# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2001 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2001/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Winst

Wat kun je verwachten: Een eenvoudige basisberekening uitvoeren, zoals de omzet.

Wat moet je kennen: Je moet een basisformule uit de bedrijfseconomie kennen en kunnen toepassen, zoals de formule voor de omzet (prijs x afzet).

Vaardigheden: Formule toepassen, Gegevens aflezen, Rekenen

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde gegevens gebruiken (bijv. inkoopprijs i.p.v. verkoopprijs).

### Vraag 2 – Winst

Wat kun je verwachten: 1-punts vraag

Wat moet je kennen: Kennis van winst

Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Let op eenheden (euro, procent)

### Vraag 3 – Winst

Wat kun je verwachten: Bereken de break-evenafzet of break-evenomzet.

Wat moet je kennen: Je moet de formule voor de break-evenafzet kennen en deze kunnen toepassen met gegevens uit een context. Dit vereist dat je totale constante kosten deelt door de dekkingsbijdrage per product.

Vaardigheden: Formules toepassen, Gegevens identificeren, Kostensoorten onderscheiden

Veelgemaakte fouten:
- Variabele en constante kosten door elkaar halen.
- De dekkingsbijdrage per product verkeerd berekenen (p - v).
- De uitkomst in euro's geven in plaats van in stuks (of andersom).

### Vraag 4 – Winst

Wat kun je verwachten: Een definitie of korte uitleg van winst, mogelijk met een eenvoudig voorbeeld of berekening.

Wat moet je kennen: De leerling moet de basisdefinitie van winst kennen en kunnen uitleggen welke elementen hierbij een rol spelen, mogelijk in een eenvoudige context.

Vaardigheden: Definiëren van bedrijfseconomische begrippen, Korte uitleg geven, Informatie structureren

Veelgemaakte fouten:
- Alleen een getal noemen zonder uitleg (indien berekening)
- Verschillende soorten winst door elkaar halen
- Te weinig detail geven voor 3 punten

### Vraag 5 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte vraag over de betekenis van winst of een simpele toepassing.

Wat moet je kennen: Je moet het begrip 'winst' kunnen definiëren en/of de basiscomponenten ervan kunnen benoemen. Voor een 1-punt vraag is dit vaak een directe kennisvraag.

Vaardigheden: Begrip van winstdefinitie, Informatie uit de vraag halen, Korte, bondige formulering

Veelgemaakte fouten:
- Alleen omzet noemen i.p.v. winst
- Onvolledige definitie geven

### Vraag 6 – Winst

Wat kun je verwachten: Een vraag die inzicht toetst in hoe winst tot stand komt en welke factoren meespelen.

Wat moet je kennen: Je moet de opbouw van winst begrijpen, inclusief de relatie tussen opbrengsten, kosten en het uiteindelijke resultaat.

Vaardigheden: Kosten- en opbrengstenstructuur doorgronden, Financiële termen correct toepassen, Informatie uit tekst/tabel halen, Logisch redeneren over bedrijfsprestaties

Veelgemaakte fouten:
- Vaste en variabele kosten niet goed onderscheiden
- Belangrijke informatie over het hoofd zien
- Oppervlakkige analyse geven

### Vraag 7 – Winst

Wat kun je verwachten: Een fundamenteel begrip of een kerncomponent van winst.

Wat moet je kennen: De leerling moet de basisdefinitie van winst kennen of een essentieel onderdeel dat bijdraagt aan de winstberekening kunnen benoemen.

Vaardigheden: Basisdefinities kennen, Vraag nauwkeurig lezen, Bedrijfseconomische termen herkennen

Veelgemaakte fouten:
- Een onvolledig antwoord geven
- Winst verwarren met omzet of kosten

### Vraag 8 – Winst

Wat kun je verwachten: Een uitgebreidere berekening, analyse of vergelijking van winstgerelateerde scenario's.

Wat moet je kennen: De leerling moet complexe winstberekeningen kunnen uitvoeren, verschillende winstbegrippen kunnen onderscheiden en de impact van factoren op winst kunnen analyseren.

Vaardigheden: Gegevens analyseren, Meerstapsberekeningen uitvoeren, Conclusies trekken, Argumenteren

Veelgemaakte fouten:
- Verkeerde formules toepassen
- Stappen overslaan in berekening
- Onvoldoende onderbouwing

### Vraag 9 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte vraag over een winstdefinitie of een snelle berekening.

Wat moet je kennen: Je moet basisdefinities van winstbegrippen kennen of een simpele winstberekening kunnen maken.

Vaardigheden: Definities reproduceren, Eenvoudige berekeningen maken, Kernbegrippen onderscheiden

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledige definities geven
- Basisformules verkeerd toepassen

### Vraag 10 – Winst

Wat kun je verwachten: Een zeer directe vraag, mogelijk een definitie of een enkel feit over winst.

Wat moet je kennen: Je moet een specifiek feit, begrip of term met betrekking tot winst direct kunnen benoemen of herkennen.

Vaardigheden: Feitenkennis, Snel herkennen, Nauwkeurigheid

Veelgemaakte fouten:
- Onjuist antwoord geven
- Te uitgebreid antwoord geven

### Vraag 11 – Winst

Wat kun je verwachten: 4-punts vraag

Wat moet je kennen: Kennis van winst

Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Let op eenheden (euro, procent)

### Vraag 12 – Winst

Wat kun je verwachten: Een uitgebreide winstberekening of een analyse van winstfactoren.

Wat moet je kennen: Je moet complexe winstberekeningen kunnen uitvoeren en de invloed van verschillende factoren op de winst kunnen analyseren.

Vaardigheden: Meerdere stappen berekenen, Gegevens analyseren, Relaties leggen, Conclusies trekken

Veelgemaakte fouten:
- Stappen overslaan in berekening
- Niet alle relevante info gebruiken
- Foutieve interpretatie

### Vraag 13 – Winst

Wat kun je verwachten: Een berekening of uitleg van een specifiek winstbegrip.

Wat moet je kennen: Je moet de verschillende soorten winst (bijv. brutowinst, nettowinst) en hun berekening begrijpen en kunnen toepassen.

Vaardigheden: Winstbegrippen herkennen, Gegevens uit context halen, Berekeningen uitvoeren, Antwoord formuleren

Veelgemaakte fouten:
- Bruto- en nettowinst verwarren
- Niet alle relevante kosten meenemen

### Vraag 14 – Winst

Wat kun je verwachten: Benoem een begrip of identificeer een kostensoort.

Wat moet je kennen: Je moet een specifiek bedrijfseconomisch begrip kunnen herkennen of benoemen. Vaak gaat dit om het onderscheid tussen bijvoorbeeld constante en variabele kosten.

Vaardigheden: Begrippenkennis, Analyseren, Context interpreteren

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring tussen directe/indirecte kosten en variabele/constante kosten.

### Vraag 15 – Winst

Wat kun je verwachten: Het aanwijzen van een winstbepalende factor of een stap in de winstberekening.

Wat moet je kennen: De leerling moet een factor kunnen identificeren die invloed heeft op de winst, of een eenvoudige stap in het proces van winstbepaling kunnen aanwijzen.

Vaardigheden: Relevante informatie selecteren, Logisch redeneren, Kennis toepassen op een situatie

Veelgemaakte fouten:
- Te snel een antwoord geven zonder analyse
- Niet alle gegeven informatie overwegen

### Vraag 16 – Winst

Wat kun je verwachten: Een kort, direct antwoord over een specifiek aspect van winst, vaak een enkel woord of zin.

Wat moet je kennen: De leerling moet een specifiek feit of een kort aspect van winst kunnen benoemen of herkennen, vaak als direct antwoord op een gerichte vraag.

Vaardigheden: Gerichte vragen beantwoorden, Korte en bondige formulering, Feitenkennis toepassen

Veelgemaakte fouten:
- Te veel irrelevante informatie geven
- Het specifieke punt van de vraag missen
- Onjuiste feiten noemen

### Vraag 17 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte uitleg, een eenvoudige berekening met conclusie, of een verklaring van een verband rond winst.

Wat moet je kennen: De leerling moet een korte verklaring kunnen geven, een verband kunnen leggen of een eenvoudige berekening kunnen uitvoeren die gerelateerd is aan winst.

Vaardigheden: Redeneren en verklaren, Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Conclusies trekken

Veelgemaakte fouten:
- Onvoldoende onderbouwing van het antwoord
- De vraag niet volledig beantwoorden
- Fouten in een eenvoudige berekening

### Vraag 18 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte, specifieke vraag over een detail van winst, zoals een definitie of een kleine berekening.

Wat moet je kennen: Je moet specifieke winstgerelateerde begrippen kunnen uitleggen of een korte, gerichte berekening kunnen uitvoeren.

Vaardigheden: Definities van winstbegrippen kennen, Korte berekeningen nauwkeurig uitvoeren, Kernachtig en precies antwoorden, Relevante informatie selecteren

Veelgemaakte fouten:
- Te algemeen of onnauwkeurig antwoorden
- Simpele rekenfouten maken
- Niet direct tot de kern komen

### Vraag 19 – Winst

Wat kun je verwachten: Bereken de totale winst bij een bepaalde productieomvang.

Wat moet je kennen: Je moet de totale winst kunnen berekenen bij een gegeven afzet. Hiervoor bereken je eerst de totale omzet en de totale kosten (variabel + constant).

Vaardigheden: Gegevens combineren, Stapsgewijs rekenen, Winstformule toepassen

Veelgemaakte fouten:
- Vergeten de constante kosten mee te nemen in de berekening.
- Reken- of afrondingsfouten maken in tussenstappen.

### Vraag 20 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte vraag over de definitie of een eenvoudig aspect van winst.

Wat moet je kennen: De leerling moet een basisbegrip hebben van wat winst is en hoe dit concept in een simpele context wordt toegepast.

Vaardigheden: Definiëren, Basisbegrippen herkennen, Eenvoudige berekening uitvoeren

Veelgemaakte fouten:
- Verwarring met omzet
- Foutieve interpretatie van kosten

### Vraag 21 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte berekening of een duidelijke uitleg van een relatie rondom winst.

Wat moet je kennen: De leerling moet een eenvoudige berekening met betrekking tot winst kunnen uitvoeren, of een verband tussen winst en een andere variabele kunnen uitleggen.

Vaardigheden: Eenvoudige berekeningen uitvoeren, Verbanden leggen en uitleggen, Gegevens interpreteren, Antwoord kort en bondig formuleren

Veelgemaakte fouten:
- Rekenfouten maken
- De uitleg onvoldoende onderbouwen
- Niet alle delen van de vraag beantwoorden

### Vraag 22 – Winst

Wat kun je verwachten: Een korte vraag over een aspect van winst, mogelijk een definitie of een eenvoudig verband.

Wat moet je kennen: Je moet een basisbegrip van 'winst' hebben en dit kunnen toepassen op een specifieke situatie, of een kort aspect van winst kunnen benoemen of berekenen.

Vaardigheden: Begripsvorming, Basiskennis toepassen, Korte, bondige formulering

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledig antwoord geven
- Verkeerde definitie gebruiken

### Vraag 23 – Winst

Wat kun je verwachten: 2-punts vraag

Wat moet je kennen: Kennis van winst

Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Let op eenheden (euro, procent)

### Vraag 24 – Winst

Wat kun je verwachten: Een vraag waarbij je winst moet berekenen of analyseren, mogelijk met meerdere stappen.

Wat moet je kennen: Je moet verschillende winstbegrippen (zoals brutowinst en nettowinst) kennen en kunnen berekenen op basis van gegeven financiële informatie.

Vaardigheden: Financiële gegevens lezen en interpreteren, Winstberekeningen uitvoeren, Relevante kosten en opbrengsten identificeren, Analytisch denken

Veelgemaakte fouten:
- Brutowinst en nettowinst verwarren
- Niet alle kosten meenemen in de berekening
- Rekenfouten maken bij grotere getallen

### Vraag 25 – Winst

Wat kun je verwachten: Een basisvraag over winst, mogelijk een definitie of eenvoudige berekening.

Wat moet je kennen: Je moet de basisdefinitie van winst kennen en de meest voorkomende componenten die winst beïnvloeden kunnen benoemen. Dit kan ook een simpele berekening inhouden.

Vaardigheden: Begrippen herkennen, Basisformules toepassen, Financiële termen begrijpen

Veelgemaakte fouten:
- Bruto- en nettowinst door elkaar halen
- Simpele rekenfouten maken

### Vraag 26 – Winst

Wat kun je verwachten: Een berekening van winst of een korte verklaring van een winstfactor.

Wat moet je kennen: De leerling moet in staat zijn om winst te berekenen met gegeven cijfers of een korte uitleg te geven over een winstgerelateerd concept.

Vaardigheden: Cijfers interpreteren, Berekeningen uitvoeren, Korte uitleg formuleren, Relaties leggen

Veelgemaakte fouten:
- Fouten in de berekening
- Onvolledige uitleg
- Relevante informatie missen

### Vraag 27 – Winst

Wat kun je verwachten: 3-punts vraag

Wat moet je kennen: Kennis van winst

Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Let op eenheden (euro, procent)

### Vraag 28 – Winst

Wat kun je verwachten: 2-punts vraag

Wat moet je kennen: Kennis van winst

Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid

Veelgemaakte fouten:
- Let op eenheden (euro, procent)

### Vraag 29 – Winst

Wat kun je verwachten: Een specifieke winstberekening of interpretatie van winstcijfers.

Wat moet je kennen: Je moet in staat zijn om winst te berekenen of te interpreteren op basis van gegeven financiële informatie. Focus ligt op het correct toepassen van de juiste gegevens.

Vaardigheden: Gegevens analyseren, Relevante informatie selecteren, Formules correct toepassen

Veelgemaakte fouten:
- Niet alle relevante gegevens gebruiken
- Onjuiste aannames doen
- Slordigheidsfouten bij het rekenen

### Vraag 30 – Winst

Wat kun je verwachten: Een uitgebreide analyse, berekening of verklaring van winstfactoren.

Wat moet je kennen: Je moet een complexere winstberekening kunnen uitvoeren of een diepgaande analyse van winstfactoren kunnen geven. Dit vereist vaak meerdere stappen of het combineren van verschillende inzichten.

Vaardigheden: Meerdere berekeningsstappen uitvoeren, Verbanden leggen tussen verschillende financiële posten, Je antwoord logisch onderbouwen

Veelgemaakte fouten:
- Onvolledige berekeningen
- Stappen overslaan in je redenering
- Geen duidelijke uitleg geven bij je antwoord

### Vraag 31 – Winst

Wat kun je verwachten: Een uitgebreide vraag over winst, waarschijnlijk een berekening of analyse met meerdere stappen.

Wat moet je kennen: Je moet in staat zijn om complexe berekeningen of analyses met meerdere stappen uit te voeren die direct verband houden met winst.

Vaardigheden: Complexe berekeningen uitvoeren, Gegevens interpreteren, Logisch redeneren, Stapsgewijs werken

Veelgemaakte fouten:
- Rekenfouten maken
- Stappen overslaan in de berekening
- Onjuiste aannames doen

### Vraag 32 – Winst

Wat kun je verwachten: Analyseer het effect van een beslissing op de winst.

Wat moet je kennen: Je moet het effect van een verandering (bijv. in prijs, kosten of afzet) op de winst kunnen analyseren en berekenen. Dit wordt vaak een differentiële kostencalculatie genoemd.

Vaardigheden: Gevolgen analyseren, Veranderingen berekenen, Conclusies trekken

Veelgemaakte fouten:
- Alleen naar de extra opbrengsten kijken en de extra kosten vergeten.
- De verandering per product verwarren met de totale verandering.

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Management & Organisatie (nieuwe stijl)
20 01
Tijdvak 2
Woensdag 20 juni
13.30-16.30 uur
Voor dit examen zijn maximaal 72 punten te
behalen, het examen bestaat uit 32 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Bij dit examen hoort een boekje met informatie.
Voor de uitwerking van de vragen 18, 20, 25 en
32 is een bijlage toegevoegd.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
aantal punten geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
100019 42
Begin

### Pagina 2

Opgaaf 1

Frits werkt bij Wolters Kluwer en is door zijn chef uitgenodigd voor een
beoordelingsgesprek. Vlak voor dit gesprek leest hij het hiernavolgende bericht uit de
Volkskrant van 29 september 1998.

OR Wolters Kluwer wil mooiere winstdeling

van onze verslaggever
AMSTERDAM

Wolters Kluwer ligt met zijn ondernemingsraad overhoop over de winstdelingsregeling.
Het conflict draait om de techniek van het boekhouden bij Wolters Kluwer. De
winstdeling wordt niet berekend over de nettowinst van het concern, maar over de
bedrijfsresultaten van de Nederlandse Wolters Kluwerbedrijven. Om precies te zijn: het
uitkeringspercentage weerspiegelt de verhouding tussen het bedrijfsresultaat en de
personeelskosten. Het bedrijfsresultaat is de winst, maar dan zonder buiten­gewone baten
en lasten. En daar spitst het conflict zich op toe. In 1997 werden twee reorganisaties in
gang gezet en daarvoor werd een voorziening getroffen van 25 miljoen gulden. Wolters
Kluwer boekte de kosten als buitengewone lasten. Dat betekende dat de personeelskosten met
25 miljoen omhoog gingen, het bedrijfsresultaat met evenveel omlaag en dus daalde de
winstdeling.
Volgens de OR van Wolters Kluwer dienen de kosten van de reorganisatie opgevoerd te
worden als buitengewone lasten.

bron: de Volkskrant 29 september 1998 (gewijzigd)

1p 1 _ Noem, naast de reorganisatiekosten, nog een voorbeeld van buitengewone baten of
lasten.

Frits is van mening dat zijn belang in het geding is en besluit daarom zijn onvrede over de
uitvoering van de winstdelingsregeling aan de orde te stellen tijdens het
beoordelingsgesprek.
2p 2 _ In hoeverre is het beoordelingsgesprek hiervoor een juiste gelegenheid? Motiveer het
antwoord.

De OR is van mening dat hij op het gebied van de (secundaire) arbeidsvoorwaarden zoals
de winstdelingsregeling, arbeidsreglement, scholingsplan e.d., een bepaalde wettelijke
bevoegdheid heeft.
1p 3 _ Welke wettelijke bevoegdheid heeft de ondernemingsraad ten aanzien van de genoemde
(secundaire) arbeidsvoorwaarden?

100019 42 2 Lees verder


### Pagina 3

Opgave 2
Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4 uit het informatieboekje.
Informatiebron 1 omvat een korte beschrijving van de activiteiten van onderneming
Koninklijke Boskalis Westminster NV (Boskalis), het voorgenomen beleid en het bericht
van de raad van commissarissen betreffende het boekjaar 1997.
In informatiebron 2 staat het vermogensoverzicht per 31 december van de jaren 1996, 1997
en 1998. In informatiebron 3 staat het resultatenoverzicht van die jaren.
In informatiebron 4 staan de door C. de Roi verzamelde en berekende kerncijfers van
Boskalis voor de jaren 1996, 1997 en 1998.

C. de Roi is binnen de beleggingsclub 'Longtime' medeverantwoordelijk voor het beheer
van de effectenportefeuille. De Roi moet onderzoeken welke beursgenoteerde
ondernemingen in aanmerking komen om in deze portefeuille te worden opgenomen. Zij
is gestart met het onderzoek of de aandelen van Boskalis in de effectenportefeuille
kunnen worden opgenomen. Daartoe heeft C. de Roi een aantal kerncijfers verzameld en
berekend. Deze zijn opgenomen in informatiebron 4.

Voor het al of niet aankopen van aandelen heeft de beleggingsclub een aantal interne
richtlijnen opgesteld. De interne richtlijnen luiden als volgt:

Gedurende de onderzoeksperiode van drie aaneengesloten boekjaren:
a mag het solvabiliteitspercentage, als verhouding tussen de waarde van de totale activa
en het vreemd vermogen, van de onderneming niet beneden de 150% zijn geweest;
b mag de liquiditeitspositie niet verslechterd zijn;
c mag de cashflow per geplaatst aandeel niet gedaald zijn;
d moet de rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerd totaal vermogen voor belastingen
in elk van de onderzochte boekjaren minimaal 6% geweest zijn;
e moet het rendement op de belegging jaarlijks minimaal 10% geweest zijn.

Voldoet de onderzochte onderneming aan alle interne richtlijnen, dan kunnen de aandelen
van deze onderneming na aanmerking om gekocht te worden. Voldoet de onderneming
aan drie of vier richtlijnen dan dient C. de Roi aan de leden van de beleggingsclub een
schriftelijk advies uit te brengen over het al of niet aankopen van de aandelen. Voldoet de
onderneming aan minder dan drie van de interne richtlijnen dan worden de aandelen niet
in de effectenportefeuille opgenomen.

Met behulp van informatiebron 2, 3 en 4 kunnen de ontbrekende kerncijfers van
informatiebron 4 berekend worden.

2p 4 $\Box$ Bereken het solvabiliteitspercentage voor Boskalis op 31 december 1998
(zie formuleblad).

3p 5 $\Box$ Bereken de quick ratio voor Boskalis op 31 december 1998 (zie formuleblad).

Volgens de door C. de Roi opgestelde kerncijfers is de working capital ratio op
1p 6 $\Box$ 31 december 1998 negatief.
Wat betekent een negatieve working capital ratio voor de financiering van de vaste
activa?

3p 7 $\Box$ Bereken de cashflow per geplaatst aandeel na aftrek van belastingen van Boskalis over
1998.

2p 8 $\Box$ Bereken het dividendrendement van Boskalis over 1998 uitgaande van de koerswaarde
aan het begin van het boekjaar.

C. de Roi gaat er bij de bepaling van de rentabiliteit van het gemiddeld geïnvesteerd

### Pagina 4

Aan de hand van de informatiebronnen moet C. de Roi onder andere de liquiditeitspositie van Boskalis beoordelen.
C. de Roi meent in haar aantekeningen op dat zij van mening is: „dat ondanks de negatieve ontwikkeling van de current ratio en de working capital ratio de liquiditeitspositie van Boskalis haar geen grote zorgen baart”.
Noem twee argumenten die bovenstaande opmerking van C. de Roi ondersteunen.
2p 10 []
Bij de beoordeling van het rendement hecht de beleggingsclub minder waarde aan het „dividendrendement” dan aan het „rendementspercentage op de belegging”.
Welk beleggingsresultaat zal bij het „rendementspercentage op de belegging” wel meetellen en bij het „dividendrendement” niet?
1p 11 []
Controleer of Boskalis in de jaren 1996, 1997 en 1998 voldeed aan de door beleggingsclub 'Longtime' opgestelde interne richtlijnen a tot en met e. Geef bij elke richtlijn een motivatie.
4p 12 []
C. de Roi weet dat veel leden van de beleggingsclub bij de afweging of aandelen in portefeuille genomen moeten worden of niet, de positie die de onderneming op haar afzetmarkt heeft een belangrijke rol laten spelen.
C. de Roi wil met behulp van het marktaandeel van Boskalis in 1997 de positie van Boskalis op haar afzetmarkt vaststellen. De activiteiten (zie informatiebron 1) worden door Boskalis onderscheiden in activiteiten op de vrije baggermarkt en op de niet-vrije baggermarkt.
3p 13 [] Bereken het marktaandeel van Boskalis in 1997 op de vrije baggermarkt.
1p 14 [] Neemt naar jouw mening Boskalis een vooraanstaande plaats in op de vrije baggermarkt? Motiveer het antwoord.
100019 42 4 Lees verder

### Pagina 5

Opgave 3
Huismerken lopen terug
Klant let minder op kleintjes
Van onze economische redactie
Amsterdam, woensdag.
Nederlanders kopen in de supermarkt steeds vaker duurdere A-merken. Dit in
tegenstelling tot de rest van Europa waar juist de goedkopere huismerken opdrukken.
Uit de nieuwste cijfers van de M (erkenmonitor blijkt dat het marktaandeel van de
duurdere A-merken vorig jaar 1,5 procent is gestegen terwijl het aandeel van de winkelmerken, de
zogheten private labels, met 1,8 procent ten opzichte van het vorig jaar is afgenomen.
Volgens H. Eisma van onderzoeksbureau AC Nielsen, het bureau dat de twee jaar de
merkenmonitor presenteert, is de populariteit van de duurdere artikelen deels te danken
aan de economische situatie in ons land. „De Nederlander heeft meer te besteden en
geeft dat graag uit aan luxe producten in de supermarkt."
In Nederland is de opmars van het huismerk al in de jaren negentig praktisch tot stilstand
gekomen. Enkele jaren geleden wonnen de goedkopere merken even wat terrein, omdat de
supermarktketens toen met eigen merken melk en yoghurt kwamen.
bron: De Telegraaf
In bovenstaand krantenartikeltje staat dat in Nederland in supermarkten steeds vaker
duurdere A-merken worden gekocht in plaats van de goedkopere huismerk-
Is er bij een A-merk sprake van een fabrikantenmerk of van een winkelmerk?
Uit onderzoek blijkt dat supermarkten hun private labels een goede plaats op het schap
geven, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de A-merken.
Noem, naast een betere prijs-kwaliteitverhouding, nog een manier waarop supermarkten de
verkoop van hun private labels kunnen vergroten. Motiveer het antwoord.
Noem twee redenen waarom supermarkten een voorkeur hebben voor private labels in
plaats van een A-merk of een B-merk.
Opgave 4
Fabrico NV produceert slechts één soort product. Op verzoek van de directie heeft de
planningsafdeling het verloop van het verwachte verkoop- en het bezettingsresultaat voor
2001 in een grafiek weergegeven. Deze grafiek is weergegeven op een bijlage die bij deze
opgave hoort. Naast het bezettingsresultaat en het verkoopresultaat hoeft men in de
voorcalculatie niet met andere resultaten rekening te houden.
Voorraadvorming is niet mogelijk.
Ten aanzien van de productie en verkoop zijn de volgende gegevens bekend:
– de maximale productiecapaciteit is 110.000 stuks per jaar;
– de variabele kosten zijn proportioneel;
– de verkoopprijs, inclusief 6% BTW, is € 8,48 per stuk.
18
Teken in de grafiek op de bijlage de totale constante kostlijn van Fabrico NV.
Zet bij deze lijn de letters TCK.
19
Bereken met behulp van de grafiek en bovenstaande gegevens de variabele kosten per
product door uit te gaan van een verwachte productie (= verwachte afzet) van 80.000
stuks.
20
Geef met q* op de horizontale as van de grafiek op de bijlage aan, waar voor de
onderneming in 2001 sprake is van de break even-situatie.
100019 42
5
Lees verder

### Pagina 6

Opgave 5

In deze opgave blijven de belastingen buiten beschouwing.

Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5 en 6 uit het informatieboekje en een bijlage die nodig is voor het beantwoorden van vraag 25.
Informatiebron 5 geeft informatie over het beleggen in aandelen via Legio-Lease en in informatiebron 6 zijn twee tabellen opgenomen waarmee bepaald kan worden welk bedrag, volgens de richtlijnen van de lokale bank, opgenomen kan worden met een persoonlijke lening.

Jan Gerritsen wil op 1 januari 2000 aandelen gaan kopen. Omdat hij niet over voldoende liquide middelen beschikt, zal hij het aankoopbedrag moeten lenen. Van zijn maandelijkse netto-inkomen van € 2.800, wil Jan Gerritsen elke maand € 250, besteden voor de aankoop van aandelen.

Met een maandelijkse betaling van € 250, kan Jan Gerritsen via Legio-Lease een pakket aandelen 'leasen' met een aankoopwaarde van € 21.400,63.
Jan Gerritsen wil weten wat de kosten bij Legio-Lease zijn en onderzoeken of een andere financieringswijze heeft geen enkele invloed op de beleggingsopbrengsten.
Jan Gerritsen beperkt zijn onderzoek tot de volgende drie alternatieve financieringswijzen:
a. het afsluiten van een tweede hypothecaire lening op zijn woning bij de Postbank;
b. het afkopen van zijn levensverzekering;
c. het afsluiten van een persoonlijke lening bij de lokale bank.

Legio-Lease.
Als Jan Gerritsen een pakket aandelen via Legio-Lease aanschaft (least) met een aankoopwaarde van € 21.400,63 dan leent hij van Legio-Lease hetzelfde bedrag. In verband met deze lening dient Jan Gerritsen maandelijks € 250, aan Legio-Lease te betalen, voor het eerst bij het sluiten van de overeenkomst. Van dit bedrag wordt door Legio-Lease maandelijks € 44,40 op een spaarrekening gestort. Legio-Lease vergoedt op deze spaarrekening een interestpercentage van 0,96% per maand. Met het spaarbedrag kan, als het eenmaal is afgelost, de lening in een keer worden afgelost. De looptijd is 15 jaar. Het is mogelijk om eerder te stoppen maar daar niet binnen de eerste vijf jaar. Indien na vijf jaar tussentijds gestopt wordt is er een schuldrest, die restschuld wordt dan verrekend met de opbrengst die uit de verkoop van het aandelenpakket verkregen wordt.

1p 21 $\Box$ Er zijn in het algemeen twee vormen van leasing.
2p 22 $\Box$ Welke twee vormen van leasing zijn er in het algemeen?
2p 23 $\Box$ Van welke vorm van leasing is er sprake bij Legio-Lease? Motiveer het antwoord.
2p 24 $\Box$ Bereken welk jaarpercentage van basis van samengestelde interest gelijk is aan een rente van 0,96% per maand (antwoord in tenminste twee decimalen).
Bereken de schuldrest (restant hoofdsom) indien Jan Gerritsen bovenstaande lease-overeenkomst aangaat en vijf jaar beëindigt (zie formuleblad).

Tweede hypotheek.
Ook zou Jan Gerritsen een tweede hypothecaire lening op zijn huis kunnen nemen. Hij informeert bij de bank naar de mogelijkheden. De bank stelt dat de tweede hypothecaire lening niet groter mag zijn dan de overwaarde van de woning. De overwaarde van de woning is het verschil tussen de marktwaarde van de woning en de daarop rustende hypotheekschuld.
Bij de aanko

### Pagina 7

3p 25 Bereken de schuldrest op 1 januari 2000 van de op 1 januari 1997 afgesloten hypothecaire
lening. Vul hiervoor de tabel in die vermeld staat op de bijlage die bij deze opgave hoort.
Laat door middel van een berekening zien of het sluiten van een tweede hypothecaire
lening voldoende financiële middelen oplevert om eenzelfde aandelenpakket van
€ 21.400,63, als aangeboden door Legio-Lease, te kunnen kopen.

2p 26 Een eventueel af te sluiten tweede hypotheek bedraagt € 22.000,-. Als Jan gedurende 5
jaar dezelfde maandtermijnen betaalt als bij Legio-Lease, bedraagt de schuldrest van deze
tweede hypothecaire lening na 5 jaar € 14.387,80

Afkopen kapitaalverzekering
Jan heeft in het verleden een kapitaalverzekering afgesloten. Voor deze verzekering is Jan
geen premie meer verschuldigd. Volgens de polis dient de verzekeringsmaatschappij Jan
op 1 januari 2020 een bedrag uit te keren van € 60.000,-. De verzekeringsmaatschappij
brengt bij vervroegde uitkering een rente van 7% per jaar, op basis van samengestelde
interest, in rekening.

2p 27 Bereken de contante waarde van de kapitaalverzekering indien Jan op 1 januari 2000 de
kapitaalverzekering vervroegd laat uitkeren.

Persoonlijke lening
Een alternatief voor de financiering van het aandelenpakket van € 21.400,63 is een
persoonlijke lening bij de lokale bank. De door de lokale bank verstrekte informatie is
opgenomen in informatiebron 6.

3p 28 Jan Gerritsen wil voor de aankoop van het aandelenpakket van € 21.400,63 uit de vier
bovengenoemde financieringswijzen de goedkoopst mogelijke financieringswijze kiezen.
Geef aan welke van de vier mogelijke financieringswijzen Jan zal kiezen. Geef aan
waarom de overige niet in aanmerking komen.

[FIGUUR: Een zwart rechthoekig blok] Opgave 6

Van de industriële onderneming Faradol is gegeven dat zij uitsluitend het product Fadol
op de markt brengt. Voor 2001 is de verkoopprijs als volgt samengesteld:
Grondstoffen: 1,25 kg Gero à € 5,- € 6,25
Lonen: 0,5 arbeidsuur à € 50,- € 25,-
Machinekosten: constant € 37,50
Machinekosten: variabel € 12,50
Standaard fabricagekostprijs € 81,25
Winst per product € 18,75
Verkoopprijs inclusief btw € 100,-
BTW 17,5 % € 17,50
Verkoopprijs inclusief btw € 117,50

De normale productie en afzet per kwartaal zijn 22.500 stuks Fadol.
Voor het eerste kwartaal van 2001 zijn de volgende nacalculatorische gegevens bekend:
er zijn 22.100 stuks Fadol geproduceerd en verkocht;
het grondstofverbruik is 28.730 kg Gero geweest met een totale inkoopwaarde van
€ 146.523,- exclusief btw;
de totale machinekosten zijn € 1.082.150,-.

Geef bij de hiernavolgende vragen steeds aan of het b

### Pagina 8

Opgave 7

In deze opgave hoeft geen rekening te worden gehouden met BTW.

Bontroal NV produceert diverse seizoen­gevoelige producten en levert deze aan
detaillisten.
De afdeling ’Beheer en financiën’ van Bontroal NV is bezig met het opstellen van de
liquiditeitsbegroting voor het eerste kwartaal van 2001. Om de ontbrekende posten op
al gedeeltelijk ingevulde liquiditeits­begroting in te vullen zijn de volgende gegevens
verzameld:

Balans op 31 december 2000 van Bontroal NV

Gebouwen € 620.000,— Geplaatst aandelenvermogen € 100.000,—
Machines € 380.000,— Agioreserve € 500.000,—
Voorraad grondstoffen € 300.000,— Algemene reserve € 500.000,—
Voorraad goederen € 180.000,— 8% Hypothecaire lening € 400.000,—
Debiteuren € 270.000,— 6% Onderhandse lening € 250.000,—
Overige vlottende activa € 230.000,— Crediteuren € 70.000,—
Liquide middelen € 150.000,— Overige vlottende passiva € 230.000,—
€ 2.130.000,— € 2.130.000,—

• De omzet voor 2001 wordt begroot op € 1.800.000,—. De omzet is seizoengevoelig en in
het eerste kwartaal zal de 22% van de jaaromzet zijn.
• De omzet van het kwartaal is gelijkmatig over de maanden van het kwartaal verdeeld.
• Alle inkopen en verkopen vinden op rekening plaats.
• Aan debiteuren wordt twee maanden krediet verstrekt, van crediteuren wordt één maand
krediet ontvangen.
• De productie is gelijkmatig over het jaar gespreid.
• De grondstofkosten per product bedragen 45% van de verkoopprijs. De verkoopprijs van de
grondstoffen worden ingekocht in de maand waarin ze worden verwerkt.
• Op de 8% hypothecaire lening wordt elk jaar op 1 februari de interest over het afgelopen
jaar betaald, tevens wordt op deze datum € 50.000,— afgelost.
• De brutolonen bedragen elke maand € 3.000,—, de ingehouden loonheffing en de
ingehouden sociale lasten bedragen € 3.000,—.
• De opdracht van de loonheffing en de sociale lasten vindt elk kwartaal bij achterafbetaling
plaats.
• De loonheffing en sociale lasten van het vierde kwartaal 2000 zijn opgenomen onder de
balanspost 'Overige vlottende passiva'.
• Een op 1 januari 2001 bestelde kantoormachine met een aanschafwaarde van € 2.000,—,
zal op 1 februari 2001 geleverd worden. De betaling vindt bij aflevering plaats.
• De afschrijvingen op de gebouwen en machines zijn 2% per kwartaal en worden
berekend over de boekwaarde die deze activa hebben aan het begin van dat kwartaal.

8p 32 [FIGUUR: Een leeg vierkantje] Stel met behulp van bovenstaande gegevens de (reeds gedeeltelijk ingevulde)
liquiditeitsbegroting op voor Bontroal voor het eerste kwartaal van 2001. Gebruik
daarvoor de bijlage