# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2021 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2021/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2021
tijd vak 1
vrijdag 28 mei
9.00 - 12.00 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen horen twee bijlages: een bronnenboekje en een kaartenkatern.

Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 65 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0131-a-21-1-o

### Pagina 2

Wereld
Opgave 1 – Ontwikkeling en migratie in Afrika
Bij deze opgave horen de bronnen 1 tot en met 4.

In bron 1 wordt de VN-ontwikkelingsindex gebruikt. Deze index is samengesteld met indicatoren uit verschillende dimensies.
1p 1 Geef twee van deze indicatoren, elk vanuit een andere dimensie.

Gebruik bron 1.
Hieronder staan drie uitspraken.
Uitspraak 1: in Afrika is de gemiddelde score op de VN-ontwikkelingsindex tussen 2000 en 2015 gestegen.
Uitspraak 2: Namibië is het enige land in Afrika dat tussen 2000 en 2015 gegroeid is van categorie II naar categorie III.
2p 2 Uitspraak 3: buiten Afrika wonen meer Kaapverdianen dan Marokkanen. Geef voor elke uitspraak aan of die juist of onjuist is.

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
Armoede is niet de enige oorzaak van migratie.
2p 3 Toon met de gegevens van twee Afrikaanse landen aan dat armoede niet de enige oorzaak van migratie is. Geef vervolgens een andere oorzaak dan armoede die bijdraagt aan migratie in Afrika.

Gebruik de bronnen 1 tot en met 4.
In het algemeen wordt aangenomen dat economische ontwikkeling in Afrikaanse landen snel zal leiden tot een afname van de emigratie naar Europa. Volgens het migratietransitiemodel in bron 4 ligt dat genuanceerder. In dit model kun je drie migratiefases onderscheiden die Afrikaanse landen tijdens economische ontwikkeling doorlopen.
3p 4 Beschrijf voor elk van deze drie fases de invloed die economische ontwikkeling op migratie heeft.

VW-0131-a-21-1-o 2 / 9 lees verder ▶▶▶

### Pagina 3

Opgave 2 – Ruimtelijke segregatie in Washington D.C.

Bij deze opgave hoort bron 5.

5 2p In Washington D.C. woont een relatief grote groep hoogopgeleide mensen
die buiten de Verenigde Staten geboren zijn.
Ber
edeneer dit aan de hand van de functie die Washington D.C. in het
internationale stedelijk netwerk inneemt.

Gebruik het ka artenkatern.
6 2p De verschillende bevolkingsgroepen in de Verenigde Staten zijn ongelijk
verdeeld over de steden. In Los Angeles zijn twee bevolkingsgroepen
meer vertegenwoordigd dan in New York en Washington D.C.
Geef aan
- welke twee bevolkingsgroepen in Los Angeles meer vertegenwoordigd
zijn dan in New York en Washington D.C.
- waardoor dit spreidingspatroon veroorzaakt wordt.

7 2p Gebruik bron 5.
In Washington D.C. bestaat een patroon van ruimtelijke segregatie.
Beschrijf dit spreidingspatroon met twee gegevens uit bron 5.

8 2p Gebruik bron 5 en het kaartenkatern.
Roslynn is een van de edge cities bij Washington D.C., maar verschilt van
veel andere edge cities in de Verenigde Staten.
Geef
- een omschrijving van het begrip edge city.
- een verschil tussen Rosslyn en veel andere edge cities in de
Verenigde Staten.

VW-0131-a-21-1-o 3/9 lees verder

### Pagina 4

Aarde

Opgave 3 – De uitbarsting van Anak Krakatau

Bij deze opgave horen de bronnen 6 tot en met 8.

Gebruik bron 6 en het kaartenkatern.
Anak Krakatau maakt deel uit van een langgerekte keten van vulkanen.
2p 9 Beschrijf in twee stappen het ontstaan van deze vulkanketen.
Gebruik in je beschrijving de namen van de tektonische platen die hierbij betrokken zijn.

Gebruik de bronnen 6 en 7.
Ten zuidwesten van Anak Krakatau ligt een diepere plek in de zeebodem.
2p 10 Leg het ontstaan van deze diepere plek in de zeebodem uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik de bronnen 6 en 7.
Door de uitbarsting van Anak Krakatau in december 2018 ontstond een tsunami. Omdat een tsunamiwaarschuwing uitbleef werden de bewoners compleet verrast door de tsunami.
3p 11 Beschrijf in twee stappen het ontstaan van deze tsunami.
Geef vervolgens aan waarom juist bij deze tsunami een waarschuwing uitbleef.

Gebruik bron 8 en het kaartenkatern.
In de regio Pandeglang wonen minder mensen dan in de regio Serang.
Toch werd de regio Pandeglang harder getroffen door de tsunami dan de regio Serang.
1p 12 Geef een gebiedskenmerk van de regio Pandeglang waardoor de tsunami deze regio harder trof dan de regio Serang.

VW-0131-a-21-1-o 4 / 9 lees verder

### Pagina 5

Opgave 4 – De Trans-Siberische spoorlijn

Bij deze opgave horen de bronnen 9 tot en met 12.

Gebruik de bronnen 9 en 10 en het kaartenkatern.
De Trans-Siberische Lijn is een spoorlijn van Moskou naar Vladivostok. In
het zuidoosten van Rusland heeft deze spoorlijn drie vertakkingen:
– de Bajkal-Amur-Magistrale;
– de Trans-Mantsjoerische Lijn;
– de Trans-Mongolische Lijn.

2p 13 Geef
– de naam van de spoorlijn die te zien is op foto b;
– de letter van de foto met het landschap waar je duizenden kilometers
doorheen rijdt in de Bajkal-Amur-Magistrale.

Gebruik de bronnen 11 en 12.
De Trans-Siberische Lijn komt van west naar oost langs de plaatsen
Moskou, Omsk, Ulan Ude en Chabarovsk (zie bron 9). In bron 11 staan de
klimaatgrafieken van deze vier plaatsen.

2p 14 Noteer de letters van de klimaatgrafieken onder elkaar op je
antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste plaats.

Gebruik het kaartenkatern.
De Trans-Siberische Lijn komt langs het langgerekte Bajkalmeer. Dit meer
is op dezelfde wijze ontstaan als de langgerekte meren in Oost-Afrika.

2p 15 Beschrijf het ontstaan van het Bajkalmeer.

Gebruik bron 12 en het kaartenkatern.
In Vladivostok, het eindpunt van de Trans-Siberische Lijn, zijn de winters
ondanks de zuidelijke ligging en de ligging aan het water kouder dan de
winters in Moskou, het beginpunt van de Trans-Siberische Lijn.

2p 16 Beschrijf het ontstaan van de koude winters in Vladivostok.

VW-0131-a-21-1-o 5/9 lees verder ‣‣‣
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 540

### Pagina 6

Zuid-Amerika

Opgave 5 - Een geografisch beeld van Zuid-Amerika

Bij deze opgave horen geen bronnen.

Zuid-Amerika kan worden beschouwd als een formele regio.
Een van de gemeenschappelijke kenmerken is de grote
inkomensongelijkheid in Zuid-Amerikaanse landen.
Geef
– de economische indicator die gebruikt wordt om de
inkomensongelijkheid aan te geven;
– vanuit de economische dimensie nog een ander gemeenschappelijk
kenmerk van Zuid-Amerikaanse landen;
– de namen van twee landen in Zuid-Amerika die vanuit
politiek-historisch oogpunt tot een andere formele regio gerekend
kunnen worden.

Zuid-Amerika kent zowel in de stad als op het platteland een grote
inkomensongelijkheid.
18 Geef aan
– hoe de wijken in de stad worden genoemd waar de allerkrijsten wonen
en hoe de wijken in de stad worden genoemd waar de allerarmsten
wonen;
– waardoor de inkomensongelijkheid op het platteland groot is.

In veel Zuid-Amerikaanse landen zijn de mogelijkheden om tot verdere
ontwikkeling te komen gunstig. Maar er zijn ook belemmeringen voor deze
verdere ontwikkeling.
19 Geef
– vanuit twee verschillende dimensies een kenmerk van
Zuid-Amerikaanse landen waaruit blijkt dat de mogelijkheden om tot
verdere ontwikkeling te komen gunstig zijn;
– vanuit nog een andere dimensie een belemmering voor deze verdere
ontwikkeling.

VW-0131-a-21-1-o 6/9 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opave 6 – De fysische geografie van Zuid-Amerika
Bij deze opgave horen de bronnen 13 tot en met 15.
Gebruik de bronnen 13 en 14 en het kaartenkatern.
Hieronder staan zes fysisch-geografische kenmerken van Zuid-Amerika.
Drie daarvan horen bij de actieve continentrand in Zuid-Amerika en drie
horen bij de passieve continentrand.
a andesiet
b cordillera's
c grote aardoliereserves
d oude continentale korst
e Roraima-tafelberg
f subductie
2p 20 Noteer op je antwoordblad de begrippen actieve continentrand en
passieve continentrand.
Schrijf achter elk begrip de letters van de drie bijbehorende kenmerken.
Gebruik de bronnen 13 tot en met 15 en het kaartenkatern.
Het sediment in het Amazonebekken is afkomstig uit het Andesgebergte,
het Hoogland van Brazilië en het Hoogland van Guyana.
2p 21 Geef twee oorzaken waardoor het Andesgebergte meer sediment levert
aan het Amazonebekken dan de hooglanden van Brazilië en Guyana.
Gebruik bron 15 en het kaartenkatern.
De ligging van landschapszones wordt bepaald door vier factoren:
breedteligging;
invloed van luchtstromen;
ligging van gebergtes;
invloed van zeestromen.
Aan de kust van Peru ligt de Sechura. Op dezelfde breedte als de
Sechura liggen in de rest van de wereld in het algemeen andere
landschappen.
4p 22 Geef aan waardoor op deze breedte in het algemeen andere
landschappen dan dat van de Sechura liggen.
Beschrijf vervolgens de andere drie factoren het ontstaan van de
Sechura.
VW-0131-a-21-1-o
7/9
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl.nl.
lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Leefomgeving
Opgave 7 - Herstructurering in Zaandam
Bij deze opgave horen de bronnen 16 tot en met 19.
Gebruik de bronnen 16 en 17.
In de Noordvleugel van de Randstad vindt metropoolvorming plaats.
1p 23 Geef aan dat de stedelijke ontwikkelingen in Zaandam kunnen bijdragen
aan metropoolvorming.
Gebruik de bronnen 16 tot en met 18.
In Amsterdam zijn de huizenprijzen de laatste jaren gestegen.
2p 24 Beredeneer vanuit de economische dimensie dat de gemeente Zaanstad
kan profiteren van de gestegen huizenprijzen in Amsterdam.
Gebruik de bronnen 16 tot en met 18.
Zaandam ziet mogelijkheden om het Hem brugterrein in het zuiden van de
stad te herstructureren tot een gebied met veel werkgelegenheid in de
creatieve sector.
2p 25 Geef op twee verschillende schaalniveaus aan waarom het
Hem brugterrein hiervoor een geschikte locatie is.
Gebruik de bronnen 16 tot en met 19.
In bron 19 staan vier toekomstscenario’s voor de sociaaleconomische
bevolkingssamenstelling van Poelenburg.
3p 26 Geef aan waarom toekomstscenario c niet waarschijnlijk is.
Beargumenteer vervolgens in twee stappen of jij toekomstscenario a of
toekomstscenario d het meest waarschijnlijk vindt.
VW-0131-a-21-1-0
8 / 9
lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl leiden.nl.

### Pagina 9

Opgave 8 - De hoogwatergeul bij Heesselt en Varik

Bij deze opgave hoort bron 20.

Gebruik bron 20.
In het verleden is ten oosten van Alem een geul gegraven om een
meander in de Maas af te snijden. Ook met de aanleg van
hoogwatergeulen worden tegenwoordig meanders afgesneden.
Geeft aan
– waarom in het verleden bij Alem de meander is afgesneden;
– waarom tegenwoordig hoogwatergeulen worden aangelegd;
– welke invloed dergelijke geulen hebben op de vertragingstijd.

Gebruik bron 20.
De inwoners van de plaatsen Tiel, Dreumel, Heerewaarden en Rossum
waren in het algemeen voor de aanleg van de hoogwatergeul bij Heesselt
en Varik, omdat het overstromingsrisico daardoor zou afnemen.
Geef aan
– in welke twee van de hierboven genoemde plaatsen het
overstromingsrisico het meest zou afnemen;
– waardoor het overstromingsrisico in deze twee plaatsen het meest zou
afnemen.

Gebruik bron 20 en het kaatrenkatern.
Inwoners van Heesselt en Varik waren veelal tegen de aanleg van de
hoogwatergeul, omdat het overstromingsrisico door maatregelen
stroomopwaarts al afgenomen was.
Leg uit dat het overstromingsrisico bij Heesselt en Varik door deze
maatregelen al afgenomen was.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik bron 20.
Uiteindelijk is de hoogwatergeul niet aangelegd, omdat het risico voor de
inwoners van Heesselt en Varik bij een doorbraak van de dijk bij de
hoogwatergeul te groot was.
Leg uit dat het risico voor de inwoners van Heesselt en Varik bij een
doorbraak van de dijk bij de hoogwatergeul groot was.
Je antwoord moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-0131-a-21-1-o
9/9
einde