# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2025 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2025/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 2 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 3 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 6 – Ontginning van het amazonegebied' voor aardrijksku

### Vraag 7 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 8 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 9 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 13 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Rotsboog azure window in malta'

### Vraag 18 – Andes Chili Argentinië

### Vraag 19 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 20 – Andes Chili Argentinië

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 26 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 27 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

### Vraag 28 – Caribische landen Gemenebest

### Vraag 29 – Caribische landen Gemenebest

### Vraag 30 – Caribische landen Gemenebest

### Vraag 31 – Caribische landen Gemenebest

### Vraag 32 – Stormvloedkeringen Nederland

### Vraag 33 – Stormvloedkeringen Nederland

### Vraag 34 – Stormvloedkeringen Nederland

### Vraag 35 – Stormvloedkeringen Nederland

### Vraag 36 – Energietransitie Sub-Sahara Afrika

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2025
tijdvak 2
donderdag 19 juni
13.30 - 16.30 uur
aardrijkskunde

Bij dit examen horen twee bijlagen: een bronnenboekje en een kaartenkatern.

Dit examen bestaat uit 35 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 69 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.

Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0131-a-25-2-o

### Pagina 2

Wereld

Opgave 1 - De positie van Sri Lanka in het wereldsysteem

Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.

Gebruik bron 1.
Hieronder staan twee uitspraken over bron 1.
Uitspraak 1: de handelsbalans van Sri Lanka was in 2021 negatief.
Uitspraak 2: de samenstelling van het exportpakket van Sri Lanka is kwetsbaar.

2p 1 Onderbouw elke uitspraak met gegevens uit bron 1.

Gebruik bron 1.
Het huidige Sri Lanka was in de periode 1796 - 1948 een kolonie van Groot-Brittannië.

2p 2 Beredeneer dat in die periode de basis werd gelegd voor de huidige positie van Sri Lanka in het wereldsysteem.

Gebruik bron 2.
Stelling: Hambantota International Port zal de economische positie van Sri Lanka versterken.

2p 3 Geef
- een argument vóór deze stelling;
- een argument tegen deze stelling.

Gebruik bron 2 en het kaartenkatern.
Met de aanleg van Hambantota International Port in Sri Lanka behartigt China niet alleen economische, maar ook geopolitieke belangen.

2p 4 Geef aan
- welk Aziatisch land zich vanuit geopolitiek oogpunt het meest bedreigd zal voelen door de invloed van China op Sri Lanka;
- waarom de aanleg van een haven in Sri Lanka voor China van geopolitiek belang is.

VW-0131-a-25-2-o
2/9
lees verder

### Pagina 3

Opgave 2 – Energietransitie in Sub-Sahara Afrika

Bij deze opgave horen de bronnen 3 tot en met 7.

2p 5 Gebruik de bronnen 3 en 4.
Berèdeneer waarom het centrum-periferiepatroon wél herkenbaar is op de
kaart in bron 3, maar niet op de kaart in bron 4.

Gebruik de bronnen 5 en 6.
In China en Sub-Sahara Afrika neemt de verstedelijkingsgraad toe. Het
effect van deze ontwikkeling op het elektriciteitsverbruik verschilt tussen
beide gebieden.
2p 6 Geef aan
- welk verschillend effect deze ontwikkeling heeft op het
elektriciteitsverbruik in beide gebieden;
- waardoor dit verschil ontstaat.

Gebruik bron 7.
In veel landen in Sub-Sahara Afrika is nooit een nationaal, op fossiele
brandstoffen gebaseerd elektriciteitsnetwerk aangelegd. Mede daardoor is
de regionale ongelijkheid in veel landen in Sub-Sahara Afrika momenteel
groot.
2p 7 Berèdeneer waarom de regionale ongelijkheid in landen in
Sub-Sahara Afrika door de energietransitie kleiner kan worden.

Gebruik bron 7.
De energietransitie kan op lokale schaal bijdragen aan een gezondere
leefomgeving. Ook kan de energietransitie bodemerosie tegengaan.
1p 8 Geef aan waarom de energietransitie op lokale schaal kan bijdragen aan
een gezondere leefomgeving.
2p 9 Leg uit dat de energietransitie bodemerosie kan tegengaan.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-25-2-o 3/9 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Aarde

Opgave 3 - Rotsboog Azure Window in Malta

Bij deze opgave hoort bron 8.

Gebruik bron 8 in het kaartenkatern.
Het eiland Malta is ontstaan door tektonische krachten in het
Middellandse Zeegebied.
2p 10 Beschrijf in twee stappen het ontstaan van het eiland Malta.
Ga in je beschrijving in op de betrokken platen.

Gebruik bron 8.
Rotsboog Azure Window raakte verzwakt door de werking van twee
exogene processen vanuit zee. Uiteindelijk stortte de rotsboog in.
2p 11 Beschrijf aan de hand van twee exogene processen vanuit zee waardoor
de rotsboog verzwakte en uiteindelijk instortte.

Gebruik het kaartenkatern.
Rotsboog Azure Window is uiteindelijk ingestort tijdens een zware
winterstorm. Het Middellandse Zeegebied wordt in de herfst- en
wintermaanden regelmatig getroffen door stormen die gepaard gaan met
veel neerslag.
2p 12 Leg uit dat door de verandering van de luchtdruk in de herfst- en
wintermaanden in het Middellandse Zeegebied veel neerslag kan vallen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolg bevatten.

Gebruik het kaartenkatern.
Op Malta valt gemiddeld 600 mm per jaar redelijk wat neerslag. Toch
heeft Malta al decennialang te maken met waterschaarste.
2p 13 Geef
– een kenmerk van kalksteen waardoor Malta te maken heeft met
waterschaarste.
– nog een andere oorzaak vanuit de dimensie natuur waardoor Malta te
maken heeft met waterschaarste.

VW-0131-a-25-2-o 4/9 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

Opgave 4 – Landschapszones en geofactoren

Bij deze opgave horen de bronnen 9 en 10.

Gebruik bron 9 en het kaartenkatern.
De aarde wordt onderverdeeld in zes landschapszones: de polaire zone,
de boreale zone, de gematigde zone, de subtropische zone,
de (semi-)aride zone en de tropische zone.
Van welke twee landschapszones staat er geen foto in bron 9?

2p 14

Gebruik de bronnen 10a en 10b.
Door klimaatverandering verschuiven de grenzen van de door Köppen
geclassificeerde klimaatgebieden.
Toon in drie stappen aan waardoor de grenzen tussen gebieden met een
A- en B-klimaat door klimaatverandering minder verschuiven dan de
grenzen tussen klimaatgebieden op hogere breedten.
Ga in je antwoord in op:
– het verschil waarop de grens tussen het A- en het B-klimaat
gebaseerd is en waarop de grenzen tussen klimaatgebieden op
hogere breedten gebaseerd zijn;
– de invloed van klimaatverandering op de grenzen tussen
klimaatgebieden.

3p 15

Het landschap is een dynamisch systeem: als een van de geofactoren
verandert, leidt dat tot veranderingen van andere geofactoren. Twee van
deze geofactoren zijn klimaat en reliëf.
Geef twee manieren waarop reliëf het klimaat beïnvloedt.

2p 16

De invloed van de mens op aarde is tegenwoordig zo groot dat de mens
als belangrijke geofactor gezien wordt. Sommige aardwetenschappers
hebben daarom gepleit voor het begin van een nieuw tijdvak: het
Antropoceen.
Geef drie argumenten waarom de mens tegenwoordig als belangrijke
geofactor gezien wordt.
Gebruik in je antwoord de invloed van de mens op drie verschillende
geofactoren.

3p 17

VW-0131-a-25-2-0

5 / 9

lees verder



### Pagina 6

Zuid-Amerika

Opgave 5 - De Andes in Chili en Argentinië

Bij deze opgave horen de bronnen 11 tot en met 13.

Gebruik de bronnen 11 en 12 en het kaartenkatern.
De klimaatgrafieken in bron 12 zijn van de drie plaatsen in bron 11.
1p 18 Noteer de namen van deze drie plaatsen op je antwoordblad.
Schrijf achter elke plaats de letter van de juiste klimaatgrafiek.

Voor een deel van de kust van Chili vindt vlakke subductie plaats. Bij
vlakke subductie ontbreekt actief vulkanisme. Bij normale subductie vindt
wel actief vulkanisme plaats.

3p 19 Geef
— nog twee andere verschillen in de geologische gevolgen van vlakke
subductie ten opzichte van normale subductie;
— een oorzaak waardoor voor een deel van de kust van Chili vlakke
subductie plaatsvindt.

Gebruik bron 13 en het kaartenkatern.
In de Atacamawoestijn wordt veel kleding uit de fast fashion industrie
gedumpt. De kleding vergaat hier nauwelijks.
2p 20 Leg uit dat de gedumpte kleding hier nauwelijks vergaat.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik het kaartenkatern.
Het Andesgebergte is rijk aan ertsen. Ertsen worden gevormd onder
verschillende omstandigheden.
1p 21 Geef de definitie van een erts.
2p 22 Geef aan
— waardoor in het Andesgebergte ertsen gevormd worden;
— waardoor bauxiét niet in het Andesgebergte gevormd kan worden.

VW-0131-a-25-2-o 6/9 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 6 – Ontginning van het Amazonegebied

Bij deze opgave hoort bron 14.

Gebruik bron 14.
In Europa bestaan vanuit verschillende dimensies stereotiepe beelden van Zuid-Amerika.
1p 23 Met welk gegeven uit bron 14 wordt een economisch stereotiep beeld van Zuid-Amerika ontkracht?

Gebruik het kaartern.
In de jaren 60 hadden Colombia, Ecuador en Peru in het Andesgebergte te maken met een sterke bevolkingsgroei. Deze bevolkingsgroei was voor de regeringen van deze landen aanleiding om het Amazonegebied te gaan ontsluiten.
2p 24 Beredeneer waarom juist de bevolkingsgroei in het Andesgebergte aanleiding was om het Amazonegebied te gaan ontsluiten.

Gebruik bron 14.
Hoewel Manaus meer dan duizend kilometers landinwaarts ligt, kan de haven van Manaus toch als zeehaven fungeren.
1p 25 Geef aan waardoor Manaus toch als zeehaven kan fungeren.

Gebruik bron 14 en het kaartern.
Brazilië heeft economische ambities op nationaal en continentaal schaalniveau.
2p 26 Toon met de kaart in bron 14 aan dat Brazilië economische ambities heeft op:
– nationaal schaalniveau;
– continentaal schaalniveau.

Het zal voor Brazilië lastig zijn om deze economische ambities op continentaal schaalniveau waar te maken.
2p 27 Geef hiervoor twee redenen, elk vanuit een ander di-mensie.

VW-0131-a-25-2-o
7/9
lees verder

### Pagina 8

Leefomgeving
Opgave 7 - Stadsherstel Amsterdam
Bij deze opgave horen de bronnen 15 en 16.
Gebruik bron 15.
Om het verval van de Amsterdamse binnenstad door economische
achteruitgang in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw tegen te gaan,
richten burgers Stadsherstel Amsterdam op.
2p 28 Geef twee oorzaken van de economische achteruitgang van de
Amsterdamse binnenstad in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw.
In de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw werd een aantal grachten in
Amsterdam gedempt.
2p 29 Geef aan
waarom deze grachten toen werden gedempt;
waarom het dempen van grachten uiteindelijk leidde tot een
achteruitgang van de leefbaarheid in de stad.
Gebruik bron 15.
De werkwijze van Stadsherstel Amsterdam verschilt van de manier
waarop herstructurering in Nederlandse steden meestal tot stand komt.
1p 30 Geef aan waarin de werkwijze van Stadsherstel Amsterdam verschilt van
de manier waarop herstructurering in Nederlandse steden meestal tot
stand komt.
Gebruik de bronnen 15 en 16.
De Hallen aan de westkant van het centrum is opgeknapt en
tegenwoordig is het een centrum voor media, cultuur, eten en ambachten.
3p 31 Geef aan
waarom de oorspronkelijke plannen van de restauratie van De Hallen
tot weerstand van de lokale bevolking in de buurt leidden;
welk sociaaleconomisch proces door de restauratie van De Hallen in
de buurt in gang werd gezet;
welk gevolg dit proces had voor de oorspronkelijke bewoners in de
buurt.
VW-0131-a-25-2-o
8 / 9
lees verder ►►►

### Pagina 9

Opgave 8 – Stormvloedkeringen in Nederland

Bij deze opgave horen de bronnen 17 tot en met 18.

Gebruik de bronnen 17 en 18 en het kaartenkatern.
Hieronder staan twee uitspraken over twee van de zeven
stormvloedkeringen in Nederland.
Uitspraak 1: deze stormvloedkering is aangelegd naar aanleiding van de
overstromingen in 1995.
Uitspraak 2: deze stormvloedkering beschermt het laagstgelegen gebied
van Nederland en sluit eerder dan de Maeslantkering.

2p 32 Geef aan
– op welke stormvloedkering uit bron 18 van toepassing is;
– op welke stormvloedkering uit bron 17 uitspraak 2 van toepassing is.

De meeste stormvloedkeringen liggen in de Zuidwestelijke Delta. Hier
kunnen overstromingsrisico's ontstaan als drie natuurlijke
omstandigheden tegelijkertijd plaatsvinden.

3p 33 Geef de drie natuurlijke omstandigheden die, als ze tegelijkertijd
plaatsvinden, leiden tot een vergroot overstromingsrisico in de
Zuidwestelijke Delta.

Gebruik bron 17 en het kaartenkatern.
Het bouwen van stormvloedkeringen is duurder dan het aanleggen van
gesloten dammen.

2p 34 Geef vanuit twee verschillende dimensies een reden waarom de
Nederlandse overheid in de Zuidwestelijke Delta toch voor de aanleg van
stormvloedkeringen gekozen heeft.

Gebruik bron 17 en het kaartenkatern.
De bijna honderd jaar oude Afsluitdijk is in 2021-2022 versterkt en
vernieuwd. Bij de renovatie is opnieuw gekozen voor een gesloten dam
met sluizen.

2p 35 Geef twee redenen waarom de Afsluitdijk een gesloten dam moet blijven.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift.
VW-0131-a-25-2-o
9/9
einde