# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2011 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2011/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 33 – Opgave 33 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 34 – Opgave 34 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
2011
tijdvak 1
donderdag 26 mei
9.00 - 12.00 uur
aardrijkskunde
Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 34 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 68 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er
bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft meer dan twee redenen, dan
worden alleen de eerste twee in de beoordeling meegeteld.

VW-0131-a-11-1-o

### Pagina 2

Aanwijzingen voor de kandidaat

Je kunt dit examen maken met de 53e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 53e of de 52e.

Elke opgave bestaat uit enkele vragen. Bij elke vraag kun je, indien gewenst, de atlas gebruiken. De kaartnummers in de vragen verwijzen naar de 53e druk, of, als ze tussen haakjes staan, naar de 52e druk van de atlas.

VW-0131-a-11-1-o 2 lees verder ►►►


### Pagina 3

Wereld

Opgave 1 - Steden in de Britse en Amerikaanse popmuziekindustrie

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 3 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 3.
1p 1 Leid uit de bron af wat de belangrijkste ‘spoke’ is in de productie van albums voor de Amerikaanse markt.

2p 2 Er is een grote overeenkomst tussen de inhoud van bron 2 en bron 3. Geef twee oorzaken van de grote overeenkomst tussen beide bronnen.

2p 3 Er zijn ook verschillen tussen bron 2 en bron 3. Eén van deze verschillen is ontstaan doordat de Britse en de Amerikaanse popmuziek in het verleden sterker op hun thuismarkt waren gericht. Hoe kun je dit nog herkennen in de bronnen 2 en 3? Ga in op de Britse en op de Amerikaanse marktsituatie.

1p 4 De drie steden die in de Britse en Amerikaanse popmuziekindustrie de grootste rol spelen, zijn wereldsteden. Waarom spelen juist wereldsteden in deze industrietak zo’n belangrijke rol?

Gebruik de bronnen 2 en 3.
Er zijn de komende jaren twee ontwikkelingen denkbaar in het aantal steden dat een rol speelt in de Britse en Amerikaanse popmuziekindustrie.
4p 5 Geef een redenering voor;
– een afname van het aantal steden;
– een toename van het aantal steden.

VW-0131-a-11-1-o 3 lees verder ➢➢➢

Voor alle eindexamens, zie ook www.slleiden.nl. Pagina: 1226

### Pagina 4

Opgave 2 – Diversiteit in het Caribische gebied

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1.
1p 6 Wat is de oorzaak van het spreidingspatroon van Afrikaanse religies in Amerika?

Gebruik bron 2.
In het koloniale verleden van het Caribische gebied is de basis gelegd voor de
huidige economische structuur van de regio.
2p 7 Welke positie namen de landen A, B en C in het wereldsysteem in?
Maak met behulp van gegevens uit de bron duidelijk dat deze economische
positie voorlopig niet zal veranderen.

Gebruik bron 2.
De welvaart in het Caribische gebied is niet gelijk verdeeld. In de bron staan de
gegevens van de landen A, B, C en Nederland.
2p 8 Schrijf de letters A, B en C van de landen uit bron 2 onder elkaar op je
antwoordblad.
Zet achter elke letter de naam van het betreffende land.
Kies uit:
– Cuba;
– Dominicaanse Republiek;
– Haïti.

In de 20e eeuw heeft er een wisseling van hegemoniale staten plaatsgevonden
die het Caribische gebied nieuwe mogelijkheden heeft gegeven.
2p 9 Leg dit uit.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

VW-0131-a-11-1-o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

Aarde

Opgave 3 - Okavango

Bestudeer de bronnen 1 tot en met 4 uit het bronnenboekje die bij deze opgave
horen.

De hoeveelheid water die jaarlijks het Okavangomoeras instroomt is één van de
factoren die het waterpeil in deze delta beïnvloedt.
2p 10 Geef nog twee andere natuurlijke factoren die de hoeveelheid water in het
Okavangomoeras beïnvloeden.

In het stroomgebied van de Okavango valt de meeste neerslag in de maanden
oktober tot en met april.
2p 11 Leg uit waardoor de meeste neerslag in het stroomgebied van de Okavango juist
in die maanden valt.
Je uitleg moet een oorzaak-gevolgrelatie bevatten.

Gebruik de bronnen 1 en 3.
De grafieken in bron 3 zijn - in willekeurige volgorde - van de plaatsen
Menongue, Rundu en Maun.
2p 12 Neem de drie plaatsnamen uit onderstaand schema over op je antwoordblad en
vul achter elke plaats het nummer van de juiste grafiek in.

[FIGUUR: Tabel met kolommen 'plaatsnaam' en 'grafieknummer'. Rij 1: 'Menongue', lege cel. Rij 2: 'Rundu', lege cel. Rij 3: 'Maun', lege cel.]

Gebruik de bronnen 2, 3 en 4.
Op grond van grafiek 2 in bron 3 is er een bepaalde vegetatie te verwachten in
dit gebied. De foto van bron 4, die genomen is in hetzelfde gebied, laat echter
een andere vegetatie zien dan je zou verwachten op grond van het klimaat.
3p 13 Welke vegetatie zou je verwachten bij grafiek 2?
Welke vegetatie zie je op de foto?
Geef de oorzaak van dit verschil.

VW-0131-a-11-1-o 5 lees verder ▶▶▶


### Pagina 6

Opgave 4 - Waterschaarste in het Middellandse Zeegebied

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

14 (1p) Zie kaart 143D (52e druk: 132D) en de kaartbladen 162-163 (52e druk: 146-147) Geef de oorzaak van het verschil in aandeel geirrigëerd cultuurgebied tussen Libië en Egypte.

15 (2p) Boeren in het Middellandse Zeegebied hebben van oudsher hun landbouwmethoden aangepast aan de waterschaarste, bijvoorbeeld door het toepassen van diverse irrigatietechnieken. Geef twee andere aanpassingen aan de waterschaarste.

16 (2p) Uit de bronnen blijkt dat in de Libische woestijn grote voorraden (fossiel) zoet water aanwezig zijn. Beredeneer hoe deze zoetwatervoorraden moeten zijn ontstaan.

17 (1p) Stelling: Het Great Man-Made River Project is een goed voorbeeld van duurzaam watergebruik. Geef aan waarom deze stelling onjuist is.

18 (1p) Gebruik kaartblad 143 (52e druk:132) Met welke twee landen zou Libië als gevolg van het Great Man-Made River Project wel eens in conflict kunnen komen?

VW-0131-a-11-1-o 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

Zuidoost-Azië

Opgave 5 – Cassaveteelt in Thailand en Vietnam

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

Gebruik bron 1.
3p 19 Beredeneer in drie stappen hoe de teelt van cassave snel tot landdegradatie kan leiden.

Gebruik bron 2 en de atlas.
3p 20 In de productiegebieden van cassave vindt bodemerosie plaats.
Welke twee factoren bepalen de mate van bodemerosie?
In welk gebied, A, B of C, is het risico van bodemerosie het grootst?

De Thaise regering stimuleert de cassavesector op vier verschillende manieren.

|             |                                                                     |
|-------------|---------------------------------------------------------------------|
| strategie 1 | Verbeteren van de productie: hogere opbrengsten per hectare door introductie van betere landbouwtechnieken |
| strategie 2 | Stimuleren van waardetoevoegende industrie                           |
| strategie 3 | Vinden van nieuwe afzetmarkten                                      |
| strategie 4 | Financieren van Research en Development (kweken van betere gewassen, andere toepassingen) |

2p 21 Welke twee van deze strategieën zijn het beste om Thailand minder kwetsbaar te maken voor de gevolgen van ruilvoetverslechtering?
Geef hiervoor de reden die op beide strategieën van toepassing is.

2p 22 Beredeneer hoe het stimuleren van de cassavesector door Thailand op korte termijn een bedreiging vormt voor de cassavesector in Vietnam en op lange termijn kansen kan bieden aan Vietnam.

VW-0131-a-11-1-o 7 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Opgave 6 – Natuurlijke hulpbronnen en ontwikkeling

Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.

De Human Development Index (HDI) is een instrument waarmee de mate van ontwikkeling van landen met elkaar kan worden vergeleken. Behalve met het bnp of bbp per hoofd van de bevolking houdt de HDI ook rekening met andere factoren, zoals toegang tot schoon drinkwater, gezondheidszorg en onderwijs. Geef een reden waarom in de HDI ook de toegang tot schoon drinkwater is opgenomen.

1p 23 Gebruik bron 1.
Op basis van deze bron zou je kunnen verwachten dat de economie van Myanmar meer kan profiteren van de sterke economische groei van India en China dan de Filipijnen.
2p 24 Geef voor deze verwachting een passende redenering.

Gebruik de bronnen 1 en 2.
Stelling: "De aanwezigheid van veel natuurlijke hulpbronnen leidt tot een hoge mate van ontwikkeling in een land."
25 Is op basis van de bronnen deze stelling aannemelijk voor de landen in Zuidoost-Azië?
Beargumenteer je keuze en baseer je daarbij op verschillende landen.

Er bestaat een duidelijke relatie tussen het economische beleid, de economische positie van een land in de wereld en de score op de HDI voor levensomstandigheden van een land.
3p 26 Formuleer voor Thailand de juiste relatie, waarbij je in je antwoord ingaat op
– het gevoerde economische beleid;
– de economische positie van Thailand in de wereld;
– de score van Thailand op de HDI.

VW-0131-a-11-1-o 8 lees verder ► ► ►

### Pagina 9

Leefomgeving
Opgave 7 – Ruimte voor het water in Zuidwest-Nederland
Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen.
De Noordwaard, centraal gelegen op de kaart van bron 1, is een gebied dat aan
de Nieuwe-Merwede ligt. In de Noordwaard moet ruimte voor het water gemaakt
worden. Dat kan onder andere door de Noordwaard helemaal vrij te geven voor
het water, of via het alternatief 'Kleine Compartimenten' (bron 2). Dit laatste
alternatief had bij de inspraakprocedure het meeste draagvlak onder de
plaatselijke bevolking.

2p 27 Gebruik bron 2.
Geef zowel een argument vóór als een argument tégen het alternatief 'Kleine
Compartimenten' in vergelijking met volledige ontpoldering.

Gebruik de bronnen 1 en 2 en atlaaskaart 53E (52e druk: 47E).
Door de ontpoldering van de Noordwaard kan bij hoogwater in de Bergse
Maas ten oosten van Drimmelen het water uit die rivier niet goed afgevoerd
worden.

2p 28 Berede ne er hoe deze stagnatie van de waterafvoer als gevolg van de
ontpoldering van de Noordwaard plaatsvindt.

Zie atlaaskaart 42-43 (52e druk: 38-39).
Het Volkerak staat gepland als bergingsgebied van water.
Bij welke combinatie van twee natuurlijke omstandigheden zal het Volkerak
ingezet moeten worden voor de berging van water?

2p 29
Het Volkerak en de Biesbos zijn aangewezen als waterbergingsgebieden. Of
deze gebieden geschikt zijn als bergingsgebied is onder meer afhankelijk van
het schaalniveau waarop je kijkt.

2p 30 Berede ne er de geschiktheid van deze gebieden als bergingsgebied
– op regionale schaal;
– op fluviale schaal (de schaal van het stroomgebied).

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

VW-0131-a-11-1-0 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

Dit is een opgavepagina van een examen, getiteld "Opgave 8 – Veemarktkwartier Tilburg". De pagina bevat geen visuele elementen zoals grafieken, tabellen of figuren; het bestaat uitsluitend uit tekst. De student wordt gevraagd om bronnen 1 tot en met 3 te bestuderen (die niet op deze pagina zichtbaar zijn, maar elders in een bronnenboekje vermeld staan) om de gestelde vragen te beantwoorden. De vragen richten zich op concepten binnen stedelijke ontwikkeling, economische geografie en samenwerking. Specifieke onderwerpen zijn de aantrekkelijkheid van het Veemarktkwartier in Tilburg voor bepaalde bedrijfstypen, nationale ontwikkelingen die de opkomst van deze bedrijfstypen stimuleren, de combinatie van creatieve industrie en woonfuncties versus traditionele industrie, factoren die congestie veroorzaken en voorkomen, en vormen van samenwerking bij stedelijke herontwikkeling inclusief financiële risicovermindering. De vragen 31, 32 en 33 tellen elk voor 2 punten mee, en vraag 34 telt voor 3 punten. Onderaan de pagina bevindt zich een bronvermelding en verwijzingen naar webadressen voor eindexameninformatie.