# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2016 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2016/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2016
tijdvak 1
donderdag 26 mei
13.30 - 16.30 uur
aardskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.
Gebruik De Grote Bosatlas, 54e druk.

Dit examen bestaat uit 32 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 69 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.
Als bij een vraag een verklaring of uitleg gevraagd wordt, worden aan het antwoord
meestal geen punten toegekend als deze verklaring of uitleg ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden gevraagd en je geeft meer dan twee
redenen, dan worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-0131-a-16-1-0

### Pagina 2

Bij elke vraag kun je, indien gewenst, De Grote Bosatlas, 54e druk
gebruiken.
Wereld
Opgave 1 - Van scheepswerf tot sloopstrand
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.
Het zwaartepunt van de scheepsbouw is de afgelopen twintig jaar
verschoven van centrumlanden naar China en Zuid-Korea. In
centrumlanden zijn nog wel scheepswerven, maar daar worden kleinere
schepen gebouwd dan in China en Zuid-Korea.
2p 1 Geef
een ander verschil tussen het type schepen dat in centrumlanden
wordt gebouwd en het type schepen dat in China en Zuid-Korea wordt
gebouwd;
de reden waarom het zwaartepunt van de scheepsbouw pas de
afgelopen twintig jaar, en niet eerder, is verschoven naar landen als
China en Zuid-Korea.
Gebruik bron 1.
2p 2 Stelling: door het in gebruik nemen van schepen uit de Triple-E-klasse
neemt de relatieve afstand tussen China en Europa af.
Geef een argument vóór en een argument tegen deze stelling.
Gebruik de atlas.
Behalve de containerschepen zoals die uit de Triple-E-klasse bestaan er
ook grote schepen die ijzererts vervoeren. De containerschepen doen
vooral havens in drie macro-regio's aan. De schepen die ijzererts
vervoeren doen ook havens aan in landen buiten deze drie macro-regio's.
3p 3 Noem
de drie macro-regio's die vooral door containerschepen worden
aangedaan;
de drie landen buiten deze macro-regio's die het meest door schepen
die ijzererts vervoeren worden aangedaan.
Veel grote schepen worden, nadat ze jarenlang zijn gebruikt, gesloopt op
stranden in landen als Bangladesh, India en Pakistan (zie bron 2).
2p 4 Geef
het begrip dat van toepassing is op deze situatie:
een politiek kenmerk van landen als Bangladesh, India en Pakistan
dat eraan bijdraagt dat juist daar sloopstranden zijn.
VW-0131-a-16-1-0
2/9
lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl.

### Pagina 3

Opgave 2 – Metropolen in de Verenigde Staten

Besteed bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

De metropolen New York en Washington maken deel uit van een groot
stedelijk gebied dat ook wel ‘Boswash’ wordt genoemd.
1p 5 Met welk begrip wordt een stedelijk gebied met meerdere metropolen
aangeduid?

New York is vanuit drie dimensies te beschouwen als een wereldstad.
3p 6 Geef vanuit elk van deze drie dimensies een voorziening in New York met
een mondiaal bereik.

Veel Amerikaanse steden hebben een Central Business District (CBD) en
één of meer edge cities (zie bron 1).
Hieronder staan zeven kenmerken die horen bij een CBD, een edge city
of bij allebei.
a er wordt meer gewerkt dan gewoond
b ruim opgezet
c vooral gericht op autogebruik
d in de directe nabijheid van etnische wijken
e veel bedrijven die hoogwaardige diensten leveren
f in de omliggende wijken vindt gentrification plaats
g hoogste grondprijzen van de stad
3p 7 Noteer de letters a tot en met g op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter of het kenmerk hoort bij een CBD, een edge city
of bij allebei.

In Amerikaanse metropolen is sprake van een sterkere ruimtelijke
segregatie dan in Nederlandse steden. Dit blijkt onder andere uit twee
typen wijken die in Amerikaanse steden veel voorkomen, maar in
Nederlandse steden vrijwel niet zijn ontstaan. Eén daarvan is de gated
community.
2p 8 Geef aan
– met welk begrip het andere type wijk wordt aangeduid;
– waardoor de ruimtelijke segregatie in Nederlandse steden minder
sterk is dan in Amerikaanse.

VW-0131-a-16-1-o 3 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 4

Aarde

Opgave 3 – Mount Yamnuska

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik de atlas.
Mount Yamnuska is een berg net ten westen van Calgary in de Canadese Rocky Mountains. In de periode waarin de Rocky Mountains ontstonden, vond ook in Afrika gebergtevorming plaats.
2p 9 Noem een gebergte in noordelijk Afrika én een gebergte in zuidelijk Afrika die in dezelfde periode zijn ontstaan als de Rocky Mountains.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
Bij Mount Yamnuska ligt gesteente van 500 miljoen jaar oud, boven op gesteente van 80 miljoen jaar oud.
2p 10 Beschrijf de wijze waarop het oudere gesteente boven op het jongere gesteente is komen te liggen.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
2p 11 Welke twee gesteentelagen in bron 2 hebben dezelfde ouderdom als de kalksteen waaruit Mount Yamnuska bestaat?
Bij de afbraak van de kalksteen van Mount Yamnuska spelen zowel mechanische als chemische verweering een rol.
2p 12 Geef aan op welke wijze
– mechanische verweering bijdraagt aan de afbraak van het gesteente;
– chemische verweering bijdraagt aan de afbraak van het gesteente.

VW-0131-a-16-1-o 4/9 lees verder

### Pagina 5

Dit is een examenpagina die zich concentreert op het geografische onderwerp waterschaarste in Spanje. De pagina bevat vier opgaven (13 t/m 16) die van de student vereisen kennis en begrip van geografische concepten, en het vermogen om een atlas te gebruiken. Visuele elementen op deze pagina zijn beperkt tot de gestructureerde opmaak van een examenopgave, met per vraag aangegeven punten (2p, 3p) en het totaal aantal pagina's (5/9). Er zijn geen grafieken, tabellen of figuren aanwezig op deze specifieke pagina, maar de instructie 'Gebruik de atlas' impliceert dat een atlas met kaarten (met name atlaskaart 125D) essentieel is voor het beantwoorden van de vragen. 

De wiskundige/wetenschappelijke concepten richten zich voornamelijk op fysische geografie, zoals neerslagpatronen, woestijnvorming, bodemerosie, waterschaarste, zoetwatervoorraden, aquifers (watervoerende lagen), en rivierwateromleidingen. Ook beleidsmatige aspecten met betrekking tot waterbeheer en de prognose van waterbeschikbaarheid (tot 2050) komen aan bod. Van de student wordt gevraagd om oorzaken en gevolgen te benoemen, uitleg te geven met een oorzaak-gevolgrelatie, redenen te formuleren voor bepaalde maatregelen, en fysisch-geografische nadelen van waterbeheersmaatregelen te identificeren, inclusief het vinden van aanvullende maatregelen met behulp van een atlas. De focus ligt op het aantonen van geografisch inzicht en het toepassen van atlasvaardigheden in de context van waterschaarste in Spanje.

### Pagina 6

Zuidoost-Azië
Opgave 5 – De Ophir oliepalplantage op Sumatra
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
Gebruik de atlas.
2p 17 De Ophir oliepalplantage (zie bron 1) ligt aan de voet van de Ophirvulkaan. Deze vulkaan maakt deel uit van een keten van vulkanen op Sumatra.
Beschrijf de wijze waarop deze vulkanen ontstaan.
Gebruik de bronnen 1 en 2.
Bron 2 toont het verloop van de neerslag gedurende een jaar bij de
2p 18 Ophir oliepalplantage.
Leg het verband uit tussen de ligging van de Ophir oliepalplantage en het neerslagverloop.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.
In Zuidoost-Azië worden veel oliepalplantages aangelegd. Vanuit het
Westen is hier veel kritiek op. De westerse kritiek heeft onder andere
betrekking op de politieke en de sociaal-culturele dimensie, maar ook op
de andere twee dimensies.
2p 19 Geef aan welke westerse kritiek er vanuit elk van de andere twee
dimensies is op de aanleg van oliepalplantages in Zuidoost-Azië.
Gebruik bron 1.
1p 20 Geef aan op welke manier met de opzet van de Ophir oliepalplantage
een deel van de westerse kritiek wordt weggenomen.
VW-0131-a-16-1-o 6/9 lees verder ► ► ►

### Pagina 7

Opgave 6 – Export ASEAN

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1.
In de landen in bron 1 hebben tussen 1990 en 2010 economische ontwikkelingen plaatsgevonden. Eén van deze ontwikkelingen is industrialisatie.

3p 21 Geef:
– twee andere economische ontwikkelingen die te zien zijn in bron 1 en die in deze periode in de vier landen hebben plaatsgevonden;
– een demografische ontwikkeling die tegelijkertijd plaatsvond.

Gebruik bron 1.
Vanaf 1986 vond in Vietnam een grote politieke en economische verandering plaats.

2p 22 Leg het verband tussen deze verandering en de ontwikkeling van de samenstelling van de export van Vietnam in bron 1. Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik bron 1.
De samenstelling van de export van Myanmar en Singapore in 2010 verschilt van die van Thailand.

2p 23 Noteer Myanmar en Singapore op je antwoordblad. Geef voor elk land aan welk type producten uit de legenda van bron 1 een veel groter aandeel heeft in de export dan bij Thailand in 2010.

Gebruik bron 2.
Vijf ASEAN-landen hadden in 2012 een positieve handelsbalans. Drie daarvan zijn Myanmar, Singapore en Vietnam.

2p 24 Geef aan:
– welke twee ASEAN-landen in 2012 nog meer een positieve handelsbalans hadden;
– op welke manier de positieve handelsbalans van elk van deze twee ASEAN-landen tot stand kwam. Doe dit door in te gaan op de samenstelling van het exportpakket.

VW-0131-a-16-1-o 7 / 9 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Leefomgeving

Opgave 7 - Katendrecht

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.

De meeste economische activiteiten in Katendrecht waren van oorsprong
gerelateerd aan de haven. Vanaf ongeveer 1960 werden de
havenactiviteiten richting zee verplaatst (zie atlskaart 59G).
2p 25 Geef hiervan twee oorzaken.

In de periode 1960-1990 vond in Katendrecht verpaupering plaats.
2p 26 Leg uit dat dit juist in deze periode plaatsvond.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
De relatieve ligging van Katendrecht is de laatste twintig jaar sterk
verbeterd.
2p 27 Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3.
De bewoners die na herstructurering nieuw in een wijk als Katendrecht
komen wonen behoren vaak tot een andere sociaaleconomische klasse
dan de oorspronkelijke bewoners. Vaak leidt herstructurering dan ook tot
bezwaren van de oorspronkelijke bewoners.
Geef
3p 28
een economische argumentatie die de oorspronkelijke bewoners van
wijken als Katendrecht kunnen gebruiken om hun bezwaren tegen
herstructurering te onderbouwen;
de manier waarop met de opzet van het nieuwe Katendrecht is
geprobeerd tegemoet te komen aan de bezwaren van de
oorspronkelijke bewoners.

VW-0131-a-16-1-0 8 / 9 lees verder

### Pagina 9

Dit is een examenpagina (opgave) voor het vak aardrijkskunde, gericht op het onderwerp kustbeheer, specifiek rond Texel. De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren, maar verwijst meermalen naar 'bron 1' en een 'overzichtskaart van Noord-Nederland' die bij de opgave hoort en elders te vinden is.  De wiskundige/wetenschappelijke concepten die aan bod komen zijn voornamelijk geografisch en milieuwetenschappelijk van aard, zoals: zandplaten, zachte kusten, kustbeheer, Basiskustlijn, dynamisch beheer, relatieve en absolute zeespiegelstijging, stromingen, zandsuppletie (vooroeversuppletie en strandsuppletie) en de voor- en nadelen hiervan. De opgaven vereisen van de student het volgende:

*   **Vraag 29:** Beoordelen van de waarheid van drie stellingen over kusttypen, kustbeheer en zeespiegelstijging, met gebruikmaking van een atlas.
*   **Vraag 30:** Uitleggen hoe het samenkomen van twee stromingen leidt tot de vorming van zandplaten, met expliciete vermelding van een oorzaak-gevolgrelatie. Dit vereist het begrijpen van sedimentatieprocessen.
*   **Vraag 31:** Het noemen van twee voordelen van vooroeversuppletie ten opzichte van strandsuppletie, naast het al genoemde lagere kostenaspect.
*   **Vraag 32:** Voor drie specifieke kustvakken aan de westkust van Texel (gedefinieerd door strandpalen), het besluit van Rijkswaterstaat betreffende zandsuppletie identificeren (strandsuppletie, vooroeversuppletie of geen suppletie) en het 'waarom' van dat besluit uitleggen. Dit vereist inzicht in de toepassing van kustbeheerstrategieën in specifieke geografische contexten, gebaseerd op de eerder genoemde bronnen.

### Pagina 10

Bijlage VWO
2016
tijdvak 1
aardrijkskunde
Bronnenboekje
VW-0131-a-16-1-b

### Pagina 11

Wereld
Opgave 1 – Van scheepswerf tot sloopstrand
bron 1
Grootte van een schip uit de Maersk Triple-E klasse
[FIGUUR: Een afbeelding die de relatieve groottes van verschillende objecten vergelijkt met een containerschip. Van links naar rechts: Vrijheidsbeeld (hoogte 93m), London Eye (hoogte 135m), Airbus A380 (lengte 73m), een boot met een diepgang van 14.5m, een piramide van Cheops (hoogte 139m), de Eiffeltoren (hoogte 324m) en een blauwe vinvis (lengte 34m). In het midden staat het Maersk Triple-E containerschip met een lengte van 400m.]
Maersk Triple-E
lengte: 400m
In 2013 bracht rederij Maersk een nieuw type containerschip op de markt:
de Maersk Triple-E. Triple-E staat voor *Economy*, *Energy* en *Environment*.
Het schip kan 16 procent meer containers vervoeren dan zijn
voorgangers, maar het vaart minder snel, waardoor het brandstofverbruik
lager is. Schepen uit de Triple-E klasse gaan varen op een vaste route
tussen China en Europa. De Maersk Triple-E klasse wordt gebouwd in
Zuid-Korea door Daewoo Shipbuilding & Marine Engineering (DSME).
VW-0131-a-16-1-b 2 / 10 lees verder

### Pagina 12

bron 2
Sloopstranden in Bangladesh, India en Pakistan
[FIGUUR: Twee grote schepen worden ontmanteld op een strand, met mensen die aan het werk zijn.]
Op de stranden van Bangladesh, India en Pakistan sterven elk jaar
arbeiders, onder wie kinderen, tijdens het slopen van schepen. Op de
sloopstranden worden schepen met lasbranders en zagen tot brokstukken
verwerkt die met vrachtwagens worden afgevoerd. De arbeiders die het
zware werk doen, hebben geen geregistreerde baan, ze werken
blootvoets en zonder enige bescherming.
Opgave 2 - Metropolen in de Verenigde Staten
bron 1
Over het ontstaan van de 'Edge City'
Het begrip 'Edge City' werd in 1991 geïntroduceerd door journalist
Joel Garreau in zijn boek “Edge city: Life on the new frontier”. Als inwoner
van Washington zag hij zijn stad veranderen: aan de stadsranden
verschenen in korte tijd nieuwe stedelijke centra. Hij beschouwt de
opkomst van deze ‘edge cities’ als een nieuwe vorm van urbanisatie zoals
die zich in de 21ste eeuw meer zal voordoen in de Verenigde Staten.
VW-0131-a-16-1-b
3 / 10
lees verder ►►►

### Pagina 13

Aarde

Opgave 3 - Mount Yamnuska

bron 1
Mount Yamnuska, gelegen net ten westen van Calgary in Canada
[FIGUUR: Overzichtsfoto van Mount Yamnuska met daarop aangegeven "kalksteen 500 miljoen jaar oud" en "sedimentgesteenten 80 miljoen jaar oud" gescheiden door een dikke zwarte lijn die een geologische breuk aanduidt.]

bron 2
Geologische dwarsdoorsnede door Mount Yamnuska en omgeving
west oost
[FIGUUR: Dwarsdoorsnede van de geologische opbouw van Mount Yamnuska en omgeving, met genummerde lagen 1-8. Er is een overschuivingsbreuk aangegeven die lagen 1-4 over lagen 5-8 schuift. Pijlen geven de horizontale beweging aan. De top van de berg is aangeduid met "Mount Yamnuska".]

VW-0131-a-16-1-b 4 / 10 lees verder ► ► ►

### Pagina 14

Zuidoost-Azië

Opgave 5 – De Ophir oliepalmplantage op Sumatra

bron 1
Een andere oliepalmplantage op
Sumatra

In Zuidoost-Azië zijn met name in
Indonesië en Maleisië veel
oliepalmplantages aangelegd. Het
klimaat in deze landen is erg geschikt
voor de groei van oliepalmen. Veel van
de oliepalmplantages in Indonesië en
Maleisië zijn in het bezit van grote
ondernemingen uit het buitenland.
De Ophir oliepalmplantage op Sumatra,
circa 150 kilometer ten noorden van
Padang, is een ander verhaal.
Deze plantage bestaat uit een moderne
kernplantage van 3.200 hectare én een
deel dat in handen is van zo'n 2.400
kleine boeren. Zij bezitten ieder een
gebied van twee hectare dat beplant is
met oliepalmen en nog een stuk grond
van een halve hectare voor andere
vormen van landbouw. Er is een nauwe
samenwerking tussen de kleine boeren
en de kernplantage.

De plantage is met steun van de
Indonesische regering opgezet. De
kleine boeren werden voornamelijk
geselecteerd uit lokale boeren en
veteranen uit het leger.

Ligging Ophir oliepalmplantage
[FIGUUR: Kaart van Indonesië met de locatie van de Ophir oliepalmplantage en Padang aangegeven.]

bron 2
Neerslag bij de Ophir oliepalmplantage
[FIGUUR: Een staafdiagram met de maandelijkse neerslag in mm voor de Ophir oliepalmplantage. De maanden J, F, M, A, M, J, J, A, S, O, N, D worden weergegeven op de x-as en de neerslag in mm van 0 tot 500 op de y-as.]

VW-0131-a-16-1-b 5 / 10 lees verder ►►►


### Pagina 15

Opgave 6 – Export ASEAN

bron 1

Samenstelling van de export van vier ASEAN-landen

[FIGUUR: Gestapelde staafdiagrammen die de export samenstelling tonen voor Thailand, Maleisië, Vietnam en Indonesië voor de jaren 1990, 1997, 2004 en 2010. De y-as toont percentage (%). De staafdiagrammen zijn opgesplitst in vier categorieën: 'grondstoffen en landbouwproducten' (donkergrijs), 'lowtechindustrie-producten' (middengrijs), 'mediumtechindustrie-producten' (lichtgrijs) en 'hightechindustrie-producten' (wit). De legenda geeft de kleurcodering voor deze categorieën weer.]

Legenda:
hightechindustrie-producten
mediumtechindustrie-producten
lowtechindustrie-producten
grondstoffen en landbouwproducten

VW-0131-a-16-1-b
6 / 10
lees verder ► ► ►

### Pagina 16

bron 2
Waarde van de export en import van de ASEAN-landen in 2012
(in miljarden dollars)

land | export | import
---|---|---
Brunei | 13,2 | 3,7
Cambodja | 7,4 | 11,2
Filipijnen | 52,0 | 65,4
Indonesië | 190,0 | 191,7
Laos | 2,7 | 3,5
Maleisië | 227,4 | 196,6
Myanmar | 7,5 | 6,5
Singapore | 409,7 | 381,0
Thailand | 229,5 | 247,8
Vietnam | 114,5 | 113,3

VW-0131-a-16-1-b 7 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 17

Leefomgeving
Opgave 7 – Katendrecht
bron 1
Katendrecht, de gedaanteverwisseling van een havenbuurt
Katendrecht is een wijk in Rotterdam-Zuid. De wijk werd in het begin van
de twintigste eeuw gekenmerkt door goedkope arbeiderswoningen,
opslagloodsen, kleine criminaliteit en prostitutie. Zoals in veel
havenbuurten vond vanaf ongeveer 1960 verarming en verpaupering
plaats.
Sinds 2007 ondergaat Katendrecht een nieuwe verandering: er ontstaat
nu een nieuwe moderne stadswijk met veel groen. Om dit te realiseren
zijn talrijke vernieuwingsprojecten gepland (zie bron 3). Er worden
1.600 nieuwe woningen gebouwd op de voormalige haventerreinen aan
de Maashaven. De bestaande woningen worden gerenoveerd. Het is de
bedoeling dat Katendrecht via de Kop van Zuid gaat aansluiten op het
centrum van Rotterdam. Op de Kop van Zuid vond al eerder stedelijke
vernieuwing plaats. Met de bouw van nieuwe wolkenkrabbers en
voorzieningen als het nieuwe Luxortheater heeft dit deel van Rotterdam
de laatste jaren een flinke gedaantewisseling ondergaan.
bron 2
Vogelvluchtfoto van Katendrecht (voorgrond), de Kop van Zuid
(midden op de foto) en het stadscentrum (linkerboenhoek)
[FIGUUR: Vogelvluchtfoto van Katendrecht, de Kop van Zuid en het stadscentrum]
VW-0131-a-16-1-b 8 / 10 lees verder ►►►

### Pagina 18

bron 3
Vernieuwingsprojecten in Katendrecht
[FIGUUR: Aerial view of the Katendrecht district with numbered locations.]
1 European China Centre
2 Pakhuis Santos (oud koffiepakhuis)
3 Polsgebied Zuid (hoogwaardig wonen)
4 Fenixloodsen (horeca, detailhandel, theater, hoogwaardig wonen)
5 Rijnhavenbrug (geopend in 2012)
6 Laankwartier (gemengd wonen)
7 Havenkwartier (kerngebied van zaken en wonen)
8 Parkkwartier (sociale woningbouw)
9 SS Rotterdam (congrescentrum, horeca)
10 Tweede Katendrechtse Haven (wonen)
De Erasmusbrug is in gebruik genomen in 1996.
VW-0131-a-16-1-b 9/10 lees verder ►►►

### Pagina 19

Opgave 8 - Kustbeheer op Texel

bron 1

Noorderhaaks en het Molengat

Noorderhaaks is een zandplaat in de Noordzee, direct ten westen van het Marsdiep. Via het Marsdiep stroomt water in en uit de Waddenzee. Noorderhaaks is ontstaan op de plaats waar de opkomende vloedstroom uit de Noordzee en de ebstroom uit de Waddenzee elkaar ontmoeten. Noorderhaaks verplaatst zich in noordoostelijke richting. In het verleden zijn er meer van dit soort zandplaten ontstaan, zoals de zandplaat Onrust, die aan het eind van de negentiende eeuw aan Texel is vastgegroeid. Het is niet zeker of Noorderhaaks ook ooit aan Texel zal vastgroeien. De stroming in het Molengat is sterk en de afstand tussen Noorderhaaks en Texel wordt niet kleiner.

[FIGUUR: Kaart van het Marsdiep en de omgeving van Texel met dieptecontouren en aanduidingen van de zandplaat Noorderhaaks en de plaats Den Helder. Een legenda geeft de diepte aan: <5m diep, 5m tot 10m diep, >10m diep. Er is ook een schaalbalk en een aanduiding van een nummer strandpaal '18'.]

VW-0131-a-16-1-b 10 / 10 einde ■