# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2004 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2004/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 36 – Opgave 36 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
aardrijkskunde (nieuwe stijl)

Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs

20 04

Tijdvak 2
Woensdag 23 juni
9.00 - 12.00 uur

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.

Voor dit examen zijn maximaal 71 punten te
behalen; het examen bestaat uit 36 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegedeeld.

400035-2-150
Begin


### Pagina 2

Dit is een examenpagina (pagina 2 van 1685) met de titel 'Politiek en ruimte', specifiek 'Opgave 1: Ligging Centraal-Aziatische republieken'. De pagina bevat instructies voor het gebruik van een atlas (51e of 52e druk) en kaartnummers. Visueel domineert een geografische kaart (Bron 1) die de 'Ligging Centraal-Aziatische republieken' toont, waaronder Kazachstan, Oezbekistan, Turkmenistan, Kirgizië en Tadzjikistan, ingebed in de context van de Russische Federatie. De kaart is in zwart-wit met landgrenzen en een schaalbalk in kilometers (0-2000 km). Onder de kaart is een toelichtende tekst die de val van de Sovjet-Unie in 1991 beschrijft en het ontstaan van vijftien onafhankelijke republieken, met een focus op het regionale bewustzijn in Centraal-Azië. Er zijn twee vragen gesteld. De eerste vraag (2 punten) vraagt de student om met behulp van de atlas twee culturele kenmerken van de bevolking van de Centraal-Aziatische republieken te noemen die hebben bijgedragen aan regionaal bewustzijn, inclusief vermelding van de gebruikte kaart(en). De tweede vraag (1 punt) stelt een politiek/historische vraag over de Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen) en hun afwijkende toekomstperspectief na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, in vergelijking met andere voormalige Sovjetrepublieken. De pagina test geografische kennis, atlasvaardigheden en kennis van geopolitieke ontwikkelingen na de Koude Oorlog.

### Pagina 3

bron 2
Na de ondergang van het Mongoolse Rijk (15e eeuw) werd het gebied dat wij nu kennen als
Tatarstan en dat onder die naam deel uitmaakt van de Russische Federatie, door de Russen
veroverd. Sindsdien vonden pogingen tot russificatie en kerstening van de islamitische
Tatarsan plaats, die hun hoogtepunt bereikten in de 20e eeuw. Zo werd voor de Tataren taal
in 1927 het Latijnse alfabet (in plaats van het Arabische schrift) ingevoerd en in 1939 het
cyrillisch.
In de jaren tachtig ontstond onder de Tataren, evenals onder andere etnische minderheden
in de (voormalige) Sovjetunie, een sterke nationalistische stroming en een herwaardering
van de eigen cultuur.
De bevolking van Tatarstan bestaat voor 48% uit Tataren; 44% is Russisch, de rest bestaat
uit Tsjoevasjen, Mordoviers en Oedmoerten.
Op 12 december 2002 reikte president Poetin een controversieel amendement op de
Taalwet van de volkeren van de Russische Federatie, waarin staat dat alle geschreven talen
gebaseerd moeten zijn op het cyrillisch alfabet. Het amendement stuitte op heftige
tegenstand in Tatarstan, Basjirie en andere republieken.

vrij naar: Microsoft® Encarta® Encyclopedia, 2002 en Tatar-Bashkir Daily Report,
www.rferl.org

De bevolking van Tatarstan geniet een zekere mate van autonomie. Maar ook onder de
Tatarien leeft een sterk verlangen naar een eigen, volledig onafhankelijke staat. De regering
in Moskou wil echter vooralsnog niets weten van zo'n onafhankelijk Tatarstan.
2p 3 Geef met behulp van bron 2 en kaart 123A (51e druk: 111A) twee redenen waarom de
regering van de Russische Federatie niet gauw bereid zal zijn Tatarstan volledige
onafhankelijkheid te verlenen.

De Tataren en de volkeren van Centraal-Azië zijn nauw met elkaar verwant.
1p 4 Welke kaart uit de atlas laat die verwantschap het beste zien?

Volgens bron 2 stelt de nieuwe taalwet het gebruik van het cyrillische alfabet verplicht voor
de talen in de Russische Federatie. In Tatarstan bestaat verzet tegen deze wet; de Tataren
gebruiken liever het Latijnse alfabet.
3p 5 Welke argumentatie kan de Russische president geven om deze taalwet te verdedigen?

400035-2-15o
3
Lees verder

### Pagina 4

Opave 2
Economie van een aantal Europese landen
Landen | BBP | BNP | Ontwikkeling BNP | Buitenlandse schulden | Koopkracht t.o.v. Nederland | Werkloosheid
---|---|---|---|---|---|---
|  | Landbouw aandeel in BBP | per inwoner (EU=100) | jaar 1999 euro's per inwoner | jaar 1999 1990-1999 jaarljks % toe- of afname | jaar 1999 in % van export | jaar 1999 per inw. Ned.=100 | jaar 1998 % beroepsbevolking
België | 1,2 | 107,3 | 25.710 | 1,4 | 15 | 105 | 9,1
Cyprus* | - | - | - | - | - | - | -
Denemarken | 2,4 | 144,6 | 25.600 | 2,0 | 90 | 105 | 5,5
Duitsland | 1,1 | 113,6 | 23.510 | 1,0 | 96 | 96 | 9,7
Estland | 5,8 | 16,0 | 8.190 | -0,3 | 68 | 76 | 11,3
Finland | 3,2 | 110,9 | 22.600 | 2,0 | 70 | 93 | 11,3
Frankrijk | 2,0 | 107,9 | 23.020 | 1,1 | 91 | 94 | 11,8
Griekenland | 21,0 | 52,4 | 15.800 | 1,8 | 329 | 65 | 9,8
Hongarije | 6,0 | 21,3 | 11.050 | 1,4 | 99 | 45 | 7,8
Ierland | 8,0 | 110,0 | 22.460 | 6,1 | 18 | 92 | 7,8
Italië | 2,8 | 89,7 | 22.000 | 1,2 | 18 | 90 | 12,5
Letland | 4,0 | 11,4 | 6.220 | -3,7 | 79 | 25 | 13,8
Litouwen | 8,8 | 12,7 | 6.490 | -3,9 | 80 | 27 | 13,5
Luxemburg | 0,7 | 197,6 | 41.230 | 3,8 | 0 | 169 | 3,1
Malta | 3,0 | 45,0 | 19.695 | 4,2 | 0 | 81 | 5,0
Nederland | 2,6 | 110,0 | 24.410 | 2,1 | 0 | 100 | 4,2
Oostenrijk | 2,1 | 113,6 | 24.600 | 1,4 | 39 | 101 | 4,4
Polen | 3,4 | 17,7 | 8.390 | 4,4 | 125 | 34 | 10,5
Portugal | 7,0 | 50,3 | 15

### Pagina 5

Op economische gronden zou je bezwaar kunnen maken tegen de Turkse toetreding. Het is
immers een arm land.
2p 8 □ Noem aan de hand van cijfers uit bron 3 over de economische positie van de tien nieuwe
lidstaten een argument dat de Turken kunnen gebruiken om dit bezwaar te ontkrachten.

Volgens kaart 190A (51e druk: 168A) behoort Turkije tot de islamitische wereld. Maar kun
je, zoals op deze kaart, de grens tussen de islamitische wereld en Europa wel zo scherp
trekken?
2p 9 □ Leg aan de hand van een andere kaart uit de atlas uit dat die grens tussen de Europese en de
islamitische wereld niet zo scherp getrokken kan worden en noem tevens de kaart die je bij
deze uitleg gebruikt hebt.
2p 10 □ Noem twee politieke argumenten op grond waarvan de Europese Unie tot nu toe niet
akkoord gaat met toetreding van Turkije tot de EU.

bron 4
Turkije maakt lange neus tegen Europa

[FIGUUR: Een spotprent die de Europese Unie (aangeduid met 'BRUSSEL') en Turkije weergeeft. Een kar met daarop 'TURKIJE' wordt voortgetrokken door een groep mensen die de Turkse vlag draagt. De kar trekt een lange neus richting Brussel, wat symboliseert dat Turkije de EU op afstand houdt of niet serieus neemt, ondanks de wens tot toetreding.]

Turkije gaat zijn eigen weg na de afwijzing van de aanvraag om lid te mogen worden van de
Europese Unie.
bron: Ammer, W., december 1997

1p 11 □ Geef op basis van bron 4 een politiek argument waarom afwijzing van het Turkse
lidmaatschap door de EU Europese belangen zou kunnen schaden.

400035-2-150 5 Lees verder

### Pagina 6

Vervoer en ruimtelijke inrichting
Opgave 3
Rivieren- en spoorwegnet, Democratische Republiek Kongo en Angola
bron 5
[FIGUUR: Kaart van Centraal Afrika met rivieren en spoorwegen]
Legenda:
rivier
spoorlijn
vrij naar: Arnold, Guy, World Strategic Highways, Londen/Chicago, 2000 en
Guia del Mundo, www.eurosúr.org
bron 6
In 1960 werd de Republiek Kongo onafhankelijk. Na een staatsgreep kreeg het land in 1964
de naam Democratische Republiek Kongo.
Op 27 oktober 1971 veranderde de naam weer. Het land kreeg de naam Republiek Zaïre.
Ook de rivier de Kongo kreeg toen deze naam.
Na alweer een staatsgreep, draagt het land sinds 16 mei 1997 weer de naam Democratische
Republiek Kongo. Ook de rivier de Zaïre kreeg zijn oude naam, Kongo, terug.
bron: Key Events in Congo's Post-Independence History, 1960-1997, op de site: Facts On
File, www.facts.com
4000035-2-150
6
Lees verder

### Pagina 7

In het zuidoosten van de Democratische Republiek Kongo bevinden zich in gebied A enkele
belangrijke spoorwegknooppunten.
2p 12 Met welke atkaart van Afrika (nummer en letter) kun je verklaren waarom juist daar die
knooppunten zijn ontstaan?

Het valt op dat tussen Ubundu en Kisangani een stuk spoorlijn evenwijdig aan de rivier ligt.
Ook bij het traject Kabalo-Kindu is dit het geval.
1p 13 Welk natuurlijk gegeven uit kaart 146-147 (51e druk: 130-131) is hiervoor
verantwoordelijk?

Angola beschikt evenals de Democratische Republiek Kongo over grote voorraden
delfstoffen, waaronder ijzerts, diamant en een grote verscheidenheid aan
non-ferrometalen. Een goed transportnetwerk voor het vervoer van deze grondstoffen is
voor de economie van beide landen van groot belang.
De transportnetwerken in beide landen verschillen echter sterk van elkaar. Zie bron 5 en
ataskaart 148-149 (51e druk: 132-133).
2p 14 Geef een beschrijving van het transportnetwerk in Angola.
2p 15 Geef een beschrijving van het transportnetwerk in de Democratische Republiek Kongo.
4p 16 Geef de verklaring voor dit verschil tussen de transportnetwerken. Ga daarbij in op beide
landen.

400035-2-15o
7
Lees verder


### Pagina 8

Opave 4
De verschillende luchthaventypen

Type | Luchthaven | Aantal
Primaire hubs | Londen Heathrow, Frankfurt, Parijs Charles de Gaulle, Amsterdam | 4
Secundaire hubs | o.a. Brussel, Madrid, Rome, München | 11
Middelgroot | o.a. Lissabon, Helsinki, Barcelona | 12
Klein | o.a. Keulen, Napels, Porto | 34
Zeer klein | o.a. Rotterdam, Antwerpen, Clermont-Ferrand, Florence | 485

bron: OAG/ABC

Aandeel luchthaventypen in totale intra-Europese capaciteit (exclusief binnenland) en intercontinentale capaciteit, 1990 en 1998

| Luchthaventype | Intra-Europees | Intercontinentaal |
|---|---|---|
| | 1990 | 1998 | 1990 | 1998 |
| Primair (4) | 31% | 25% | 44% | 50% |
| Secundair (11) | 31% | 29% | 37% | 34% |
| Middelgroot (12) | 17% | 17% | 10% | 9% |
| Klein (34) | 12% | 18% | 8% | 5% |
| Zeer klein (485) | 8% | 11% | 1% | 1% |
| Totaal | 100% | 100% | 100% | 100% |

bron: OAG/ABC

Ontwikkeling verkeer en vervoer Schiphol, 1980-1998

[FIGUUR: Een gestapeld staafdiagram dat de passagiersontwikkeling van Schiphol weergeeft van 1980 tot 1998. De assen zijn: x-as de jaren (1980, 1985, 1990, 1995, 1998) en y-as het aantal passagiers in miljoenen. De staven zijn gestapeld in twee kleuren: donkergrijs voor 'transfers' en lichtgrijs voor het totale aantal passagiers. De totale aantallen voor de jaren zijn: 1980 (9,4), 1985 (11,4), 1990 (16,2), 1995 (24,9). De legenda geeft aan dat de donkergrijze kleur 'transfers' voorstelt.]

Legenda:
transfers

vrij naar: Amsterdam Airport Schiphol, in: Mainportnotitie Schiphol, mei 2000

Het is de wens van alle grote Europese luchthavens te blijven behoren of te gaan behoren tot de centrale overstapluchthavens of hubs in Europa. De Europese ‘grote vier’, waaronder Schiphol, strijden om het intercontinentale luchtverkeer.
Maar er liggen ook nog goede mogelijkheden voor de kleinere luchthavens.
bron: Burghouwt, G. en J. Hakfoort, in: De strijd om het Europese luchtruim. in: Geografie, april 2001

400035-2-150 8 Lees verder

### Pagina 9

bron 11
Aantal bestemmingen per hub

[FIGUUR: Lijnendiagram met op de y-as 'aantal bestemmingen' oplopend van 0 tot 260, en op de x-as de jaren van 1990 tot 1998. Vier lijnen tonen de ontwikkeling van het aantal bestemmingen voor Frankfurt (gestippeld), Parijs (puntjes), Amsterdam (stippellijn) en Londen (gestreepte lijn).]

vrij naar: CPB, nummer 126, Schiphol een normaal bedrijf, Den Haag, juni 2000

2p 17 $\boxtwo $\text{In de Europese luchtvaart hebben zich afhankelijk van de ruimtelijke schaal verschillende ontwikkelingen voorgedaan in de periode 1990-1998.}
Noteer de beide ruimtelijke schalen en zet achter elke schaal welke ontwikkelingen zich voorgedaan in de Europese luchtvaart in de periode 1990-1998.

1p 18 $\boxtwo $\text{De Verenigde Staten kenden in de periode 1990-1998 een groei van een beperkt aantal }
primaire hubs. In Europa daalde het aandeel van de primaire en secundaire hubs. Je kunt je afvragen waarom de ontwikkeling in Europa verschilde met die in de Verenigde Staten.
Geef één politiek-geografisch argument voor dit verschil in ontwikkeling.

1p 19 $\boxtwo $\text{Geef één ruimtelijk (geografisch) argument voor dit verschil in ontwikkeling.}

Een groot gedeelte van de passagiers van Schiphol zijn transferpassagiers. Deze transferpassagiers leveren weliswaar maar weinig inkomsten op voor Schiphol, maar zijn zij wel erg belangrijk voor de kwaliteit van Schiphol als knooppunt.

2p 20 $\boxtwo $\text{Geef twee argumenten waarom een groot aantal transferpassagiers zo belangrijk is voor de knooppuntfunctie van Schiphol.}

400035-2-15o
9
Lees verder

### Pagina 10

Opave 5
De ligging van de Westerscheldetunnel

bron 12

[FIGUUR: Een kaart van Zeeland en omgeving met de Westerschelde, Oosterschelde, Walcheren, Zuid-Beveland, Zeeuws-Vlaanderen en Antwerpen. Er staan ook spoorwegen, autowegen en kanalen op de kaart. Een legenda beschrijft de verschillende lijnen op de kaart.]

vrij naar: Geografie, maart 2003

Op 14 maart 2003 werd de Westerscheldetunnel geopend en kort daarna werden beide veerdiensten over de Westerschelde opgeheven. "De tunnel zal Zeeland veranderen", is de mening van veel Zeeuwen. Welke veranderingen het precies zullen zijn, is nog niet duidelijk.

21 2p [] Uit een enquête in de Provinciaal Zeeuwse Courant over de gevolgen van de Westerscheldetunnel voor de verschillende delen van Zeeland, zijn de meningen sterk verdeeld. Welk argument zullen de geënquêteerden aanvoeren om aan te geven dat de aanleg van de Westerscheldetunnel gunstig is voor de relatieve ligging van de haven van Vlissingen?

22 2p [] De ligging van de haven van Vlissingen is gunstiger dan die van de haven van Antwerpen. Geef daarvoor twee argumenten af te lezen van kaartblad 38-39 (51e druk: 34-35).

23 4p [] Met name in het Sloegebied bij Vlissingen verwacht men nog een flinke uitbreiding van havenactiviteiten. Het gebied ligt strategisch tussen Rotterdam en Antwerpen en heeft er een belangrijke verbinding met het achterland bij gekregen door de Westerscheldetunnel. In de provincie Noord-Brabant kijkt men met gemengde gevoelens naar de ontwikkelingen in Zeeland. Noem twee dimensies en geef per dimensie aan welke negatieve gevolgen van de ontwikkelingen in Zeeland.

24 2p [] Voor de aanleg van een vaste oeververbinding naar Zeeuws-Vlaanderen waren er verschillende mogelijkheden. Leg uit waarom de keuze voor een tunnel vanuit verkeersgeografisch oogpunt wel en vanuit fysisch-geografisch oogpunt niet voor de hand ligt.

400035-2-150 10 Lees verder


### Pagina 11

Mens en milieu

Let op: Dit examen gaat verder op pagina 12.
400035-2-150
11
Lees verder


### Pagina 12

Opgave 6
Een deel van de Haarlemmerpolder en omgeving

[FIGUUR: Kaart met waterwegen, polders en dorpen in de Haarlemmerpolder. Verschillende gebieden zijn gemarkeerd met letters A, B en C. De schaalbalk geeft aan van 0 tot 1000 m.]

bron: Topografische Dienst Emmen, kaart 31 West, 1993

400035-2-150
12
Lees verder


### Pagina 13

1p 25 □ Welke aanwijzing geeft de kaart voor het verschil in grondsoort tussen de gebieden B en C?
2p 26 □ Geef de verklaring voor het verschil in grondsoort.

2p 27 □ Geef de verklaring voor het verschil in verkavelingspatroon tussen de gebieden A en C.
Maak in je verklaring gebruik van informatie op kaart 44A (51e druk: 40A).

3p 28 □ Welk agrarisch bodemgebruik komt meestal voor in gebieden met een grondsoort als in
gebied B?
Geef daarvoor de verklaring. Betrek in je verklaring een belangrijke eigenschap van de
grondsoort en het gevolg daarvan voor het agrarisch bodemgebruik.

Opgave 7

bron 14 Platina uit Norilsk

Voor de katalysator, inmiddels al weer
tien jaar verplicht, zijn palladium en
platina nodig. Die uit zwaar
ertsmijnen afkomstig zijn,
alleen maar schoner te krijgen,
westerse druk, zeggen deskundigen.

niveau kunnen handhaven.
Absoluut marktleider voor de edelmetalen is
het aluminiumconglomeraat Norilsk Nickel in
de Siberische Industriestad
Norilsk. Daar is bijna 70 procent van de
wereldproductie van palladium en een kwart
van de platnaproductie geconcentreerd.
Norilsk verkoopt haar palladium direct aan
autofabrikanten General Motors en
Mitsubishi, mede-eigenaar van het
Nederlandse Nedcar. Voor elke schone
autokatalysator die bij die producenten
van de band rolt, is 4,5 gram platina en
15 gram palladium nodig. En voor elke gram
van dat materiaal is in Rusland 300 kilo erts
opgedolven.
(...)
"Norilsk is onbetwist de grootste vervuiler in
de hele Russische Federatie en misschien
wel van de hele wereld", zegt Aleksei
Kiseljov van het Moskouse kantoor van
Greenpeace.
(...)
De jaarlijkse uitstoot van zwaveldioxide
(SO₂) bijvoorbeeld wordt becijferd op
2,8 miljoen ton: ongeveer gelijk aan de
gehele SO₂-uitstoot van Duitsland of twintig
keer die van Zweden.

Door Jeroen Trommelen

Een van de effectiefste Europese
milieumaatregelen viert dit jaar zijn jubileum.
Tien jaar geleden werden katalysatoren in
auto's binnen de EU verplicht gesteld. Dat
heeft een overweldigend effect gehad op de
uitstoot van verzurende stoffen, met name
stikstofoxiden. Zonder de \\
katalysator zou de uitstoot van die stoffen
tussen 1993 en 2003 in Europa vijf keer
hoger zijn geweest dan nu. (...)
Voor de bouw van katalysatoren zijn de
edelmetalen platina of palladium of rhodium
nodig. Daarvan kent de wereld slechts twee
grote leveranciers: Zuid-Afrika en de
Russische Federatie. De Russische
mijnbouwindustrie is de meest vervuilende
ter wereld en heeft zich, dankzij de bijna-
monopoliepositie op de markt, ook in het
post-Sovjettijdperk op onderwerp smenig

bron: de Volkskrant, 18 januari 2003

2p 29 □ In het algemeen onderscheiden we twee vormen van afwenteling.
2p 30 □ Noem deze twee vormen van afwenteling.
2p 31 □ Toon aan dat in bron 14 van beide vormen van afwenteling door de westerse wereld sprake
is.
Maak met behulp van een gegeven uit de atlas duidelijk dat op dit punt in
Nederland veel te bereiken viel.

400035-2-150 13 Lees verder

### Pagina 14

Opgave 8

bron 15 De ecologische voetafdruk is een maat voor het gebruik van vernieuwbare natuurlijke
hulpbronnen door de mens.
bron: Wereld Natuur Fonds, Living Planet Report 2002, www.panda.org

bron 16 De mondiale voetafdruk
Hoe groot is de mondiale voetafdruk? Verschillende cijfers doen de ronde: de Ecologische
Voetafdruk gaat uit van 2 hectare per inwoner, waarvan 0,3 hectare is gereserveerd voor
biodiversiteit, zodat 1,7 hectare per aardbewoner overblijft. Een andere bron komt tot een
aandeel in de aarde van 1,87 hectare per inwoner.
Voor deze mondiale voetafdruk wordt uitgegaan van de volgende cijfers:

bebouwd 0,36 miljard hectare
weide 3,36 miljard hectare
landbouwgrond 1,45 miljard hectare
bos, natuur 5,12 miljard hectare
zee (productief) 2,90 miljard hectare
totaal 13,13 miljard hectare
af: biodiversiteit (12%) 1,58 miljard hectare

totaal beschikbaar voor mensen 11,55 miljard hectare

Bij een totaal van 6,251 miljard aardbewoners (VN, 2002) komt dit neer op een voetafdruk
van 1,85 hectare per aardbewoner. De gemiddelde Nederlander zit daar ruim boven met
4,7 hectare.

bron: Instituut voor toegepaste Milieu Economie: www.voetenbank.nl

bron 17 De ecologische voetafdruk

[FIGUUR: Een cartoon van een voet waarop een stad met wolkenkrabbers en fabrieken is afgebeeld, met rook uit de schoorstenen. De voet staat op een stuk aarde met bloemen en gras.]

bron: Wackernagel, M. en W. Rees, Our ecological footprint, Toronto, 1996

2p 32
De post biodiversiteit staat in bron 16 genoemd als aftrekpost.
Geef daarvoor de verklaring.

2p 33
Beschrijf in één zin wat de tekenaar van de cartoon van bron 17 heeft willen weergeven.
Maak daarbij gebruik van het begrip ‘milieugebruiksruimte’.

400035-2-150 14 Lees verder


### Pagina 15

bron 18 Het Kyotoprotocol
Voor het gelijk houden van de concentraties broeikasgassen in de atmosfeer zijn wereldwijd
afnamen van emissie (uitstoot) nodig van 50 tot 75% ten opzichte van 1990.
Als eerste stap zijn voor de industrielanden eind 1997 emissieafspraken vastgelegd in het
Kyotoprotocol. In dit protocol staat onder andere dat landen mogen handelen in
emissieruimte. Ieder land mag een bepaalde hoeveelheid broeikasgassen uitstoten. Landen
die minder uitstoten mogen de ruimte die ze overhouden verkopen aan landen die te veel
uitstoten. Bij verdere stappen speelt de vraag hoe de mondiaal toelaatbaar geachte
emissieruimte moet worden verdeeld over landen.
vrij naar: Nationale Milieuverkenning 5, RIVM, 2000
Het is opmerkelijk dat de Nederlandse overheid de mainportfunctie van Nederland wil
versterken, terwijl zij tegelijkertijd de Kyotodoelstellingen wil halen.
2p 34 0 Welke tegenstrijdigheid zit er in dit overheidsbeleid?
Als het zo doorgaat haalt Nederland de Kyotodoelstellingen niet.
Er zijn instrumenten die de overheid kan hanteren om de Kyotodoelstellingen wél te
bereiken.
Voorbeelden hiervan zijn:
1 een beleid voeren om de mobiliteit in Nederland terug te dringen;
2 verhandelen van emissierechten (zie bron 18);
3 het bouwen van windmolens voor elektriciteitsopwekking.
2p 35 0 Wat is het principiële verschil tussen de instrumenten 1 en 3 enerzijds en instrument 2
anderzijds?
2p 36 0 Geef twee argumenten waarom instrument 1 het moeilijkst door de overheid te hanteren is.
Einde
400035-2-150
15