# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2022 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2022/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – vraagt naar het verband tussen economisch ontwi

### Vraag 2 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 6 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 7 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 8 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 9 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 18 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 19 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 20 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 21 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 22 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 23 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 24 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 25 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 26 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 27 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 28 – Geopolitiek en Rusland

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2022
tijdvak 1
maandag 23 mei
13.30 - 16.30 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen horen twee bijlages: een bronnenboekje en een kaartenbijlage.
Achter dit examen en achter de bijlage is een erratum en herziene versie opgenomen.
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift opgenomen.
Dit examen bestaat uit 31 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 64 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-0131-a-22-1-o

### Pagina 2

Wereld
Opgave 1 – Top 10 wereldsteden
Bij deze opgave horen de bronnen 1 en 2.

Gebruik bron 1.
Er bestaat een verband tussen het economisch ontwikkelingspeil, de
verstedelijkingsgraad en het verstedelijkingstempo.
In het algemeen geldt: hoe hoger het ontwikkelingspeil, des te ... a ... de
verstedelijkingsgraad en des te ... b ... het verstedelijkingstempo.
Noteer de letters a en b op je antwoordblad en schrijf er hoger of lager
achter, zodat een juist verband ontstaat.
Noem vervolgens de naam van het werelddeel dat het meest afwijkt van
dit verband.

Gebruik bron 2.
Uitspraak 1: in de top tien aantrekkelijkste wereldsteden scoren westerse
steden op de indicator leefbaarheid in het algemeen hoger
dan niet-westerse steden.
Uitspraak 2: Berlijn scoort op sociaal-culturele indicatoren beter dan op
economische indicatoren.
Uitspraak 3: de steden Singapore, Seoul en Hongkong zijn pas de laatste
twintig jaar de top tien van aantrekkelijkste wereldsteden
binnengedrongen.

2p 2 Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Gebruik bron 2.
Amsterdam heeft in de Global Power City Index een hogere positie dan in
veel andere ranglijsten van wereldsteden.

2p 3 Beredeneer dat de hoge positie van Amsterdam op de Global Power City
Index tot stand komt doordat in deze ranglijst niet vanuit alle dimensies
indicatoren meegewogen worden.

Gebruik bron 2.
De score op economische indicatoren beïnvloedt de score op de andere
indicatoren.
2p 4 Leg dit uit met de steden in de top drie.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-22-1-0 2/9 lees verder ►►►

### Pagina 3

Opgave 2 – Geopolitiek en Rusland

Bij deze opgave horen de bronnen 3 tot en met 5.

2p 5 Gebruik de bronnen 3 en 4 en het kaartenkatern.
Het territorium van Rusland, en eerder de Sovjet-Unie, heeft in het
Aziatische deel veelal natuurlijke grenzen.
Geef hiervan twee voorbeelden.

2p 6 Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
Rusland ligt in twee werelddelen. Het is de vraag bij welk wereldddeel je
Rusland het best kunt indelen.
Geef
– een argument om Rusland bij Europa in te delen;
– een argument om Rusland bij Azië in te delen.

2p 7 Rusland profileert zich net als andere grootmachten op het wereldtoneel
als hegemoniale macht.
Beredeneer vanuit geopolitiek oogpunt dat Rusland bij het versterken van
deze positie gebaat kan zijn bij instabiliteit en verdeeldheid in Europa.

3p 8 Gebruik de bronnen 3 en 4.
Stelling: de macht van Rusland op het geopolitieke wereldtoneel zal de
komende twintig jaar toenemen.
Geef
– vanuit de dimensie natuur een argument vóór de deze stelling;
– vanuit twee andere dimensies een argument tegen deze stelling.

VW-0131-a-22-1-o 3/9 lees verder ►►►


### Pagina 4

Aarde
Opgave 3 - De Seven Summits
Bij deze opgave horen de bronnen 6 en 7.
Gebruik de bronnen 6 en 7 en het kaartenkatern.
De foto's van bron 7 zijn genomen bij vier bergen van de Seven Summits:
Aconcagua, Denali, Kilimanjaro en Puncak Jaya.
2p 9 Noteer de namen van deze bergen onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke berg de letter van de juiste foto.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
De Elbrus ligt in de Kaukasus, een gebergte dat ontstond tijdens de
alpiene plooiingsfase. Daarvoor was het gebied vulkanisch actief en
werden stollingsgesteenten gevormd. Tijdens de alpiene plooiing kwamen
de stollingsgesteenten steeds hoger te liggen.
2p 10 Geef aan waardoor:
– de Kaukasus vóór de alpiene plooiingsfase vulkanisch actief was;
– de stollingsgesteenten in de Kaukasus daarna steeds hoger zijn
komen te liggen.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
In het algemeen worden de toppen van de Seven Summits beklommen in
de zomer. Mount Everest vormt hierop een uitzondering.
2p 11 Leg met de luchtverdeling uit dat Mount Everest in de zomer niet
beklommen kan worden.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Klimaatverandering kan ertoe leiden dat heel Antarctica, met daarop
Mount Vinson, hoger komt te liggen.
2p 12 Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
VW-0131-a-22-1-o 4 / 9 lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl.nl. Pagina: 397

### Pagina 5

Opgave 4 – Natuurgeweld in Calabrië

Bij deze opgave horen de bronnen 8 tot en met 10.

13 (2p) De Messina-aardbeving in 1908 (zie bron 8) scoorde hoog op de schaal van Mercalli.
Geef aan
– wat met de schaal van Mercalli aangegeven wordt;
– waardoor eenzelfde aardbeving in Calabrië nu waarschijnlijk minder slachtoffers zal eisen.

Gebruik de bronnen 8 en 9.

14 (2p) Er bestaat een verband tussen de diepte van de aardbevingen en de locaties van de aardbevingen ten opzichte van de plaatgrens.
Geef aan
– welk verband dit is;
– waardoor dit verband ontstaat.

15 (3p) Calabrië wordt net als andere regio’s in het Middellandse Zeegebied in het najaar vaak getroffen door hevige regenbuien waardoor overstromingen kunnen ontstaan.
Beschrijf in drie stappen waardoor in het Middellandse Zeegebied juist in het najaar hevige regenbuien kunnen ontstaan.
Begin je beschrijving met de veranderende luchtdrukverdeling in het najaar.

Gebruik bron 10.

16 (2p) Bron 10 toont de Amendolea, een rivier in het zuiden van Calabrië, die alleen in de winter veel water afvoert. Zo’n rivier wordt een fiumara genoemd.
Geef twee kenmerken van het dal op de foto waaruit je kunt afleiden dat de Amendolea een fiumara is.

VW-0131-a-22-1-o 5 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 6

Zuid-Amerika

Opgave 5 – Armoede op het platteland in Zuid-Amerika

Bij deze opgave hoort bron 11.

Het bestrijden van rurale armoede draagt niet alleen bij aan de afname van armoede in plattelandsgebieden, maar ook aan de afname van de armoede en de bevolkingsdruk in steden (zie bron 11).

1p 17 Geef aan waarom het terugdringen van rurale armoede kan leiden tot een afname van de bevolkingsdruk in steden.

Gebruik bron 11.
Bij het onderzoek naar rurale poverty traps heeft de FAO ingezoomd op deelgebieden binnen landen.

2p 18 Geef
– de reden waarom het inzoomen op deelgebieden binnen landen juist in Zuid-Amerika van belang is;
– een punt van kritiek op de methode die de FAO bij dit onderzoek gehanteerd heeft.

Om rurale armoede te bestrijden wil de FAO de bereikbaarheid van plattelandsgebieden verbeteren door verharde wegen aan te leggen. Deze oplossing kan echter ook nadelen hebben.

2p 19 Beredeneer dat de lokale bevolking van deze plattelandsgebieden zowel voordelen als nadelen kan ondervinden van deze verharde wegen.

Gebruik bron 11.
De FAO benadert de oplossingen voor rurale armoede in Zuid-Amerika vooral vanuit de economische dimensie en vanuit de dimensie natuur.

3p 20 Geef vanuit de andere twee dimensies drie oplossingen voor de bestrijding van rurale armoede in Zuid-Amerika.

VW-0131-a-22-1-o 6 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 6 - Afvoer van de Amazone
Bij deze opgave horen de bronnen 12 tot en met 15.
Gebruik de bronnen 12 tot en met 15.
Bron 13 geeft het debietverloop bij de plaatsen Acanaûe, Manacapuru, Óbidos en Altamira uit bron 12 weer.
2p 21 Noteer de letters a tot en met d van bron 13 onder elkaar op je antwoordblad. Schrijf achter elke letter de bijbehorende plaats uit bron 12.
Gebruik bron 12 en het kaartenkatern.
De zijrivieren in het zuidwestelijke deel van het stroomgebied van de Amazone transporteren meer sediment en hebben een andere kleur dan de zijrivieren in het noordelijke deel van het stroomgebied van de Amazone.
3p 22 Geef
twee oorzaken waardoor de zijrivieren in het zuidwestelijke deel van dit stroomgebied meer sediment transporteren dan de zijrivieren in het noordelijke deel van dit stroomgebied;
de oorzaak waardoor de kleur van het sediment in de zijrivieren in het noordelijke deel van dit stroomgebied vooral zwart is.
Gebruik de kaart Brazilië Amazonië Bodemgebruik en economie in het kaartenkatern.
In het Amazonegebied is veel hout- en papierindustrie.
2p 23 Leg uit dat een toename van de hout- en papierindustrie leidt tot meer sedimentafvoer van de Amazone.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
Gebruik bron 12 en het kaartenkatern.
Het meeste sediment uit de Amazone komt ten noordwesten van de monding terecht.
1p 24 Geef hiervan de oorzaak.
VW-0131-a-22-1-0 7 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Leefomgeving

Opgave 7 - Versterking van de Markermeerdijken

Bij deze opgave horen de bronnen 16 en 17.

Gebruik bron 16.
In het Deltaprogramma worden de Markermeerdijken tussen Hoorn en
Amsterdam aangeduid als een primaire waterkering.
1p 25 Geef met de kaart in bron 16 aan waarom je deze aanduiding van de
Markermeerdijken ter discussie kan stellen.

Gebruik bron 16.
Leg uit dat door een noordwesterstorm op de Waddenzee ook het
waterpeil van het Markermeer stijgt.
2p 26 Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik bron 16 en de kaart Nederland Grondsoorten in het
kaartenkatern.
In 2017 is het gemaal Schardam vernieuwd. Dit nieuwe gemaal heeft
behalve een verbeterde waterafvoer<bos> ook een inlaat gekregen.
2p 27 Beredeneer waarom dit gemaal in de toekomst steeds vaker ook als inlaat
gebruikt zal worden.

Gebruik bron 17.
De Markermeerdijk direct ten zuiden van Hoorn voldeed al aan de
veiligheidseisen. Toch werd in het kader van integraal waterbeheer een
oeverdijk aangelegd. De meningen van de lokale bevolking over de
aanleg van deze oeverdijk waren verdeeld.
2p 28 Geef een argument dat de lokale bevolking zou kunnen hebben gehad
- vóór de aanleg van deze oeverdijk;
- tegen de aanleg van deze oeverdijk.

VW-0131-a-22-1-o 8/9 lees verder

### Pagina 9

Opgave 8 – Brainport Eindhoven

Bij deze opgave horen de bronnen 18 tot en met 20.

29 Geef aan
Gebruik bron 18.
Het ruimtelijk beleid ten aanzien van Brainport Eindhoven heeft
overeenkomsten met de Structuurvisie Randstad 2040.
— welke doelstelling de overheid heeft met het ruimtelijk beleid ten
aanzien van Brainport Eindhoven en de Randstad;
— waarom de ontwikkeling van Brainport Eindhoven ook past in het
sectoraal beleid van de overheid.

30 Geef een voorbeeld van Brainport Eindhoven
Gebruik bron 18.
 Stedelijke ontwikkeling in Brainport Eindhoven volgt de concepten van de
stad als smart city en van de stad als sustainable city.
— als smart city;
— als sustainable city.

31 Noteer op je antwoordblad twee stedelijke vraagstukken die te maken
hebben met duurzaamheid.
Gebruik de bronnen 19 en 20.
Bij het ontwerp van Brainport Smart District in Helmond is onder andere
rekening gehouden met stedelijke vraagstukken over duurzaamheid.
Geef
— voor elk van deze twee vraagstukken een oplossing die daarvoor in
Brainport Smart District in Helmond bedacht is;
— een ander belangrijk stedelijk vraagstuk met een oplossing die
daarvoor in Brainport Smart District in Helmond bedacht is.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-0131-a-22-1-0 9/9 einde ■

### Pagina 10

tweede erratum-
blad
aardrijkskunde vwo
2022-1
Centraal examen vwo
Tijd vak 1
Opgaven en bijlage
Aan de secretarissen van het eindexamen van de scholen voor havo/vwo,
Bij het centraal examen aardrijkskunde vwo op maandag 23 mei, aanvang 13.30 uur,
moeten de kandidaten de volgende mededeling ontvangen. Deze mededeling moet bij
het begin van de zitting worden voorgelezen en aan de kandidaten moet de tweede
herziene versie opgave 2 worden uitgereikt:
In het examen moet opgave 2 'Geopolitiek en Rusland' in zijn geheel (vraag 5 tot
en met vraag 8) worden overgeslagen.
Dit betreft pagina 3 in het opgavenboekje en pagina 4 en 5 in het bronnenboekje.
De opgave 'Geopolitiek en Rusland' moet worden vervangen door de tweede
herziene versie opgave 2 die door de school is vermenigvuldigd en wordt uitgereikt.
NB. De opgave 'Geopolitiek en Rusland' moet niet worden vervangen door de
herziene versie opgave 2 die deel uitmaakte van de zending die op 9 of 10 of 11 mei op
de scholen werd bezorgd. Deze zending dient te worden vernietigd.
Examensecretarissen zijn hierover op vrijdag 13 mei via een mailing vanuit
examenblad.nl geïnformeerd.
De opgave 'Geopolitiek en Rusland' moet wel worden vervangen door de tweede
herziene versie opgave 2 die op donderdag 19 mei via Mijn DUO beschikbaar is gesteld
en die door de examensecretaris op de scholen zelf is vermenigvuldigd.
Namens het College voor Toetsen en Examens,
drs. P.J.J. Hendrikse,
voorzitter
VW-0131-a-22-1-ob-E2

### Pagina 11

Examen VWO
2022
tijdvak 1
maandag 23 mei
13.30 - 16.30 uur
tweede herziene versie opgave 2
aardrijkskunde
VW-0131-a-22-1-o-HV2

### Pagina 12

Opgave 2 – Made in The Netherlands
Bij deze opgave hoort bron 1 van de tweede herziene versie van opgave 2.
Vanaf de jaren 80 maakten technologische innovaties het steeds vaker
mogelijk om delen van de productieketen vanuit Nederland naar andere
regio's te verplaatsen.
2p 5 Geef twee technologische innovaties die deze verplaatsing van de
productie mogelijk maakten.
Gebruik bron 1.
De afgelopen tien jaar vindt steeds vaker reshoring plaats. Robotisering is
een belangrijke ontwikkeling om reshoring in het productieproces mogelijk
te maken.
2p 6 Geef aan
– vanuit welke regio reshoring met name plaatsvindt;
– waarom robotisering een belangrijke ontwikkeling is om reshoring in
het productieproces mogelijk te maken.
In de eerste maanden van de coronapandemie werd de noodzaak van
reshring duidelijk door een tekort aan medische beschermingsmiddelen.
De Sociaal-Economische Raad adviseerde tot reshoring van essentiële
productieprocessen en daarbij op Europees niveau samen te werken.
2p 7 Beredeneer dit advies van de Sociaal-Economische Raad.
Gebruik bron 1.
In de jaren 80 was er enthousiasme over offshoring in het
productieproces. Offshoring had kostenverlaging als grote voordeel, maar
het had ook nadelen.
3p 8 Geef drie nadelen van offshoring op mondiaal schaalniveau.
VW-0131-a-22-1-o-HV2 2/2 einde ■