# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2011 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2011/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 33 – Opgave 33 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2011
tijdvak 2
woensdag 22 juni
9.00 - 12.00 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 33 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.
VW-0131-a-11-2-0

### Pagina 2

Aanwijzingen voor de kandidaat
Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas.
Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of
de 52e.
Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de
atlas gebruiken.
De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen
haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.
VW-0131-a-11-2-o 2 lees verder

### Pagina 3

Wereld
Opgave 1 – Urbanisatie en ontwikkeling
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
1p 1 Gebruik bron 1.
Schrijf de letters X, Y en Z van de drie landen onder elkaar op je antwoordblad.
Schrijf achter elke letter om welk land het hier gaat.
2p 2 Gebruik bron 1.
Geef de twee oorzaken voor het verschil in de procentuele jaarlijkse groei van
de stedelijke bevolking in land Y en land Z.
2p 3 Gebruik bron 1.
Geef een passende redenering voor het verschil in het percentage stedelijke
bevolking tussen land X en land Z.
2p 4 Gebruik bron 2.
In welke twee werelddelen is de urbanisatiegraad tussen 1970 en 2010 het
minst toegenomen?
Geef een oorzaak voor de geringe toename van de urbanisatiegraad in de
bedoelde werelddelen in deze periode.
Tussen welvarende landen bestaan grote verschillen in urbanisatiegraad. Zo is
de urbanisatiegraad in IJsland en Australië veel hoger dan die in bijvoorbeeld de
Verenigde Staten.
2p 5 Bereedeneer hoe grote verschillen in urbanisatiegraad tussen welvarende landen
kunnen ontstaan.
VW-0131-a-11-2-o 3 lees verder ►►►
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssileiden.nl. Pagina: 1264

### Pagina 4

Opgave 2 – Mondiale drugshandel

Bestudeer bron 1 uit het bronnenboekje die bij deze opgave hoort.

Gebruik bron 1.
Stelling: de productie van en de handel in drugs past in het
centrum-periferiemodel.
2p 6 Geef twee argumenten vóór deze stelling.
2p 7 Geef twee argumenten tegen de stelling.

In Zuid-Amerika en delen van Zuidoost-Azië worden coca en opium
geteeld.
Deze gebieden hebben vergelijkbare klimatologische en bodemkundige
kenmerken. Ze hebben echter nog een overeenkomstig fysischgeografisch
kenmerk.
2p 8 Welk fysischgeografisch kenmerk is dat?
Waarom is de teelt vooral in de gebieden met dit kenmerk geconcentreerd?

De FARC (revolutionaire strijdkrachten van Colombia) is van oorsprong een
communistische revolutionaire beweging die strijdt tegen de Colombiaanse
staat. De beweging speelt een grote rol in de productie en distributie van drugs.
De inkomsten hieruit, opgeteld bij het losgeld van kidnappingen, maken de
FARC waarschijnlijk tot de rijkste rebellengroep in de wereld.
2p 9 Beredeneer hoe de drugshandel in Colombia kan leiden tot politieke instabiliteit
van dat land.

Aarde

Opgave 3 – Het Grote Merengebied (Noord-Amerika)

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen en de atlas.

Gebruik de atlaaskaart Noord-Amerika.
De laagtes waarin de Grote Meren liggen, zijn gevormd in het Pleistoceen.
1p 10 Geef de oorzaak voor het ontstaan van deze laagtes.

Gebruik bron 3.
De spreiding van de hoeveelheid sneeuwval rond de Grote Meren laat een
bepaald patroon zien.
3p 11 Beschrijf het patroon van sneeuwval rondom Lake Michigan.
Leg uit waardoor dit patroon zich rond dit meer voordoet.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-11-2-o 4 lees verder ►►►


### Pagina 5

Gebruik bron 2.
Door de vele menselijke activiteiten in het gebied is er veel vervuiling van de
Grote Meren. In de meren treedt onder andere vermesting op en in de zomer is
er als gevolg hiervan algengroei. In Lake Erie is de algengroei het sterkst.
2p 12 Leg met behulp van de dwarsdoorsnede in bron 2 uit waarom in Lake Erie de
meeste algengroei is.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Stelling: De aanleg van de St. Lawrence Seaway en het Welland Canal heeft
een negatieve invloed (gehad) op de samenstelling van de fauna in de Grote
Meren.
2p 13 Geef een passende argumentatie bij deze stelling.

Opgave 4 - Landschapszones in Rusland

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1.
Het in de bron afgebeelde vegetatietype komt in Rusland in een brede zone van
west naar oost voor.
1p 14 Hoe wordt dit vegetatietype genoemd?

Veel veengebieden in het noorden van Rusland liggen in het permafrostgebied.
Door klimaatverandering beginnen delen van de permafrost te ontdooien.
1p 15 Geef aan hoe het ontdooien van de permafrost kan bijdragen aan het versterkte
broeikaseffect.

Na het ontdooien van de permafrost ontstaan er in het West-Siberische
veengebied natuurlijke processen die de klimaatverandering op termijn juist
kunnen afremmen.
2p 16 Leg uit hoe deze processen de klimaatverandering kunnen remmen.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Zie atlatkaart 196 (52e druk: 182).
De zuidgrens van de permafrost ligt niet overal in Rusland op dezelfde breedte.
2p 17 Geef hiervoor twee oorzaken.

Gebruik bron 2 en kaart 132C (52e druk: 120C).
De landbouwdriehoek in Rusland is zeer geschikt voor commerciële akkerbouw.
De bodem is er erg vruchtbaar. Buiten de landbouwdriehoek zijn er vier fysiche
factoren die van beperkende invloed zijn op de akkerbouw. In kaartje 1 van de
bron is één ervan al gegeven.
3p 18 Schrijf de cijfers 2, 3 en 4 van de kaartjes van bron 2 op je antwoordblad.
Geef achter elk cijfer aan om welke beperkende factor het gaat op het
betreffende kaartje.

VW-0131-a-11-2-0
5

### Pagina 6

Zuidoost-Azië

Opgave 5 – Regionale en sociale ongelijkheid in Vietnam

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1 en een atlassenkaart.
De regio's die nu het welvarendst zijn in Vietnam zijn dat al van oudsher.
2p 19 Welke natuurlijke omstandigheid heeft in die regio's voor meer welvaart gezorgd?
Geef ook aan op welke manier de welvaart bevorderd werd door deze natuurlijke omstandigheid.

Gebruik bron 2 en de kaart van Zuidoost-Azië.
Het aanzicht van de meest welvarende regio's in Vietnam is sterk aan het veranderen. In deze gebieden vindt een economische transitie plaats.
2p 20 Welke transitie is dit?
Waarom vindt deze transitie juist in deze gebieden plaats?

2p 21 Beredeneer met behulp van bron 2 waarom de nieuwe economische structuur tot meer welvaart leidt.

Gebruik bron 2.
2p 22 Waarin verschilt de positie van de Vietnamese vrouw op de arbeidsmarkt van die van de man?
In welk opzicht is dit ongunstig voor de inkomenspositie van de vrouw?

VW-0131-a-11-2-o
6
lees verder ►►►


### Pagina 7

Opgave 6 – Demografische ontwikkelingen in Zuidoost-Azië
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Het aantal kinderen per vrouw daalt in Zuidoost-Azië. Van grote invloed hierop zijn de verbeterde leefomstandigheden en de toegenomen welvaart. Geef twee andere factoren die bepalend zijn voor het aantal kinderen per vrouw.

2p 23
Gebruik bron 1.
Voor welke twee landen in Zuidoost-Azië wordt een andere ontwikkeling van de vruchtbaarheid verwacht dan voor de andere landen?
Bereideneer waarom men deze afwijkende ontwikkeling in deze landen verwacht.

3p 24
Gebruik de bronnen 1 en 2 en de basisstatistiek.
In welke fase van het transitiemodel (bron 2) zitten de meeste landen van Zuidoost-Azië in 2000/2005?
Welke twee landen vormen hierop een uitzondering?
Geef ook aan in welke fase van het transitiemodel elk van beide landen verkeert.

3p 25

Hieronder worden - in alfabetische volgorde - een aantal gebieden genoemd.
- Europa;
- Oost-Azië (China, Noord-Korea, Zuid-Korea, Japan en Taiwan);
- Sub-Sahara Afrika;
- Voormalige Sovjetunie;
- Zuid-Azië (India, Pakistan, Nepal, Bhutan en Bangladesh);
- Zuidoost-Azië.

Schrijf de namen van deze gebieden op je antwoordblad in de volgorde van de huidige procentuele natuurlijke bevolkingsgroei.
Begin met het gebied met de grootste natuurlijke bevolkingsgroei.

2p 26

VW-0131-a-11-2-o
7
lees verder

### Pagina 8

Leefomgeving
Opgave 7 – Waterbeleid
Bestudeer de bronnen 1a tot en met 1c uit het bronnenboekje die bij deze
opgave horen.

Naar aanleiding van de hoogwaterproblematiek in de oeverstaten van de Rijn in
1993 en 1995 werd in 1998 het Actieplan Hoogwater aangenomen.
2p 27 Beredeneer dat Nederland meer belang heeft bij samenwerking tussen de
oeverstaten van de Rijn dan Duitsland.

De hoeveelheid water die bij Spijk (bij Lobith) ons land binnenstroomt, neemt
toe. Studies wijzen uit dat we na 2015 rekening moeten houden met extremen
van 16.000 tot zelfs 18.000 m³ water per seconde. Sinds de
(bijna)overstromingen in 1993 en 1995 past men een andere strategie toe om
overstromingen door de rivieren te voorkomen dan daarvoor.
2p 28 Beschrijf hoe het beleid ten aanzien van het overstromingsgevaar van de grote
rivieren in Nederland is veranderd naar aanleiding van de (bijna)overstromingen
in 1993 en 1995.
Neem in je beschrijving op:
– de strategie die men vóór 1995 hanteerde;
– de strategie die men ná 1995 hanteert.

Gebruik bron 1a, b en c.
Deze bron toont drie schetsen van het gebied Hondsbroekse Pleij ten
zuidoosten van Arnhem. Bij Hondsbroekse Pleij splitst de Rijn (het
Pannerdens Kanaal) zich in Neder-Rijn en IJssel. Uit de bron is af te leiden dat
er in dit gebied twee ingrepen zijn gepland om extreme afvoeren in de toekomst
te kunnen verwerken.
4p 29 Neem onderstaand schema over op je antwoordblad en
zet in de eerste kolom de ingrepen die bij Hondsbroekse Pleij worden
gedaan;
– zet in de tweede kolom bij welk onderdeel van de drietrapsstrategie elk van
beide ingrepen past;
– zet in de derde kolom welk effect de ingrepen zullen hebben.

[FIGUUR: Tabel met drie kolommen: "ingreep", "onderdeel uit de drietrapsstrategie", "het effect van de ingreep"]

VW-0131-a-11-2-o 8 lees verder ►►►

### Pagina 9

Opgave 8 - Ruimtegebruik in Zutphen

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.

Gebruik bron 1.
Het gebied 'De Mars' ligt vlakbij de binnenstad van Zutphen. Behalve de kleine
woonbuurt Marswegkwartier is het gebied nu nog vooral ingericht als
industrieterrein. De industrie vestigde zich hier in het verleden onder andere
vanwege de nabijheid van voldoende arbeidskrachten.
1p 30 Welke andere factor maakte dit gebied in het verleden zo'n geschikte plek voor
de vestiging van industrie?

Het industrieterrein 'De Mars' zal herontwikkeld worden (zie de bronnen 2 en 3).
In het zuiden van het gebied zal de industrie verdwijnen.
2p 31 Geef een ontwikkeling op mondiale schaal en een ontwikkeling op lokale schaal
die sterk hebben bijgedragen aan het verdwijnen van industrie uit gebieden
zoals het zuiden van 'De Mars'.

Gebruik de bronnen 1 en 3.
In de herontwikkeling zal vooral het zuidelijke deel van 'De Mars' flink
veranderen.
2p 32 Geef twee redenen waarom juist dit deel van 'De Mars' zo geschikt is voor de
nieuwe functie.

De opzet van het nieuwe woongedeelte van 'De Mars' past in het huidige
overheidsbeleid ten aanzien van sociaal-culturele vraagstukken in de
Nederlandse steden. Dit beleid is gebaseerd op het idee dat een bepaalde
bevolkingssamenstelling van een wijk of buurt tot problemen in die wijk of buurt
kan leiden.
3p 33 Welke bevolkingssamenstelling wordt hier bedoeld?
Beredenear dat de opzet van het nieuwe woongedeelte van 'De Mars' past in
het huidige overheidsbeleid.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
VW-0131-a-11-2-o*
einde