# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2000 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2000/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 4 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 33 – Opgave 33 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 34 – Opgave 34 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 35 – Opgave 35 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 36 – Opgave 36 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 37 – Opgave 37 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 38 – Opgave 38 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 39 – Opgave 39 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 40 – Opgave 40 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Aardrijkskunde
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs

20 00
Tijdvak 2
Woensdag 21 juni
9.00 - 11.30 uur

Dit examen bestaat uit 40 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.

Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

000013 13
Begin

### Pagina 2

[FIGUUR: Zwart vlak linksboven.] Bevolkingsgeografie

kaart 1 Huwelijksvruchtbaarheid 1959/1961 per COROP-gebied in procenten van het nationaal
gemiddelde

Legenda:
in % van het nationaal gemiddelde
[FIGUUR: Donkergrijs vak.] 126 en meer
[FIGUUR: Lichter grijs vak.] 116 - 126
[FIGUUR: Gevlekt vak met stippen.] 106 - 116
[FIGUUR: Gevlekt vak met cirkels.] 95 - 106
[FIGUUR: Lichtgrijs vak.] 85 - 95
[FIGUUR: Wit vak.] minder dan 85
[FIGUUR: Sterretje.] * buiten beschouwing gelaten

[FIGUUR: Kaart van Nederland met verschillende COROP-gebieden, aangeduid met letters A-G. De gebieden zijn ingekleurd volgens de legenda. Schaalbalk met 0, 30, 60 km.]

bron: Pater, B.C., de e.a., Nederland in delen, Houten, 1989

2p 1 [ ] De gebieden A en B op kaart 1 wijken af van het landelijke gemiddelde.
Schrijf de letters A en B op, en onderzoek elkaar op je antwoordblad en zet achter elke letter de
oorzaak voor de lage/hoge score.

2p 2 [ ] Zijn de regionale verschillen in huwelijksvruchtbaarheid tussen 1959/1961 (zie kaart 1) en
1998 groter of kleiner geworden?
Geef daarvoor de verklaring.

2p 3 [ ] A: Noem het COROP-gebied op kaart 1 waarvan het huwelijksvruchtbaarheidscijfer in de
periode 1959/1961-1998 het minst veranderd is ten opzichte van het nationale gemiddelde.
Kies uit:
C – Kop van Noord-Holland
D – Noord-Friesland
E – Noord-Overijssel
F – Achterhoek
G – Noord-Limburg

B: Beargumenteer je keuze.

000013 13 2 Lees verder


### Pagina 3

kaart 2
Het percentage 75-plussers in 1985, 1997 en 2010 in de gemeenten van het stadsgewest Amsterdam
[FIGUUR: Kaart van het stadsgewest Amsterdam met de gemeenten Bemster, Zeevang, Wornmerland, Oostzaan, Purmerend, Edam-Volendam, Waterland, Landsmeer, Amsterdam, Diemen, Haarlemmer meer, Aalsmeer, Uithoorn. Per gemeente zijn drie staafdiagrammen weergegeven die het percentage 75-plussers in 1985, 1997 en 2010 representeren. Er is een legenda met de jaren en een schaal van 0 tot 10%.]
bron: Demos, nummer 5, 1998
De centrale stad en de randgemeenten in het stadsgewest Amsterdam laten een
tegengestelde demografische ontwikkeling zien (zie kaart 2).
3p 4 ☐ A: Beschrijf het verschil in ontwikkeling van het percentage 75-plussers in de centrale
stad enerzijds en in de gemeenten van het stadsgewest Amsterdam anderzijds vanaf begin
jaren zestig tot 1985, dus voorafgaand aan de hieronder waarop kaart 2 betrekking heeft.
B: Geef de oorzaak van dat verschil in demografische ontwikkeling.
Het overheidsbeleid in de jaren negentig heeft de tegengestelde demografische ontwikkeling
van centrale stad en randgemeenten, zoals weergegeven op kaart 2, versterkt.
2p 5 ☐ Leg dit uit.
000013 13 3 Lees verder

### Pagina 4

figuur 1
Verloop van geboorte- en sterftecijfers in de periode 1851-1975 (vijfjarige gemiddeldden) in twee provincies en in Nederland als geheel (in promillen)

[FIGUUR: Grafieken A, B en C die het verloop van geboorte- en sterftecijfers in de periode 1851-1975 weergeven.]

Legenda:
------- geboorten
------- sterfte

bron: Knippenberg, H., De groei van de bevolking in Holland na 1850, in: Het land van Holland, 1978

2p 6 $\square$ De grafieken A, B en C geven de ontwikkeling weer van geboorte en sterfte in twee provincies en in Nederland als geheel.
Schrijf de letters A en C onder elkaar op je antwoordblad.
Zet er het juiste gebied achter.
Kies uit:
* Nederland
* Noord-Brabant
* Noord-Holland

[FIGUUR: Zwarte rechthoek.]
Het Nederlandse landschap – natuurlijke en menselijke factoren (toegepast op het duinlandschap en het Krijt/ lösslandschap)

foto 1
De Kerf bij Schoorl aan Zee (kijkrichting zee)

[FIGUUR: Foto van een duinlandschap met een brede opening, mogelijk een duinkind.]
[FIGUUR: Kaart van Nederland met een gemarkeerd gebied langs de kust, dat de locatie van de foto aangeeft.]
ligging
foto
0 50 100 km

bron: Cito, augustus 1998

000013 13
Lees verder

### Pagina 5

2p 7 [FIGUUR: Een vraag met een open vakje]
In de zeereep tussen Bergen en Schoorl (zie foto 1) is in 1997 een gat gemaakt, De Kerf.
Men verwachtte dat in de vlakte achter De Kerf de natuur een veel gevarieerder karakter
zou gaan krijgen, omdat de verschillende milieus in elkaar overgaan. Het aantal
gradiënten zou toenemen. Al na enkele maanden ontwikkelden zich inderdaad nieuwe
gradiënten in de vallei achter De Kerf.
Noem twee nieuwe gradiënten die zich achter De Kerf ontwikkelden.
figuur 2
Tegenwoordige situatie in sommige duingebieden langs de Nederlandse kust
[FIGUUR: Schematische doorsnede van een duinlandschap met de Noordzee, duinen, grondwaterspiegel en enkele bomen en struiken.]
Noordzee
grondwaterspiegel
figuur 3
Toekomstbeeld van sommige duingebieden langs de Nederlandse kust
Noordzee
nieuwe zeering
grondwaterspiegel
vrij naar: Helmer, W. en P. Vellinga e.a., Meegroeien met de Zee, Laag-Keppel, 1996
Het duingebied is in het toekomstbeeld (figuur 3) aanmerkelijk lager en breder dan
tegenwoordig (figuur 2).
2p 8 [FIGUUR: Een vraag met een open vakje] Geef aan waardoor het duingebied lager en breder wordt.
000013 13 5 Lees verder

### Pagina 6

kaart 3
Een topografisch kaartfragment van Texel

[FIGUUR: Topografische kaart van Texel met schaalbalk.]

vrij naar: Topografische Dienst Emmen, kaart 9 West, 1994

In het kaartfragment is naast het duinlandschap nog een ander landschap (volgens de
examenstructuur) aanwezig.
2p 9 □ A: Welk landschap wordt bedoeld?
B: Welk bodemtype overheerst in dat gebied?

kaart 4
Schiermonnikoog in de loop der tijd

[FIGUUR: Kaart van Schiermonnikoog met verschillende landschapsvormen en dateringen.]

Legenda:
oorspronkelijke duinketen, verdwenen sinds 1608
resten van de oorspronkelijke duinketen
duinvoet 1850
jonge duinen, in hoofdzaak gevormd tussen 1850 en 1933
recente embryonale duintjes
omtrek van het eiland omstreeks 1568
omtrek omstreeks 1933
1 dorp Oosterburen (eerste dorp), verlaten tussen 1710 en 1720
2 tweede dorp, verlaten omstreeks 1760
3 Oosterburen omstreeks 1962
1e, 2e, 3e en 4e slenk (van west naar oost)
dijk 1860, verhoogd
zanddijk, 1962-1963
stuifdijk

bron: Waddenbulletin 1993. Deze kaart is gemaakt naar Isbary, Bakker en Van Oosten.

000013 13
6
Lees verder

### Pagina 7

3a (3p) 10 $\square$ A: Verklaar het verdwijnen van de oorspronkelijke duinketens op Schiermonnikoog (zie
kaart 4).
B: Noem een manier waarop men het verdwijnen van huidige en toekomstige duinketens
op Schiermonnikoog kan voorkomen.

Op Schiermonnikoog (zie kaart 4) wordt het oostelijk deel van het eiland overgelaten aan
het vrije spel van de natuur, zodat daar natuurlijke duinvorming kan plaatsvinden.
2p 11 $\square$ Noem twee uit kaart 4 af te leiden gegevens waaruit je kunt afleiden dat, zonder al te veel
bezwaren, het oostelijk deel van het eiland aan de natuur kan worden overgelaten.

tekst 1 Erosie en wateroverlast in Zuid-Limburg
„Structurele oplossingen om het probleem van erosie en wateroverlast moeten gezocht
worden in maatregelen tot herstel en verbetering van het waterbuffering en -bergend
vermogen van het landschap. (...) Gestreifd moet worden naar een ruimtelijke
afwisseling van het agrarisch grondgebruik in het Limburgse heuvelland."

bron: Schouten, C.J., P.C. Rang en P.M.J. Huigen, Erosie en wateroverlast in Zuid-Limburg,
in: Landschap, 1985, nr. 2.

2p 12 $\square$ Waarom moet er ter bestrijding van erosie en wateroverlast (zie tekst 1) gestreefd worden
naar een ruimtelijke afwisseling in het agrarisch grondgebruik van Zuid-Limburg?

2p 13 $\square$ In Zuid-Limburg komt fruitteelt zowel voor op de hellingen als op de plateaus.
Geef twee kenmerkende verschillen tussen fruitteelt op de hellingen en fruitteelt op de
plateaus. Ga in je antwoord uit van de plateaus.

000013 13
7
Lees verder

### Pagina 8

figuur 4 Riverterrassen
A: glaciaal
B: interglaciaal
C: glaciaal
D: interglaciaal
E: glaciaal
Legenda:
vlechtende rivierafzettingen 1
vlechtende rivierafzettingen 2
vlechtende rivierafzettingen 3
bron: Berendsen, H.J.A., De vorming van het land, inleiding in de geologie en de geomorfologie, Assen, 1999
[FIGUUR: Een reeks diagrammen die de ontwikkeling van rivierterassen tonen.]
Figuur 4 toont de vorming van rivierterassen langs de Maas. Deze terrassen zijn ontstaan door zowel een klimatologisch (de afwisseling van glacia\
len en interglacialen) als een geologisch proces.
3p 14 A: Welk geologisch proces wordt bedoeld?
B: Behalve in het ontstaan van rivierterassen komt dat geologische proces nog op een\
andere wijze in figuur 4 tot uiting.
Op welke andere wijze komt dat proces in figuur 4 tot uiting?
2p 15 Hoe komt de afwisseling van glacialen en interglacialen in figuur 4 tot uiting?
000013 13 8 Lees verder

### Pagina 9

Milieugeografie van Nederland (toegepast op 'Nederland en
de internationale milieuproblemen' en 'de Nederlander en
de milieugebruiksruimte')

figuur 5
Het debietverloop van de Rijn

[FIGUUR: Een lijngrafiek met op de y-as het debiet in m³ per seconde (van 0 tot 2500) en op de x-as de maanden van het jaar (januari tot december). De lijn toont een hoge waarde in januari, een daling tot een minimum in de zomermaanden, en een stijging richting het einde van het jaar.]

bron: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997

Stel dat in de Rijn het hele jaar door een constante hoeveelheid zware metalen terecht
komt.
In tegenstelling tot de concentratie van alle mogelijke andere stoffen is de kans groot dat
de concentratie van metaalhoudend slib in het Rijnwater in de maand januari het hoogst
is (figuur 5).
2p 16 Geef de verklaring voor die hoogste concentratie in januari.

000013 13
9
Lees verder


### Pagina 10

kaart 5 Verdroging in Nederland, 1989
[FIGUUR: Kaart van Nederland met gebieden aangegeven met verschillende niveaus van verdroging, met een legenda en schaalverdeling.]
bron: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997
In Oost- en Zuid-Nederland, in de gebieden met de legenda-eenheden 'matig tot sterk
verdrogd' en 'sterk verdrogd', treedt eerder verdroging op dan in de rest van
Nederland (kaart 5).
2p 17 Welke combinatie van twee fysisch-geografische factoren draagt bij aan deze verdroging?
Een van de middelen om verdroging tegen te gaan is het weer in natuurlijke staat
terugbrengen van gekanaliseerde beken.
2p 18 Verklaar waardoor het in natuurlijke staat terugbrengen van beken zal leiden tot een
hogere grondwaterstand in het stroomgebied.
000013 13 10 Lees verder

### Pagina 11

kaart 6
Gebieden in Nederland waar als gevolg van het versterkt broeikaseffect zoutschade zal
optreden

[FIGUUR: Kaart van Nederland met de gebieden A, B, C en D aangegeven.]

bron: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997

19 3p
A: Welk gebied op kaart 6, A, B, C of D, zal het snelst met zoutschade worden
geconfronteerd als mogelijk gevolg van het versterkt broeikaseffect?
B: Beargumenteer je keuze.

000013 13 11 Lees verder

### Pagina 12

kaart 7 De verspreiding van stikstof in de Noordzee in 1985
[FIGUUR: Kaart van de Noordzee met gekleurde zones die de stikstofconcentratie aangeven, met legenda van 0 tot 200 km schaal.]
bron: RIVM, Nationale Milieu Verkenning 2 1990-2010, Alphen aan de Rijn, 1991
2p 20 Geef de verklaring voor het patroon van stikstofverspreiding in de Noordzee in 1985 met behulp van twee factoren.
Er bestaat een relatie tussen de Nederlandse veestapel en de druk op het tropisch regenwoud in met name Zuidoost-Azië. Leg deze relatie uit.
figuur 6
Stromen van tropische producten voor de (intensieve) veehouderij in onder andere Nederland
[FIGUUR: Stroomdiagram van de import van landbouwproducten naar de Nederlandse veehouderij en de verwerking daarvan.]
cassave uit Thailand
sojaproducten uit Brazilië
oliepalmproducten uit Maleisië
tapioca
1
sojabonen
2
sojabonen
palmpittenschroot
3
sojaschroot, palmpittenschroot, vetten en reststoffen
4
margariné-, vetten- en oliën-industrie
mengvoederindustrie (intensieve) veehouderij
veeteeltproducten
5
consumenten (huishoudens) in de wereld
bron: Exportlandbouw in de Derde Wereld en de effecten op natuur en milieu, IVM rapport R 87/1
4p 22 Past het productiesysteem zoals afgebeeld in figuur 6 bij het idee van duurzame ontwikkeling? Beargumenteer je antwoord en betrek daarbij:
A: de situatie op fluviëale schaal in de productielanden van veevoeder-ingrediënten.
B: de situatie op lokale schaal in de consumptielanden van veevoeder-ingrediënten.
000013 12 Lees verder

### Pagina 13

Veel ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld in West-Afrika, staan voor een dilemma als
buitenlandse ondernemingen toestemming vragen om in deze landen handelsgewassen te
verbouwen.
23 (2p) Beschrijf het bedoelde dilemma.
24 (2p) De gebruikskosten van natuurlijke hulpbronnen zijn mede bepalend voor de omvang van
de milieugebruiksruimte. Zo kan de milieugebruiksruimte van aardolie groter worden als
de prijs ervan stijgt.
Bereideneer met behulp van twee argumenten waarom een prijsverhoging van aardolie de
milieugebruiksruimte ervan zal doen toenemen.
25 (2p) Hoe is het mogelijk dat landen die meer energie produceren uit eigen delfstoffen dan ze
zelf nodig hebben toch energiedragers moeten importeren?
Internationalisering: Nederland in Europa, Europa in de
wereld
kaart 8
Ligging van de exclusieve economische zones
[FIGUUR: Wereldkaart met aanduiding van exclusieve economische zones.]
bron: Vaart, R. van der, Globetrotter, Teleac, Utrecht, 1996
Het spreidingspatroon van exclusieve economische zones (kaart 8) kent op mondiale
schaal enkele concentratiegebieden.
26 (2p) Geef de verklaring voor het grote aantal exclusieve economische zones in Midden-Amerika.
000013 13
Lees verder

### Pagina 14

figuur 7 Productie van auto's door de belangrijkste Japanse concerns in 1994
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Japan, Verenigde Staten, Canada, Mexico, Australië, Verenigd Koninkrijk en een klein deel dat niet gespecificeerd is.]
Toyota
Totale productie
3 357 337 auto's

figuur 8 Productie van auto's door de belangrijkste Amerikaanse concerns in 1994
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Verenigde Staten, Spanje, Canada, Verenigd Koninkrijk, Brazilië, Mexico, Australië, Argentinië, Taiwan en een klein deel dat niet gespecificeerd is.]
General Motors
Totale productie
5 183 238 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Verenigde Staten, Japan, Canada en Australië.]
Nissan
Totale productie
2 016 276 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Japan, Verenigde Staten, Canada en Australië.]
Honda
Totale productie
1 456 817 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Japan, Verenigde Staten, Australië.]
Mitsubishi
Totale productie
1 116 075 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Japan en Verenigde Staten.]
Mazda
Totale productie
1 068 469 auto's

figuur 9 Productie van auto's door de belangrijkste Europese concerns in 1994
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Duitsland, Spanje, Canada, Mexico, Argentinië, Brazilië en Italië.]
VW/Audi
Totale productie
2 693 861 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Frankrijk, Spanje en Argentinië.]
Peugeot/Citroen
Totale productie
2 243 280 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Frankrijk en Spanje.]
Renault
Totale productie
1 850 394 auto's
[FIGUUR: Cirkeldiagram met sectoren voor Italië en Brazilië.]
Fiat
Totale productie
1 658 130 auto's

bron figuren 7, 8 en 9: Dicken, Peter, Global Shift, Londen, 1998

Het mondiale spreidingspatroon van de autoproductie (figuren 7, 8 en 9) laat zien dat de
autoproductie in twee soorten industrielanden plaatsvindt.
Welke twee soorten industrielanden worden bedoeld?

2p 27 [ ]

3p 28 [ ] A: Welke autoconcerns, de Japanse, de Amerikaanse of de Europese, zijn volgens de
figuren 7, 8 en 9 het meest geïnternationaliseerd?
B: Geef twee uit de figuren af te leiden argumenten voor je keuze.

Kenmerkend voor de moderne autoproductie door met name multinationals is flexibiliteit.
Uitgangspunt hierbij is het 'just in time' principe.
3p 29 [ ] A: Wat betekent het 'just in time' principe in de auto-industrie?
B: Noem een belangrijke geografische consequentie van het toepassen van het 'just in time'
principe voor de locatie van toeleveringsbedrijven in de auto-industrie.

000013 13 14 Lees verder

### Pagina 15

tekst 2
Jan Maas, landbouwgeograaf, schetst in het tijdschrift Geografie Educatief een beeld
van de Nederlandse tuinbouw waarbij sterke en zwakke kanten de revue passeren.
Hij signaleert een viertal bedreigingen voor de positie van Nederland als
toonaangevende producent en handelaar van groente en fruit, namelijk:
1 Telers en handelaren hebben te traag gereageerd op de verandering van aanbodmarkt
naar vraagmarkt.
2 Een groot deel van het assortiment van de voedingstu inbouw bestaat nog steeds uit
bulkproducten.
3 De ongunstige locatie binnen Nederland van de voornaamste glas tu inbouwcentra.
4 Buitenlandse producenten kunnen op niet al te lange termijn de Nederlandse handel
passeren en zelf de afzet ter hand nemen.

bron: Maas, J., Nederlandse tuinbouw: minder productie, meer handel, Geografie Educatief,
1997, nr. 3

In tekst 2 worden vier punten genoemd die elk een bedreiging vormen voor de
toonaangevende positie van Nederland als producent van tuinbouwproducten.
1p 30 Geef één reden waarom het bij punt 2 genoemde een bedreiging vormt.
2p 31 Geef twee redenen waarom het bij punt 3 genoemde een bedreiging vormt.

2p 32 Naast de bedreigingen in tekst 2 kent de Nederlandse tuinbouw ook sterke punten.
Noem twee opzichten waarin de Nederlandse tuinbouw op Europese schaal in een
gunstige concurrentiepositie verkeert.

000013 13 15 Lees verder

### Pagina 16

Marokko
foto 2 Een landschap in Marokko
[FIGUUR: Een heuvelachtig landschap met veel kale aarde, struiken en hier en daar bomen. Er is een ravijn zichtbaar in het midden.]
bron: Pascon, P. en H. van der Wusten, 'Les Beni Bou Frah', 1983

33 (3p) □ Noem drie menselijke activiteiten die kunnen hebben geleid tot de aantasting van het landschap op foto 2.

34 (2p) □ Binnen de landbouw bestaan vele mogelijkheden om het proces waarvan foto 2 een beeld geeft een halt toe te roepen. Noem twee van die mogelijkheden.

35 (3p) □ Gedurende een groot deel van de 20ste eeuw werden de meeste migranten van het platteland opgevangen in de medina. De bevolkingsdichtheid in de medina is dan ook enorm toegenomen. Noem drie manieren waarop de huisvestingscapaciteit van de medina vergroot kon worden.

000013 13 16 Lees verder

### Pagina 17

kaart 9 Economisch kerngebied van Marokko in 1995
[FIGUUR: Kaart van Marokko met de stedelijke regio's, grootste steden en wegennet. De legenda toont informatie over urbane regio's, stedelijke gebieden in 2000, en de grootte van steden.]
bron: Lentjes, W., Marokko, Novib, Den Haag, 1995

De opkomst en uitbreiding van het stedelijk gebied van kaart 9 gedurende de eerste helft van de 20ste eeuw, kan worden verklaard door een complex van economische en politieke factoren.
2p 36 Geef van beide soorten factoren een voorbeeld.

Als gevolg van de ongelijke economische ontwikkeling van de verschillende regio's in Marokko ontstaan er tegenstellingen tussen gebieden.
3p 37 A: Met welk begrip duidt men deze tegenstellingen tussen gebieden in de aardrijkskunde aan?
B: Welke demografische consequentie heeft het ontstaan van deze tegenstellingen?

De ongelijke economische ontwikkeling is ook zichtbaar in de industriële ontwikkeling van Marokko.
2p 38 Op welke wijze tracht de Marokkaanse overheid deze ongelijke industriële ontwikkeling tegen te gaan?

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

000013 13 17 Lees verder

### Pagina 18

kaart 10
Het agrarisch grondgebruik in Marokko
[FIGUUR: Kaart van Marokko met verschillende agrarische gebieden, steden en een legenda.]
Legenda:
...... agrarisch kerngebied, met veel
moderne landbouwbedrijven
(grens bij benadering)
mediterrane landbouw
groente, fruit en wijnbouw
steppe (extensieve
veeteelt, hier en daar
akkerbouw)
improductief
bos (hier en daar
veeteelt)
woestijn
(nomadische veeteelt)
oases
stuwdam
bron: Haleber, R., 'Marokko', Koninklijk Instituut voor de Tropen, 1990
2p 39 De gebieden X en Y op kaart 10 verschillen nogal in vegetatie.
Geef de fysisch-geografische verklaring voor dat verschil waarbij je ingaat op zowel
gebied X als gebied Y.
kaart 11
Seizoensbeweging van de kudden naar hun verschillende weidegebieden
[FIGUUR: Kaart van het zuiden van Marokko met indicaties van seizoensbewegingen van kudden naar weidegebieden, met een legenda voor hoogte en seizoensbeweging.]
Legenda:
hoogte
1000 m en hoger
weidegebieden
seizoensbeweging
vrij naar: Grande Encyclopédie du Maroc, Rabat, 1987
2p 40
Verklaar de seizoensbeweging van de kudden zoals weergegeven op kaart 11.
Einde
000013 13
18