# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2001 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2001/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 2 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Aardrijkskunde (nieuwe stijl)
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
Tijdvak 1
Woensdag 30 mei
9.00-12.00 uur
20 01
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Voor dit examen zijn maximaal 79 punten te
behalen; het examen bestaat uit 30 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
100015 23
Begin

### Pagina 2

Bij elke vraag is aangegeven welke bron(nen) en atlaaskaart(en) nodig zijn voor de
beantwoording.

Migratie en Mobiliteit

De vragen 1 tot en met 4 gaan over actuele migratiestromen.

Arbeidscirculatie in ontwikkelingslanden met als voorbeeld drie dorpen in de provincie
Oost-Java in Indonesië
De vorm van mobiliteit/migratie in de bronnen 1 en 2 betreft arbeidscirculatie. Hieronder
wordt verstaan dat mensen elders gaan werken en wonen, maar dat ze na enige tijd weer
in hun oorspronkelijke woonplaats terugkeren. In de bronnen 1 en 2 worden deze mensen
‘circulanten’ genoemd.

bron 1 Het dorp Sumbersari
Sumbersari heeft van de drie onderzochte dorpen het grootste aantal huishoudens met
‘arbeidscirculanten’. Deze migratie zijn vooral werkzaam binnen de provincie. Van de mannelijke
circulanten vertrok 78 procent naar een stedelijke bestemming, terwijl dit 81 procent bij de vrouwen
was. Van de mannen ging 33 procent naar Jakarta, terwijl slechts 3 procent van de vrouwen naar
deze stad trok.

Het dorp Pakong
In Pakong (zie bron 2) was de arbeidscirculatie vooral gericht op de stedelijke gebieden in OostJava. Van de mannen ging 94 procent naar een stad en van de vrouwen 89 procent. Een klein
aantal circulanten werkt in Jakarta. Andere bestemmingen zijn Kalimantan en Lampung, waar veel
mannen werk vinden in onder de bouw en de olie-industrie.

Het dorp Ngasem
In Ngasem komt arbeidscirculatie weinig voor. De meeste mannen (85%) en alle vrouwen (100%)
zijn tijdelijk in de stedelijke gebieden. Een ander interessant gegeven is dat vele migranten zowel
mannen als vrouwen in Noord-Sumatera, Lampung en Irian Jaya hebben gewerkt.

vrij naar: Spaan, E., Labour circulation and socio-economic transformation, the case of
East Java, Indonesia, Den Haag, 1999

bron 2 Bestemmingen van circulanten en internationale migranten uit Pakong (Oost-Java)

Een dikkere pijl geeft een grotere migratienstroom aan dan een dunnere pijl.

[FIGUUR: Kaart van Oost-Java met pijlen die migratiestromen aangeven vanuit diverse locaties binnen de provincie en naar andere regio's van Indonesië en Saudi-Arabië. Verscheidene plaatsen zijn genummerd.]

1. Pacitan
2. Ponorogo
3. Trenggalek
4. Tulungagung
5. Blitar
6. Kediri
7. Malang
8. Lumajang
9. Jember
10. Banyuwangi
11. Bondowoso
12. Situbondo
13. Probolinggo
14. Pasuruan
15. Sidoarjo
16. Mojokerto
17. Jombang
18. Nganjuk
19. Madiun
20. Magetan
21. Ngawi
22. Bojonegoro
23. Tuban
24. Lamongan
25. Gresik
26. Bangkalan
27. Sampang
28. Pamekasan
29. Sumenep

vrij naar: Spaan, E., Labour circulation and socio-economic transformation, the case of
East Java, Indonesia, Den Haag, 1999

100015 23 2 Lees verder


### Pagina 3

bron 3
Een regionale indeling van Oost-Java
[FIGUUR: Kaart van Oost-Java met de locaties A, B, C, D, E en de steden Madiun, Kediri, Malang, Surabaya, Probolinggo en Jember. Er is een schaalbalk aanwezig van 0 tot 100 km en de kaart is omringd door de Java Zee en de Indische Oceaan.]
Legenda:
• plaats met 100.000- 500.000 inwoners
⚫ plaats met 500.000-1.000.000 inwoners
⚫ plaats met meer dan 2.000.000 inwoners

vrij naar: Spaan, E., Labour circulation and socio-economic transformation, the case of
East Java, Indonesia, Den Haag, 1999

Bij de vragen 1 tot en met 4 vergelijk je gebieden en verschijnselen met elkaar en leg je
relaties tussen gebieden en verschijnselen.

Gebruik de bronnen 1 tot en met 3 en de atlas bij de vragen 1 tot en met 4.

Vergeleken met de meeste andere ontwikkelingslanden heeft de ruraal-urbane migratie in
Indonesië, en wel met name op het eiland Java, geleid tot een ander kaartbeeld van de
verstedelijking.
2p 1 □ In welk opzicht wijkt Indonesië af?

Uit de studie van Spaan over de drie dorpen in Oost-Java blijkt dat de circulanten uit
Pakong slechts een beperkt aantal beroepen in de stad uitoefenen.
3p 2 □ Geef drie kenmerken van dat soort beroepen.

De Indonesische overheid ziet graag dat de circulanten die werken in gebieden buiten
Java (Kalimantan, Lampung, Noord-Sumatera en Irian Jaya) zich daar blijvend vestigen.
2p 3 □ Geef een argument voor deze voorkeur van de Indonesische overheid met behulp van
gegevens op de kaartbladen 120-121.

Bron 3 laat een regionale indeling van de provincie Oost-Java zien.
3p 4 □ A: Uit welk gebied, A, B, C, D of E, zullen de meeste migranten naar bestemmingen
buiten Indonesië vertrekken?
B: Beargumenteer je keuze.

De vragen 5 tot en met 10 gaan over mobiliteitsvraagstukken en ruimtelijke inrichting.

Bij de vragen 5 tot en met 10 vergelijk je gebieden en verschijnselen met elkaar en leg je
relaties tussen gebieden en verschijnselen.

De ex-voorzitter van de ANWB verwijt de overheid dat zij door haar ruimtelijkeordeningbeleid in de laatste veertig jaar zelf gedeeltelijk verantwoordelijk is voor het
toegenomen autogebruik.
2p 5 □ A: Welk ruimtelijke-ordeningbeleid wordt bedoeld?
B: Waarom heeft dit beleid tot meer autogebruik geleid?

100015 23
3
Lees verder


### Pagina 4

bron 4
Vinex-locaties in een deel van West-Nederland
[FIGUUR: Kaart van een deel van West-Nederland met bebouwing (grijze vlakken), Vinex-locaties en grote nieuwbouwprojecten (zwarte vierkanten), en het Groene Hart (gestippelde lijn). Er is een schaalbalk aanwezig.]
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997.
Gebruik bron 4 bij de vragen 6 tot en met 8.
Vinexlocaties zijn woningbouwlocaties die door de rijksoverheid zijn aangewezen in het
kader van de Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra. Zij hebben onder andere als doel
de suburbanisatie tegen te gaan.
Bij het inrichten van de ruimte streeft de overheid naar het terugdringen van de
(auto)mobiliteit.
2p 6 Geef een argument waarom Vinex-locaties een effectief instrument bij dit beleid kunnen
zijn.
bron 5
Vinex-bewoners willen auto niet uit
De dertig geplande Vinex-locaties in ons land dreigen echte autowijken te worden.
Uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Utrecht blijkt namelijk dat 92% van de toekomstige bewoners
die nu met de auto naar het werk gaan, niet van plan is het mobiliteitsgedrag te veranderen als men
naar een Vinex-locatie verhuist.
De bewoners hechten veel belang aan een parkeergelegenheid bij de eigen woning.
Om het autogebruik echt terug te dringen zal de overheid niet ontkomen aan impopulaire
maatregelen, volgens de onderzoekers.
bron: de Telegraaf, 17 juni 1999
Gebruik bron 5 bij vraag 7.
2p 7 Volgens bron 5 willen toekomstige bewoners van Vinex-locaties hun auto niet uit.
Geef daarvoor twee oorzaken.
100015 23
4
Lees verder

### Pagina 5

8 (2p) De ruimtelijke kwaliteit van het leefmilieu is in een dichtbevolkt land als Nederland van
groot belang. Het Vinex-beleid houdt daar rekening mee.
Geef een aan de kaart van bron 4 ontleend argument dat het Vinex-beleid rekening houdt
met de ruimtelijke kwaliteit van het leefmilieu.
bron 6
Rekeningrijden: Het enige instrument tegen files

Tineke Netelenbos:
* Rekeningrijden is op korte termijn het enige
bruikbare instrument tegen files.
(...)
* Een vermindering van het aantal auto’s in
de spits met 10 tot 15 procent leidt al tot een
reductie van het aantal file-uren met
30 procent.
* Met de invoering van rekeningrijden wordt
de economische schade door files – jaarlijks
1,7 miljard gulden – verminderd.

bron: Brabants Dagblad, najaar 1999

Gebruik bron 6 bij vraag 9.

Ondanks allerlei maatregelen van de overheid om het autogebruik terug te dringen lijkt
het erop dat de oplossing nog niet gevonden is. Volgens sommigen, onder andere de
minister van Verkeer en Waterstaat, is rekeningrijden het enige instrument tegen files.
Anderen vinden dat het eenzijdig verhogen van de benzineprijzen en het tegelijkertijd
afschaffen van de wegenbelasting een beter instrument is.
9 (4p) Geef voor beide standpunten een argument.

Door de invoering van rekeningrijden ontstaan regionale verschillen in kosten om de
afstand tussen woonplaats en werkplaats te overbruggen.
10 (4p) A: Beargumenteer waarom volgens jou rekeningrijden wel tot het ontstaan van regionale
verschillen in kosten van het woon-werkverkeer mag leiden.
B: Beargumenteer waarom volgens jou rekeningrijden niet tot het ontstaan van regionale
verschillen in kosten van het woon-werkverkeer mag leiden.
100015 23 5 Lees verder

### Pagina 6

Politiek en Ruimte
De vragen 11 tot en met 13 gaan over ruimtelijk gedrag en politiek-ruimtelijke organisatie.
bron 7
Loosdrecht en buurgemeenten

[FIGUUR: Kaart van de omgeving van Loosdrecht, met gemeentegrenzen, wateren, bebouwing en hoogtelijnen.]

bron: Topografische Dienst Emmen, kaartblad 25 Oost, 1998 en kaartblad 31 Oost, 1993
100015 23
6
Lees verder

### Pagina 7

bron 8
Grensconflict om Loosdrecht

Van onze correspondent
UTRECHT - Tussen de provincies Noord-
Holland en Utrecht is een
uitgebroken, met als inzet de
Loosdrecht.
gemeente

Die behoort nu nog tot Utrecht, maar dat
heeft zijn langste tijd gehad als het aan
Noord-Holland en Loosdrecht ligt.
Loosdrecht wil vrijwillig fuseren met de
Noord-Hollandse gemeenten Nederhorst den
Berg en 's-Graveland. De drie gemeenten
zijn, althans over grond, vergelijkbaar qua
natuur en recreatie en alle drie bestuurlijk en
gevoelsmatig georiënteerd op de Gooi- en
Vechtstreek (een COROP-gebied).
Samenvoeging betekent ook dat Loosdrecht
overgaat van Utrecht naar Noord-Holland.
„Een onbegrijpelijke stap", noemen
Gedeputeerde Staten van Utrecht het
indelingsplan dat hun collega's van Noord-
Holland hebben vastgesteld. Commissaris

vrij naar: Trouw, 20 november 1998

Gebruik de bronnen 7, 8 en de atlas bij de vragen 11 tot en met 13.

Bij de vragen 11 tot en met 13 leg je relaties tussen gebieden en verschijnselen.

Loosdrecht gaat per 1 januari 2002 fuseren met de buurgemeenten Nederhorst den Berg
en 's-Graveland tot een nieuwe gemeente. Maar of dat door alle inwoners gewenst is ...?

Een hoofd(onderzoeks)vraag met betrekking tot het lokale bestuur kan zijn: „Is samengaan
van gemeenten kostenbesparend?"
Bij de problematiek van deze hoofdvraag zijn minstens twee belangengroepen te
onderscheiden. Eén belangengroep wordt gevormd door 'de burgers'.
A: Formuleer twee relevante deelvragen van bovenstaande hoofdvraag die je kunt stellen
met betrekking tot de belangengroep burgers.
B: Noem een andere belangengroep voor wie deze fusieproblematiek belangrijk is.

3p 11
4p 12
3p 13

In bron 8 zijn aanwijzingen te vinden dat de inwoners van de drie fusiegemeenten in een
min of meer homogene regio wonen.
Noem twee van deze aanwijzingen uit bron 8.
Ondersteun elk van beide aanwijzingen met een gegeven uit bron 7 of een gegeven uit de
atlas.

In de laatste alinea van bron 8 wordt met het oog op de plannen tot gemeentelijke
herindeling een studie naar 'functionele en inhoudelijke samenhangen' voorgesteld.
Deze studie kan in dit geval het beste door een bestuursorgaan op een bepaalde
ruimtelijke schaal worden gedaan.
A: Noem deze ruimtelijke schaal.
B: Motiveer je keuze van deze ruimtelijke schaal.

100015 23

7
Lees verder

### Pagina 8

bron 9
De Spaans-Portugese grensgebieden:
De EU in niemandsland

Tot begin jaren tachtig was de
Spaanse-Portugese grens van middernacht tot
zonsopgang gesloten. Het symboliseerde
de 'rug-tegen-rug' opstelling van beide
landen.

Grenzen zijn vaak barrières en soms
contactpunten tussen landen en culturen.
De Spaans-Portugese grens heeft in de
geschiedenis vaak meer weg gehad van een
ondoordringbare schutting tussen de twee
landen dan een interface waar economische
en culturele uitwisseling plaatsvond. (...)

bron 10

[FIGUUR: Kaart van het grensgebied tussen Spanje en Portugal met steden en wegen.]

Een deel van het grensgebied van Spanje-Portugal

Dankzij subsidie van de EU is de N620/IP-5 een belangrijke verkeersader geworden.

bronnen 9 en 10: Mansvelt Beck, J., in: Geografie, december 1999

bron 11

Castilla y León, landbouw

[FIGUUR: Kaart van de landbouw in Castilla y León met een legenda voor verschillende landbouwtypen.]

Legenda:
graan
geirrigeeerde gewassen
extensieve veeteelt

100015 23
8
Lees verder


### Pagina 9

De in de bronnen 12 tot en met 15 gebruikte symbolen zeggen niets over de hoeveelheden geproduceerde goederen en/of de waarde daarvan.
bron 12
Castilla y León, agrarische industrie
[FIGUUR: Een kaart van de regio Castilla y León met daarin verschillende steden, aangeduid met zwarte stippen. Boven elke stad staan symbolen die de agrarische industrie aanduiden. In de kaart staat ook een legenda met symbolen voor suiker, meel, zuivelproducten, vleesproducten en industriegebied. Ook staat er een schaalverdeling op.]
Legenda:
[FIGUUR: Symbool voor suiker] suiker
[FIGUUR: Symbool voor meel] meel
[FIGUUR: Symbool voor zuivelproducten] zuivelproducten
[FIGUUR: Symbool voor vleesproducten] vleesproducten
[FIGUUR: Symbool voor industriegebied] industriegebied
0 30 60 km
bron 13
Castilla y León, transportmiddelenindustrie
[FIGUUR: Een kaart van de regio Castilla y León met daarin verschillende steden, aangeduid met zwarte stippen. Boven elke stad staan symbolen die de transportmiddelenindustrie aanduiden. In de kaart staat ook een legenda met symbolen voor auto's, treinen en tractoren.]
Legenda:
[FIGUUR: Symbool voor auto's] auto's
[FIGUUR: Symbool voor treinen] treinen
[FIGUUR: Symbool voor tractoren] tractoren
0 80 160 km
bron 14
Castilla y León, chemische industrie en cementindustrie
[FIGUUR: Een kaart van de regio Castilla y León met daarin verschillende steden, aangeduid met zwarte stippen. Boven elke stad staan symbolen die de chemische industrie en cementindustrie aanduiden. In de kaart staat ook een legenda voor cementindustrie.]
Legenda:
[FIGUUR: Symbool voor cementindustrie] cementindustrie
bronnen 11, 12, 13 en 14: Atlas básico Santillana, Madrid, 1986
100015 23
9
Lees verder

### Pagina 10

bron 15
Castilla y León, textielindustrie en houtverwerking

[FIGUUR: Een kaart van het Spaanse autonome gemeenschap Castilla y León met daarin de locaties van de textielindustrie en de houtverwerkingsindustrie weergegeven. Een legenda geeft de symbolen voor beide industrieën weer. Een schaalbalk geeft de afstand in kilometers aan.]

bron: Atlas básico Santillana, Madrid, 1986

Gebruik de bronnen 9 tot en met 15 en de atlastaarten 67C en 98-99 bij de vragen 14 tot en met 17.

Bij de vragen 14 tot en met 17 vergelijk je gebieden en verschijnselen met elkaar, leg je relaties tussen gebieden en verschijnselen, wissel je van ruimtelijke schaal en verander je van analyseniveau.

Hoewel bijna het gehele Iberisch Schiereiland tot de regio's met een ontwikkelingsachterstand wordt gerekend, (zie atlastaart 67C), is de situatie voor provincies als Zamora en Salamanca en het Portugese Trás os Montes nog moeilijker. Deze situatie is volgens bron 9 nu iets verbeterd.

2p 14 Noem de politiek-geografische factor ter verklaring van deze ontwikkelingsachterstand.

3p 15 De bronnen bevatten aanwijzingen dat het inkomen per hoofd van de bevolking in de provincies Zamora en Salamanca laag zal zijn.
A: Noem twee van deze aanwijzingen uit de bronnen 9 tot en met 15 die duiden op een laag inkomen per hoofd van de bevolking. Noem bij elke aanwijzing ook de gebruikte bron.
B: Noem één aanwijzing op de atlastaarten 99A tot en met 99D die duidt op een laag inkomen per hoofd van de bevolking.
Noem bij de aanwijzing ook de gebruikte bron.

3p 16 Het ontwikkelingsniveau van de provincies Zamora en Salamanca kun je op verschillende ruimtelijke schalen bestuderen. We onderscheiden hier de ruimtelijke schalen: Europese Unie, Iberisch Schiereiland en Castilla y León.
Formuleer, op basis van atlastaart 67C en de bronnen 12 tot en met 15, een uitspraak over het ontwikkelingsniveau van de provincies Zamora en Salamanca als onderdeel van:
A: de EU;
B: het Iberisch Schiereiland;
C: Castilla y León.

Dankzij het lidmaatschap van Spanje en Portugal van de Europese Unie zijn de kansen op economische ontwikkeling van de provincies Zamora, Salamanca en het Portugese Trás os Montes verbeterd.

2p 17 Noem twee factoren die de economische ontwikkeling van deze gebieden mogelijk maken en die te maken hebben met het lidmaatschap van de Europese Unie.

100015 23 10 Lees verder

### Pagina 11

bron 16
De vragen 18 tot en met 20 gaan over regionaal bewustzijn en politiek-ruimtelijke organisatie.
Enkele gegevens van de ASEAN-landen 1995-1996
[FIGUUR: Tabel met landen, oppervlakte in km², aantal inwoners x 1000, inflatie in procenten 1985-1995, buitenlandse schulden als percentage van de export 1995, militaire uitgaven als percentage van het BNP 1995. De landen zijn Indonesië, Filipijnen, Maleisië, Singapore, Thailand.]
bron: Basisstatistiek, Bosatlas, 51º druk, 1996
Gebruik bron 16 en de atlas bij de vragen 18 tot en met 20.
Bij de vragen 18 tot en met 20 vergelijk je gebieden en verschijnselen, leg je relaties tussen
gebieden en verschijnselen, wissel je van ruimtelijke schaal en verander je van analyseniveau.
2p 18
Binnen Indonesië vormt Java het centrum van politieke macht.
Noem twee gegevens van de kaartbladen 120-121 waaruit dit is af te leiden.
4p 19
Indonesië is lid van samenwerkingsverbanden tussen landen als de ASEAN en APEC
(zie de kaarten 171C en D). Politieke macht binnen zo'n samenwerkingsverband is
ondermeer afhankelijk van bevolkingskenmerken als 'bevolkingsomvang'.
Formuleer nu een uitspraak over de politieke macht van Indonesië op basis van haar
bevolkingsomvang:
A: binnen de ASEAN;
B: binnen de APEC.
2p 20
Toch leidt een grote bevolking niet automatisch tot een grote politieke macht.
Noem twee voorwaarden waaraan voldaan moet worden om aan een grote bevolking een
grote politieke macht te kunnen ontlenen.
100015 23
11
Lees verder

### Pagina 12

Mens en Milieu
bron 17
Deze tekst heeft betrekking op een meerjarig onderzoek naar sedimentatie op
uiterwaarden door de vakgroep Fysische Geografie van de Universiteit van Utrecht.
Sedimentatie tijdens het hoogwater
Ondanks alle ellende die het bij vele mensen
veroorzaakte, bood het hoogwater van kerst
1993 in de Rijn, de Waal en de Maas een
prachtige gelegenheid om het
opsliibingsproces in de uiterwaarden te
bestuderen. Met zogenaamde slibmatten,
een soort deurtjes van kunstgras met een
afmeting van een halve bij een halve meter,
is op een groot aantal plaatsen in de
uiterwaarden gemeten hoeveel slib er tijdens
het hoogwater is afgezet. Via het laboratorium
hoogwater zijn in elf uiterwaarden langs Rijn,
Waal en Maas in totaal 800 slibmatten
neergelegd. De matten zijn steeds in rijen
loodrecht op de rivieroever geplaatst. Nadat
het water weer gezakt was, zijn de matten
met het hierop opgeslibte slib van de matten verwijderd, gedroogd en
gewogen en is ook de korrelgrootteverdeling
bepaald.
bron: Aarde en Mens, oktober 1997, nummer 3
Gebruik bron 17 bij vraag 21.
3p 21
Uit bron 17 blijkt dat de onderzoekers hun 'slibmatjes' in rijen loodrecht op de rivieroever
hebben neergelegd. De onderzoekers wilden een vooraf opgestelde hypothese over
sedimentatie op uiterwaarden toetsen.
Zoals je weet is een hypothese een als voorlopige waarheid aangenomen veronderstelling
(die als verklaring voor een bepaald verschijnsel is bedacht) en die nog door nader
onderzoek moet worden bewezen.
Formuleer een relevante hypothese die door het vermelde onderzoek getoetst kon worden.
Tegenwoordig vindt er geen sedimentatie van grind meer plaats in het Nederlandse
rivierengebied.
2p 22
In de diepere ondergrond zijn wel grindlagen te vinden.
A: Onder welke klimatologische omstandigheden werden deze grindlagen afgezet?
B: In welk geologisch tijdvak werden deze grindlagen afgezet?
bron 18
In de periode 1990–2000 werd Midden-Limburg enkele keren getroffen door weliswaar geen
tragische, maar toch voor de bevolking ellendige overstromingen met veel materiele schade.
Meer stroomafwaarts gelegen gebieden als de Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal
bleven gelukkig gespaard.
Gebruik bron 18 en de atlas bij vraag 23.
4p 23
A: Zoek een atlasskaart, die het verschil in overstromingsgevaar tussen enerzijds
Midden-Limburg en anderzijds de Bommelerwaard en het Land van Maas en Waal
duidelijk aangeeft.
Vermeld nummer en titel van de gevonden kaart op je antwoordblad.
B: Uit welke gegevens in de gevonden kaart kun je afleiden dat er een verschil in
overstromingsgevaar tussen Midden-Limburg enerzijds en meer stroomafwaarts
gelegen gebieden anderzijds?
Op de heidevelden van rond 1870 graasden schapen. Op de heidevelden van rond 2000
lopen hier en daar ook weer schaapskudden rond.
Behalve voor de productie van wol en vlees werden en worden schapen om nog andere
redenen gehouden.
2p 24
A: Geef de andere belangrijke reden voor de schapenhouderij rond 1870.
B: Geef de andere belangrijke reden voor de schapenhouderij rond 2000.
1

### Pagina 13

2p 25
De meeste stuwwallen zijn van grote betekenis voor de drinkwatervoorziening.
Geef twee fysisch-geografische kenmerken van stuwwallen waardoor zij geschikt zijn voor
drinkwatervoorziening.

2p 26
In de milieugeografie zijn twee vormen van afwenteling te onderscheiden.
Leg uit dat intensieve veehouderij/bio-industrie leidt tot zowel afwenteling in de ruimte
als afwenteling in de tijd.

bron 19
Volgens de Europese Nitraatrichtlijn mag een liter grondwater niet meer dan vijftig milligram nitraat
bevatten. Om dat doel te bereiken staat in de Europese wetgeving dat niet meer dan 170 kilogram
stikstof uit dierlijke mest over een hectare grasland of bouwland mag worden uitgereden (1999).

bron: Internetsite van Ministerie van VROM, 1999

Gebruik bron 19 bij vraag 27.

2p 27
De Europese Nitraatrichtlijn kan een inkrimping van de Europese veestapel tot gevolg
hebben. Ook in West-Afrika zal het effect hiervan zichtbaar zijn, doordat er minder
Europees rundvlees naar dat gebied zal worden geëxporteerd.
Doorrekenend zijn er nu twee ontwikkelingen mogelijk:
1 In een land als Nigeria zal als gevolg van de kleinere rundvleesimport, bij een
gelijkblijvend aantal veeboeien, de bodemerosie afnemen.
2 In een land als Nigeria zal als gevolg van de kleinere rundvleesimport, bij een
gelijkblijvend aantal veeboeien, de bodemerosie toenemen.
Kies één van beide mogelijke ontwikkelingen en beargumenteer deze ontwikke-
ling.

2p 28
Ongeveer 25% van de Nederlandse verzurende emissie slaat in Nederland zelf neer, de
rest slaat in het buitenland neer.
Waarom zal Nederland nooit aan de scheve verhouding tussen Nederlandse emissie en
depositie kunnen ontkomen?

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

100015 23
13
Lees verder

### Pagina 14

bron 20
Het mondiale probleem van zure emissies en zure regen eind jaren tachtig

[FIGUUR: Wereldkaart met aanduidingen van gebieden met gevoelige bodems, huidige emissies en huidige en potentiële probleemgebieden.]

Legenda:
[FIGUUR: Symbool met stippen: gevoelige bodems.]
[FIGUUR: Symbool met arcering: huidige emissies.]
[FIGUUR: Cirkel: huidig probleemgebied.]
[FIGUUR: Gestippelde cirkel: potentieel probleemgebied.]

0
1800
3600 km

vrij naar: Pickering, K.T. en L.A. Owen, An introduction to global environmental issues,
Londen, 1994

Gebruik bron 20 bij de vragen 29 en 30.

Gebruik de kaartbladen 169-170 en 172-175 uit de atlas bij vraag 29.

4p 29 De kaart van bron 20 toont gebieden die worden omschreven als potentiële
probleemgebieden.
Noem een demografisch kenmerk en een economisch kenmerk van deze gebieden
waardoor ze tot potentiële probleemgebieden worden gerekend.

2p 30 De kans is groot dat de gebieden in Afrika en Zuid-Amerika die nu nog tot potentiële
probleemgebieden worden gerekend tot de echte probleemgebieden zullen gaan behoren
Redeneer, vanuit het in die gebieden gevoerde overheidsbeleid, waarom die kans groot is.

Einde

100015 23
14