# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2019 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2019/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2019
tijdvak 1
vrijdag 17 mei
9.00 - 12.00 uur
[FIGUUR: Zwarte balk met witte tekst "aardrijkskunde"]

Bij dit examen hoort een bijlage.
Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Dit examen bestaat uit 30 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 63 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0131-a-19-1-o

### Pagina 2

Wereld

Opgave 1 – De internationale ambitie van de Rijksuniversiteit Groningen

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de atlas.
2p 1 In China, India en Indonesië wonen relatief veel alumni van de Rijksuniversiteit Groningen (zie bron 1).
Geef
– vanuit de economische dimensie een reden waarom in deze landen veel alumni wonen.
– voor Indonesië nog een reden vanuit een andere dimensie waarom er veel alumni wonen.

Gebruik bron 1.
Stelling: de kaart in bron 1 kun je gebruiken om het mondiale centrum-periferiepatroon te laten zien.
2p 2 Geef een argument vóór en een argument tegen deze stelling.

3p 3 In 2015 wilde de Rijksuniversiteit Groningen gaan samenwerken met de China Agricultural University in Beijing (zie bron 2).
    Berèdeneer waarom in Nederland juist de Rijksuniversiteit Groningen deze samenwerking wilde aangaan.
    Geef vervolgens een reden waarom de China Agricultural University in Beijing deze samenwerking wilde aangaan.

De samenwerking die de Rijksuniversiteit Groningen en de China Agricultural University in Beijing in eerste instantie wilde aangaan,
kan worden gezien als een volgende fase in het proces van *global shift*.
2p 4 Berèdeneer dit.

VW-0131-a-19-1-o 2/9 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Opgave 2 – Op naar zo'n 11 miljard inwoners in 2100
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik bron 1 en kaartblad 235.
Stelling a: meer dan de helft van de wereldbevolking woont in Azië.
Stelling b: meer dan de helft van de wereldbevolking woont in de acht
landen met de meeste inwoners.
Stelling c: er bestaat een verband tussen de mediane leeftijd en de
bevolkingsgroei.
2p 5 Noteer de letters a, b en c op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter of de stelling juist of onjuist is.
Gebruik bron 1 en de atlas.
In 2030 staan nog steeds dezelfde landen in de top acht van landen met
de meeste inwoners. De volgorde waarin deze landen dan staan is wel
veranderd. Twee landen zullen dan zijn gedaald op deze ranglijst.
2p 6 Noem deze twee landen.
Gebruik bron 1 en de atlas.
Er bestaat een verband tussen het bruto nationaal product per inwoner en
de demografische situatie van een land. Nigeria wijkt af van dit verband.
2p 7 Geef aan
op welke manier Nigeria afwijkt van dit verband;
waardoor deze afwijkende situatie in Nigeria is ontstaan.
Gebruik bron 2 en de atlas.
In de jaren 70 van de vorige eeuw werd aangenomen dat de wereld in
2040 zo'n 15 miljard inwoners zou hebben. Op basis van de huidige
demografische ontwikkelingen wordt nu verwacht dat de wereldbevolking
zal groeien tot zo'n 11 miljard inwoners in 2100 en daarna zal stabiliseren.
2p 8 Geef aan
op welke demografische ontwikkeling de verwachting gebaseerd is dat
de wereldbevolking op termijn zal stabiliseren;
waardoor de wereldbevolking ondanks deze ontwikkeling voorlopig
toch blijft groeien.
VW-0131-a-19-1-o 3/9 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Aarde
Opgave 3 – De geologie van de Grote Oceaan

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Binnen de aardwetenschappen wordt ervan uitgegaan dat geologische
processen die nu plaatsvinden in het verleden op dezelfde wijze
plaatsvonden.

9 Noem het begrip waarmee dit uitgangspunt wordt aangeduid?

Gebruik bron 1 en de atlas.
Met de letters a en b in bron 1 worden twee diepe delen van de
Grote Oceaan weergegeven.
Noteer de letters a en b op je antwoordblad.
Geef voor elke letter aan waardoor de oceaan daar zo diep is.

Gebruik bron 1 en de atlas.
De Tuamotunig (c in bron 1) is een rug in de Grote Oceaan met een
noordwest-zuidoostoriëntatie. In de Grote Oceaan liggen meer van dit
soort ruggen.
Beschrijf het ontstaan van deze ruggen.

Gebruik bron 1 en de atlas.
De Oost-Pacifische Rug (d in bron 1) in de Grote Oceaan en de
Midden-Atlantische Rug in de Atlantische Oceaan zijn beide ontstaan door
divergentie. De Oost-Pacifische Rug is echter breder dan de
Midden-Atlantische Rug.
Leg uit dat de Oost-Pacifische Rug breder is dan de
Midden-Atlantische Rug.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-19-1-o
4/9
lees verder

### Pagina 5

Opgave 4 – Landschappen en klimaat in Afrika

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 1 en 2 en de atlas.
De foto’s a tot en met e zijn gemaakt op de vijf locaties die zijn aangegeven op de kaart in bron 1.
3p 13 Noteer de locaties 1 tot en met 5 uit bron 1 op je antwoordblad. Schrijf achter elk cijfer de letter van de juiste foto.

In Afrika liggen de verschillende landschapszones over het algemeen parallel aan de evenaar. In Noord- en Zuid-Amerika is dit patroon minder herkenbaar.
1p 14 Noem de geofactor waardoor dit verschil wordt veroorzaakt.

Gebruik de atlas.
Rondom de evenaar valt in het oosten van Afrika minder neerslag dan in het westen.
2p 15 Leg met kaartblad 178 uit dat de bodemaantasting door afstromend water rondom de evenaar in het oosten van Afrika toch groter is dan in het westen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik de atlas.
Een van de natste plaatsen in Afrika is de stad Douala in Kameroen. Het hele jaar door valt hier veel neerslag. In de periode mei-augustus is de hoeveelheid neerslag echter nog groter dan in de overige maanden.
3p 16 Geef eerst aan waardoor in Douala het hele jaar door veel neerslag valt. Beschrijf vervolgens het ontstaan van de nog grotere hoeveelheid neerslag in Douala in de periode mei-augustus.

VW-0131-a-19-1-o 5 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 6

Zuidoost-Azië

Opgave 5 – Forest City in de Straat Johor

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.

Gebruik de atlas.
In de periode 2006 - 2011 investeerde China ongeveer 40 miljard euro in
landen in Zuidoost-Azië. In drie landen in Zuidoost-Azië investeerde China
meer dan vijf miljard euro.
1p 17 Welke drie landen zijn dit?

Gebruik de bronnen 1 en 2.
Bij het project Forest City zijn drie landen betrokken. Deze landen
profiteren onder andere van de werkgelegenheid die het project biedt.
3p 18 Noteer de namen van de drie betrokken landen op je antwoordblad.
Geef voor elk land nog een andere reden waarom dat land kan profiteren
van het project Forest City.

Gebruik bron 1.
In veel grote steden in Zuidoost-Azië zijn door stedelijking problemen
ontstaan. Daktuinen en verticale tuinen moeten voorkomen dat deze
problemen ook in Forest City ontstaan.
2p 19 Geef twee manieren waarop daktuinen en verticale tuinen deze
problemen in Forest City kunnen voorkomen.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
Om mensen naar Forest City te trekken wordt reclame voor de stad
gemaakt. De artist's impression in bron 1 is daar een voorbeeld van.
1p 20 Geef aan welke aanpassing de tekenaar heeft gedaan om de locatie van
Forest City positiever voor te stellen dan het in werkelijkheid is.

VW-0131-a-19-1-0 6/9 lees verder ►►►

### Pagina 7

Opgave 6 - Het stroomgebied van de Salween
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
In bron 2 zijn drie dwarsdoorsnedes getekend in de bovenloop van de Salween, de Mekong en de Jinsha Jiang.
21 Welke van deze drie rivieren heeft in het afgebeelde gebied in bron 2 de laagste stroomsnelheid?
Onderbouw je keuze met bron 2.

Gebruik bron 1 en de atlas.
Er bestaat een relatie tussen de overheersende exogene processen in de bovenloop van de Salween en het overheersende exogene proces in het mondingsgebied van de Salween.
22 Beschrijf deze relatie.

Gebruik de atlas.
Het risico op verzilting in de delta's van de Salween en de Mekong is niet het hele jaar even groot.
23 Beschrijf in drie stappen dat het risico op verzilting in de delta's van de Salween en de Mekong het grootst is in de periode november-april.

VW-0131-a-19-1-o 7/9 lees verder ►►►

### Pagina 8

Leefomgeving

Opgave 7 - Waterveiligheid in Rotterdam

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik de overzichtskaart van Midden-Nederland.
Het dijkringgebied ten noorden van de Nieuwe Maas heeft elk jaar een kans van 1 op 10.000 om te overstromen. Om dit hoge veiligheidsniveau te bereiken was het versterken van de dijk ten noorden van de Nieuwe Maas geen geschikte optie.
2p 24 Geef twee redenen waarom het versterken van de dijk ten noorden van de Nieuwe Maas geen geschikte optie was.

Gebruik de atlas.
Met de voltooiing van de Maeslantkering en de ontpoldering van Noordwaard (zie at-laskaart 45B) is het overstromingsrisico in Rotterdam afgenomen.
3p 25 Beschrijf in drie stappen dat de combinatie van deze twee maatregelen heeft geleid tot een afname van het overstromingsrisico in Rotterdam.

Gebruik bron 1.
Stelling: uit bron 1 kun je de conclusie trekken dat het programma Ruimte voor de Rivier in Nederland succesvol is.
3p 26 Geef
– een argument vóór deze stelling;
– twee argumenten tegen deze stelling.

VW-0131-a-19-1-o 8/9 lees verder

### Pagina 9

Opgave 8 - Wijken in Emmen

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 4 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
De fysiek-ruimtelijke opzet van naoorlogse wijken in Emmen moest de sociale cohesie in deze wijken bevorderen. De wijk Angelslo is daar een voorbeeld van.
2p 27 Beredeneer op welke manier de fysiek-ruimtelijke opzet van de wijk Angelslo de sociale cohesie bevorderde.

Gebruik de bronnen 1 en 3.
In de jaren 80 van de vorige eeuw ging de leefbaarheid in de naoorlogse wijken in Emmen achteruit.
2p 28 Geef hiervan een oorzaak op mondiale schaal en een oorzaak op nationale schaal.

Gebruik de bronnen 1 en 3.
In de jaren 90 van de vorige eeuw heeft de gemeente Emmen, in samenwerking met woningcorporaties, een stadsvernieuwingsprogramma uitgevoerd om de leefbaarheid in een aantal wijken te verbeteren. In Angelslo is dit maar gedeeltelijk gelukt.
2p 29 Beredeneer met een van de woningkenmerken dat het voor de gemeente Emmen lastig is om de leefbaarheid in Angelslo te verbeteren.

Gebruik de bronnen 1, 3 en 4.
De leeftijdsdiagrammen in bron 4 zijn van de wijken Angelslo, Delftlanden, Emmen Centrum en Rietlanden.
2p 30 Noteer de wijken Delftlanden en Emmen Centrum op je antwoordblad. Schrijf achter elke wijk de letter van het juiste leeftijdsdiagram.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-0131-a-19-1-0 9 / 9