# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2003 tijdvak 2 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2003/tijdvak-2 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 Wat kun je verwachten: Een uitgebreider antwoord, mogelijk met uitleg, argumentatie of een kleine berekening. Wat moet je kennen: De leerling moet een concept kunnen uitleggen, een korte berekening kunnen uitvoeren of meerdere aspecten van een onderwerp kunnen benoemen en toelichten. Vaardigheden: Analytisch denken, Uitleg structureren, Kernbegrippen toepassen, Eventueel basisrekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg - Stappen missen bij een berekening - Niet alle deelvragen beantwoorden ### Vraag 2 Wat kun je verwachten: Een basisvraag over een bedrijfseconomisch concept of een eenvoudige berekening. Wat moet je kennen: De leerling moet basisbegrippen uit de bedrijfseconomie kennen en deze kunnen toepassen in een eenvoudige context. Het gaat vaak om het benoemen van een concept of het uitvoeren van een simpele berekening. Vaardigheden: Lezen en begrijpen, Basisbegrippen herkennen, Korte antwoorden formuleren, Eenvoudige berekeningen uitvoeren Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoorden - Niet alle delen van de vraag beantwoorden ### Vraag 3 Wat kun je verwachten: Een kort, direct en feitelijk antwoord op een specifieke vraag. Wat moet je kennen: De leerling moet een directe vraag met een kort en correct antwoord kunnen beantwoorden. Het gaat vaak om het benoemen van een term of een enkelvoudig feit. Vaardigheden: Leesvaardigheid, Kort en bondig formuleren, Nauwkeurigheid Veelgemaakte fouten: - Te uitgebreid antwoorden - Onnodige informatie geven - Het punt missen ### Vraag 4 Wat kun je verwachten: Een uitgebreider antwoord, mogelijk met uitleg, argumentatie of een kleine berekening. Wat moet je kennen: De leerling moet een concept kunnen uitleggen, een korte berekening kunnen uitvoeren of meerdere aspecten van een onderwerp kunnen benoemen en toelichten. Vaardigheden: Analytisch denken, Uitleg structureren, Kernbegrippen toepassen, Eventueel basisrekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg - Stappen missen bij een berekening - Niet alle deelvragen beantwoorden ### Vraag 5 Wat kun je verwachten: Een vraag die een specifiek bedrijfseconomisch concept, waarschijnlijk kosten, toetst. Wat moet je kennen: Je moet basisbegrippen van bedrijfseconomie, waarschijnlijk over kosten, kunnen toepassen op een concrete situatie en de gevolgen ervan kunnen analyseren. Vaardigheden: Informatie analyseren, Kernbegrippen toepassen, Logisch redeneren, Gegevens interpreteren Veelgemaakte fouten: - Details over het hoofd zien - Begrippen verkeerd uitleggen - Te snel een antwoord geven zonder goede onderbouwing ### Vraag 6 Wat kun je verwachten: Een vraag die de samenhang van bedrijfseconomische elementen, waarschijnlijk kosten, test. Wat moet je kennen: Je moet inzicht hebben in hoe verschillende bedrijfseconomische elementen, waarschijnlijk binnen het thema kosten, met elkaar samenhangen en dit kunnen uitleggen. Vaardigheden: Verbanden leggen, Gegevens verwerken, Kritisch nadenken, Problemen oplossen Veelgemaakte fouten: - Oorzaak en gevolg verwisselen - Niet alle relevante informatie gebruiken - Fouten maken bij het rekenen ### Vraag 7 Wat kun je verwachten: Een vraag die een korte uitleg of berekening vereist, gebaseerd op de context van Opgave 1. Wat moet je kennen: Je moet de informatie uit Opgave 1 goed kunnen lezen en begrijpen om de vraag te beantwoorden. Het gaat vaak om het toepassen van een concept of het doen van een kleine berekening. Vaardigheden: Tekstbegrip en informatieverwerking, Logisch redeneren, Kleine berekeningen uitvoeren (indien nodig), Antwoord onderbouwen Veelgemaakte fouten: - Antwoord niet goed onderbouwen - Belangrijke details uit de opgave missen - Onvolledige uitleg geven ### Vraag 8 Wat kun je verwachten: Een vraag die analyse en/of een korte berekening met uitleg vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om een bedrijfseconomisch probleem te analyseren en een gestructureerd antwoord te geven. Dit kan een korte uitleg, een redenering of een berekening met toelichting zijn. Vaardigheden: Analyseren, Redeneren, Berekenen (indien van toepassing), Argumenteren en toelichten Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in de redenering - Onvolledige uitleg geven - Rekenfouten maken (indien van toepassing) ### Vraag 9 Wat kun je verwachten: Een korte uitleg of berekening van een bedrijfseconomisch onderwerp. Wat moet je kennen: De leerling moet een basisbegrip of een eenvoudige methode uit de bedrijfseconomie kunnen uitleggen of toepassen. Vaardigheden: Begrippen uitleggen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Informatie interpreteren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg - Rekenfouten - Niet specifiek genoeg zijn ### Vraag 10 Wat kun je verwachten: Een korte uitleg of berekening van een bedrijfseconomisch onderwerp. Wat moet je kennen: De leerling moet een basisbegrip of een eenvoudige methode uit de bedrijfseconomie kunnen uitleggen of toepassen. Vaardigheden: Begrippen uitleggen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Informatie interpreteren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg - Rekenfouten - Niet specifiek genoeg zijn ### Vraag 11 Wat kun je verwachten: Een antwoord met een korte uitleg, berekening of twee correcte elementen. Wat moet je kennen: Bij een 2-punten vraag wordt vaak gevraagd om een concept uit te leggen, een korte berekening uit te voeren, of twee gerelateerde aspecten te benoemen. Vaardigheden: Conceptueel begrip, Korte analyse/toepassing, Logisch redeneren, Basale rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Onvolledige uitleg of berekening - Eén van de twee gevraagde aspecten missen - Geen onderbouwing geven ### Vraag 12 Wat kun je verwachten: Een directe berekening of een kort, feitelijk antwoord gebaseerd op Opgave 1. Wat moet je kennen: Je moet de algemene informatie uit Opgave 1 goed kunnen lezen en begrijpen. Waarschijnlijk wordt er een specifieke berekening of een kort antwoord gevraagd dat direct uit de tekst of gegevens van de opgave volgt. Vaardigheden: Gegevens uit de opgave interpreteren, Basisrekenvaardigheden toepassen, De vraag nauwkeurig lezen Veelgemaakte fouten: - Onvolledige gegevens gebruiken - Rekenfouten maken - De vraag te snel lezen ### Vraag 13 Wat kun je verwachten: Een antwoord dat een concept uitlegt, een berekening toont of twee punten vergelijkt. Wat moet je kennen: Net als bij andere 2-punten vragen, moet je hier een bedrijfseconomisch concept kunnen toelichten, een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren of een korte vergelijking kunnen maken. Vaardigheden: Inzicht in verbanden, Korte argumentatie, Toepassen van theorie, Duidelijke communicatie Veelgemaakte fouten: - Oppervlakkige uitleg - Fouten in de logica of berekening - Niet alle aspecten van de vraag behandelen ### Vraag 14 Wat kun je verwachten: Een complexere analyse, berekening of redenering binnen de context van Opgave 1. Wat moet je kennen: Voor deze vraag, die meer punten waard is, moet je waarschijnlijk meerdere stappen zetten of een complexere redenering volgen. Je moet de informatie uit Opgave 1 dieper analyseren en een onderbouwd antwoord geven of een uitgebreidere berekening uitvoeren. Vaardigheden: Complexe informatie analyseren, Meerdere stappen logisch verbinden, Een onderbouwde conclusie trekken, Uitgebreide berekening uitvoeren Veelgemaakte fouten: - Stappen overslaan in je redenering of berekening - Niet alle onderdelen van de vraag beantwoorden - Onjuiste aannames doen ### Vraag 15 Wat kun je verwachten: Een korte, directe vraag die een basisbegrip of een specifiek feit test. Wat moet je kennen: Je moet een basisbegrip of definitie uit de context van Opgave 1 kunnen reproduceren of een eenvoudig concept kunnen herkennen. Vaardigheden: Kernbegrippen uit de stof onthouden, Vraagstelling nauwkeurig lezen, Snel en direct antwoord geven, Essentiële informatie filteren Veelgemaakte fouten: - Te veel tijd besteden aan een vraag met weinig punten - De vraag verkeerd interpreteren - Een te algemeen antwoord geven ### Vraag 16 Wat kun je verwachten: Een korte, directe vraag die een specifiek begrip of feit test. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip, feit of term direct kunnen benoemen, herkennen of definiëren. Het antwoord is vaak kort en concreet. Vaardigheden: Feitenkennis, Snel herkennen, Precies formuleren, Definities kennen Veelgemaakte fouten: - Onnauwkeurig antwoorden - Twijfelen over basisbegrippen - Te veel informatie geven ### Vraag 17 Wat kun je verwachten: Een vraag die vraagt om een korte, feitelijke reactie of de identificatie van een concept. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek concept of feit uit Opgave 1 kunnen identificeren of correct kunnen benoemen. Vaardigheden: Specifieke kennis reproduceren, Relevante informatie selecteren, Kort en bondig formuleren, Begrippen correct benoemen Veelgemaakte fouten: - Het antwoord te breed of vaag formuleren - Verwarring tussen vergelijkbare begrippen - Niet direct antwoord geven op de kern van de vraag ### Vraag 18 Wat kun je verwachten: Een korte, directe vraag die een specifiek antwoord vereist. Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip of feit correct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Begrippen herkennen, Feiten reproduceren, Korte, bondige antwoorden formuleren Veelgemaakte fouten: - Onjuiste terminologie - Te uitgebreid antwoorden - Niet tot de kern komen ### Vraag 19 Wat kun je verwachten: Een korte, concrete vraag over een basisbegrip of principe in de bedrijfseconomie. Wat moet je kennen: De leerling moet algemene bedrijfseconomische begrippen kunnen definiëren of een korte uitleg kunnen geven over een basisconcept. Vaardigheden: Begrippen herkennen, Korte definities formuleren, Essentieel onderscheid maken Veelgemaakte fouten: - Te algemeen antwoorden - Onnauwkeurige definities geven - Niet to the point zijn ### Vraag 20 Wat kun je verwachten: Een kort en correct antwoord op een specifieke vraag. Wat moet je kennen: Voor een 1-punt vraag moet je vaak een specifiek begrip, feit of een korte conclusie uit de bedrijfseconomie direct kunnen benoemen of herkennen. Vaardigheden: Directe kennisreproductie, Nauwkeurig lezen, Bondig formuleren Veelgemaakte fouten: - Onnodig veel tekst schrijven - Niet direct antwoord geven op de vraag ### Vraag 21 Wat kun je verwachten: Een vraag die dieper ingaat op een bedrijfseconomisch concept, mogelijk met analyse of redenering. Wat moet je kennen: De leerling moet een complexer bedrijfseconomisch vraagstuk kunnen analyseren, meerdere begrippen kunnen toepassen of een beredeneerde uitleg kunnen geven. Vaardigheden: Informatie analyseren, Meerdere concepten verbinden, Argumentatie opbouwen, Conclusies trekken Veelgemaakte fouten: - Onvolledige argumentatie - Niet alle aspecten behandelen - Fouten in redenering - Te oppervlakkig antwoorden ### Vraag 22 Wat kun je verwachten: Een vraag die een brede kennis van bedrijfseconomie of een specifieke analyse/berekening vraagt. Wat moet je kennen: Je moet algemene bedrijfseconomische concepten kunnen toepassen en mogelijk een berekening uitvoeren of een situatie analyseren. Zorg dat je de kern van de vraag goed begrijpt. Vaardigheden: Gegevens interpreteren, Logisch redeneren, Specifieke formules toepassen, Nauwkeurig werken Veelgemaakte fouten: - De vraag verkeerd lezen - Reken- of interpretatiefouten maken - Antwoord niet voldoende onderbouwen ### Vraag 23 Wat kun je verwachten: Een vraag die dieper ingaat op een specifiek onderdeel van Opgave 1, mogelijk met analyse of berekening. Wat moet je kennen: Je moet de context van Opgave 1 volledig begrijpen en specifieke details kunnen analyseren om de vraag te beantwoorden. Dit kan een diepere analyse of een meer complexe toepassing van theorie zijn. Vaardigheden: Analytisch lezen, Verbanden leggen binnen de opgave, Gerichte en volledige antwoorden formuleren, Gegevens interpreteren Veelgemaakte fouten: - Oppervlakkig antwoorden zonder diepgang - Niet alle aspecten van de vraag behandelen - Fouten maken bij het interpreteren van cijfers ### Vraag 24 – Kosten Wat kun je verwachten: Een uitgebreide berekening of analyse van kosten, waarbij je verschillende kostensoorten moet onderscheiden. Wat moet je kennen: Je moet verschillende soorten kosten (vast, variabel, totaal) kunnen onderscheiden en berekenen. Ook moet je kunnen analyseren hoe kosten zich gedragen bij verschillende productiehoeveelheden. Vaardigheden: Kostenbegrippen toepassen, Complexe berekeningen uitvoeren, Gegevens interpreteren, Logisch redeneren Veelgemaakte fouten: - Vaste en variabele kosten verwarren - Rekenfouten maken bij meerdere stappen - Niet alle relevante informatie uit de opgave gebruiken ### Vraag 25 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte definitie, uitleg of een kleine berekening over een specifiek kostenonderdeel. Wat moet je kennen: Je moet een specifiek kostenbegrip kunnen uitleggen of een korte berekening kunnen maken die hierop betrekking heeft. Vaardigheden: Kostenbegrippen definiëren, Korte uitleg formuleren, Specifieke informatie selecteren Veelgemaakte fouten: - Onvolledige of te algemene antwoorden geven - Niet direct antwoord geven op de vraag ### Vraag 26 – Kosten Wat kun je verwachten: Toepassen van kostenbegrippen op een situatie en het berekenen van specifieke kosten. Wat moet je kennen: Je moet de verschillende soorten kosten (zoals vast, variabel, direct, indirect) kunnen herkennen en begrijpen hoe ze werken in een bedrijf. Je moet deze kennis kunnen toepassen op een concrete situatie uit de opgave. Vaardigheden: Kostenbegrippen herkennen, Informatie uit de opgave analyseren, Logisch redeneren, Kosten berekenen Veelgemaakte fouten: - Vaste en variabele kosten door elkaar halen - Niet alle relevante kosten meenemen - De vraag verkeerd interpreteren ### Vraag 27 – Kosten Wat kun je verwachten: Een zeer kort antwoord, zoals het benoemen van een kostensoort of een specifiek kenmerk. Wat moet je kennen: Je moet snel een specifiek kostenbegrip kunnen herkennen of een kenmerk ervan kunnen benoemen. Vaardigheden: Kostenbegrippen herkennen, Bondig antwoord formuleren, Essentiële informatie filteren Veelgemaakte fouten: - Te veel irrelevante informatie geven - Het kernpunt van de vraag missen ### Vraag 28 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag over het identificeren, definiëren of berekenen van een specifiek type kosten. Wat moet je kennen: De leerling moet verschillende soorten kosten kunnen onderscheiden en hun kenmerken kunnen benoemen, of een eenvoudige kostenberekening kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Kostenbegrippen definiëren, Kostensoorten herkennen, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Relaties tussen kosten uitleggen Veelgemaakte fouten: - Vaste en variabele kosten verwarren - Niet alle relevante kosten meenemen - Onjuiste terminologie gebruiken ### Vraag 29 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag over het herkennen, berekenen of toewijzen van specifieke kosten binnen een bedrijfssituatie. Wat moet je kennen: Je moet de verschillende soorten kosten (zoals vaste, variabele, directe en indirecte kosten) kennen en begrijpen hoe je ze berekent of toewijst. Je moet kosteninformatie kunnen toepassen in een specifieke bedrijfssituatie. Vaardigheden: Kostenbegrippen herkennen en correct toepassen, Relevante gegevens uit de opgave analyseren, Logisch redeneren over kostenstructuren, Nauwkeurig berekeningen uitvoeren Veelgemaakte fouten: - Verschillende kostenbegrippen door elkaar halen - Niet alle benodigde informatie uit de opgave gebruiken - Rekenfouten maken bij het bepalen van kosten ### Vraag 30 – Kosten Wat kun je verwachten: Een vraag over het herkennen, indelen of berekenen van kosten. Wat moet je kennen: Je moet de verschillende soorten kosten (zoals vast, variabel, direct, indirect) kunnen herkennen en uitleggen. Ook moet je eenvoudige berekeningen met kosten kunnen uitvoeren. Vaardigheden: Kostenbegrippen herkennen, Kosten indelen, Eenvoudige berekeningen maken, Gegevens uit de vraag halen Veelgemaakte fouten: - Vaste en variabele kosten door elkaar halen - Niet alle kosten meenemen in een berekening - Afschrijvingen verkeerd toepassen ### Vraag 31 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte vraag over kostenbegrippen of een eenvoudige toepassing daarvan. Wat moet je kennen: Je moet de basisbegrippen van kosten kennen, zoals vaste en variabele kosten, en kunnen uitleggen wat ze inhouden. Ook moet je kunnen herkennen welk type kosten in een bepaalde situatie van toepassing is. Vaardigheden: Begrippen van kosten kennen, Verschillende kostentypen onderscheiden, Korte, duidelijke antwoorden geven Veelgemaakte fouten: - Begrippen verwarren (bijv. vaste en variabele kosten) - Onvolledige uitleg geven ### Vraag 32 – Kosten Wat kun je verwachten: Een korte, directe vraag over een specifiek kostentype of een kenmerk daarvan. Wat moet je kennen: Je moet de verschillende soorten kosten (vast, variabel, direct, indirect) en hun kenmerken kennen. Voor 1 punt is vaak een korte, correcte definitie of identificatie voldoende. Vaardigheden: Begrippen correct definiëren, Kostensoorten herkennen, Kennis reproduceren Veelgemaakte fouten: - Onjuiste definitie geven - Vaste en variabele kosten door elkaar halen - Niet concreet genoeg zijn ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 18 juni 9.00-12.00 uur 20 03 Management & Organisatie (nieuwe stijl) Vragenboekje Voor dit examen zijn maximaal 69 punten te behalen; het examen bestaat uit 32 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Bij dit examen hoort een boekje met informatie inclusief een formuleblad. Voor de uitwerking van vraag 24 en 25 is een bijlage toegevoegd. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening vereist is, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. 300035 32 Begin ### Pagina 2 Opgave 1 Piet is een liefhebber van de wielersport. Met het oog op de komende Tour de France wil hij een breedbeeld tv aanschaffen. Hij informeert bij een speciaalzaak in audiovisuele apparatuur naar de betalingsmogelijkheden. De winkelier vertelt Piet dat hij de tv tegen contante betaling kan kopen voor de prijs van € 2.000,-. Er is ook een aftalingsregeling mogelijk. De aftalingsregeling bestaat uit een aanbetaling van € 250,-, die gevolgd wordt door 24 maandelijkse termijnen van elk € 90,-. 3p 1 Geef drie redenen waarom het totaal te betalen bedrag bij aftaling hoger is dan bij contante betaling. 1p 2 Van welke andere kredietvorm dan koop op aftaling kan bij bovenstaande betalingsregeling sprake zijn? Opgave 2 Bij deze opgave horen drie informatiebronnen. Informatiebron 1 geeft een toelichting op de optieregeling van JEF N.V. In informatiebron 2 staan gegevens over de positie van uitzendbureau en de marktpositie van uitzendbureau JEF N.V. In informatiebron 3 is de geconsolideerde winst- en verliesrekening over 2000 van JEF N.V. en een meerjarenoverzicht gegeven. In deze opgave wordt afgezien van belastingtechnische gevolgen van een optie. JEF N.V. is een onderneming die actief is op de uitzendmarkt via verschillende dochterondernemingen. De directie van JEF N.V. heeft bij de ondernemingsraad een voorstel ingediend om elk personeelslid een optie op aandelen JEF N.V. te geven, die na drie jaar versterkt kan worden. Het personeel kan in plaats van de aandelenoptie, ook kiezen voor een eenmalige uitkering na drie jaar van € 2.000,-. Een toelichting op het voorstel is opgenomen in informatiebron 1. 2p 3 Geef twee mogelijke voordelen voor JEF N.V. om opties op zijn eigen aandelen beschikbaar te stellen voor het personeel. Voordat administratief medewerker Klaas instemt met het optievoorstel, vraagt hij zich af of de beurskoers van het aandeel JEF N.V. de komende jaren wel zal stijgen. Klaas is zich ervan bewust dat moeilijk is om de ontwikkeling van beurskoersen te voorspellen. Desalniettemin wil hij de zaken onderzoeken, waarvan hij van mening is dat ze de beurskoers beïnvloeden. Klaas besluit het volgende te onderzoeken: a In hoeverre slaagt de onderneming erin om haar financiële doelstellingen te halen? Klaas gaat ervan uit dat, als de onderneming de financiële doelstellingen in de afgelopen jaren gerealiseerd heeft, hij mag verwachten dat de onderneming deze ook in de nabije toekomst zal realiseren. De financiële langetermijndoelstellingen zoals die in het jaarverslag van JEF N.V. van 1998 vermeld staan, luiden: • een netto-omzet van tenminste 15 procent per jaar, waarbij door middel van overnames gerealiseerd kan worden; • handhaving van de rentabiliteit van het totaal vermogen; • een jaarlijkse groei van de winst per aandeel van 15 procent. b In hoeverre zal de positieve ontwikkeling van de nettowinst, die gerealiseerd is in de laatste jaren, zich in de toekomst voortzetten? Deze verdere ontwikkeling wordt volgens Klaas beïnvloed door: • de marktstrategie van JEF N.V.; • de wijze van financiering van J ### Pagina 3 4 (1p) Bereken de procentuele omzetgroei die JEF N.V. in 2000, ten opzichte van 1999 gerealiseerd heeft. 5 (3p) Zijn de financiële langetermijndoelstellingen van JEF N.V. in de jaren 1998, 1999 en 2000 gerealiseerd? Motiveer het antwoord. Ten aanzien van de marktstrategie kan men vaststellen dat JEF N.V. zich richt op gespecialiseerde marktsegmenten (hoogwaardige niches). 6 (2p) Noem twee redenen die in informatiebron 2 vermeld staan waarom JEF N.V. zich richt op gespecialiseerde marktsegmenten. JEF N.V. breidt ook in 2001 zijn werkzaamheden uit door andere ondernemingen over te nemen die werkzaam zijn in de gekozen niche-activiteiten. Hij betaalt hiervoor een overnameprijs die hoger is dan de intrinsieke waarde van de overgenomen onderneming. Toch verkiest JEF N.V. een overname boven het zelf opzetten van nieuwe activiteiten. 7 (2p) Welk voordeel heeft een overname (deelneming) ten opzichte van het zelf opzetten van nieuwe activiteiten? JEF N.V. wil geplande overnames in 2001 met een verwacht investeringsbedrag van € 15 miljoen euro en een verwacht rendement op deze investering van 7%, financieren door nieuw vreemd vermogen aan te trekken. Naar verwachting kan JEF N.V. de te financieren aantrekken tegen een interestpercentage dat tweemaal zo hoog is als het interestpercentage op het gemiddeld vreemd vermogen (IVV) van het jaar 2000. 8 (2p) Bereken voor JEF N.V. de IVV over 2000 (zie formuleblad). 9 (2p) Is het uit rendementsoverwegingen zinvol voor JEF N.V. om deze overnames te financieren met nieuw vreemd vermogen? Motiveer het antwoord. Klaas moet aangeven of hij voor de optie op aandelen JEF N.V. of voor de eenmalige uitkering van € 2.000,- kiest. Op grond van zijn onderzoek verwacht Klaas dat de beurskoers van het aandeel JEF N.V. in ieder geval in de loop der jaren zal stijgen en over 10 (2p) Noem twee gegevens uit informatiebron 2 en/of uit informatiebron 3 waarop een eventuele koersstijging van een aandeel JEF N.V. gebaseerd kan worden. 11 (2p) Zal Klaas kiezen voor het optievoorstel van JEF N.V. of voor de eenmalige uitkering? Motiveer het antwoord met behulp van een berekening. 300035 32 3 Lees verder ### Pagina 4 Opgave 3 De familie Strookman kan voor € 600.000,- een eigen woning kopen. De heer Strookman wint advies in bij de bank. Het is mogelijk een 6% hypothecaire lening voor € 600.000,- af te sluiten. Bij de keuze uit de vele hypotheekvormen heeft de familie Strookman de keuze beperkt tot de lineaire hypotheek lening en de spaarhypotheek, beide met een looptijd van 30 jaar. In de informatiefolder van de hypotheeknemer zijn voor beide hypotheekvormen onderstaande grafieken opgenomen. [FIGUUR: Grafiek 1: Verloop van de schuld voor de geldnemer, met op de y-as (x € 1000) en de waarde 600, en op de x-as looptijd, met markeringen 30 jaar en de pijl die naar rechts wijst. De grafiek is een dalende lijn vanaf (0, 600) naar (30 jaar, 0).] [FIGUUR: Grafiek 2: Verloop van de schuld voor de geldnemer, met op de y-as (x € 1000) en de waarde 600, en op de x-as looptijd, met markeringen 30 jaar en de pijl die naar rechts wijst. De grafiek is een horizontale lijn op hoogte 600.] [FIGUUR: Grafiek 3: Verloop van de bruto lasten voor de geldnemer, met op de y-as (x € 1000) en de waarde 56, en op de x-as looptijd, met markeringen 30 jaar en de pijl die naar rechts wijst. De grafiek is een dalende lijn vanaf (0, 56) naar (30 jaar, 0).] [FIGUUR: Grafiek 4: Verloop van de bruto lasten voor de geldnemer, met op de y-as (x € 1000) en de waarde 45, en op de x-as looptijd, met markeringen 30 jaar en de pijl die naar rechts wijst. De grafiek is een horizontale lijn op hoogte 45.] 2p 12 Welke twee grafieken behoren bij de lineaire hypotheek? Motiveer het antwoord. Indien de familie Strookman kiest voor de spaarhypotheek dient zij maandelijks een bedrag aan de hypotheeknemer te betalen. Dat bedrag is opgebouwd uit drie elementen. Eén van die elementen is rente(deel). 2p 13 Vermeld de andere twee elementen die in het maandelijks te betalen bedrag zijn opgenomen als de familie Strookman kiest voor de spaarhypotheek. 300035 32 4 Lees verder ### Pagina 5 Opgave 4 Onderneming Invest N.V. heeft de beschikking over een bedrag van € 4.000.000,-. De onderneming onderzoekt of het bedrijfseconomisch verantwoord is dit gehele bedrag te investeren in een van de volgende projecten: • Project Sunshine De levensduur van dit project is 4 jaar en de jaarlijkse afschrijving is een vast percentage van de aanschafwaarde van het project. De restwaarde is nul. Het nettoresultaat van dit project ziet er tijdens de levensduur als volgt uit: Jaar nettowinst nettoverlies 1 € 200.000,- 2 € 250.000,- 3 € 350.000,- 4 € 350.000,- • Project Moonshine De contante waarde van de cashflows van dit project, dat eenzelfde levensduur heeft als project Sunshine, bedraagt € 3.977.317,-. Voor beide projecten geldt dat de cashflows, die bestaan uit het nettoresultaat vermeerderd met de afschrijving, steeds aan het einde van het jaar beschikbaar komen en dat Invest N.V. rekening houdt met een minimaal gewenst rendement van 6,5% per jaar. Invest N.V. gebruikt bij haar investeringsselectie uitsluitend de netto contante waarde methode. 2p 14 Bereken de jaarlijkse cashflows van het project Sunshine voor ieder van de vier jaar. 1p 15 Bereken de netto contante waarde van beide projecten. 1p 16 Zal Invest N.V. het bedrag van € 4.000.000,- in een van beide projecten investeren? Motiveer het antwoord. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 4 tot en met 8. In informatiebron 4 is een artikel over de actieweek 'Kom in de kas' opgenomen. In informatiebron 5 wordt een aantal aspecten van de nieuwe prijsopbouw van siergewassen besproken. In informatiebron 6 staan gegevens betreffende de prijsopbouw van siergewassen. In informatiebron 7 staat de balans per 31 december 2002 van International Flower N.V. en in informatiebron 8 staan voorcalculatorische bedrijfsgegevens van International Flower N.V. voor het jaar 2003. In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. De Nederlandse onderneming International Flower N.V. is een groothandel in bloemen en siergewassen met een wereldwijde afzetmarkt. Het vervoer van bloemen en siergewassen vindt binnen West-Europa plaats met vrachtauto's en naar andere delen van de wereld per vliegtuig. Om de afzet te vergroten neemt International Flower N.V. al vanaf het begin deel aan acties, zoals 'Kom in de Kas'. De onderneming onderzoekt op welke andere wijze zij haar afzet in 2003 kan vergroten. In het ondernemingsplan 2003 van International Flower N.V. is het volgende voorstel opgenomen: "International Flower N.V. wil bepaalde telers die met de ontwikkeling van nieuwe siergewassen in een afrondende fase zitten financieel ondersteunen door aan deze telers de broodnodige leningen te verstrekken. Door deze financiële ondersteuning verkrijgt International Flower N.V. voor de nieuwe siergewassen een tijdelijk allenverkoopprecht." Om bovenstaand voorstel uit te voeren heeft International Flower N.V. in de loop van het boekjaar 2003 een bedrag van € 4.000.000,-. De helft van dit bedrag kan bij de bank geleend worden. 300035 ### Pagina 6 Bij de beoordeling van het voorstel uit het ondernemingsplan 2003 neemt International Flower N.V. de volgende voorwaarden als uitgangspunt: a Binnen de gekozen prijs politiek mag de maximale verkoopprijs voor de nieuwe siergewassen € 7,99 per boeket zijn. b De nieuwe siergewassen dienen onmiddellijk een bijdrage te leveren aan de nettowinst van de onderneming, waarbij men voor 2003 als eis stelt dat de verwerkte nettowinst voor belastingen ten opzichte van 2002 met minstens 5% moet stijgen. c De onderneming moet op het eind van het tweede kwartaal van 2003 voldoende liquiditeiten hebben om over de helft van het totaal benodigde bedrag van € 4.000.000,- te kunnen beschikken. 1p 17 Welk marketinginstrument wil International Flower N.V., volgens het voorstel uit het ondernemingsplan 2003, inzetten om zijn afzet te vergroten? Motiveer het antwoord. International Flower N.V. neemt deel aan de in informatiebron 4 vermelde actie ‘Kom in de Kas’. Uit informatiebron 4 blijkt dat International Flower N.V. door deel te nemen aan deze actie, deelneemt aan een collectieve reclamecampagne en tevens actiereclame toepast. 1p 18 Uit welke zinsnede in informatiebron 4 blijkt dat International Flower N.V. deelneemt aan collectieve reclame? 1p 19 Uit welke zinsnede in informatiebron 4 blijkt dat International Flower N.V. actiereclame toepast? 2p 20 De verkoopafdeling van International Flower N.V. heeft de directie geadviseerd om voor de nieuwe siergewassen de afroopprijs politiek toe te passen en niet te kiezen voor de penetratierijsprijs politiek. Noem twee omstandigheden die op de markt van de nieuwe siergewassen aanwezig zijn, die het toepassen van de afroopprijs politiek mogelijk maken (zie o.a. informatiebron 5). 1p 21 De nieuwe siergewassen worden bij de telers per boeket ingekocht. Bereken met behulp van informatiebron 6 het opslagpercentage inkoopkosten van International Flower N.V. voor 2003. 4p 22 Bepaal door het berekenen van de verkoopprijs van een boeket van nieuwe siergewassen of de verkoopprijs voldoet aan de onder a vermelde voorwaarde. 3p 23 Bereken met behulp van informatiebron 7 en 8 de verwachte nettowinst voor International Flower N.V. over 2003. Om vast te stellen of International Flower N.V. kan voldoen aan de voorwaarde zoals die bij c is omschreven, stelt International Flower N.V. de liquiditeitsbegroting op voor het eerste en tweede kwartaal van 2003. Ter ondersteuning hiervan wordt met behulp van de bijlage de omzet en de debiteurenontvangsten voor de maanden januari tot en met juni 2003 berekend. 3p 24 Bereken de omzet en de debiteurenontvangsten van de maanden januari tot en met juni 2003. Vul daartoe de bijlage die bij deze vraag hoort in. 7p 25 Stel voor het eerste en tweede kwartaal van 2003 de liquiditeitsbegroting op van International Flower N.V. Vul daartoe de bijlage in die bij deze vraag hoort. 3p 26 Zal International Flower N.V. het in het ondernemingsplan van 2003 opgenomen voorstel, om met een bedrag van € 4.000.00 ### Pagina 7 Opgave 6 In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Speelgoedfabrikant Toys produceert metalen replica speelgoedauto's. De normale jaarproductie en normale jaarafzet zijn 240.000 speelgoedauto's. In de voorcalculatie van 2002 zijn onder andere de volgende gegevens opgenomen: - de verwachte productie en afzet zijn 245.000 speelgoedauto's; - de toegestane grondstofhoeveelheid per speelgoedauto is 0,4 kg; - de toegestane constante kosten per speelgoedauto bedragen € 5,-. Uit de nacalculatie van 2002 blijkt dat het werkelijke bedrijfsresultaat ten opzichte van de voorcalculatie verslechterd is. In de nacalculatie zijn onder andere de volgende gegevens opgenomen: - de werkelijke productie en afzet zijn 225.000 speelgoedauto's; - voor de verbruikte grondstoffen is € 553.500,- betaald; - de prijs per kg grondstof is ten opzichte van de in de begroting van 2002 opgenomen prijs met 20% toegenomen; - het nadelig efficiencyverschil op de grondstoffen is 2.250 kg. 2p 27 ☐ Bereken het werkelijke bezettingsresultaat van 2002 en geef daarbij aan of het resultaat voordelig of nadelig is (zie formuleblad). 2p 28 ☐ Bereken het werkelijk grondstofverbruik in kilogrammen in 2002. 2p 29 ☐ Bereken de grondstofprijs per kg die in de voorcalculatie van 2002 is opgenomen. 2p 30 ☐ Bereken het totaal resultaat (prijs- en efficiencyverschil) op de grondstoffen en geef daarbij aan of het resultaat voordelig of nadelig is (zie formuleblad). Opgave 7 In deze opgave blijft de BTW buiten beschouwing. Een onderneming heeft op 1 januari 2000 een nieuw gebouw aangeschaft. De aanschafwaarde bedroeg € 3.000.000,-. De levensduur van het gebouw is 20 jaar. De restwaarde is nihil. Op het gebouw wordt afgeschreven met een vast percentage van de vervangingswaarde. 2p 31 ☐ Bereken de boekwaarde van het gebouw op 1 januari 2003 als er tot deze datum geen herwaarderingen op het gebouw hebben plaatsgevonden. Bij het opstellen van de balans van 1 januari 2003 blijkt dat de vervangingswaarde van het gebouw met 10% is gestegen. Door deze waardestijging ontstaat er op de balans een waarderingsreserve die op de balans aan de creditzijde wordt opgenomen. 1p 32 ☐ Verklaar waarom de herwaarderingsreserve aan de creditzijde van de balans wordt opgenomen. Einde 300035 32 7