# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2022 tijdvak 3 > Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2022/tijdvak-3 ## Vragen in dit examen ### Vraag 1 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 2 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 3 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 4 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 5 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 6 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 7 – Ontwikkeling Middellandse Zee ### Vraag 8 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 9 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 10 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 11 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 12 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 13 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 14 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 15 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 16 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 17 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 18 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 19 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 20 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 21 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 22 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 23 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 24 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 25 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 26 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 27 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 28 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 29 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 30 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 31 – Mobiliteit megalopolis BosWash ### Vraag 32 – Mobiliteit megalopolis BosWash ## Opgaven (tekst van het examen) ### Pagina 1 Examen VWO 2022 tijdvak 3 donderdag 7 juli 13.30 - 16.30 uur aardrijkskunde Bij dit examen horen twee bijlagen: een bronnenboekje en een kaartenkatern. Dit examen bestaat uit 32 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 69 punten te behalen. Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden. Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt. Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld. VW-0131-a-22-3-0 ### Pagina 2 Wereld Opgave 1 - Mobiliteit in megalopolis BosWash Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2. Gebruik bron 1 en het kaartenkatern. BosWash, ChiPitts en SanSan zijn voorbeelden van megalopolissen in Noord-Amerika. Ook in Zuid-Amerika liggen megalopolissen. 2p 1 Geef - een omschrijving van het begrip megalopolis; - de namen van de twee metropolen die samen de grootste megalopolis van Zuid-Amerika vormen. Washington D.C. en New York zijn vanuit de politieke dimensie te beschouwen als wereldsteden. New York is ook vanuit andere dimensies te beschouwen als een wereldstad. 3p 2 Geef - vanuit de politieke dimensie aan dat Washington D.C. en New York elk op een ander schaalniveau als een wereldstad te beschouwen zijn; - vanuit twee andere dimensies een voorbeeld waaruit blijkt dat New York een wereldstad is. Gebruik bron 2: Uitspraak 1: de kaartjes in bron 2 zijn gemaakt op basis van relatieve afstanden. Uitspraak 2: het openbaar vervoer in New York is vooral gericht op de bereikbaarheid van Manhattan. Uitspraak 3: uit de kaartjes kun je afleiden dat forenzen in New York vaker met de auto dan met het openbaar vervoer naar hun werk gaan. 2p 3 Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is. In de megalopolis BosWash komt op de snelwegen het woon-werkverkeer tussen de voorsteden en de CBD's soms compleet vast te staan. Forenzen gebruiken dan sluiproutes door de centra van deze voorsteden, waardoor een compleet verkeersinfarct kan ontstaan. 2p 4 Beschrijf vanuit het concept smart city een oplossing voor dit mobiliteitsprobleem. Ga in je beschrijving in op de rol die het stadsbestuur en werkgevers hierbij kunnen spelen. VW-0131-a-22-3-0 2/9 lees verder ### Pagina 3 Opgave 2 - De ontwikkeling van landen rondom de Middellandse Zee Bij deze opgave horen de bronnen 3 tot en met 5. 2p 5 Gebruik de bronnen 3 en 4. Noteer de naam van het land waar – het absolute aantal inwoners in steden in 2018 het meest gegroeid is; – het verstedelijkingstempo tussen 1960 en 2018 gemiddeld het hoogst was. Op basis van het bnp/hoofd van Griekenland, Italië en Spanje zou je verwachten dat de score op de HDI van Italië hoger is dan die van Griekenland en Spanje. Dat is echter niet zo. 2p 6 Geef – vanuit de economische dimensie een mogelijke oorzaak waardoor Italië ondanks een relatief hoog bnp/hoofd een relatief lage score heeft op de HDI; – vanuit de sociaal-culturele dimensie een mogelijke oorzaak voor de relatief lage score van Italië op de HDI. Gebruik de bronnen 3 en 5. In bron 5 staan de leeftijdsgrafieken van Algerije, Egypte, Italië en Turkije. 2p 7 Noteer de namen van deze landen op je antwoordblad. Schrijf achter elk land de letter van de juiste leeftijdsgrafiek. Gebruik het kaartenkatern. Geografisch gezien kun je de landen in bron 3 onderverdelen in een groep landen die ten noorden van de Middellandse Zee ligt en een groep landen die ten zuiden van de Middellandse Zee ligt. Uitspraak: los van de geografische ligging kan Turkije beter gerekend worden tot de groep landen die ten zuiden van de Middellandse Zee ligt. 2p 8 Geef eerst aan of je het met deze uitspraak eens of oneens bent. Geef vervolgens twee argumenten voor je keuze. VW-0131-a-22-3-o 3/9 lees verder ►►► ### Pagina 4 Aarde Opgave 3 - Uluru Bij deze opgave horen de bronnen 6 tot en met 9. Gebruik de bronnen 6 tot en met 8. In bron 8 wordt met vijf blokdiagrammen de geologische ontstaanswijze van Uluru weergegeven. In bron 7 staan deze fasen in willekeurige volgorde beschreven. 2p 9 Noteer de letters a tot en met e uit bron 7 in de juiste volgorde van geologische ontstaanswijze op je antwoordblad. Gebruik de bronnen 6 en 8. Het gesteente waaruit Uluru bestaat is opgebouwd uit lagen. Het verticale patroon van deze gesteentelagen is ontstaan door endogene processen. Exogene processen hebben dit patroon daarna versterkt. 3p 10 Geef aan – waardoor de gelaagdheid in het gesteente ontstaan is; – waardoor het verticale patroon ontstaan is; – op welke wijze exogene processen dit verticale patroon versterken. Gebruik bron 9 en het kaartenkatern. Op 400 kilometer ten noordoosten van Uluru ligt de stad Alice Springs. Alice Springs heeft een woestijnklimaat. In bron 9 staan klimaatdiagrammen van vier steden met een woestijnklimaat. Een van deze klimaatdiagrammen is van Alice Springs. 3p 11 Welk klimaatdiagram is van Alice Springs? Onderbouw je keuze door in te gaan op – de breedteligging van Alice Springs; – de jaarlijkse luchtdrukverdeling boven Alice Springs. VW-0131-a-22-3-o 4 / 9 lees verder ► ► ► ### Pagina 5 Opgave 4 - Het Turkana meer Bij deze opgave horen de bronnen 10 en 11. Gebruik bron 10 en het kaarten katern. Het Turkana meer ligt in een langgerekt dal in het oosten van Afrika. 2p 12 Beschrijf in twee stappen het ontstaan van dit langgerekte dal. Gebruik het kaarten katern. Het Turkana meer wordt vooral gevuld met water van de Omo. 1p 13 In welke periode wordt het Turkana meer vooral gevuld met water? Noteer alleen de letter van het juiste antwoord. A in de periode december - februari B in de periode maart - mei C in de periode juni - augustus D in de periode september - november Gebruik bron 10. Door ontbossing in de bovenloop is het regiem van de Omo onregelmatiger geworden. 2p 14 Leg uit dat door ontbossing in de bovenloop het regiem van de Omo onregelmatiger geworden is. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten. Gebruik de bronnen 10 en 11. In 2015 heeft Ethiopië de Gibe III-stuwdam in de Omo aangelegd. In de decennia daarvoor groeide de delta van de Omo in het Turkana meer. Sinds 2015 is de groei van de delta gestopt. 2p 15 Geef aan - waardoor de groei van de delta sinds de aanleg van de Gibe III-stuwdam gestopt is; - welke vorm van land degradatie rond het Turkana meer door de bouw van de Gibe III-stuwdam kan ontstaan. Gebruik de bronnen 10 en 11. Aan de noordoever van het Turkana meer en in de delta van de Omo liggen landbouwgebieden. 2p 16 Geef een voordeel én een nadeel van de Gibe III-stuwdam voor de boeren in deze landbouwgebieden. VW-0131-a-22-3-o 5/9 lees verder ►►►