# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2016 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2016/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 33 – Opgave 33 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 34 – Opgave 34 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 35 – Opgave 35 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2016
tijdvak 2
donderdag 23 juni
13:30 - 16:30 uur
a a r d r i j k s k u n d e

Bij dit examen hoort een bijlage.
Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Dit examen bestaat uit 35 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 67 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0131-a-16-2-o

### Pagina 2

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk gebruiken.

Wereld

Opgave 1 – Globalisering in de special-effectsindustrie

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1.
De bedrijven die zich bezighouden met special effects werden
oorspronkelijk in Los Angeles gevestigd.
2p 1 Geef twee redenen waarom deze bedrijven juist in Los Angeles werden
gevestigd.

Gebruik bron 1 en de atlas.
Een deel van de special-effectsindustrie is van Los Angeles verplaatst
naar Silicon Valley bij San Francisco.
2p 2 Beredeneer waarom deze verplaatsing plaatsvond.

Gebruik bron 2.
In bron 2 zijn van een aantal landen kenmerken gegeven die de
special-effectsindustrie aantrekken of juist afstoten. Voor China is dit niet
gedaan. Twee kenmerken van China voor het aantrekken van de
special-effectsindustrie zijn de lage loonkosten en belastingvoordelen.
3p 3 Geef van China
– twee andere kenmerken die deze industrie aantrekken;
– twee kenmerken die deze industrie afstoten.

Gebruik bron 2.
De landen Canada, het Verenigd Koninkrijk, Nieuw-Zeeland en India
proberen de concurrentie aan te gaan met de special-effectsindustrie in
Los Angeles. Eén van deze landen gaat deze concurrentie op een andere
manier aan dan de overige drie landen.
3p 4 Geef aan
– door welk gemeenschappelijk kenmerk juist deze vier landen de
concurrentie kunnen aangaan;
– welk land de concurrentie met Los Angeles op een andere manier
aangaan dan de overige drie landen;
– waardoor dit land de concurrentie met Los Angeles op een andere
manier kan aangaan dan de overige drie landen.

VW-0131-a-16-2-0 2 / 9 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl-leiden.nl. Pagina: 915

### Pagina 3

Opgave 2 – Een ranglijst van wereldsteden

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik bron 1.
De letters a, b en c in bron 1 horen in willekeurige volgorde bij de steden Los Angeles, New York en Washington.
1p 5 Noteer de letters a, b en c op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter de naam van de juiste stad.

Gebruik bron 1.
De ranglijst in bron 1 is samengesteld op basis van vijf criteria. Shanghai
scoort in de ranglijst op één criterium opvallend hoog en op één criterium
opvallend laag.
2p 6 Geef voor elk van deze twee criteria aan wat de oorzaak is van deze
opvallend afwijkende scores.

Gebruik bron 1.
Londen en Parijs scoren op twee criteria hoger dan Hongkong.
2p 7 Geef voor elk van deze twee criteria aan wat de oorzaak is van de hogere
score van Londen en Parijs.

De scores op de criteria in bron 1 zijn bepaald op het schaalniveau van
individuele steden. De scores zouden ook op een hoger schaalniveau
bepaald kunnen worden.
2p 8 Leg uit welk effect dit zou hebben op de positie van de Nederlandse
notering in de ranglijst.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-16-2-o 3 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 4

Aarde

Opgave 3 - Klimaten en zeestromen in het arctisch gebied

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Zeestromen worden aangedreven door verschillen in temperatuur en zoutgehalte.
1p 9 Welke exogene kracht speelt ook een rol in de aandrijving van zeestromen?

Gebruik de atlas.
In de zeeën ten noorden van Siberië verschilt het zoutgehalte in de zomer van dat in de winter.
2p 10 Beschrijf de wijze waarop dit verschil in zoutgehalte ontstaat.

Gebruik bron 1 en de atlas.
Het klimaat op Baffin Land is anders dan het klimaat aan de westkust van Noorwegen.
2p 11 Geef aan
– welk klimaat elk van deze gebieden heeft;
– wat de oorzaak is van dit verschil in klimaat.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
De gemiddelde jaartemperatuur is op Groenland (Qanaaq) hoger dan in Siberië (Verchojansk). Toch is Groenland wel door een ijskap bedekt en Siberië niet. Zelfs in de laatste ijstijd bevond zich in Siberië geen ijskap.
3p 12 Geef
– het klimatologische verschil tussen Qanaaq en Verchojansk waarmee je kunt verklaren dat op Groenland wel en in Siberië geen ijskap is ontstaan;
– twee oorzaken van dit klimatologische verschil.

VW-0131-a-16-2-o 4 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 5

Opgave 4 – Devils Tower
Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.
Gebruik de atlas.
Devils Tower is ontstaan door het opstijgen van magma, maar
vulkanische erupties zijn er waarschijnlijk nooit geweest. Bij Yellowstone
(National Park) en in de Cascade Range is wel sprake van actief
vulkanisme.
2p 13 Geef aan op welke wijze het vulkanisme
– bij Yellowstone ontstaat.
– in de Cascade Range ontstaat.
Gebruik bron 1.
1p 14 Geef aan tot welke hoofdgroep het gesteente behoort
– waaruit Devils Tower bestaat;
– dat in de omgeving van Devils Tower aan het oppervlak ligt.
Gebruik bron 1.
Het ontstaan van Devils Tower is in drie stappen te beschrijven. De eerste
stap is al in bron 1 gegeven.
2p 15 Geef een beschrijving van de volgende twee stappen.
Gebruik de atlas.
1p 16 In welke zee of oceaan wordt het verweringsmateriaal van Devils Tower
uiteindelijk afgezet?
Gebruik bron 1.
Devils Tower en de nabij gelegen Black Hills liggen midden in de
Great Plains. De Great Plains worden gekenmerkt door steppevegetatie.
Bij Devils Tower en de Black Hills komt een andere vegetatie voor.
2p 17 Leg uit dat de vegetatie bij Devils Tower en de Black Hills anders is dan
die in de omliggende Great Plains.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
VW-0131-a-16-2-0
5 / 9
lees verder

### Pagina 6

Zuidoost-Azië

Opgave 5 - Moessons in Zuidoost-Azië

Boven de Indische Oceaan waait ten noorden van de evenaar in juli een zuidwestmoesson.
2p 18 Beschrijf de wijze waarop deze zuidwestmoesson ontstaat.

Gebruik de atlas.
In het zuidoosten van Indonesië is in de maanden juli tot en met oktober sprake van een droge tijd.
2p 19 Beschrijf de wijze waarop de droge tijd ontstaat.
Maak daarbij gebruik van de luchtdrukverdeling in die periode.

Gebruik de atlas.
In de loop van de geschiedenis is vanuit verschillende gebieden handel gedreven met Zuidoost-Azië door gebruik te maken van moessonwinden.
De kustgebieden van het cultuurgebied Zuidoost-Azië zijn daardoor sterk beïnvloed door andere cultuurgebieden in Azië.
2p 20 Vanuit welke drie cultuurgebieden in Azië zijn deze kustgebieden op deze manier het sterkst beïnvloed?

In Zuidoost-Azië is de afgelopen decennia de exportlandbouw
toegenomen. Dit leidt vooral tijdens de natte moesson tot landdegradatie.
2p 21 Leg uit dat de toename van de exportlandbouw heeft geleid tot
landdegradatie.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-16-2-o 6/9 lees verder

### Pagina 7

Opgave 6 – Demografische verschillen in Zuidoost-Azië

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1.
De letters a, b en c in bron 1 horen in willekeurige volgorde bij de macroregio's Midden-Oosten, Sub-Sahara Afrika en Zuidoost-Azië.
1p 22 Welke letter hoort bij Zuidoost-Azië?

Gebruik bron 1.
2p 23 Uit bron 1 blijkt dat in alle vier de macro-regio's eenzelfde ontwikkeling plaatsvindt tussen 1950 en 2025.
Berendeen waarom deze ontwikkeling plaatsvindt.

Gebruik bron 2.
De gegevens in bron 2 horen in willekeurige volgorde bij de landen Cambodja, Indonesië en Singapore.
2p 24 Noteer de namen van deze landen op je antwoordblad.
Schrijf achter elk land de juiste gegevens van het netto migratiesaldo en het aandeel 65-plussers.

Gebruik kaartblad 234.
Er bestaat een algemeen verband tussen de zuigelingsterfte en het geboortecijfer. In Zuidoost-Azië gaat dit verband voor een aantal landen niet op.
2p 25 Geef
– een reden waarom dit verband in vrijwel alle landen opgaat;
– twee landen in Zuidoost-Azië waarvoor dit verband niet opgaat.

Thailand en Vietnam hebben de demografische transitie inmiddels helemaal of bijna helemaal doorlopen. De leeftijdsopbouw van de bevolking is daardoor veranderd.
2p 26 Geef twee voordelen van de nieuwe leeftijdsopbouw.

VW-0131-a-16-2-o 7 / 9 lees verder ►►►

### Pagina 8

Leefomgeving

Opgave 7 – Grebbedijk, een superdijk?

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.

Gebruik de atlas.
De Grebbedijk ligt op de noordoever van de Neder-Rijn tussen
Wageningen en Rhenen. Ten oosten van Wageningen en ten westen van
Rhenen liggen geen dijken (zie atlasskaart 42A).
27 Geef aan waardoor daar geen dijken nodig zijn.

De Grebbedijk wordt versterkt omdat er in de toekomst vaker hoge
piekafvoeren verwacht worden. Deze hoge piekafvoeren ontstaan onder
andere door grotere hoeveelheden neerslag in het veranderende klimaat.
28 Geef twee andere klimatologische oorzaken waardoor vaker hoge
piekafvoeren verwacht worden.

Gebruik de atlas.
Welke stad met meer dan 100.000 inwoners zal gedeeltelijk onder water
29 komen te staan als de Grebbedijk doorbreekt?

Gebruik de bronnen 1 en 2.
In bron 1 worden twee mogelijkheden genoemd om de veiligheid langs de
Neder-Rijn te verhogen. Voor welke mogelijkheid wordt gekozen, is
afhankelijk van het criterium dat wordt gehanteerd:
criterium a een zo groot mogelijke veiligheid in het stroomgebied van
de Neder-Rijn
criterium b het optimaal beschermen van gevestigde lokale
economische en sociaal-culturele belangen
30 Beargumenteer met behulp van bron 2 voor welke mogelijkheid gekozen
moet worden wanneer
– criterium a wordt gehanteerd;
– criterium b wordt gehanteerd.

VW-0131-a-16-2-o 8/9 lees verder ►►►

### Pagina 9

Opgave 8 – De wijk Spangen

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de bronnen 2 en 3.
De oorspronkelijke opzet van Spangen vertoont verschillen en overeenkomsten met de opzet van veel negentiende-eeuwse arbeiderswijken. Eén verschil is de integratie van een voetbalstadion in de wijk.

2p 31 Geef
– een ander verschil tussen de oorspronkelijke opzet van Spangen en die van veel negentiende-eeuwse arbeiderswijken.
– een overeenkomst tussen de oorspronkelijke opzet van Spangen en die van veel negentiende-eeuwse arbeiderswijken.

Vanaf ongeveer 1960 begon de sociale cohesie in Spangen af te nemen.
2p 32 Beredeneer dat juist toen de sociale cohesie in de wijk begon af te nemen.

In 1982 werd in Spangen begonnen met stadsvernieuwing. Veel woningen
werden gerenoveerd en beter geïsoleerd.
2p 33 Beredeneer dat deze stadsvernieuwing niet leidde tot een verbetering van de leefbaarheid.

Gebruik bron 2.
Sinds 2000 worden in Spangen andere ingrepen gedaan om de
leefbaarheid in de wijk te verbeteren. In plaats van stadsvernieuwing
werden kluswoningen aangeboden. De woningvoorraad werd hierdoor
opgeknapt, waardoor de leefbaarheid in de wijk verbeterde.
2p 34 Geef nog twee manieren waarop het aanbieden van kluswoningen bijdroeg aan het verbeteren van de leefbaarheid in de wijk.

Het aanbieden van kluswoningen is niet voor alle Rotterdamse wijken een
goed middel om de leefbaarheid te verbeteren. In wijken die gebouwd zijn
in de jaren vijftig van de twintigste eeuw (periode van de wederopbouw)
werkt dit niet.
2p 35 Geef hiervoor twee redenen.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.

VW-0131-a-16-2-o 9 / 9 einde ■


### Pagina 10

Bijlage VWO
2016
tijd vak 2
aardrijkskunde
Bronnenboekje
VW-0131-a-16-2-b

### Pagina 11

Wereld

Opgave 1 - Globalisering in de special-effectsindustrie

bron 1

De special-effectsindustrie

In 1975 richtte George Lucas, een succesvolle filmproducent, het eerste
special-effectsbedrijf op, Industrial Light & Magic (ILM) dat werd gevestigd
in Los Angeles. Special effects worden gebruikt wanneer scenes of
situaties in een film te gevaarlijk of onmogelijk te filmen zijn. In dat geval
kunnen bepaalde optische, mechanische of digitale technieken toegepast
worden.
In de beginjaren werkte men met poppen of schaalmodellen om special-
effects te maken, maar de laatste vijfentwintig jaar heeft de computer
steeds meer werk overgenomen en zijn de effecten geperfectioneerd.
De special-effectsindustrie in Los Angeles bevindt zich momenteel in een
crisis. Het special-effectsbedrijf Rythm&Hues was bijvoorbeeld al failliet
toen het een Oscar ontving voor de special-effects in de film Life of Pi uit
2013.

VW-0131-a-16-2-b 2 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 12

bron 2
Mondiale spreiding van de special-effectsindustrie

[FIGUUR: Een wereldkaart met verschillende landen en gebieden gemarkeerd met tekstboxen die kenmerken van de special-effectsindustrie beschrijven.]

Canada
+ belastingvoordelen
+ zelfde tijdzones als de VS
- hoge loonkosten
- kleine thuismarkt

De Verenigde Staten
+ grote thuismarkt
+ grote filmindustrie
- hoge loonkosten

India
+ lage loonkosten
+ veel IT-talent
- slechte infrastructuur

Het Verenigd Koninkrijk
+ belastingvoordelen
+ grote thuismarkt voor
televisie en commercials
- hoge loonkosten

Nieuw-Zeeland
+ belastingvoordelen
- hoge loonkosten
- kleine thuismarkt

Legenda:
landen waar de special-effectsindustrie is gevestigd
+ kenmerk dat special-effectsindustrie aantrekt
- kenmerk dat special-effectsindustrie afstoot

VW-0131-a-16-2-b 3 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 13

Opgave 2 – Een ranglijst van wereldsteden
bron 1
Top 25 van wereldsteden volgens A.T. Kearney (2012)
[FIGUUR: Een staafdiagram met de 25 meest prestigieuze steden ter wereld in 2012. Het diagram toont de waarden per categorie, gerangschikt op stedelijke activiteit, menselijk talent en informatie-uitwisseling. De schaal loopt van 0 tot 10.]
Legenda:
zakelijke activiteiten
culturele activiteiten
menselijk talent*
politieke betrokkenheid
informatie-uitwisseling**
\* Menselijk talent:
– de capaciteit om internationaal talent aan te trekken
– de kwaliteit van universiteiten en internationale scholen
– het aantal (buitenlandse) inwoners met een universitaire opleiding
\*\* Informatie-uitwisseling:
– het aantal internationale persbureaus en televisiestations
– de hoeveelheid internetgebruik
VW-0131-a-16-2-b 4 / 10 lees verder

### Pagina 14

Aarde

Opgave 3 - Klimaten en zeestromen in het arctisch gebied

bron 1
Zeestromen in het arctisch gebied

[FIGUUR: Kaart van het arctisch gebied met pijlen die zeestromen aangeven. De pijlen zijn grijs en donkergrijs. Grijs wordt uitgelegd als warme zeestroom en donkergrijs als koude zeestroom. Locaties zoals Groenland, Siberië, Alaska en Canada zijn aangegeven. Grote Oceaan en Atlantische Oceaan zijn ook aangegeven.]

Legenda:
warme zeestroom koude zeestroom

bron 2
Twee klimatografieken

Klimaatgrafiek van Qaanaaq Klimaatgrafiek van Verchojansk

[FIGUUR: Twee klimatografieken naast elkaar. De linker grafiek is voor Qaanaaq en de rechter voor Verchojansk. Beide grafieken hebben de maanden van het jaar op de x-as (JFMAMJASOND) en temperatuur in graden Celsius op de y-as (van -50 tot 40). De linker grafiek toont een temperatuur die schommelt tussen ongeveer -40 en +10 graden Celsius. De rechter grafiek toont een temperatuur die schommelt tussen ongeveer -45 en +15 graden Celsius, met een duidelijkere piek in de zomermaanden.]

VW-0131-a-16-2-b 5 / 10 lees verder

### Pagina 15

Opgave 4 – Devils Tower
bron 1
Devils Tower
[FIGUUR: Een zwart-witfoto van de Devils Tower, een opvallende rotsformatie in een bebost landschap.]
Op de grens van South Dakota en Wyoming staat Devils Tower, een
geïsoleerde rots die uitsteekt boven de graslanden van de Great Plains.
De rots is 386 meter hoog. De top bevindt zich op 1.558 meter boven
zeeniveau. Devils Tower bestaat uit een ander gesteente dan het
zandsteen dat in de omgeving aan de oppervlakte ligt.
Het proces waarbij Devils Tower is ontstaan, is in een aantal stappen te
beschrijven. De eerste stap daarbij was het opstijgen van magma richting
het aardoppervlak.
150 kilometer ten zuidwesten van Devils Tower liggen de Black Hills, een
klein gebergte waarvan de hoogste top 2.207 meter hoog is.
VW-0131-a-16-2-b
6/10
lees verder ►►►

### Pagina 16

Zuidoost-Azië

Opgave 6 – Demografische verschillen in Zuidoost-Azië

bron 1
Percentage rurale bevolking in vier macro-regio's
[FIGUUR: Lijnendiagram met op de y-as "% rurale bevolking" van 0 tot 100, en op de x-as jaren van 1950 tot 2025. Er zijn vier lijnen, aangeduid met stippellijn, gestippeld, streeplijn en volle lijn. De legenda toont dat de volle lijn 'a' is, de gestippelde lijn 'b' is, de streeplijn 'c' is en de stippellijn 'Zuid-Amerika'. Er is ook een pijl naar rechts met 'jaar' erbij op de x-as.]

bron 2
Demografische gegevens van drie landen in Zuidoost-Azië (2013)

Netto migratiesaldo
a + 14,6 ‰
b - 1,2 ‰
c - 3,9 ‰

Aandeel 65-plussers
d 3,6 %
e 6,4 %
f 8,1 %

VW-0131-a-16-2-b 7 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 17

Leefomgeving
Opgave 7 – Grebbedijk, een superdijk?

bron 1
Mogelijke aanpassingen Grebbedijk
Rijkswaterstaat onderzoekt mogelijkheden om tussen Wageningen en
Rhenen het overstromingsrisico van de Neder-Rijn te verkleinen.
Hieronder staan twee mogelijkheden:

mogelijkheid 1
De Grebbedijk tussen Rhenen en Wageningen kan worden omgevormd
tot een zogenaamde ‘superdijk’. Zo’n ‘superdijk’ wordt extra sterk
geconstrueerd, zodat een doorbraak onmogelijk is. Dit kan door
bijvoorbeeld in de dijk een geo-textiel te verwerken. Door dit geo-textiel
kan er tijdens hoogwater wel kwelwater vanaf de rivier onder de dijk
stromen, maar er kan daarbij geen grond door het water verplaatst
worden.

mogelijkheid 2
De dijk kan landinwaarts geplaatst worden. De locatie van deze nieuwe
dijk staat aangegeven in bron 2.

bron 2
De Grebbedijk
[FIGUUR: Kaart van de Grebbedijk bij Wageningen en de Neder-Rijn. Inset kaart toont de locatie in Nederland. De legenda bevat: 'mogelijkheid 2' (gestippelde lijn) en 'bebouwing' (grijze vlakken). Een schaalbalk geeft 0 tot 1300 m weer voor de hoofdafbeelding en 0 tot 100 km voor de inset kaart.]
legenda:
⚫⚫⚫ mogelijkheid 2
bebouwing
ligging kaartfragment

VW-0131-a-16-2-b
8 / 10
lees verder ► ► ►

### Pagina 18

Opgave 8 - De wijk Spangen

bron 1
Ligging van de wijk Spangen in Rotterdam
[FIGUUR: Een kaart van Rotterdam met de wijk Spangen gemarkeerd. De Maas loopt door het gebied.]

bron 2
Spangen, een modelwijk
De wijk Spangen in Rotterdam werd gebouwd tussen 1913 en 1922 en
bestond uit ruim 3.000 woningen. De woningen waren klein, maar aan de
woonomgeving was veel aandacht besteed. In het noorden van de wijk
werd (naar Engels voorbeeld) midden tussen de woningen een
voetbalstadion gebouwd: 'Het Kasteel' van voetbalclub Sparta. Tot
ongeveer 1960 was Spangen een wijk waar veel ambtenaren,
onderwijzers en hoger geschoolde arbeiders woonden. De inwoners
voelden zich sterk verbonden met de wijk.
Vanaf ongeveer 1960 raakte de wijk stap voor stap in een negatieve
spiraal: er was in toenemende mate sprake van verpaupering,
onveiligheid, overlast en criminaliteit.
Vanaf 1982 vond stadsvernieuwing plaats in Spangen. Dit leidde echter
niet tot het doorbreken van de negatieve spiraal. Na 2000 werden de
meest beruchte woonblokken gesloopt en vervangen door nieuwbouw.
Andere verwaarloosde panden werden als zogenaamde 'kluswoningen'
aangeboden. Deze woningen werden tegen zeer lage prijzen en onder
strikte voorwaarden verkocht. De kopers moesten de woning op eigen
kosten renoveren en waren verplicht om er zelf te gaan wonen.

VW-0131-a-16-2-b
9 / 10
lees verder ► ► ►

### Pagina 19

bron 3
De wijk Spangen

[FIGUUR: Plattegrond van de wijk Spangen met bebouwing, privé groen (tuinen), openbaar groen en water. Een gebouw is gemarkeerd als "Het Kasteel".]

Legenda:
bebouwing
privé groen (tuinen)
openbaar groen
water

VW-0131-a-16-2-b
10 / 10
einde