# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 2000 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/2000/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 33 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 34 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 35 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 36 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 37 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 38 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 39 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 40 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Aardrijkskunde
Examen VWO
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
20 00
Tijdvak 1
dinsdag 23 mei
9.00 - 11.30 uur
Dit examen bestaat uit 40 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Voor de uitwerking van vraag 13 is een bijlage
toegevoegd.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redener worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redener,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegedeeld.
000007 13
Begin

### Pagina 2

Bevolkingsgeografie

Rond 1850 zijn er grote verschillen in sterfte tussen de verschillende provincies.
Zo zijn de sterftecijfers van de provincies Noord- en Zuid-Holland rond 1850 relatief hoog.
Geef twee oorzaken van de relatief hoge sterftecijfers in Noord- en Zuid-Holland rond 1850.

2p 1 $\Box$

3p 2 $\Box$ A: Heeft de migratie in de provincies Noord- en Zuid-Holland de geboortecijfers in de
grote steden tussen 1870 en 1900 doen toenemen of afnemen, of is er geen invloed van de
migratie op de geboortecijfers geweest?
B: Leg je antwoord uit.

grafiek 1 Prognose van de ontwikkeling van de woningbehoefte voor drie periodes (per provincie)

[FIGUUR: Een staafdiagram met op de y-as provincies (Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Noord-Holland, Zuid-Holland, Zeeland, Noord-Brabant, Limburg, Flevoland) en op de x-as het aantal woningen in duizenden (x1.000) van 0 tot 45. Er zijn drie soorten staven per provincie: donkergrijs voor 1997-1999, lichtgrijs voor 2000-2004, en grijs voor 2005-2009. De legende toont de kleurschema's voor de periodes. Onder de grafiek staat een pijl met de tekst → uitbreidingsbehoefte aantal woningen (x1.000).]

bron: Overheidsstatistiek, 7e jaargang, nr. 20, 1997

De ontwikkeling van de woningbehoefte van Noord-Holland en Drenthe in de periode
1997-2009 verschilt (grafiek 1). Een mogelijke verklaring daarvoor is het verschil in
absolute bevolkingsgroei.

2p 3 $\Box$ Geef twee andere verklaringen van demografische aard.

000007 13 2 Lees verder


### Pagina 3

grafiek 2
Interprovinciale migratie van 55-plussers per 10.000 inwoners in de provincie van vestiging,
gemiddelde voor de periode 1991-1995

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

[FIGUUR: Horizontale staafdiagram met op de y-as Nederlandse provincies en op de x-as migratiecijfers per 10.000 inwoners van 0 tot 70.]

bron: Maandstatistiek van de bevolking, nummer 8, 1996

grafiek 3
Aantal interprovinciaal gemigreerde 55-plussers als percentage van de totale interprovinciale
migratie per provincie van vestiging, gemiddelde voor de periode 1991-1995

Groningen
Friesland
Drenthe
Overijssel
Flevoland
Gelderland
Utrecht
Noord-Holland
Zuid-Holland
Zeeland
Noord-Brabant
Limburg

[FIGUUR: Horizontale staafdiagram met op de y-as Nederlandse provincies en op de x-as percentages van 0 tot 14.]

bron: Maandstatistiek van de bevolking, nummer 8, 1996

2p 4

In grafiek 2 heeft Flevoland de hoogste score. Je zou misschien verwachten dat Flevoland
ook in grafiek 3 de provincie zou zijn met de hoogste score.
Leg uit waarom Flevoland in grafiek 3 niet het hoogste scoort.

000007 13
3
Lees verder

### Pagina 4

kaart 1 Algemene vruchtbaarheidscijfers per COROP-gebied in Nederland 1995
[FIGUUR: Kaart van Nederland met COROP-gebieden ingekleurd volgens vruchtbaarheidscijfers. De legenda toont kleurenschalen voor vruchtbaarheidscijfers: minder dan 46,2; 46,2 - 48; 48 - 50; 50 of meer. Gebieden A en B zijn gemarkeerd.]
Legenda:
minder dan 46,2
46,2 - 48
48 - 50
50 of meer

bron: Bos@das
2p 5 □ De gebieden A en B op kaart 1 kennen dezelfde lage algemene vruchtbaarheidscijfers. De verklaring voor die lage vruchtbaarheidscijfers verschilt echter per gebied.
Welke verklaring voor die lage vruchtbaarheidscijfers geldt wel voor gebied B maar niet voor de gebieden A?
000007 13 4 Lees verder

### Pagina 5

Het Nederlandse landschap – natuurlijke en menselijke factoren (toegepast op het duinlandschap en het Krijt/lösslandschap)
figuur 1 Huidige situatie in sommige duingebieden langs de Nederlandse kust
[FIGUUR: Schematische weergave van de huidige situatie in een Nederlands duingebied, met de Noordzee aan de linkerkant, duinen met vegetatie, drinkwaterwinning en de grondwaterspiegel.]
drinkwaterwinning
Noordzee
grondwaterspiegel
figuur 2 Toekomstbeeld van sommige duingebieden langs de Nederlandse kust
[FIGUUR: Schematische weergave van een toekomstbeeld van een Nederlands duingebied, met de Noordzee aan de linkerkant, verhoogde duinen met nieuwe zeewering, en drinkwaterwinning met een lagere grondwaterspiegel.]
Noordzee
nieuwe zeewering
grondwaterspiegel
Legenda:
▼ infiltratie
▲ winning
vrij naar: Helmer, W. en P. Vellinga e.a., Meegroeien met de Zee, Laag Keppel, 1996
6 2p
In figuur 2 wordt een toekomstbeeld van het Nederlandse duingebied voorgesteld, zoals
het Wereld Natuurfonds dat het liefst zou zien. Een dergelijk toekomstbeeld is echter niet
te realiseren in alle duingebieden. Inmiddels heeft de overheid meer oog gekregen voor
natuurontwikkeling in de duinen en heeft in de Tweede Kustnota veertien mogelijke
locaties aangegeven voor herstel en ontwikkeling van de natuurlijke dynamiek. Bij de
veertien mogelijke locaties horen *niet* het duingebied in de Kop van Noord-Holland en
het duinbebied tussen Den Haag en Hoek van Holland.
Leg uit waarom de laatstgenoemde duingebieden niet geschikt zijn voor het in
figuur 2 geschetste toekomstbeeld.
7 2p
Het toekomstbeeld, zoals geschetst in figuur 2, laat een opmerkelijke verandering zien
van het grondwaterpeil ten opzichte van het zeeniveau. Eén oorzaak van deze
verandering is de verschuiving van oppervlakte-infiltratie naar diepte-infiltratie.
Noem nog twee uit de figuren 1 en 2 afleesbare oorzaken van deze verandering van het
grondwaterpeil.
000007 13
5
Lees verder

### Pagina 6

Het kerkje van Spaarnwoude (gefotografeerd vanuit twee verschillende posities)
foto 1
foto 2
[FIGUUR: Twee zwart-wit foto's van een kerk met een toren, gefotografeerd vanuit verschillende hoeken. De linker foto toont de kerk voornamelijk aan de zijkant, met een deel van de voorgevel en de toren. De rechter foto toont de kerk vanuit een meer frontale hoek, waarbij de toren op de voorgrond staat.]
bron: Cito, augustus 1998
000007 13 6 Lees verder

### Pagina 7

kaart 2
Fragment van een topografische kaart van Noord-Holland

[FIGUUR: Topografische kaart met schaalbalk en ingekleurd gebied dat de Spaarnwoude kerk en omgeving aanduidt.]

ligging 0 50 100 km
kaartfragment

vrij naar: Topografische Dienst Emmen, kaart 25A Haarlem, 1997

2p 8 De ondergrond waarop het kerkje van Spaarnwoude (zie foto 1 en foto 2) staat, is
ongeveer 5200 jaar geleden gevormd. Dit kerkje staat in het noorden van het gearceerde
gebied van kaart 2 en is aangegeven met een pijl. Het gearceerde gebied wijkt wat
hoogteligging betreft af van de directe omgeving.
Geef hiervoor de fysisch-geografische verklaring.

3p 9 In Noord-Holland komen meer gebieden voor met dezelfde geologische ondergrond als
die op de foto's 1, 2 en het gearceerde deel van kaart 2. Deze gebieden behoren tot de
langst bewoonde gebieden van Noord-Holland.
Noem drie redenen waarom de mensen in het verleden bij voorkeur dergelijke locaties
voor bewoning uitkozen.

2p 10 Mensen die ongeveer 5200 jaar geleden in het gebied verbleven dat op kaart 2 gearceerd
is weergegeven, konden (het detail van enkele honderden meters in oostelijke richting
één van de zes Nederlandse landschappen (volgens de examenstructuur) waarnemen.
Welk landschap?

000007 13 7 Lees verder

### Pagina 8

figuur 3
Boorprofielen
cm
1
2
3
4
5
0
40
80
120
Legenda:
zand
veen
[FIGUUR: Profielen 1-5 met schaal 0-120 cm en legenda met zand en veen.]
leem, zavel of klei
krijt
bron: Bakker, H. de & W.P. Locher (red.), Bodemkunde van Nederland, deel 2
Bodemgeografie, Den Bosch, 1990
kaart 3
Deel van Zuid-Limburg
A
Legenda:
plateaus
hellingen
droge dalen
beekdalen
graffen
spoorlijn (a gelijkvloers,
b insnijding, c dijk)
hoogtelijnen (m + NAP)
verlaten kleine kalkgroeven
beken
B
170
C
110
100
D
0
200
500 m
[FIGUUR: Kaart van Zuid-Limburg met hoogtelijnen, beken, plateaus, hellingen, droge dalen, beekdalen, graven en verlaten kalkgroeven. Gebieden A, B, C en D zijn gemarkeerd.]
bron: Bakker, H. de & W.P. Locher (red.), Bodemkunde van Nederland, deel 2
Bodemgeografie, Den Bosch, 1990
000007 13
8
Lees verder

### Pagina 9

Op de geomorphologische kaart van Zuid-Limburg (kaart 3) zijn steile hellingen te
onderscheiden.
2p 11 Welk boorprofiel van figuur 3 komt op de steile hellingen voor en welke aanwijzing geeft
de legenda van kaart 3 voor de aanwezigheid van dit profiel?

foto 3
Landschap in Zuid-Limburg
[FIGUUR: Een landschap met op de voorgrond gras en struiken, op de achtergrond een brede heuvelrug met bomen. Op de heuvelrug zijn terrasvormige structuren zichtbaar.]
bron: Doorsnede van het Zuid-Limburgse land, Heerlen, 1988
2p 12 Op kaart 3 zijn vier gebieden omkaderd, aangegeven met de letters A, B, C en D.
A: Welk gebied op kaart 3, A, B, C of D, wordt geheel of gedeeltelijk afgebeeld op foto 3?
B: Geef een argument voor je keuze.
000007 13 9 Lees verder

### Pagina 10

kaart 4 Deel van Zuid-Limburg
[FIGUUR: Topografische kaart van een deel van Zuid-Limburg met bebouwing, wegen, waterlopen en hoogtelijnen. Twee dwarsdoorsneden E-F en G-H zijn aangegeven.]
bron: Topografische Dienst Emmen, kaart 69E Heerlen, 1997

4p 13
Let op: gebruik een potlood bij het tekenen van de gevraagde dwarsdoorsnede.
Teken op de bijlage de dwarsdoorsnede van het dal langs de lijn E-F zoals op kaart 4 is
weergegeven. Maak daarbij gebruik van alle hoogtelijnen met een interval van 10 meter
die voor jouw dwarsdoorsnede van belang zijn. Vergeet niet ook de ligging van de Geul in je
doorsnede aan te geven.

foto 4 Bufferbassin
[FIGUUR: Foto van een bufferbassin, een waterlichaam met rechthoekige vormen, omgeven door groen.]
bron: Jaarverslag 1989 van de Centrale Landinrichtingscommissie Landinrichtingsdienst

000007 13 10 Lees verder


### Pagina 11

2p 14 De landinrichtingscommissie van Mergelland besloot in februari 1987 bufferbassins te
plannen in het streekplangebied Zuid-Limburg.
Geef de twee functies van bufferbassins.

2p 15 Bufferbassins zijn geen echte oplossing voor het probleem waarvoor ze zijn aangelegd.
Leg uit waarom bufferbassins geen echte oplossing zijn.

[FIGUUR: kaart 5 Deel van Midden-Nederland met het Ketelmeer, de IJssel en de stad Deventer]

bron: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997

Stel: Het water van de IJssel bij Deventer is gemiddeld evenveel verontreinigd als het
water van het Ketelmeer (zie kaart 5).
2p 16 A: Van welke waterbodem is te verwachten dat deze het sterkst verontreinigd is met
zware metalen, de waterbodem van de IJssel bij Deventer of die van het Ketelmeer?
B: Beargumenteer je keuze.

000007 13 11 Lees verder


### Pagina 12

kaart 6
Mestproblematiek: uitspoeling, 1989
[FIGUUR: Kaart van Nederland met verschillende grijstinten die verschillende concentraties nitraat in het grondwater weergeven. Er zijn twee gebieden gemarkeerd met A en B. Een schaalbalk geeft de afstand in kilometers weer.]
Legenda:
gemiddelde nitraatconcentratie in het
uitspoelende grondwater onder land-
bouwgrond in milligram stikstof per
liter, per ecodistrict, 1989
minder dan 5,6
5,6 - 11,3
11,3 - 22,6
22,6 of meer
geen gegevens
5,6 mg/L is einddoel van het regerings-
beleid, 11,3 mg/L is het doel voor het
jaar 2000

bron: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997

2p 17
Welke twee fysisch geografische eigenschappen van de grondsoort veroorzaken de hoge
waarden in de gebieden A en B van kaart 6?

2p 18
In sommige delen van de gebieden A en B op kaart 6 neemt de veestapel af. De afname
van de nitraatconcentratie van het grondwater verloopt verhoudingsgewijs trager dan de
afname van de veestapel.
Waarom verloopt de afname van de nitraatconcentratie in het grondwater langzamer dan
de afname van de veestapel?

000007 13
Lees verder

### Pagina 13

figuur 4
De mondiale koolstofkringloop met de omvang van de reservoirs in Giga ton ($10^{12}$ kg) per jaar. Met 'biota' wordt de levende natuur bedoeld, met 'detritus' organisch afval.

[FIGUUR: Schematische weergave van de mondiale koolstofkringloop met verschillende reservoirs zoals atmosfeer, biota, bodem en detritus, fossiele brandstof, oppervlaktewater (warm en koud) en diep water. Pijlen geven de uitwisseling van koolstof tussen deze reservoirs aan, met getallen die de omvang in Gt per jaar aangeven.]

bron: Basisboek milieukunde, Meppel/Amsterdam, 1991

Stelling:
Het versterkte broeikaseffect is onder andere het gevolg van een mondiale temperatuurstijging.
Beargumenteer de bovenstaande stelling en maak daarbij uitsluitend gebruik van figuur 4.

3p 19 $\square$

Het versterkte broeikaseffect heeft een aantal effecten. Eén van die effecten is dat rivieren minder makkelijk kunnen afwateren.
2p 20 $\square$ Leg uit waardoor rivieren in Nederland minder makkelijk kunnen afwateren als gevolg van het versterkt broeikaseffect.

000007 13
Lees verder


### Pagina 14

figuur 5
Stromen van tropische producten voor de (intensieve) veehouderij in onder andere
Nederland

[FIGUUR: Stroomdiagram met verschillende tropische producten en hun bestemmingen.]

cassave uit
Thailand
sojabonen en schroot
sojaproducten
uit Brazilië
oliepalmproducten
uit Maleisië
tapioca
1
palmpitenschroot
palm-
pitten-
vet
palm-
olie
2
3
sojabonen
mengvoederindustrie
(intensieve) veehouderij
sojaschroot, palmpitenschroot,
vetten en reststoffen
4
marganine-, vetten- en
oliën-industrie

veeteeltproducten
5
consumenten
(huishoudens)
in de wereld

bron: Exportlandbouw in de Derde Wereld en de effecten op natuur en milieu, IVM rapport
R 87/1

2p 21 $\square$ De pijlen 1 tot en met 5 geven stromen van veevoeder-ingrediënten weer,
onder andere bestemd voor de Nederlandse veeteelt. Pijl 5 geeft een stroom van
veeteeltproducten naar de consumenten aan. De milieugebruiksruimte bestaat uit vier
componenten.
Welke component van de milieugebruiksruimte wordt door de pijlen 1 tot en met 5
weergegeven?

4p 22 $\square$ Past het productiesysteem zoals afgebeeld in figuur 5 bij het idee van duurzame
ontwikkeling? Beargumenteer je antwoord en betrek daarbij:
A: de situatie op lokale schaal in de productielanden van veevoeder-ingrediënten.
B: de situatie op lokale schaal in de consumptielanden van veevoeder-ingrediënten.

figuur 6
De grenzen waarbinnen de milieuvoorraden benut kunnen worden

[FIGUUR: Diagram met concentrische cirkels, genummerd van 1 tot 5, die milieuvoorraden aangeven.]

vrij naar: Geographie Heute, nummer 146, 1996

000007 13
14
Lees verder


### Pagina 15

Zie figuur 6. De benuttingsmogelijkheden van het milieu worden in eerste instantie
bepaald door de omvang van de milieuvoorraden, weergegeven door cirkel 5. De
voorraden zijn echter slechts binnen de grenzen van beperkende factoren, de cirkels 1 tot
en met 4, te benutten.
Bij de cirkels 1 tot en met 4 horen de volgende omschrijvingen, in alfabetische volgorde:
• ecologisch winbaar
• economisch winbaar
• geologisch winbaar
• maatschappelijk/politiek winbaar (= er bestaat in de maatschappij een draagvlak voor de
winning)
3p 23 Schrijf de nummers 1, 3 en 4 van de cirkels op je antwoordblad en zet er de juiste
omschrijving achter.

tekst 1
In 1997 zijn in de Japanse stad Kyoto internationale afspraken gemaakt over het
terugdringen of voorkomen van klimaatproblemen die mogelijk door de mens
veroorzaakt (kunnen) worden. Met name de Amerikanen wilden in eerste instantie het
klimaatverdrag niet ondertekenen, omdat zij hun emissie van schadelijke stoffen niet
wilden reduceren als de ontwikkelingslanden met hun emissie van schadelijke stoffen
zouden worden ontzien. De Amerikanen gingen overstag toen de handel in
emissierechten en ‘joint implementation’ mogelijk werd gemaakt. Alle landen krijgen
quota (= maximaal toegestaan hoeveelheden) van schadelijke stoffen die geëmitteerd
mogen worden. Bij de handel in emissierechten kunnen landen die méér willen
emitteren dan hun quotum toelaat, bij landen die minder dan hun emissiequotum
emitteren ‘ruimte’ kopen om alsnog de schadelijke stoffen te kunnen emitteren. Bij
‘joint implementation’ kan een land dat teveel emitteert andere landen helpen bij het
aanleggen van bijvoorbeeld bossen of het bouwen van minder milieubelastende
energiecentrales.

vrij naar: de Volkskrant, 13 december 1997

2p 24 Er zijn zowel argumenten vóór als tegen de handel in emissierechten als middel tot
duurzame ontwikkeling (zie tekst 1).
Geef een argument voor de handel in emissierechten als middel om duurzame
ontwikkeling te bevorderen.

2p 25 Geef een argument tégen de handel in emissierechten als middel om duurzame
ontwikkeling te bevorderen.

000007 13
Lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssleiden.nl. Pagina: 1915

### Pagina 16

Internationalisering: Nederland in Europa, Europa in de
wereld

Vergeleken met alle andere EU-landen is het gemiddeld motorvermogen van een
vissersschip in Nederland het grootst. Dit heeft uiteraard economische voordelen.
Daarnaast zijn er ook ook nadelige gevolgen.
2p 26 A: Noem een nadelig gevolg op nationale schaal van het grote motorvermogen van de
(Nederlandse) vissersschepen.

B: Noem een nadelig gevolg op mondiale schaal van het grote motorvermogen van de
(Nederlandse) vissersschepen.

De toename van het motorvermogen van de vissersschepen zal de internationalisering
van de zeevisserij in de hand werken. De vissersschepen kunnen immers op grotere
afstand van de thuishaven werken.
2p 27 Geef een voorbeeld waaruit de internationalisering van de zeevisserij blijkt.

kaart 7 Totale buitenlandse directe investeringen door Japanse multinationale ondernemingen in
de periode 1951-1988 (x 106) in dollars

[FIGUUR: Een wereldkaart met daarin de distributie van buitenlandse directe investeringen door Japanse multinationale ondernemingen in de periode 1951-1988. De investeringen worden weergegeven met cirkels van verschillende groottes op verschillende locaties. Er is een legenda met investeringsbedragen van 100, 1000, 5000, 12500, en een grotere cirkel aangeduid met 71860.]

bron: Vaart, R. van der, Globetrotter, Teleac, Utrecht, 1996

Volgens kaart 7 hebben de buitenlandse directe investeringen door Japanse multinationale
ondernemingen betrekking op drie macroregio's: Zuidoost-Azië, West-Europa en
Noord-Amerika. Het belang van de verschillende vestigingsfactoren kan per macroregio
verschillen.
1p 28 Welke vestigingsfactor voor de Japanse multinationals is op alle drie de macroregio's van
toepassing?

2p 29 Geef twee vestigingsfactoren voor de Japanse multinationals die vooral van toepassing
zijn op Zuidoost-Azië en niet of nauwelijks op West-Europa en Noord-Amerika.

000007 13
Lees verder

### Pagina 17

kaart 8
Ligging van de exclusieve economische zones in de wereld

[FIGUUR: Wereldkaart met aangegeven exclusieve economische zones met stipjes en cirkels. Er is een ingezoomd deel van Mexico. Een legende toont een stipje voor "één terrein" en een cirkel voor "meer terreinen". Een punt is gemarkeerd bij Tonga.]

bron: Vaart, R van der, Globetrotter, Teleac, Utrecht, 1996

4p 30 $\Box$ Zoals uit kaart 8 blijkt, hebben de exclusieve economische zones een kenmerkend spreidingspatroon, zowel op nationale schaal (Mexico uitgezonderd) als op mondiale schaal. Welk spreidingspatroon is zichtbaar op:
A: nationale schaal?
B: mondiale schaal?

2p 31 $\Box$ In heel wat landen wil de nationale overheid graag een auto-industrie binnen de staatsgrenzen hebben. Daarbij spelen argumenten als werkgelegenheid en verdienen van deviezen via export een rol. Noem nog twee andere redenen voor die wens van nationale overheden.

tekst 2
Supercomplex
Nederland is één van de belangrijkste centra van petrochemische industrie in West-Europa. De Nederlandse petrochemische industrie concentreert zich op één belangrijke uitzondering na, op één belangrijke uitzondering na, in het Rijnmondgebied en rond de Scheldemonding. Daar zijn ook, op dezelfde uitzondering na, alle Nederlandse ethyleenproducten gevestigd. Aanvankelijk waren het los van elkaar staande complexen. In de loop der tijd is het Rijn-Scheldegebied uitgegroeid tot een uniek petrochemisch supercomplex binnen West-Europa.

vrij naar: Wever, E., & Steenbakker, Geografie 1996, nummer 2

3p 32 $\Box$ A: Welk petrochemisch bedrijf is als enige buiten het Rijn-Scheldegebied gevestigd?
B: Geef de verklaring voor het ontstaan van dit petrochemisch bedrijf op die plek.

000007 13 Lees verder


### Pagina 18

Marokko
kaart 9
Neerslagverdeling in Marokko
[FIGUUR: Kaart van Marokko met kleurverloop en contourlijnen om neerslaghoeveelheden aan te duiden. Steden zoals Tanger, Nador, Oujda, Meknes, Fez, Rabat, Casablanca en Agadir zijn aangegeven. Twee letters A en B zijn op de kaart geplaatst. Een legenda toont de verschillende neerslaghoeveelheden in mm: <200, 200-300, 300-500, 500-700, 700-900, >900.]
Legenda:
gemiddelde neerslag per jaar in mm
<200
200-300
300-500
500-700
700-900
>900
bron: Marokko landendocumentatie, Amsterdam, 1977
2p 33 Schrijf de letters A en B van kaart 9 onder elkaar op je antwoordblad en zet achter elke
letter de verklaring voor de geringe gemiddelde neerslag in de betreffende regio.
tabel 1
Twintig geografische mobiliteitsvormen naar ruimte en tijd
ruimte
tijd
dagelijks
periodiek
cirkelmigratie
seizoens
lange tijd
permanente
migratie
ruraal-urbaan
1
2
3
4
5
ruraal-ruraal
6
7
8
9
10
urbaan-ruraal
11
12
13
14
15
urbaan-urbaan
16
17
18
19
20
bron: Lentjes, W., Marokko als ontwikkelingsland, Den Bosch, 1981
2p 34 Zie tabel 1. Op welke economische activiteit heeft mobiliteitsvorm 8 veelal betrekking?
2p 35 Zie tabel 1. Geef twee oorzaken waardoor mobiliteitsvorm 4 binnen Marokko zal
afnemen.
000007 13 18 Lees verder

### Pagina 19

figuur 7
Een artesische bron

[FIGUUR: Dwarsdoorsnede van de aardbodem met regen die op een berg valt, water dat in de bodem sijpelt en door lagen naar beneden stroomt om uit te komen in een artesische bron.]

vrij naar: Press, F. en R. Siever, Understanding Earth, New York, 1998

Figuur 7 is een afbeelding van een artesische bron.
Naast de neerslag in het gebergte en het slaan van een put zijn er nog andere voorwaarden
voor de werking van zo'n bron.
Geef twee andere voorwaarden.

2p 36 □

kaart 10

Het aantal overnachtingen in hotels in 1986 in Marokko

[FIGUUR: Kaart van Marokko met cirkels van verschillende groottes op diverse locaties, die het aantal overnachtingen in hotels in 1986 weergeven. Er is een legenda die de grootte van de cirkels relateert aan het aantal overnachtingen, variërend van 10.000 tot 3.000.000. Steden met cirkels zijn Tanger, Tetouan, Al Hoceima, Nador, Oujda, Fes, Meknes, Rabat, Kenitra, Casablanca, El Jadida, Safi, Marrakech, Agadir, Tiznit, Tan-Tan, Laayoune, Essaouira, Ouarzazate, Errachidia, Beni-Mellal, Sefrou, and Errachidia. Er is ook een schaalbalk van 0 tot 200 km.]

bron: Haleber, R., Marokko, Landendocumentatie Koninklijk Instituut voor de Tropen, 1990

2p 37 □
Geef een reden voor het verschil in het aantal overnachtingen in hotels tussen Casablanca
en Marrakech (zie kaart 10). Ga in je antwoord uit van Casablanca.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

000007 13 19 Lees verder


### Pagina 20

kaart 11
Irrigatiemogelijkheden in het dal van de Souss

[FIGUUR: Kaart met waterlopen, bebouwing, bergachtig en onbebouwd gebied, met legenda.]

Legenda:
- bergachtig gebied
- gebied zonder putten
- pompstation
- khettara's
- rivierirrigatie m.b.v. dammetjes
- bron

bron: Popp, H., L'agriculture irriguée dans la Vallée du Souss, Méditerrannée, nr. 4, 1986

2p 38 Schrijf de letters A en B van de gebgeten op kaart 11 op je antwoordblad en zet er de juiste naam van het gebergte achter.

2p 39 Leg uit dat het symbool voor de khettara in de legenda van kaart 11 goed gekozen is.

2p 40 Het gebruik van de pompstations in gebied C op kaart 11 kan tot een ongewenst neveneffect voor de ketthara's leiden. Welk ongewenst neveneffect wordt bedoeld?

Einde

000007 13 20