# Eindexamen Aardrijkskunde VWO 1999 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vwo/aardrijkskunde/1999/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 2 – Opgave 10 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 3 – Opgave 11 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 4 – Opgave 12 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 5 – Opgave 13 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 6 – Opgave 14 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 7 – Opgave 15 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 8 – Opgave 16 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 9 – Opgave 2 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 10 – Opgave 3 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 11 – Opgave 5 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 12 – Opgave 6 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 13 – Opgave 7 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 14 – Opgave 8 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 15 – Opgave 9 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 16 – Opgave 17 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 17 – Opgave 18 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 18 – Opgave 19 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 19 – Opgave 20 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 20 – Opgave 21 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 21 – Opgave 22 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 22 – Opgave 23 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 23 – Opgave 24 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 24 – Opgave 25 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 25 – Opgave 26 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 26 – Opgave 27 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 27 – Opgave 28 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 28 – Opgave 29 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 29 – Opgave 30 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 30 – Opgave 31 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 31 – Opgave 32 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 32 – Opgave 33 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 33 – Opgave 34 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 34 – Opgave 35 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 35 – Opgave 36 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 36 – Opgave 37 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 37 – Opgave 38 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 38 – Opgave 39 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 39 – Opgave 40 (geen beschrijvende titel)

### Vraag 40 – Opgave 41 (geen beschrijvende titel)

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VWO
Aardrijkskunde
Voorbereidend
Wetenschappelijk
Onderwijs
19 99
Tijdvak 1
Donderdag 20 mei
9.00-11.30 uur
Dit examen bestaat uit 41 vragen.
Voor elk vraagnummer is aangegeven hoeveel
punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.
Als bij een vraag een verklaring, uitleg of
berekening gevraagd wordt, worden aan het
antwoord meestal geen punten toegekend als
deze verklaring, uitleg of berekening
ontbreekt.
Geef niet meer antwoorden (redenen,
voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd.
Als er bijvoorbeeld twee redenen worden
gevraagd en je geeft er meer dan twee redenen,
worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.
900006 13
Begin

### Pagina 2

Bevolkingsgeografie
tekst 1 Hogere huursubsidie wenselijk in Den Haag
In Den Haag leven 23.000 huurders onder het door het Nederlands Instituut voor
Budgetvoorlichting berekende bestaansminimum; een nog groter aantal huurders
houdt na aftrek van de woonlasten onvoldoende geld over om volwaardig te kunnen
leven. Dat blijkt uit het rapport 'Huren in de hofstad' van Onderzoeksinstituut OTB. Een
verhoging van de huursubsidie voor Haagse huurders zou daarom wenselijk zijn.
Het zijn vooral de alleenstaande ouderen en jongeren die te maken hebben met een te
hoge huur.
kaart 1 Groene druk 1996
[FIGUUR: Kaart van Den Haag met gebieden gekleurd volgens bevolkingssamenstelling.]
Den Haag
Legenda:
bevolking 0-19 jaar per
100 20-64 jarigen
minder dan 39
39-42
43 of meer
bron: Statistiek bij De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997
900006 13 2 Lees verder

### Pagina 3

kaart 2 Demografische druk 1996

[FIGUUR: Een kaart van een deel van Nederland met verschillende gebieden gekleurd in tinten grijs en zwart, met een legenda die de bevolkingsdichtheid aangeeft.]
Legenda:
bevolking 0-19 jaar en 65+
per 100 20-64 jarigen
    minder dan 59
    59-63
    64 of meer

bron: Statistiek bij De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997

Uit tekst 1 blijkt dat er een samenhang is tussen de leeftijdsopbouw en de behoefte aan
goedkope huurwoningen.
Voor het onderzoeksinstituut OTB is het interessant iets te weten over deze
leeftijdsopbouw.
3p 1 Uit de kaarten 1 en 2 kan worden afgeleid welke van de in tekst 1 genoemde
leeftijdsgroepen in Den Haag relatief veel voorkomt.
Noem de bedoelde leeftijdsgroep en leg uit op welke wijze je uit de kaarten 1 en 2 deze
conclusie kunt trekken.

Om huursubsidies te beperken zou een strakker toewijzingsbeleid kunnen worden
gevolgd. Daarbij zou men niet te duur maar ook niet te goedkoop mogen wonen. Toch is
men bang voor de gevolgen van zo'n maatregel.
1p 2 Noem een volgens de overheid ongewenst ruimtelijk gevolg van zo'n maatregel.

Uit kaart 1 blijkt dat de groene druk in de grote steden van de zuidvleugel van de
Randstad afwijkt ten opzichte van de omringende gemeenten.
2p 3 Noem de bedoelde afwijking van de groene druk en geef een oorzaak voor deze
afwijkende groene druk.

900006 13 3 Lees verder


### Pagina 4

kaart 3
De bevolkingsgroei in Nederland per provincie, 1985-1993
[FIGUUR: Een kaart van Nederland met per provincie symbolen die de bevolkingsgroei weergeven. Er is een legenda met de betekenis van de symbolen: gemiddeld jaarlijks geboorteoverschot, gemiddeld jaarlijks vestigingsoverschot en gemiddeld jaarlijks vertrekoverschot. Er is ook een schaalbalk.]
Legenda:
gemiddeld jaarlijks
geboorteoverschot
+ 1 per 1000
gemiddeld jaarlijks
vestigingsoverschot
+ 1 per 1000
gemiddeld jaarlijks
vertrekoverschot
+ 1 per 1000
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997
3p 4
Geeft aan voor welke provincie (op kaart 3) de bevolkingsgroei negatief is en verklaar de
omvang van beide gegevens die in dit gebied op de kaart zijn afgedrukt.
tekst 2
Woonmilieus in 1986
De grote differentiatie van woonmilieus in de Randstadprovincies is opvallend. Een
belangrijke verklaring hiervoor is dat de druk op het ruimtegebruik in de Randstad een
aantal woonmilieutypen heeft doen ontstaan die in de rest van het land niet of
nauwelijks kunnen ontstaan.
vrij naar: Hanou, M., c.s., Ruimtelijke Verkenningen 1997, Rijksplanologische Dienst
900006 13
4
Lees verder

### Pagina 5

kaart 4 Variatie in woonmilieus in de Randstadprovincies, 1986
[FIGUUR: Kaart van Nederland met de Randstadprovincies, ingekleurd volgens woonmilieus. De legenda toont verschillende patronen voor platteland, 'stagnerend' oud platteland, 'bloeiend' jong platteland, welgestelde woonmilieus, jonge stedelijke milieus en steden. Een schaalbalk geeft de afstand in kilometers aan.]
vrij naar: Hanou, M., c.s., Ruimtelijke Verkenningen 1997, Rijksplanologische Dienst
Drie van de woonmilieus aangegeven in de legenda van kaart 4 zijn ontstaan door suburbanisatie.
2p 5 $\Box$ Noem twee van deze drie woonmilieus.
De welgestelde woonmilieus blijken, volgens kaart 4, vooral op de zandgronden voor te
komen.
1p 6 $\Box$ Geef hiervoor de reden.
Het Nederlandse landschap – natuurlijke en menselijke
factoren (toegepast op het veenlandschap en het
zeekleilandschap)
De overgang van veengebied naar droogmakerij is in het algemeen goed in het
landschap te herkennen als je let op de verkaveling.
2p 7 $\Box$ Beschrijf de overheersende verkaveling in beide gebieden.
900006 13 5 Lees verder

### Pagina 6

kaart 5
De Loosdrechtse Plassen en het Gooi

[FIGUUR: Kaart van de Loosdrechtse Plassen en het Gooi met legenda.]
Legenda:
pleistocene zandgronden
mosveen
rietveen
jonge mariene en fluviatiele afzettingen op veen
bosveen
meren en plassen
rivier

vrij naar: Berendsen, H.J.A., Landschappelijk Nederland, 1997

2p 8

De Loosdrechtse Plassen (zie kaart 5) zijn nooit drooggemaakt. Dat heeft onder andere te maken met de nabijheid van de pleistocene zandgronden van het Gooi.
Verklaar waardoor de nabijheid van het Gooi het droogleggen van de Loosdrechtse Plassen sterk zal bemoeilijken.

900006 13 6 Lees verder


### Pagina 7

kaart 6 Een deel van Noordwest-Overijssel
[FIGUUR: Topografische kaart met plaatsnamen zoals IJsselham, Wetering-Oost, en gebieden zoals Weerribben. Inset kaart van Nederland toont de ligging van het getoonde gebied. Een schaalbalk geeft afstanden in kilometers aan.]
bron: Topografische Dienst Emmen, kaart 16 West, 1988
2p 9 Het op kaart 6 afgebeelde gebied 'De Weerribben' heeft uiteraard niet zomaar de status
van natuurreservaat gekregen.
Noem twee kenmerken waaruit je kunt afleiden dat dit een gebied is met hoge
natuurwaarden.
2p 10 Plassengebieden als afgebeeld op kaart 6 zijn vaak in gebruik voor de recreatie.
De recreatie vormt echter vaak een bedreiging voor dergelijke, kwetsbare gebieden.
Noem voor het natuurreservaat 'De Weerribben' de soorten van verontreiniging, twee andere
bedreigingen voor dit natuurreservaat die het gevolg zijn van de recreatie.
900006 13 7 Lees verder

### Pagina 8

kaart 7 Zeeland
[FIGUUR: Kaart van Zeeland met verschillende patronen die geologische formaties voorstellen, met een legenda. De legenda toont: dek zand, oude zeeklei (afzettingen van Calais), oud en middelland, nieuwland, jonge zeeklei (afzettingen van Duinkerke) en duinen. Er zijn drie gebieden gemarkeerd met de letters A, B en C.]
bron: De Pater, B.C., Nederland in delen, deel 1, 1989
De letters A, B en C hebben elk betrekking op een apart gebied/deel van de legenda van kaart 7.
2p 11
Deze gebieden liggen op verschillende hoogte ten opzichte van het NAP.
Geef aan welke letter bij de hoogste en welke letter bij de laagste ligging ten opzichte van het NAP hoort.
900006 13
8
Lees verder

### Pagina 9

kaart 8 Een historische kaart van Walcheren

[FIGUUR: Een zwart-witte kaart van het eiland Walcheren met diverse plaatsnamen, waterwegen, kreken, poelen, stedelijke bebouwing en nederzettingen. Er is een legenda met symbolen voor kreken, poelen, stedelijke bebouwing en nederzettingen. Een schaalbalk met de aanduiding 0 tot 4 km.]

vrij naar: De Pater, B.C., Nederland in delen, deel 1, 1989

2p 12 Geef de verklaring voor het nederzettingenpatroon op Walcheren.

900006 13 9 Lees verder


### Pagina 10

kaart 9
Bedijkingen in Groningen (16e tot 20e eeuw)
[FIGUUR: Kaart met de Dollard, de Eems en Delfzijl, met daarop bedijkingen met jaartallen.]
vrij naar: Van de Ven, G.P., Leefbaar Laagland, Matrijs, 1993
Door de inpolderkingen, zoals afgebeeld op kaart 9, ontstonden problemen met de
afwatering.
2p 13 [ ] Waaruit bestaat dit afwateringsprobleem en waardoor wordt dit veroorzaakt?
figuur 1
West-oost doorsnede door Laag-Nederland
[FIGUUR: West-oost doorsnede van Laag-Nederland met verschillende bodemlagen en waterpeilen.]
Legenda:
Jonge Duinen en strandzanden
Oude Duinen en strandzanden
Hollandveen
Gorkum en Tiel afzettingen
Afz. van Calais, klei
Afz. van Calais, zandige klei
Afz. van Calais, zand
Twente Formatie (dekzand)
Drente Formatie (fluvioglaciaal)
Stuwwallen
water
vrij naar: Berendsen, H.J.A., Landschappelijk Nederland, 1997
3p 14 [ ] Schrijf de letters A, B en C van figuur 1 onder elkaar op je antwoordblad en zet er de
naam van het overheersende bodemtype achter.
Figuur 1 laat zien dat in het gebied tussen duinen en stuwwallen afwisselend Hollandveen
en afzettingen van Calais aan het oppervlak voorkomen.
2p 15 [ ] Geef de verklaring voor deze afwisseling.
900006 13
10
Lees verder

### Pagina 11

Milieugeografie van Nederland (toegepast op Nederland en de internationale milieuproblemen en de Nederlandse milieugebruiksruimte)

De zwaveluitstoot in kilogram per inwoner is in landen als Polen, Tsjechië, Slowakije, Slovenië en Bulgarije opvallend hoog.
2p 16 In Nederland is de zwaveluitstoot geringer.
Noem twee redener – afgezien van de technische voorsprong – voor de geringere zwaveluitstoot van Nederland.

Nederlandse electriciteitsproducenten zijn medeveroorzakers van een milieuprobleem.
2p 17 Door de aanplant van bos willen ze dit probleem verminderen.
Welk milieuprobleem wordt hier bedoeld en wat is de functie van de aanplant van bos?

De Nederlandse electriciteitsproducenten kunnen kiezen uit bosaanplant in Laag-Nederland of in Polen.
2p 18 Geef twee argumenten voor het aanplanten van bos in Polen.

kaart 10 Bodemaantasting

[FIGUUR: Wereldkaart met verschillende gebieden gekleurd om bodemaantasting aan te geven. De legenda toont drie categorieën: bodem aangetast door afstromend water (donkergrijs), bodem aangetast door wind (lichtgrijs), en weinig tot geen bodemaantasting / niet of nauwelijks in gebruik door de mens (lichtgrijs met ruitjespatroon). Een schaalbalk geeft 0 tot 4000 km aan.]

Legenda:
bodem aangetast door
afstromend water
bodem aangetast door wind
weinig tot geen bodemaantasting
niet of nauwelijks in gebruik door
de mens

vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997

Bovenstaande kaart vormde de aanleiding tot een debat over de mate van bodemaantasting op mondiale schaal. Eén van de debattanten verklaarde: „Zie je wel, het valt wel mee met
4p 19 die bodemaantasting. Als je alle gebieden optelt, dan is de helft van de aarde nauwelijks of
niet aangetast”.
Stel, jij bent het niet eens met de uitspraak van bovenstaande debattant. Noem vier
argumenten om de uitspraak van deze debattant te relativeren.

In de legenda van kaart 10 worden onder andere gebieden onderscheiden die worden
aangetast door afstromend water. Dit komt bijvoorbeeld in Zuid-Oost-Azië op nogal grote
schaal voor.
2p 20 De ontbossing wordt hierbij vooral als oorzaak genoemd. Het stopzetten van de ontbossing
is echter geen eenvoudige zaak.
Geef hiervoor een demografische verklaring.

900006 13 11 Lees verder


### Pagina 12

tekst 3
Monsterdam in rivier
Yangtze verdeelt China
vrij naar: NRC/Handelsblad, 8 november 1997
kaart 11
Een deel van de rivier de Yangtze in China
[FIGUUR: Kaart van een deel van China met de rivier de Yangtze en de plaatsen Gezhoubadam, Yichang, Sandouping, Wanxian, Wuhan en Chongqing.]
0 50 100 km
vrij naar: NRC/Handelsblad, 8 november 1997
De monsterdam in de rivier Yangtze verdeelt China in voorstanders en tegenstanders (zie
tekst 3 en kaart 11).
Voorstanders van de aanleg beweren onder andere dat de uitstoot van kooldioxide
aanzienlijk kan worden verlaagd.
Tegenstanders van de aanleg beweren daarentegen dat de stuwmeren wel eens snel
zouden kunnen dichtslibben.
Maak voor zowel de voorstanders als voor de tegenstanders duidelijk waarop zij
4p 21
bovenstaande bewering baseren.
900006 13
12
Lees verder

### Pagina 13

kaart 12
Matig en sterk verdroogde terreinen in West-Nederland op basis van ecologische
indicatoren
[FIGUUR: Kaart van Nederland met aanduiding van locaties met matige (lege cirkel) en sterke (zwarte cirkel) verdroging.]
vrij naar: Natuurbeleidsplan, regeringsbeslissing, 1989-1990
Kaart 12 laat de mate van verdroging in West-Nederland zien. Deze verdroging hangt
samen met een daling van de grondwaterspiegel.
3p 22
Waar vindt deze verdroging vooral plaats en noem twee oorzaken waarom de verdroging
daar zo sterk is.
900006 13
Lees verder

### Pagina 14

figuur 2 Natuurbehoud
[FIGUUR: Een illustratie van een glazen koepel waarin een tuinier planten verzorgt, terwijl buiten de koepel een vervallen landschap met rokende schoorstenen zichtbaar is.]
bron: Edumedia, 1989
kaart 13 Een deel van de ecologische hoofdstructuur van Nederland
[FIGUUR: Kaart van Nederland met daarop aangegeven natuurgebieden en ecologische verbindingszones.]
Legenda:
natuurgebied: bestaand
of te ontwikkelen
ecologische verbindingszone:
te versterken of te ontwikkelen
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997
2p 23 In figuur 2 wordt een vorm van natuurbeleid getypeerd waarmee je kunt zorgen dat
bepaalde waardevolle ecosystemen bewaard blijven.
Ligt aan 'de ecologische hoofdstructuur van Nederland' (zie kaart 13) een dergelijke
beleidsvisie ten grondslag?
Geef de verklaring voor het bedoelde antwoord.
900006 13 14 Lees verder

### Pagina 15

Internationalisering
kaart 14 Aantal verschillende bestemmingen van directe lijnvluchten vanaf 46 Europese luchthavens, januari 1992
[FIGUUR: Kaart van Europa met cirkeldiagrammen bij verschillende steden die het aandeel van nationale, Europese en intercontinentale bestemmingen weergeven. Een schaalbalk geeft het aantal bestemmingen aan.]
Legenda:
nationaal
Europees
intercontinentaal
300
200
100
0
aantal bestemmingen
vrij naar: Bosman, Jeroen, Vluchtbestemmingen, Geografie, 1993
Uit kaart 14 blijkt dat er in Europa kan worden gesproken van een tweedeling in soorten luchthavens. Deze tweedeling bestaat uit enerzijds een beperkt aantal grote luchthavens zoals Schiphol en anderzijds een behoorlijk aantal kleine(re) luchthavens zoals Kopenhagen.
2p 24 Beschrijf het verschil tussen deze twee soorten luchthavens.
2p 25 Tussen deze twee soorten luchthavens bestaat een relatie. Welke relatie wordt bedoeld?
900006 13 15 Lees verder

### Pagina 16

kaart 15
Spreiding van de auto-industrie in het grensgebied van de VS en Mexico
NEW MEXICO
Ascención
VERENIGDE STATEN
Legenda:
aantal werknemers
125.000
60.000
30.000
15.000
5.000
0
Ciudad Juarez
Nuevo
VERENIGDE STATEN
werkne
mers in de
toeleveringsbedrijven
werkne
mers in de
auto-industrie
CASAS
GRANDES
Ciudad
Acuña
Piedras
Negras
vestiging General Motors
A
vestiging Ford
Cuauhtemoc
Ciudad
Delicias
Nuevo Laredo
A
vestiging Chrysler
CHIHUAHUA
COAHUILA
MEXICO
Ciudad
Reynosa
Matamoros
Monclova
Salinas
Hidalgo
Ramos Arizpe
Gomez Palacio
Torreón
Monterrey
DURANGO
Saltillo
NUEVO
LEON
Valle Hermoso
TAMAULIPAS
0
150
300
km
tekst 4
vrij naar: Verkoren, Otto, Autoproductie in de VS, Geografie, 1997
„(...) Tegenwoordig worden steeds meer afzonderlijke onderdelen elders van tevoren
geassembleerd tot min of meer kant-en-klare geheten. Zo wordt op de eindassemblaglijn
gewerkt met complete automotoren, met min of meer volledige dashboard-panelen,
met complete stereo-sets, of met bekabelingssystemen die al gereed zijn gemaakt voor
het juiste autotype.
Voorafgaande aan de eindassemblage zijn er inmiddels dus tal van subassemblage
activiteiten, die verricht worden door gespecialiseerde bedrijven. (...)”
vrij naar: Verkoren, Otto, Autoproductie in de VS, Geografie, 1997
2p 26
In de Amerikaanse auto-industrie zijn grote veranderingen opgetreden (zie tekst 4).
In Noord-Amerika is in de afgelopen decennia een wijziging opgetreden in de locatie van
de auto-industrie. Het resultaat daarvan is (ten dele) zichtbaar op kaart 15.
Een dergelijke ontwikkeling in locatiekeuze van delen van het productieproces is ook in
Europa gaande.
Leg uit hoe de spreiding van delen van het productieproces van de Europese auto-
industrie op vergelijkbare wijze is veranderd.
900006 13
Lees verder

### Pagina 17

tekst 5
Singapore, een helder vizier op de toekomst
Singapore behoort met Hong Kong, Taiwan en Zuid-Korea tot de eerste generatie
nieuwe industrielanden, de vier Aziatische ‘tijgers’.
In Zuid- en Zuid-Oost-Azië zijn inmiddels ook nieuwe ‘welpen’, zoals Thailand en
Maleisië opgekomen, terwijl eveneens in dat gebied drie ‘slapende reuzen’ tot
ontwikkeling zijn gekomen.
vrij naar: Kieboom, J.P., Singapore, een helder vizier op de toekomst, in: Technieknieuws, mei 1997
In tekst 5 wordt gesproken over drie ‘slapende reuzen’. Eén van deze ‘slapende reuzen’ is
China.
2p 27 Noem de twee andere ‘slapende reuzen’.

tekst 6
Het gevaar dreigt dat alle ‘Emerging Markets’ (‘tijgers’, ‘welpen’ en ‘slapende reuzen’)
op een hoop worden gegooid. Maar de verschillen zijn vaak groter dan de
overeenkomsten.
vrij naar: Kieboom, J.P., Singapore, een helder vizier op de toekomst, in: Technieknieuws, mei 1997
Door de opkomst van ‘welpen’ en ‘slapende reuzen’ heeft Singapore zijn economie sterk
moeten aanpassen.
2p 28 Noem de verandering die Singapore in zijn economie heeft moeten aanbrengen en leg uit
waarom deze aanpassing noodzakelijk was.

tekst 7
De bas in de kas – De muzikale droom van kweker Pieter van Egmond
Veel van wat Pieter van Egmond heeft ondernomen was bedoeld om meer vrije tijd
voor zichzelf te creëren. Wat in zijn kwekerij maar even automatisch kan worden
gedaan, wordt automatisch gedaan. Maar vaak zo revolutionair, dat van het een
dan weer het ander komt. Dat bedoelt hij zo. Maar Pieter van Egmond wil nog steeds
maar één ding: tijd! Om zich te ontwikkelen tot operazanger.
„In plaats van kweker kun je mij beter
een computergestuurde fabrikant van
babyplantjes noemen, want dat is in
feite wat ik ben”, zegt Pieter van Egmond
met bedaarde basstem. En inderdaad
zijn elektronisch beveiligde kwekerij
Vegmo Plant in het Noord-Hollandse
Rijsenhout is net een hitech fabriek,
zij het geheel onder glas, met een totale
vloeroppervlakte van 54.000 vierkante
meter.
(...)
Geen van zijn kinderen zal hem opvolgen,
waarmee na bijna vierhonderd jaar een
eind aan het familiebedrijf zal zijn
gekomen. Van Egmond rouwt daar niet
om. „Die geschiedenis laat mij
weliswaar niet koud, maar veel warmer
word ik bij de gedachte dat de ruim
honderd mensen die hier in vaste en
losse dienst werken er net zo goed wordt
geboden en dat ik het zaad heb gestrooid
voor Vegmo Plant als een miniwereldconcern".
Alle aandelen heeft hij namelijk verkocht
aan de Amerikaanse Ball Horticulture
Group, een multinationaal in zaden voor
groenten, planten en bloemen.
vrij naar: Wennekes, Wim, SAFE, augustus/september 1997
Kweker Pieter van Egmond zal zijn „hitech-fabriek (Vegmo Plant)” niet alleen hebben
ontwikkeld om meer vrije tijd voor zichzelf te creëren.
2p 29 Noem twee andere overwegingen die zullen hebben meegespeeld.

Dat een zo goed lopend tuinbouwbedrijf verkocht wordt (zie tekst 7) is enerzijds jammer
voor Nederland, maar anderzijds zijn er ook grote voordelen aan verbonden.
2p 30 Noem twee (sociaal-economische) voordelen voor Nederland in de komende

### Pagina 18

tekst 8
Waar andere shuttle-initiatieven jammerlijk tot stilstand kwamen, loopt de shuttle van het project 'Verleggen van grenzen' als een trein. Momenteel dondert er twee keer per week een trein volgeladen met onder andere verse groenten en vlees van Rotterdam naar Moskou. Het gaat zo goed dat de deelnemers van het project zich nu buigen over de vraag hoe dit systeem verder is uit te breiden. Waarom verloopt juist dit shuttle-project zo succesvol? Harm Holthuizen: „We hebben alle knelpunten uit het traject gehaald”.
vrij naar: Willemsen, Corinne, Platform, september 1997
31 (3p) Noem drie belangrijke redenen waarom de 'vers'-verbinding Rotterdam-Moskou (zie tekst 8) beter per trein dan per vrachtauto kan worden onderhouden.

Marokko

32 (2p) Naast verwoestijning komt er in veel oasen in Marokko nog een ander milieuprobleem voor. Met name de landbouw wordt hierdoor getroffen. Noem het bedoelde milieuprobleem en beschrijf op welke wijze het menselijk handelen het (hier) bedoelde probleem veroorzaakt.

tekst 9
Een reis door Marokko
Onderstaande tekst is vrij naar een reisbeschrijving in 'De Schakel' van week 36 in 1997. (De Schakel is een huis-aan-huisblad dat in de Hoeksche Waard wordt verspreid.)

Enkele tekstfragmenten zijn met de letters A, B, C en D aangegeven. Deze tekstfragmenten hebben betrekking op verschillende gebieden in Marokko.
Tijdens de reis, zoals in het artikel beschreven, worden achtereenvolgens de gebieden A, B, C en D bezocht.
A De eerste dag rijden we door een weinig inspirerend landschap met veel kale hellingen waarop boeren hun land bewerken op dezelfde manier als duizend jaar geleden.
B Het doet vreemd aan om na alle droogte tussen de ceders te rijden. Het heeft niet veel weg van het Marokko dat we van de plaatjes kennen. Het dorpje Ifrane lijkt vooral op een Alpendorpje en het blijkt dan ook een wintersportplaats te zijn.
C Na Ifrane begint weer het stoffige Marokko. De route naar Erfoud voert door een landschap met prachtige palmoases en dorpjes met huizen van aangestampte leem. Het wordt steeds warmer, droger en vlakker.
D Als we op weg gaan naar de 'gorges du Todra', laten we de kale vlakten en het zand achter ons. De 'gorges du Todra' is een lange diepe kloof met daarin een kabbelend watertje.

900006 13
Lees verder

### Pagina 19

kaart 16 Marokko
[FIGUUR: Een kaart van Marokko met een aangegeven reisroute.]
Legenda:
reisroute
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997
3p 33
Schrijf de letters A, B en D onder elkaar op je antwoordblad en zet er de naam achter van
het gebied waar de tekst betrekking op heeft. Je mag elke naam maar één keer gebruiken.
Kies hierbij uit:
Hoge Atlas
Midden Atlas
Rif
Tafilalt.
900006 13 19 Lees verder

### Pagina 20

tabel 1 Gemiddelde dag- en nachttemperatuur in C per maand van een aantal plaatsen
Nice 13 13 15 17 20 24 27 25 21 17 13
4 5 7 9 12 16 18 18 16 12 8 5
Tanger 15 16 17 19 21 24 26 27 25 22 19 16
10 10 11 12 14 17 19 19 18 16 13 10
Al Hoceima 16 17 18 20 23 26 28 29 27 23 21 17
10 10 12 13 15 18 21 21 19 16 13 11
Casablanca 17 18 20 21 22 24 26 27 26 24 21 18
8 10 11 14 17 19 19 18 15 12 9
Ifrane 9 10 13 16 18 25 31 30 25 19 14 10
4 3 0 2 5 9 12 12 9 5 1 3
Agadir 20 21 23 23 24 25 26 27 26 27 24 21
7 9 11 13 14 17 18 18 17 15 12 8
Zagora 21 23 26 30 35 40 44 43 36 31 26 21
3 6 10 14 19 23 27 26 21 16 11 5
Legenda:
Gemiddelde dagtemperatuur per maand: 16
Gemiddelde nachttemperatuur per maand: 9
vrij naar: Guide de tourisme, Michelin, 1988
kaart 17
Marokko
[FIGUUR: Een kaart van Marokko met de locaties van Ifrane en Zagora aangegeven.]
vrij naar: De Grote Bosatlas, 51e druk, 1997
34 2p Verklaar het verschil in dagamplitudes tussen de plaatsen Tanger en Al Hoceima ten opzichte
van de plaatsen Ifrane en Zagora en licht dit toe met behulp van de gegevens van tabel 1.
35 1p De productie van citrusfruit in Marokko is nogal wisselend van omvang.
Noem hiervoor de belangrijkste oorzaak.
36 2p Marokko is een land dat zowel agrarische producten importeert als exporteert.
Noem het agrarische product dat Marokko op grote schaal moet importeren en leg uit
waarom daar de laatste decennia steeds meer van moet worden geämporteerd.
900006 13 20 Lees verder

### Pagina 21

tabel 2
De verhouding tussen het aantal mannen en vrouwen per leeftijdsgroep, in procenten, in Marokko en Nederland, 1994

Marokko
| Leeftijd | mannen | vrouwen |
|---|---|---|
| 0-4 | 51,1 | 48,9 |
| 5-9 | 50,3 | 49,7 |
| 10-14 | 51,3 | 48,7 |
| 15-19 | 51,1 | 48,9 |
| 20-24 | 48,6 | 51,4 |
| 25-29 | 46,9 | 53,1 |
| 30-34 | 47,1 | 52,9 |
| 35-39 | 48,5 | 51,5 |
| 40-44 | 48,6 | 51,4 |
| 45-49 | 46,5 | 53,5 |
| 50-54 | 44,2 | 55,8 |
| 55-59 | 45,4 | 54,6 |
| 60-64 | 46,1 | 53,9 |
| 65-69 | 46,1 | 53,9 |
| 70-74 | 49,3 | 50,7 |
| 75+ | 49,5 | 50,5 |

Nederland
| mannen | vrouwen |
|---|---|
| 51,2 | 48,8 |
| 51,3 | 48,7 |
| 51,3 | 48,7 |
| 51,3 | 48,7 |
| 51,2 | 48,8 |
| 51,6 | 48,4 |
| 51,8 | 48,2 |
| 51,5 | 48,5 |
| 51,6 | 48,4 |
| 51,2 | 48,8 |
| 50,5 | 49,5 |
| 50,2 | 49,8 |
| 49,9 | 50,1 |
| 48,8 | 51,2 |
| 46,3 | 53,7 |
| 36,3 | 63,7 |

vrij naar: CBS, Jaarboek, 1995

In tabel 2 is per leeftijdsgroep aangegeven hoe groot het aandeel mannen en vrouwen is. Dit is zowel weergegeven voor Marokko als voor Nederland. In de eerste leeftijdsgroepen (0-19 jaar) verschilt het beeld van Marokko nauwelijks van dat van Nederland. Daarna zijn de verschillen tussen Nederland en Marokko vrij groot. Zelfs tot de groep 70-jarigen.

2p 37 [FIGUUR: Vinkvakje] Verklaar dit verschil en ga hierbij in op de situatie in Marokko.

3p 38 [FIGUUR: Vinkvakje] In Marokko zijn langs de Atlantische kust op diverse plaatsen grote(re) havensteden tot ontwikkeling gekomen. Aan de Middellandse zeekust is dat vrijwel niet het geval. Geef drie mogelijke redenen waarom aan de Middellandse zeekust vrijwel geen grote(re) havensteden tot ontwikkeling zijn gekomen.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

900006 13 21 Lees verder
Beschikbaar gesteld

### Pagina 22

figuur 3 Leef tijdsdiagram van de Marokkaanse bevolking in 1994
mannen vrouwen
74+
70-74
65-69
60-64
55-59
50-54
45-49
40-44
35-39
30-34
25-29
20-24
15-19
10-14
5-9
0-4
2000 1500 1000 500 0 0 500 1000 1500 2000

vrij naar: Le Maroc en chiffres, 1994

2p 39 Het groeithempo van de Marokkaanse bevolking is de laatste jaren veranderd.
Is het groeithempo toegenomen of afgenomen?
Geef een uit figuur 3 af te leiden argument voor de bedoelde conclusie.
Geef tevens de verklaring voor de bedoelde verandering.

2p 40 Binnen Marokko bestaan diverse vormen van migratie. Eén daarvan is de ruraal-rurale
seizoenstreek. Een deel van de bevolking trekt dan in de oogstperiode in fases van Zuid-
Marokko naar Noord-Marokko (en vervolgens weer naar huis).
Leg uit waarom deze bevolkingsbeweging in fases van Zuid-Marokko naar Noord-
Marokko verloopt.

tekst 10 Bank speelt in op heimwee naar Marokko

De Marokkaanse staatsbank werft in Nederland leerlingen voor een internaat in Marokko.
(...) Het internaat past in het beleid dat de Marokkaanse staatssecretaris L. Gaboune
onlangs tegenover deze krant uiteenzette: Marokko wil de banden met de geëmigreerde
onderdanen aanhalen. (...)

vrij naar: NRC/Handelsblad, 14 juli 1997

2p 41 Noem een reden waarom Marokko de banden met de geëmigreerde onderdanen wil
aanhalen (zie tekst 10).

Einde

900006 13 22