen: Je moet de relatie tussen verschillende balansposten van een firma kunnen zien en hoe een opsomming van gegevens de balans beïnvloedt. Vaardigheden: Balansanalyse uitvoeren, Oorzaak-gevolg relaties zien, Financiële impact inschatten Veelgemaakte fouten: - Alleen naar losse cijfers kijken - Het totaalplaatje van de balans missen - Rekenfouten maken bij verbanden ### Vraag 31 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Een vraag over de interpretatie of verwerking van balansgegevens van een firma. Wat moet je kennen: Je moet de basisstructuur en de componenten van een balans van een firma kennen en kunnen interpreteren aan de hand van gegeven informatie. Vaardigheden: Balans lezen en begrijpen, Gegevens analyseren, Basisbegrippen van een firma balans toepassen Veelgemaakte fouten: - Gegevens verkeerd plaatsen op de balans - Niet alle gegeven informatie gebruiken - Verwarring tussen activa en passiva ### Vraag 32 – Een opsomming van drie gegevens over firma balans Wat kun je verwachten: Interpreteren van balansgegevens van een firma. Wat moet je kennen: Je moet de basisstructuur van een balans van een firma begrijpen en hoe je specifieke financiële gegevens hierin plaatst en interpreteert. Vaardigheden: Balans lezen en begrijpen, Financiële termen herkennen, Gegevens analyseren Veelgemaakte fouten: - Activa en passiva door elkaar halen - De specifieke kenmerken van een firma negeren - Gegevens verkeerd interpreteren ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs 20 04 Tijdvak 1 Woensdag 19 mei 13.30 - 16.30 uur management & organisatie (nieuwe stijl) Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 70 punten te behalen; het examen bestaat uit 32 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Bij dit examen hoort een boekje met informatie inclusief een formuleblad. Voor de uitwerking van de vragen 19, 26 en 27 is een uitwerkbijlage toegevoegd. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 400014-1-320 Begin ### Pagina 2 Opgaave 1 Firma Balans produceert uitsluitend twee typen weegschalen, type Hydra en type Rodra. Uit de voorcalculatie voor 2004 zijn de volgende gegevens bekend: • Bij de normale productie van 200 Hydra en 400 Rodra zijn de totale kosten € 34.400,-. • Alle directe kosten zijn (proportioneel) variabel. • De directe kosten per product bedragen: Hydra Rodra grondstofkosten € 15,- € 10,- loonkosten € 25,- € 16,- 2p 1 Bereken voor 2004 de verwachte totale indirecte kosten van firma Balans bij de normale productie. De firma past voor haar kostprijsberekening de verfijnde opslagmethode toe. Van de totale indirecte kosten hangt 30% samen met de directe grondstofkosten en de rest met de directe loonkosten. 2p 2 Bereken de twee opslagpercentages voor de indirecte kosten in een geheel percentage nauwkeurig. 2p 3 Bereken voor 2004 de fabricagekostprijs van Hydra. Opgaave 2 Bij deze opgave horen vier informatiebronnen. Informatiebron 1 gaat over de 'Kansen en bedreigingen op de markt voor drogisterijartikelen'. Informatiebron 2 omvat gegevens over de geplande investering in de nieuwe winkel en de financiering. In informatiebron 3 staan gegevens over de assortimentsamenstelling van de nieuwe winkel. Informatiebron 4 gaat over franchising. In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Piet is als kleine zelfstandige eigenaar van een drogisterij. De drogisterij is niet aangesloten bij een commerciële organisatie. Naast typische drogisterijartikelen verkoopt hij ook huishoudelijke artikelen en diverse snoepwaren. Piet wil per 1 januari 2003 een nieuw pand in het centrum van de stad kopen om daar zijn winkel te vestigen. Voordat Piet besluit om een pand in het centrum van de stad te kopen, wil hij a zich op de hoogte stellen van de kansen en bedreigingen op de toekomstige markt voor drogisterijartikelen; b de kosten van de financiering vaststellen die nodig is voor deze investering; c zijn assortiment onder de loep nemen om na te gaan of het assortiment moet worden aangepast; d onderzoeken of een eventuele aansluiting bij een franchiseorganisatie per 1 januari 2003 zinvol is. Uit informatiebron 1 blijkt dat er ontwikkelingen zijn die gunstig zijn voor de bedrijfstak van de drogisterij, de kansen, maar ook dat er ontwikkelingen zijn die ongunstig zijn voor de bedrijfstak, de bedreigingen. 2p 4 Geef twee argumenten uit informatiebron 1 waaruit blijkt dat er meer kansen zijn voor de samenwerkende drogisterij dan voor de niet-samenwerkende drogisterij. 1p 5 Noem de reden waarom, volgens informatiebron 1, de supermarkten in de concurrentiestrijd met de drogisterijen, het drogisterijassortiment nog niet kunnen uitbouwen. 400014-1-320 2 Lees verder ### Pagina 3 Voor het vestigen van een nieuwe winkel in het centrum van de stad heeft Piet verzameld over mogelijke bedrijfspanden, de inventaris, voorraad en over de financiering van deze activa. Deze gegevens zijn opgenomen in informatiebron 2. Uit informatiebron 2 blijkt dat indien Piet gebruikmaakt van een toplhypotheek de bank een hoger rentepercentage in rekening brengt. 2p 6 Leg uit dat de rentepercentages van tophypotheken in het algemeen hoger zijn dan van niet- tophypotheken. 2p 7 Bereken de interestlasten en het bedrag van de aflossing van de Rabobank Stimuleringslening voor 2003 en 2004 afzonderlijk, indien Piet deze lening per 1 januari 2003 afsluit volgens 'het voorstel Rabobank Stimuleringslening voor Piet' uit informatiebron 2. Bij het vaststellen van het assortiment maakt Piet gebruik van informatie van het 'Bureau van de Bedrijfskosteterij' (zie informatiebron 3). In het nieuwe pand is de schapruimte beperkt om alle artikelgroepen aan te kunnen bieden. De maximale schapruimte is 45 vierkante meter. Nadat Piet vastgesteld heeft welke artikelgroepen hij in ieder geval opneemt, moet hij een keuze maken uit de overblijvende artikelgroepen. Hij kiest die artikelgroepen die gedurende de eerste twee jaar de hoogste verwachte brutowinstbijdragen hebben. 1p 8 Noem de reden waarom volgens informatiebron 1, de artikelgroep 'zelfzorg)geneesmiddelen' zeker tot 2003 voor de drogisterij een betere concurrentiepositie heeft dan de groep 'bijouterie'. 4p 9 Bereken welke twee artikelgroepen Piet toevoegt aan de reeds vastgestelde artikelgroepen. Na vaststelling van het assortiment onderzoekt Piet of hij zich vanaf 2003 moet aansluiten bij een commercieel samenwerkingsverband. Het assortiment van Piet past binnen het assortimentsconcept van de franchiseorganisatie Deros. Piet vraagt bij de franchiseorganisatie Deros informatie aan (zie informatiebron 4). Piet verwacht dat door aansluiting bij de franchiseketen Deros niet alleen de brutowinstmarge op elk artikelgroep zal stijgen maar ook de omzet. De totale omzet na aansluiting bij Deros zal in 2003 uitkomen op € 228.000,-. De gemiddelde brutowinstmarge in procenten van de omzet zal van 45,7% naar 48% stijgen. Door aansluiting bij Deros zullen de constante kosten, waaronder de personeelskosten, lager worden. 1p 10 Geef een reden waarom door aansluiting bij Deros de personeelskosten van Piet lager zullen worden. Als Piet zich aansluit bij Deros moet hij een royaltyvergoeding betalen. Hij moet een keuze maken tussen de fixed-royalty vergoeding of de variabele-royalty vergoeding. 2p 11 Bereken vanaf welke omzet in 2003 het voor Piet aantrekkelijk is om te kiezen voor de fixed-royalty vergoeding in plaats van voor de variabele-royalty vergoeding. Als de verwachte nettowinst in 2003 door aansluiting bij Deros hoger is dan zonder aansluiting, zal Piet besluiten om zich aan te sluiten bij Deros. 5p 12 Toon door middel van een berekening aan of Piet zich zal aansluiten bij Deros. Bereken daartoe de verandering van de brutowinst en de verandering van de bedrijfskosten die optreden door aansluiting bij Deros. 400014-1-320 3 Lees verder Voor alle ### Pagina 4 Opgave 3 De onderneming Wishdom produceert in 2003 de producten A en B. In de voorcalculatie voor 2003 staan onder andere de volgende gegevens: - Ten behoeve van de productie is een machine gekocht met een aanschafwaarde van € 30.000,- (exclusief 19% BTW). - De jaarlijkse afschrijvingskosten zijn 15% van de aanschafwaarde. - De overige machinekosten behorende bij een normale bezetting van 1.900 machine-uren per jaar, bedragen € 10.000,-. Van deze overige machinekosten is 50% constant. De variabele machinekosten zijn proportioneel. - Per machine-uur kunnen 10 eenheden product A of 5 eenheden product B vervaardigd worden. 2p 13 Bereken het constante deel van het machine-uurtarief. In de nacalculatie van 2003 zijn de volgende gegevens opgenomen: - Het nadelige bezettingsresultaat op de constante machinekosten bedraagt € 250,-. - Het efficiencyverschil op de machine-uren is voor product A 50 uur voordelig en voor product B 10 uur nadelig. 3p 14 Het aantal machine-uren ten behoeve van product B bedraagt 1.000. 2p 15 Bereken het aantal machine-uren dat ten behoeve van product A in 2003 is gebruikt (zie formuleblad). Bereken voor product A de werkelijke productie in 2003. 400014-1-32o 4 Lees verder ### Pagina 5 Opgave 4 Van een supermarkt, die tot een franchiseorganisatie behoort, zijn de kassa's verbonden met de computer van de franchisegever. De franchisegever is een groothandelaar. Zodra de supermarkt een product verkocht heeft, volgt automatisch een bestelopdracht bij de franchisegever. De bestellingen worden verzameld en twee maal per week levert de franchisegever (groothandel) de bestelde goederen voor openingstijd af bij de supermarkt. Bij het product Tjip heeft de supermarkt te maken met steeds stijgende inkoopprijzen. [FIGUUR: Tabel met de voorraadlijst van de supermarkt van het product Tjip in week 20. Kolommen: Week, Dag, Beginvoorraad in stuks, Ontvangen inkopen, Afzet, Inkoopprijs per stuk. Rijen: 20, maandag 10 mei, 125, 650, 180, € 0,69; maandag 10 mei, , , , 290, € 0,70; dinsdag 11 mei, , , , 225, ; woensdag 12 mei, , , , 225, ; donderdag 13 mei, , 695, 240, € 0,72; vrijdag 14 mei, , , , 200, ; zaterdag 15 mei, , , , 220, ] 3p 16 Bereken de waarde van de voorraad van product Tjip op zaterdag 15 mei na sluitingstijd als de supermarkt het lifo-stelsel toepast. 2p 17 Is bij deze supermarkt de brutowinst in week 20 van product Tjip hoger, lager of gelijk aan de brutowinst die bij toepassing van het fifo-stelsel behaald zou zijn? Motiveer het antwoord zonder berekening. 400014-1-32o 5 Lees verder ### Pagina 6 Opgave 5 Bij deze opgave horen vier informatiebronnen. Informatiebron 5 bevat exploitatiegegevens van de wasstraat. Informatiebron 6 bevat informatie omtrent keuzecriteria voor tankstations. Informatiebron 7 bevat informatie over de grote promotionele actie van Petrol Green Services N.V. en informatiebron 8 de exploitatiegegevens van de locatie van Petrol Green Services N.V. na uitbreiding. In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Petrol Green Services N.V. is een onderneming, die niet gebonden is aan een van de grote oliemaatschappijen en die brandstoffen verkoopt onder de eigen merknaam Petrol Green. Petrol Green Services N.V. exploiteert op meerdere locaties een aantal tankstations en een aantal wasstraten in Midden Limburg en Oost-Brabant. Een locatie kan bestaan uit een wasstraat, een tankstation met of zonder shop of uit een combinatie van wasstraat met tankstation, al of niet met shop. Elke locatie wordt als een zelfstandige bedrijfseconomische eenheid gezien, die geleid wordt door een locatiemanager. Noem twee voordelen voor Petrol Green Services N.V. van het voeren van een eigen merk ten opzichte van het voeren van een fabrikanten merk. 2p 18 [ ] Een van de locaties met uitsluitend een wasstraat krijgt de mogelijkheid om uit te breiden. Als de wasstraat wordt uitgebreid met men kiezen of de uitbreiding moet bestaan uit een tankstation of een tankstation met shop (waardoor een full-service station ontstaat). De directie heeft de locatiemanager de opdracht gegeven om eerst vast te stellen wat het verwachte bedrijfsresultaat van de wasstraat voor het komende jaar zal zijn zonder uitbreiding en aan te geven hoeveel de verwachte afzet in dat jaar afwijkt van de break-even afzet. 5p 19 [ ] Stel met behulp van informatiebron 5 het exploitatie-overzicht van de wasstraat op voor 2004. Vul daartoe de uitwerkbijlage in die bij deze vraag hoort. 3p 20 [ ] Bereken voor 2004 bij welke aantal bezoeken aan de wasstraat de break-even omzet voor de wasstraat (zie formuleblad) bereikt wordt. 1p 21 [ ] Noem een reden waarom de directie de verwachte afzet vergelijkt met de break-even afzet. Uit marktonderzoek blijkt dat er in de regio voldoende vraag naar benzine is, die een nieuw te bouwen tankstation op de locatie rechtvaardigt. Petrol Green Services N.V. kan de uitbreiding intern financieren. De directie acht het, mede op basis van informatiebron 6, noodzakelijk dat er in het openingsjaar een grote promotionele actie gehouden wordt. De directie van Petrol Green Services N.V. wil onderzoeken of de locatie uitgebreid moet worden met: a. een tankstation zonder shop b. een tankstation met een shop. Noem naast eventuele kostenvoordelen een ander voordeel voor Petrol Green Services N.V. om de locatie uit te breiden met een tankstation in plaats van elders een apart tankstation te vestigen. 1p 22 [ ] De locatiemanager heeft een opzet gemaakt voor de grote promotionele actie. Deze is opgenomen in informatiebron 7. De directie van Petrol Green Services N.V. vraagt de locatiemanager het plan toe te lichten. De directie gaat akkoord met het plan met dien verstande dat zij van mening is dat de ‘Petrol Green pas’ voor alle tankstations van Petrol Green Services N.V. gaat gelden. De directie besluit dan ook dat de kosten van de actiepunten 3 en 4 niet ten laste komen van het nieuwe tankstation maar direct ten laste van de N.V. De kosten van de actiepunten 1 en 2 komen wel ten laste van het nieuwe ### Pagina 7 Bij ‘De Grote Actie’ wordt elke maand 500 liter brandstof als prijs onder de klanten verloot. 2p 24 ☐ Bereken het bedrag van de deze 500 liter brandstof die Petrol Green Service N.V. bij elke prijsuitreiking als kosten moet opnemen. Baseer deze kosten op de gegevens uit informatiebron 8. 2p 25 ☐ Bereken de verwachte kosten van ‘De Grote Actie’ voor het openingsjaar die direct ten laste komen van het nieuwe tankstation. De keuze van de uitbreiding van de locatie tussen een tankstation met shop of met een tankstation zonder shop, wordt bepaald door de hoogte van het resultaat dat op de uitbreiding gehaald wordt. De directie is van mening dat daarbij een berekening voor het jaar 2004 volstaat. 4p 26 ☐ Bereken het resultaat over 2004 indien de locatie wordt uitgebreid met een tankstation met shop. Vul daartoe de uitwerkbijlage in die bij deze vraag hoort. 3p 27 ☐ Laat met een berekening zien welke uitbreiding men zal kiezen. Vul daartoe kolom ‘Tankstation + wasstraat’ zoals die op de uitwerkbijlage vermeld staat, in. Vermeld de conclusie. Opgave 6 Katja, die in 2001 als zelfstandige ondernemer van start gegaan is, stort in verband met haar oudedagsvoorziening steeds op 31 december van elk jaar, voor het eerst op 31 december 2001 € 2.000,- op een spaarrekening. Op deze spaarrekening wordt een rente vergoed van 5,2% per jaar. Katja zal op 31 december 2030 voor de laatste maal € 2.000,- storten. Vanaf 1 januari 2032 zal Katja jaarlijks € 12.000,- van deze spaarrekening opnemen. 2p 28 ☐ Bereken het saldo van deze spaarrekening direct na de opname op 1 januari 2032 (zie formuleblad). Katja vraagt zich af of haar jaarlijkse stortingen voldoende zijn om gedurende twintig jaar, jaarlijks op 1 januari een bedrag van € 12.000,- op te kunnen nemen. 2p 29 ☐ Bereken of de jaarlijkse stortingen van € 2.000,- voldoende zijn om vanaf 1 januari 2032 gedurende twintig jaar, jaarlijks op 1 januari een bedrag van € 12.000,- te kunnen opnemen (zie formuleblad). Opgave 7 Op de effectenbeurs worden aandelen van N.V.'s verhandeld. In Nederland gebeurt dat op de Amsterdamse effectenbeurs Euronext. De effectenbeurs is onderdeel van de openbare kapitaalmarkt. 1p 30 ☐ Om welke reden zijn pensioenfondsen aanbieders op de kapitaalmarkt? In 2002 en 2003 werden diverse grote N.V.'s geteisterd door boekhoudschandalen, winstwaarschuwingen en economische achteruitgang. Toen bijvoorbeeld de koers van het aandeel Ahold daalde met 63%, daalden hierdoor ook de aandelenkoersen van een aantal financiële instellingen. 2p 31 ☐ Noem twee oorzaken waarom de aandelenkoersen van financiële instellingen daalden tengevolge van de koersdaling van Ahold. Een N.V. die genoteerd is op de effectenbeurs heeft aandelen Ahold op de balans opgenomen onder de post ‘vlottende activa’. 1p 32 ☐ Leg uit waarom deze N.V. de aandelen Ahold onder de post ‘vlottende activa’ opneemt. Einde 400014-1