# Eindexamen Economie VMBO-KB 2018 tijdvak 1

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-kb/economie/2018/tijdvak-1

## Vragen in dit examen

### Vraag 38 – Opgave 38

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-KB
2018
tijdvak 1
woensdag 23 mei
13.30 - 15.30 uur
economie CSE KB
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 38 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 50 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord
kunnen worden.
KB-0233-a-18-1-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

De sportschool

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.

Stavros, 17 jaar, wil na de kerstvakantie gaan sporten bij een sportschool.
Sportscholen proberen zich van elkaar te onderscheiden. Bij de ene
sportschool krijg je een gratis sporttas en bij de andere een korting op het
inschrijfgeld.

1p 1 Maak van de volgende zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Sportscholen maken met deze aanbiedingen gebruik van de marketingmix
met het instrument ...(1)... (personeelsbeleid / prijsbeleid). Een
sportschool produceert ...(2)... (diensten / gebruiksgoederen / verbruiksgoederen).

Stavros vergelijkt de twee aanbiedingen van sportscholen. Sportschool
Conditie bereket in het eerste jaar eenmalig € 20 inschrijfgeld.

Gebruik informatiebron 1.
1p 2 Bereken het bedrag in twee decimalen dat sportschool Conditie in het
eerste jaar per maand duurder is door het inschrijfgeld. Schrijf je
berekening op.

Gebruik informatiebron 1.
3p 3 Bereken in één decimaal hoeveel procent sportschool Conditie duurder is
dan sportschool Om de hoek. Ga uit van een individueel jaarabonnement
en inschrijving voor Stavros. Schrijf je berekening op.

1p 4 De termijn van een abonnement is een belangrijk punt voor een
sportschool.
→ Noem een reden waarom een sportschool het liefst kiest voor een
jaarabonnement.

1p 5 De termijn van een abonnement is ook een belangrijk punt voor een
sporter.
→ Noem een reden waarom de termijn van een abonnement ook een
belangrijk punt is voor een sporter.

KB-0233-a-18-1-o 2 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 3

Vanwege de sterke concurrentie tussen sportscholen maken ze intensief
gebruik van marketing.

6 Maak van de volgende zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Sportscholen maken gebruik van instrumenten van de marketingmix om
...(1)... (het assortiment / de doelgroep) te bereiken. Zij gebruiken ...(2)...
(informatieve reclame / productaansprakelijkheid) om de sportschool te
promoten. Individuele coaching van sporters door de sportschool behoort
tot ...(3)... (productbeleid / plaatsbeleid).

KB-0233-a-18-1-0 3/12 lees verder ►►►

### Pagina 4

Een eigen kledingzaak

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 2 en 3 in de bijlage.

Henriëtte wil een winkel beginnen in exclusieve, Italiaanse designkleding
voor vrouwen. Haar vriend Thomas denkt dat kledingverkoop op het
moment niet winstgevend is. Henriëtte wil toch haar kledingwinkel
starten. Een naam heeft ze al: SHE.

Eerst gaat ze kijken naar het aantal kledingwinkels voor vrouwenkleding
in de stad en hun marktaandeel.

| naam winkel | marktaandeel vrouwenkleding |
|---|---|
| Chez Marlène | 40% |
| Women | 25% |
| Seestore | 35% |

1p 7 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Een marktaandeel is de ...(1)... (afzet / brutowinst / nettowinst) als
percentage van het totaal in de markt. Als de totale markt gelijk blijft en
Henriëtte met succes toetreedt tot de markt, zal het marktaandeel van de
concurrenten ...(2)... (gelijk blijven / groter worden / kleiner worden).

Op een site vindt ze gegevens over kledingwinkels in Nederland. “Volgens
mij kan ik genoeg winst maken met mijn kledingwinkel", zegt ze.

Gebruik informatiebron 2.
1p 8 Henriëtte wil met SHE per maand een nettowinst van € 1.100 behalen.
Het gegeven over de nettowinst in informatiebron 2 geldt ook voor SHE.
→ Bereken hoe groot de omzet van Henriëtte per maand moet zijn om
deze nettowinst te behalen. Schrijf je berekening op.

KB-0233-a-18-1-o
4 / 12
lees verder ►►►

### Pagina 5

1p 9 "Als startende winkelier kan ik besparen op de personeelskosten", zegt ze.
→ Noem een reden waardoor Henriëtte als starter op de personeelskosten kan besparen.

Henriëtte: "Laat ik voor 2018 eens een kleine begroting maken."

Gebruik informatiebron 3.
1p 10 Bereken de verwachte nettowinst voor 2018 van SHE. Schrijf je
berekening op.

Henriëtte maakt zich vooral zorgen over de concurrentie van
onlinewinkels.

1p 11 SHE kan de prijzen niet verlagen. Om de concurrentie aan te gaan, zal ze
andere marketinginstrumenten moeten gebruiken.
→ Noem één ander instrument uit de marketingmix dat SHE zou kunnen
gebruiken. Licht je antwoord toe.

"Ik weet heel goed wat de kenmerken van mijn doelgroep zijn", zegt ze.

Kenmerken van haar doelgroep zijn:
– vrouw, hoogopgeleid, met een hoog inkomen
– ambitieus en optimistisch
– bereid meer te betalen voor extra service en aandacht

1p 12 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Het organiseren van een maandelijkse modeshow is een voorbeeld van
...(1)... (productbeleid / promotiebeleid). De aanwezigheid van een
schoonheidsspecialiste in de winkel is een voorbeeld van ...(2)...
(prijsbeleid / productbeleid).

### Pagina 6

Leren budgetteren

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebro 4 in de bijlage.

Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) publiceert al
jarenlang gegevens over zakgeld aan jongeren. Enrico vergelijkt zijn
zakgeld met het gemiddelde zakgeld van zijn leeftijdgenoten.

1p 13 Gebruik bovenstaande tekst.
Van welke functie van geld is sprake bij Enrico?
A van rekenmiddel
B van ruilmiddel
C van spaarmiddel

Volgens het Nibud is zakgeld voor kinderen vanaf zes jaar een goede
manier om de waarde van geld te ontdekken.

1p 14 Met welk doel publiceert het Nibud informatie over zakgeld en jongeren?

Vanaf zes jaar gaan kinderen munten herkennen en beginnen met
rekenen.

1p 15 Tot welke geldsoort worden munten gerekend?
A tot chartaal geld
B tot direct geld
C tot giraal geld
D tot indirect geld

1p 16 Enrico's ouders maken zijn zakgeld over naar zijn betaalrekening.
→ Welk voordeel heeft het hebben van zakgeld op een betaalrekening
vergeleken met contant geld?

De ouders van Enrico vinden dat hij een aantal uitgaven (zoals snacks,
games en sport) zelf moet betalen van zijn zakgeld.

2p 17 Gebruik informatiebron 4.
Bereken in twee decimalen welk totaal bedrag Enrico per week ten minste
aan zakgeld moet ontvangen om deze uitgaven te kunnen betalen. Schrijf
je berekening op.

KB-0233-a-18-1-o
6 / 12
lees verder

### Pagina 7

Het Nibud vindt het ook belangrijk dat jongeren leren sparen van hun zakgeld. Enrico spaart elke maand € 55 voor een nieuwe vishengel. Deze kost € 300. Er staat nu € 52,50 op zijn spaarrekening. Over vijf maanden wil hij hem kopen, want dan start het visseizoen weer.

2p 18 Kan Enrico de nieuwe vishengel na vijf maanden kopen? Schrijf je berekening op.

2p 19 Enrico zet zijn spaargeld op een spaarrekening.
→ Noem drie motieven om te sparen.

KB-0233-a-18-1-o 7 / 12 lees verder ► ► ►

### Pagina 8

Zuid-Afrika

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 5 en 6 in de bijlage.

Zuid-Afrika is een land met een
roerige geschiedenis. Na de eerste
democratische verkiezingen in
1994 groeide het nationaal inkomen
sterk. Toch profiteerden lang niet
alle inwoners van Zuid-Afrika van
de groei.

[FIGUUR: Een kaart van Zuidelijk Afrika met Zuid-Afrika gemarkeerd.]

Gebruik informatiebron 5.
1p 20 Een groot deel van de bevolking van Zuid-Afrika leeft nog steeds onder de
armoedegrens.
→ Bereken het percentage van de bevolking dat onder de armoedegrens
leeft. Schrijf je berekening op.

1p 21 In Zuid-Afrika verdient de meest verdienende 10% van de bevolking
51,7% van het nationaal inkomen. In Nederland verdient de meest
verdienende 10% van de bevolking 25% van het nationaal inkomen.
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1) en (2) op je antwoordblad. Vul bij de
nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
De inkomens zijn in Zuid-Afrika in verhouding ...(1)... zeer (gelijkmatig /
ongelijkmatig) verdeeld. Dit is één van de kenmerken van een ...(2)...
(ontwikkelingsland / ontwikkeld land).

De mijnbouw is een belangrijke sector voor de Zuid-Afrikaanse economie.
Zo is het land de grootste producent van platina, een edelmetaal.

Gebruik informatiebron 6.
2p 22 In 2015 bedroeg de productie van platina in Zuid-Afrika 125.000 kilogram.
Helaas was de wereldmarktprijs in november 2015 ($ 26.749) veel lager
dan in januari 2013 ($ 5.916).
→ Bereken de extra opbrengst voor Zuid-Afrika in US dollars als het de
productie van 2015 voor de hogere prijs in januari 2013, in plaats van
de lagere prijs in november 2015 had kunnen verkopen. Schrijf je
berekening op.

KB-0233-a-18-1-0
8/12
lees verder ► ►►


### Pagina 9

Zuid-Afrika biedt het overgrote deel van de platinaproductie aan op de
wereldmarkt. Van platina is het volgende bekend:
- Een groot deel van de vraag naar platina komt vanuit de auto-
industrie.
- De auto-industrie kan palladium als vervanger van platina gebruiken.
- Een deel van de platina kan worden gerecycled.
- Op korte termijn verandert het aanbod van platina niet.

1p 23 Welke van de volgende gebeurtenissen kan leiden tot een stijging van de
wereldmarktprijs van platina?
A De kosten van het recyclen van gebruikt platina worden lager.
B De wereldmarktprijs van palladium wordt hoger.
C Er is sprake van een wereldwijde economische crisis.
D Er worden nieuwe platinamijnen geopend.

1p 24 Zuid-Afrika heeft in het verleden geprobeerd het land minder afhankelijk
te maken van de opbrengst van land-, tuin- en mijnbouw. Het wilde ook
andere industriële producten exporteren.
Welk voordeel heeft Zuid-Afrika als het andere industriële producten kan
exporteren?
A Als de prijs van land-, tuin- en mijnbouwproducten op de wereldmarkt
sterk daalt, heeft het nog andere inkomsten.
B Als de prijs van land-, tuin- en mijnbouwproducten op de wereldmarkt
sterk stijgt, heeft het geen andere inkomsten.
C De vraag naar land-, tuin- en mijnbouwproducten op de wereldmarkt is
te hoog om er genoeg aan te verdienen.

Historicus R.W. Johnson schreef een boek over Zuid-Afrika. Een van de
problemen van Zuid-Afrika is volgens Johnson de slechte staat van
overheidsinstellingen, zoals het onderwijs.

2p 25 Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Investeren in onderwijs is investeren in de kwaliteit van de productiefactor
...(1)... (arbeid / kapitaal / natuur). Hierdoor zullen de werknemers ...(2)...
(meer / minder) productief worden en kwalitatief ...(3)... (betere /
slechtere) producten kunnen produceren.

KB-0233-a-18-1-o 9/12 lees verder ►►►

### Pagina 10

Kom in de bouw
Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 7 in de bijlage.
krantenbericht in 2016:
De economische crisis veroorzaakte vanaf 2008 een aantal zware jaren in
de bouw. De bouw groeit echter weer. De productie groeide in 2015 met
€ 4 miljard, een toename van 7% vergeleken met 2014. Ook in de
komende jaren wordt de bouw de grootste groeier in de Nederlandse
economie.
1p 26
De productie in een land verdelen we in vier productiesectoren.
Tot welke productiesector behoort de bouw?
A tot de primaire sector
B tot de secundaire sector
C tot de tertiaire sector
D tot de quartaire sector
1p 27
In de crisisjaren van 2008 tot 2015 zijn er in de bouw ruim
80.000 arbeidsjaren verloren gegaan.
Wat verstaan we onder een arbeidsjaar?
A Een arbeidsjaar is een deeltijdbaan.
B Een arbeidsjaar is een flexibele baan.
C Een arbeidsjaar is een tijdelijke baan.
D Een arbeidsjaar is een voltijdban.
2p 28
Maak van onderstaande zinnen een economisch juiste tekst door de juiste
woorden te kiezen.
Doe het zo: Noteer de nummers (1), (2) en (3) op je antwoordblad. Vul bij
de nummers de juiste woorden in. Kies uit de woorden die tussen haakjes
staan.
Door de economische crisis zijn de bestedingen in Nederland ...(1)...
afgenomen / toegenomen). Hierdoor ...(2)... (daalde / steeg) de vraag
naar arbeid en ontstond er ...(3)... (conjuncturele / structurele)
werkloosheid.
De productie in de bouw groeide in 2015 ten opzichte van 2014 met 7%.
Toch is de werkgelegenheid in de bouw niet met 7% gegroeid.
Gebruik informatiebron 7.
Bereken in één decimaal de procentuele groei van de werkgelegenheid in
de bouw in 2015 ten opzichte van 2014. Schrijf je berekening op.
1p 29
KB-0233-a-18-1-o
10 / 12
lees verder
Voor alle eindexamens, zie ook www.ssl.nl. Pagina: 157

### Pagina 11

De groei van de werkgelegenheid in 2015 in de bouw levert vooral meer
werk op voor uitzendkrachten.
1p 30 Noem een reden waarom bouwbedrijven in 2015 eerder voor
uitzendkrachten kiezen dan voor vaste werknemers.
In de toekomst worden er problemen verwacht op de arbeidsmarkt voor
de bouw.
2p 31 Werkgevers in de bouw proberen het werken in de bouw voor werknemers
aantrekkelijker te maken.
→ Noem twee maatregelen waardoor werken in de bouw voor
werknemers aantrekkelijker kan worden.
Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.
KB-0233-a-18-1-o
11 / 12
lees verder ►

### Pagina 12

Patatje over de grens

Bij de beantwoording van de vragen in deze opgave moet je soms
gebruikmaken van informatiebron 8 en 9 in de bijlage.

Nederland verdient een groot deel van het nationaal
inkomen door export naar andere Europese landen.

1p 32 Noem een reden voor de grote omvang van de
Nederlandse export naar andere Europese landen.

De Nederlandse overheid stimuleert Nederlandse
exportbedrijven om te exporteren.

1p 33 Op welke manier kan de Nederlandse overheid de Nederlandse export
stimuleren?
A door een exportheffing
B door een exportquote
C door een exportsubsidie
D door een exportvolume

Nederland is de grootste producent van aardappelproducten in Europa.
Een groot deel van deze producten, zoals patat, aardappelkroketten en
rösti, is bestemd voor de export. De totale productiewaarde van
aardappelproducten in Europa bedraagt € 3 miljard.

Gebruik informatiebron 8.
1p 34 Bereken de totale waarde van de Nederlandse productie van
aardappelproducten. Schrijf je berekening op.

Gebruik informatiebron 9.
1p 35 Bereken het percentage aardappelproducten dat door Nederland wordt
geëxporteerd naar het Verenigd Koninkrijk van de totale export naar de
vijf landen. Schrijf je berekening op.

2p 36 Ook het Verenigd Koninkrijk is een grote producent van aardappelproducten.
→ Noem twee redenen waarom het Verenigd Koninkrijk
aardappelproducten importeert, ondanks hun eigen productie.

2p 37 Na de voorgenomen uittreding uit de Europese Unie (Brexit), wil de
regering van het Verenigd Koninkrijk maatregelen nemen om de import te
beperken.
→ Noem twee maatregelen die de regering van het Verenigd Koninkrijk
kan treffen om de import te beperken.

1p 38 Noem een reden waarom het Verenigd Koninkrijk de import wil beperken.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
KB-0233-a-18-1-o
12 / 12
einde