# Eindexamen Bedrijfseconomie VWO 2001 tijdvak 1 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/bedrijfseconomie/2001/tijdvak-1 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 Wat kun je verwachten: 1-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis vereist voor vraag 1 Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 2 Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis vereist voor vraag 2 Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 3 Wat kun je verwachten: 1-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis vereist voor vraag 3 Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 7 – Markt Wat kun je verwachten: 1-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 8 – Markt Wat kun je verwachten: Een definitie geven of een eenvoudig concept benoemen. Wat moet je kennen: Je moet een basisbegrip uit de markttheorie kunnen benoemen of herkennen. Dit is vaak een directe kennisvraag over bijvoorbeeld marktvormen of productkenmerken. Vaardigheden: Begrippenkennis, Informatie aflezen, Snel analyseren Veelgemaakte fouten: - Te lang nadenken over een simpele vraag - Een term verwarren met een andere (bijv. homogeen vs. heterogeen) ### Vraag 9 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 10 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 11 – Markt Wat kun je verwachten: 1-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 12 – Markt Wat kun je verwachten: 3-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 13 – Markt Wat kun je verwachten: Een eenvoudige berekening van kosten, opbrengsten of elasticiteit. Wat moet je kennen: Je moet een specifieke economische waarde kunnen berekenen met een gegeven formule. Denk aan het uitrekenen van de marginale kosten (MK) of de gemiddelde totale kosten (GTK) bij een bepaalde productieomvang. Vaardigheden: Formules toepassen, Rekenen met functies, Economische terminologie begrijpen Veelgemaakte fouten: - De verkeerde formule gebruiken (bijv. GTK i.p.v. GVK) - Een slordige rekenfout maken bij het invullen ### Vraag 14 – Markt Wat kun je verwachten: Een economische conclusie trekken op basis van een berekening. Wat moet je kennen: Je moet een economische conclusie kunnen trekken op basis van een berekening of gegeven. Dit vereist dat je een beslisregel, zoals MO=MK voor maximale winst, kent en kunt toepassen. Vaardigheden: Economisch redeneren, Conclusies trekken, Resultaten interpreteren Veelgemaakte fouten: - De redenering niet volledig of onduidelijk opschrijven - De verkeerde beslisregel toepassen op de situatie ### Vraag 15 – Markt Wat kun je verwachten: Begrip van marktvraag en -aanbod. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van marktvraag en -aanbod begrijpen en kunnen toepassen. Ook moet men de factoren die de vraag en aanbod beïnvloeden kunnen identificeren. Vaardigheden: Definities kennen, Analyse, Interpretatie Veelgemaakte fouten: - Verkeerde definities - Onjuiste interpretatie van grafieken ### Vraag 16 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 17 – Markt Wat kun je verwachten: 3-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 18 – Markt Wat kun je verwachten: 3-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 19 – Markt Wat kun je verwachten: Toepassing van marktvraag en -aanbod. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van marktvraag en -aanbod begrijpen en kunnen toepassen. Ook moet men de factoren die de vraag en aanbod beïnvloeden kunnen identificeren. Vaardigheden: Definities kennen, Analyse, Interpretatie, Toepassing Veelgemaakte fouten: - Verkeerde definities - Onjuiste interpretatie van grafieken - Verkeerde toepassing van concepten ### Vraag 20 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 21 – Markt Wat kun je verwachten: Begrip van marktvraag en -aanbod. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van marktvraag en -aanbod begrijpen en kunnen toepassen. Ook moet men de factoren die de vraag en aanbod beïnvloeden kunnen identificeren. Vaardigheden: Definities kennen, Analyse, Interpretatie Veelgemaakte fouten: - Verkeerde definities - Onjuiste interpretatie van grafieken ### Vraag 22 – Markt Wat kun je verwachten: 1-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 23 – Markt Wat kun je verwachten: Begrip van marktvraag en -aanbod. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van marktvraag en -aanbod begrijpen en kunnen toepassen. Ook moet men de factoren die de vraag en aanbod beïnvloeden kunnen identificeren. Vaardigheden: Definities kennen, Analyse, Interpretatie Veelgemaakte fouten: - Verkeerde definities - Onjuiste interpretatie van grafieken ### Vraag 24 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 25 – Markt Wat kun je verwachten: Begrip van marktvraag en -aanbod. Wat moet je kennen: De leerling moet de basisprincipes van marktvraag en -aanbod begrijpen en kunnen toepassen. Ook moet men de factoren die de vraag en aanbod beïnvloeden kunnen identificeren. Vaardigheden: Definities kennen, Analyse, Interpretatie Veelgemaakte fouten: - Verkeerde definities - Onjuiste interpretatie van grafieken ### Vraag 26 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 27 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 28 – Markt Wat kun je verwachten: Bereken de evenwichtsprijs of -hoeveelheid in een markt. Wat moet je kennen: Je moet het snijpunt van de vraag- en aanbodlijn kunnen berekenen. Dit betekent dat je de functies aan elkaar gelijkstelt om de evenwichtsprijs of -hoeveelheid te vinden. Vaardigheden: Vergelijkingen oplossen, Formules correct invullen, Lezen en interpreteren Veelgemaakte fouten: - Vraag- en aanbodfunctie door elkaar halen - Een rekenfout maken bij het isoleren van P of Q ### Vraag 29 – Markt Wat kun je verwachten: Een meerstapsberekening over winst, omzet of marktevenwicht. Wat moet je kennen: Je moet een complexere marktsituatie kunnen analyseren door meerdere economische concepten te combineren. Dit omvat vaak het berekenen van de totale winst, het producenten- of consumentensurplus. Vaardigheden: Formules combineren, Algebraïsch rekenen, Stapsgewijs werken, Economische analyse Veelgemaakte fouten: - Rekenstappen overslaan waardoor je het overzicht verliest - De verkeerde functie gebruiken voor een berekening (bijv. GO i.p.v. MO) - Eenheden (zoals 'x 1.000' of 'miljoen') vergeten in het eindantwoord ### Vraag 30 – Markt Wat kun je verwachten: 3-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 31 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 32 – Markt Wat kun je verwachten: 2-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ### Vraag 33 – Markt Wat kun je verwachten: 1-punts vraag Wat moet je kennen: Kennis van markt Vaardigheden: financiele analyse, rekenvaardigheid Veelgemaakte fouten: - Let op eenheden (euro, procent) ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Management & Organisatie (nieuwe stijl) Examen VWO Voorbereidend Wetenschappelijk Onderwijs 2001 Tijdvak 1 Dinsdag 22 mei 13.30 - 16.30 uur Voor dit examen zijn maximaal 76 punten te behalen; het examen bestaat uit 33 vragen. Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Bij dit examen hoort een boekje met informatie. Voor de uitwerking van vraag 7 is een bijlage toegevoegd. Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het aantal feitelijke punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegedeeld. 100015 42 Begin ### Pagina 2 Opgave 1 Op 10 november 2000 solliciteert Joan Verbeeke op de vacature van directiesecretaresse voor 20 uur per week bij een bouwbedrijf in Raamsdonksveer. Ze wordt door de manager van de afdeling ‘Personeel & Organisatie’ uitgenodigd voor een gesprek op 8 december 2000. Uit het gesprek blijkt dat voor de functie van directiesecretaresse in de CAO twee loonschalen zijn opgenomen, schaal 8 met een aanvangsalaris van € 1.825,- per maand en schaal 9 met een aanvangsalaris van € 2.125,- per maand. De manager deelt mee dat de nieuw te benoemen directiesecretaresse een tijdelijk contract krijgt van zes maanden en dat na afloop van deze periode het contract omgezet kan worden in een contract voor onbepaalde tijd. De afdeling ‘Personeel & Organisatie’ zal voor het verstrekken van het tijdelijk contract een functionerings- en beoordelingsgesprek met de benoemde secretaresse voeren. Joan Verbeeke wordt per 1 januari 2001 benoemd. 1p 1 [] Noem een voordeel van het zelf selecteren van nieuw personeel ten opzichte van het uitbesteden van de selectie aan een gespecialiseerd bureau. 2p 2 [] Noem twee factoren die van invloed kunnen zijn op de loonschaling van Joan Verbeeke. 2p 3 [] Leg uit dat het voor Joan Verbeeke van belang kan zijn dat tussen het functioneringsgesprek en het beoordelingsgesprek voldoende tijd zit. Opgave 2 In deze opgave blijven de btw buiten beschouwing. Bij deze opgave horen de informatiebronnen 1 tot en met 4 uit het informatieboekje en een bijlage die gebruikt dient te worden bij het beantwoorden van vraag 7. Informatiebron 1 omvat de resultatenrekening 1999 van vakfotografie ‘Kwintessens’; in informatiebron 2 zijn de voordelen van de digitale fotografie ten opzichte van de klassieke fotografie opgenomen en in informatiebron 3 zijn de financiële gegevens opgenomen die betrekking hebben op de gewenste wijzigingen in de bedrijfsvoering van ‘Kwintessens’ per 1 januari 2001. Informatiebron 4 vermeldt de gevolgen van de gewenste wijzigingen voor de verwachte cashflows. ‘Kwintessens’ K. de Boer is eigenaar van de eenmanszaak ‘Kwintessens’. Hij is een vakfotograaf. Dat wil zeggen dat hij uitsluitend zelfgemaakte foto’s verkoopt, hij verkoopt geen fotocamera’s en aanverwante artikelen. K. de Boer behoort tot de algemene vakfotografen omdat hij opdrachten ontvangt van particulieren en bedrijven. De opdrachten van particulieren bestaan grotendeels uit huwelijksreportages en familiefoto’s. De opdrachten van bedrijven bestaan uit bedrijfsreportages, foto’s voor catalogi, foto’s voor de makelaardij, reclamelfoto’s en theaterreportages. Naast de algemene vakfotograaf kent men ook de bedrijfsfotograaf. De bedrijfsfotograaf neemt uitsluitend opdrachten aan van bedrijven. 100015 42 2 Lees verder ### Pagina 3 Eenmaal per jaar vindt er overleg plaats tussen K. de Boer en het accountantskantoor Beauvoir. In het overleg worden onder andere de financiële resultaten van de afgelopen periode en de voorgenomen investeringen besproken. Tijdens het overleg over de resultaten van 1999 (zie informatiebron 1) stelde de accountant de volgende zaken vast: • De omzet van fotozaak 'Kwintessens' was in de periode 1994–1999 nauwelijks toegenomen. • In deze periode waren de kosten elk jaar met 3% gestegen (dit telkens ten opzichte van het jaar daarvoor). • Uit onderzoek van het accountantskantoor bleek dat de branche van de algemene vakfotografie, de branche waartoe 'Kwintessens' gerekend wordt, in de jaren 1994–1999 een jaarlijkse omzetstijging van gemiddeld 5% (dit telkens ten opzichte van het jaar daarvoor). • De bedrijfsvakfotografen kenden in deze jaren zelfs een jaarlijkse omzetstijging van gemiddeld 8% (dit telkens ten opzichte van het jaar daarvoor). Het accountantskantoor adviseerde K. de Boer dringend zich te gaan heroriënteren op de markt van de vakfotografie. Heroriëntering op de markt van de vakfotografie Na dat gesprek nam K. de Boer contact op met verschillende brancheorganisaties en bezocht hij enkele fotoğrafbeurzen. Uit deze contacten bleek dat niet alleen de digitale fotografie vele voordelen kon bieden, maar dat ook de klassieke fotografie te kampen had met een steeds verdere terugloop. K. de Boer wist ook dat de digitale fotografie onmisbaar is voor de bedrijfsvakfotografie. Uit eigen onderzoek van K. de Boer bleek dat in 1999 ruim 60% van zijn werktijd opging aan opdrachten van particulieren (huwelijksreportages, familiefoto's etc.) terwijl de omzet in 1999 slechts € 20.885,– bedroeg. Het voornemen van K. de Boer • 'Kwintessens' neemt vanaf 1 januari 2001 nog uitsluitend opdrachten van bedrijven aan en zal zich vanaf 1 januari 2001 presenteren als „Bedrijfsvakfotograaf Kwintessens''. • 'Kwintessens' stapt per 1 januari 2001 over op digitale fotografie waarvoor een investering nodig is van € 52.500,–. • Voor deze investering zal een lening moeten worden afgesloten van € 52.500,–. De beoordeling van het voornemen van K. de Boer Het accountantskantoor wil met behulp van de verstrekte informatie van K. de Boer de resultatenbegrotingen voor 2001 en 2002 opstellen. Daarnaast zal het accountantskantoor de terugverdiendtijd en de netto contante waarde van de investering in digitale fotografie bepalen. Het accountantskantoor berekent hiervoor het aandeel in de kasstromen van Kwintessens dat voortvloeit uit de investering in digitale fotografie (zie informatiebron 3 en 4). De ABN-Amro-bank is bereid een 6,4% lening van € 52.500,– per 1 oktober 2000 te verstrekken, indien de netto contante waarde van de investering van € 52.500,– (de investering in digitale fotografie) positief is. 1p 4 Noem een mogelijke wijziging in het promotiebeleid van 'Kwintessens' als 'Kwintessens' per 1 januari 2001 overstapt van algemene vakfotografie naar bedrijfsvakfotografie. 3p 5 Bereken, uitgaande van de door het accountantsbureau gegeven percentages, het verschil in omzet ### Pagina 4 Bij vraag 10 moet bij de berekening van de terugverdienperiode ervan uitgegaan worden dat de jaarlijkse cashflows gelijkmatig gespreid over het jaar ontvangen worden (zie informatiebron 4). 1p 9 Uit welke elementen bestaat de cashflow? 2p 10 Bereken de terugverdienperiode van de investering in digitale fotografie 'Kwintessens' in maanden nauwkeurig. Bij de bepaling van de netto contante waarde moet ervan uitgegaan worden dat de jaarlijkse cashflows aan het eind van het jaar vervallen. De ABN-Amro-bank gaat bij de berekening van de netto contante waarde uit van een percentage van 9% per jaar. 1p 11 Heeft de grootte van het gebruikte percentage invloed op het bedrag van de contante waarde? Motiveer het antwoord. 3p 12 Toon met de berekening van de netto-contante waarde van de investering in de digitale fotografie (zie formuleblad) aan of de ABN-Amro-bank het krediet van € 52.500,- aan 'Kwintessens' zal willen verstrekken. Stel dat bovenvermelde investering in digitale fotografie na vijf jaar een positieve restwaarde zou hebben. 2p 13 Heeft een positieve restwaarde invloed op de terugverdienperiode? Motiveer het antwoord. Opgave 3 Onderneming Juki wil gaan uitbreiden. Om deze uitbreiding te financieren heeft ze de mogelijkheid om: een obligatielening uit te geven of een onderhandse lening af te sluiten. Juki geeft de voorkeur aan de uitgifte van een 5% obligatielening boven het afsluiten van een onderhandse lening. Met betrekking tot de uitgifte van de obligatielening is bekend dat: de uitgifte plaats vindt op 1 januari 2000; de nominale waarde van een 5% obligatie € 1000,- bedraagt; er in totaal 10.000 obligaties worden geplaatst; de uitgiftekoers 96% is; de looptijd van de obligatielening 10 jaar is; de aflossing geschiedt in 10 jaarlijkse gelijke termijnen; de eerste aflossing plaats vindt op 31 december 2000; de interest elk halfjaar achteraf betaald wordt, voor het eerst op 30 juni 2000. 2p 14 Geef één voordeel en één nadeel voor een onderneming van de uitgifte van een obligatie- lening ten opzichte van het afsluiten van een onderhandse lening. 2p 15 Is de kapitaalmarktrente, op het moment dat Juki de 5% obligatielening uitgeeft, hoger dan, lager dan of gelijk aan 5%? Motiveer het antwoord. 2p 16 Bereken het totale bedrag dat Juki op 31 december 2005 moet betalen aan de houders van de 5% obligatielening. 100015 42 4 Lees verder ### Pagina 5 Opgave 4 De industriële onderneming Lucibrand produceert uitsluitend lucifersdoosjes. Voor de productie zijn toegestaan: – 1,75 m² materiaal à € 1,- per m²; – 0,05 arbeidsuur à € 25,- per arbeidsuur; – 10 minuten machinegebruik. De normale productie en normale afzet zijn 19.200.000 doosjes per jaar. De normale productie en normale afzet zijn gelijkmatig over het jaar verdeeld. Met betrekking tot de begroting van 2001 is het volgende bekend: – begrote productie 18.000.000 doosjes – begrote afzet 17.500.000 doosjes – totale constante machinekosten € 15.360,- – totale variabele machinekosten € 28.800,- – totale constante verkoopkosten € 5.760,- – standaard variabele verkoopkosten per doosje 5% van de commerciële kostprijs Over het eerste kwartaal van 2001 is het volgende bekend: – werkelijke materiaalkosten: 8.200 m² à € 0,98 = € 8.036,- – werkelijke productie: 4.620.000 doosjes 3p 17 Bekken voor Lucibrand het machine-uurtarief voor 2001. 3p 18 Bereken de commerciële kostprijs van 1.000 lucifersdoosjes. 3p 19 Bereken het efficiencyverschil in euro's op het materiaalterbruik in het eerste kwartaal van 2001 (zie formuleblad). Vermeld of dit een voordelig of nadelig verschil is. Opgave 5 Bij deze opgave horen de informatiebronnen 5, 6 en 7 uit het informatieboekje. Informatiebron 5 geeft algemene informatie over de ontwikkeling van Libertel. Informatiebron 6 geeft een beeld van de markt(ontwikkeling) en informatiebron 7 omvat de financiële kerngegevens van Libertel voor de boekjaren 1997 tot en met 1999. Libertel is een aanbieder van mobiele telefonie op de Nederlandse markt. Op 15 juni 1999 gaat Libertel officieel naar de effectenbeurs. Frits Miedema, een particuliere belegger, is door het door Libertel uitgebrachte prospectus geïnteresseerd geraakt in de aanschaf van aandelen Libertel. Frits Miedema heeft een voorkeur voor aandelen die op een niet al te lange termijn een zo groot mogelijke koersstijging hebben. Voordat hij besluit tot daadwerkelijke aankoop van aandelen Libertel, wil hij zich een oordeel vormen over: A de groei van de markt voor mobiele telefonie B de omvang van de markt voor mobiele telefonie C de solvabiliteit van Libertel D de rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen van Libertel 2p 20 KPN was de eerste in Nederland die de mobiele telefoon op de markt bracht. Enige tijd later betrad Libertel de Nederlandse markt voor mobiele telefonie. Noem één mogelijk nadeel voor Libertel dat zij niet als eerste maar als tweede aanbieder op de Nederlandse markt van mobiele telefonie is gekomen. 100015 42 5 Lees verder ### Pagina 6 Na bestudering van informatiebron 5 stelt Frits Miedema vast dat de jaren 1997 tot en met 1999 een periode vormen men voor de Nederlandse markt van mobiele telefonie de groeifase moet rekenen. Tevens merkt Frits Miedema op dat Libertel in die periode de gedifferentieerde marketing als marketingstrategie heeft toegepast. 21 (2p) Geef twee argumenten uit informatiebron 5 waaruit blijkt dat de jaren 1997 tot en met 1999 tot de groeifase van de markt voor mobiele telefonie in Nederland gerekend moeten worden. 22 (1p) Noem een kenmerk dat in informatiebron 5 beschreven is, waaruit blijkt dat Libertel gedifferentieerde marketing toepast. Uit de grafieken van informatiebron 6 valt de omvang van de totale potentiële markt voor de mobiele telefoon in Nederland vast te stellen. De totale potentiële markt omvat alle huidige gebruikers en alle mogelijke toekomstige gebruikers. De penetratiegraad is al deel van de totale potentiële markt, dat al gebruiker is. 23 (2p) Bereken de omvang van de totale potentiële markt voor de mobiele telefonie in Nederland op 31 maart 1999. Ten aanzien van de financiële gegevens (zie informatiebron 7) bemerkt Frits Miedema dat de afschrijvingen op de vaste activa in het boekjaar dat eindigt op 31 maart 1998, veel groter zijn dan die in het boekjaar dat eindigt op 31 maart 1999. Frits Miedema vermoedt dat deze onverwichtige verdeling van de afschrijvingen over deze twee boekjaren bewust gekozen is in verband met de beursintroductie op 15 juni 1999. De door Libertel gekozen afschrijvingspolitiek zal volgens Frits Miedema voordelig zijn voor de twee grootaandeelhouders (ING Groep en Vodafone). 24 (2p) Bereken de afschrijvingen op de vaste activa in het boekjaar dat eindigt op 31 maart 1998. 25 (2p) Welk financieel voordeel kunnen de twee grootaandeelhouders behalen bij de beursintroductie door het door Libertel gevoerde afschrijvingsbeleid? Motiveer het antwoord. Frits Miedema, die de solvabiliteit berekent als verhouding tussen het eigen vermogen en het totaal vermogen, vindt deze per 31 maart 1999 aan de magere kant. Hij is van mening dat dat geen bezwaar hoeft te zijn als de rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen na belasting maar voldoende is en de dividendpolitiek gericht is op verbetering van de solvabiliteit. 26 (2p) Bereken de solvabiliteit van Libertel per 31 maart 1999 (zie formuleblad). 27 (2p) Welk dividendbeleid dient Libertel te voeren om de solvabiliteit te verbeteren? Motiveer het antwoord. 28 (2p) Bereken voor Libertel de rentabiliteit van het gemiddeld eigen vermogen na belasting (REV) in het boekjaar dat eindigt op 31 maart 1999 (zie formuleblad). Stel dat Libertel het door Frits Miedema gewenste dividendbeleid voert. 4p 29 Breng, rekening houdend met de door Frits Miedema bij A tot en met D geformuleerde aandachtspunten, met behulp van de antwoorden op bovenstaande vragen, een gemotiveerd advies uit of het voor hem verstandig is om op 15 juni 1999 aandelen Libertel te kopen. 100015 42 6 Lees verder Beschikbaar gest ### Pagina 7 Opgave 6 Bij deze opgave blijft de btw buiten beschouwing. De industriële onderneming Mostart wil van het product Mino C20 de break-evenomzet bepalen. Hiervoor heeft zij de volgende gegevens ter beschikking: Fabricagekosten: constant variabel € 3,- € 2,- Fabricagekostprijs Verkoopkosten: constant variabel € 5,- € 2,- Commerciële kostprijs Winst per product Vastgestelde verkoopprijs € 8,50 € 3,50 € 12,- De normale productie en normale verkoop van het product Mino C20 zijn 12.000 stuks per jaar en de verwachte productie en verwachte verkoop voor 2001 zijn 11.500 stuks. 30 (3p) Bereken de break-evenomzet van het product Mino C20 voor 2001 (zie formuleblad). Mostart heeft voor 2001 contracten afgesloten met een gegarandeerde afzet van 6.000 stuks Mino C20. Stel dat Mostart in 2001 ten aanzien van Mino C20 geen andere afzet heeft dan deze gegarandeerde afzet van 6.000 stuks. 31 (2p) Bereken in dit geval tegen welke verkoopprijs Mino C20 verkocht moet worden om in 2001 op dit product geen winst of verlies te maken. Opgave 7 Oliehandelaar Olro waardeert zijn handelsvoorraad volgens het lifo-systeem. Op 1 januari 2000 bestaat haar olievoorraad uit: 29.500 barrels ingekocht in november 1999 voor € 23,- per barrel en 10.000 barrels ingekocht in december 1999 voor € 25,- per barrel. In januari 2000 vinden de volgende gebeurtenissen plaats: 8 januari: verkocht en afgeleverd 15.000 barrels à € 40,- 10 januari: gekocht en ontvangen 12.000 barrels à $ 25,70 (wisselkoers 1 € = $ 1,01) 15 januari: de wereldmarktprijs voor olie is gestegen tot € 26,50 23 januari: verkocht en afgeleverd 18.000 barrels à € 40,50 32 (2p) Bereken de brutowinst van Olro op bovenstaande olieverkopen in januari 2000. 33 (1p) Bereken de waarde van de olievoorraad van Olro op 31 januari 2000. Einde 100015 42 7