# Eindexamen Economie VMBO-KB 2011 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-kb/economie/2011/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 1

### Vraag 3 – Opgave 1

### Vraag 4 – Opgave 1

### Vraag 5 – Opgave 1

### Vraag 6 – Opgave 1

### Vraag 7 – Opgave 1

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 1

### Vraag 13 – Opgave 1

### Vraag 14 – Opgave 1

### Vraag 15 – Opgave 1

### Vraag 16 – Opgave 1

### Vraag 17 – Opgave 1

### Vraag 18 – Opgave 1

### Vraag 19 – Opgave 1

### Vraag 20 – Opgave 1

### Vraag 21 – Opgave 1

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

### Vraag 41 – Opgave 1

### Vraag 42 – Opgave 1

### Vraag 43 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-KB
2011
tijd vak 2
dinsdag 21 juni
13.30 - 15.30 uur
economie CSE KB

Bij dit examen hoort een bijlage.

Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 50 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen
worden.

KB-0233-a-11-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Samen naar de bioscoop

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 7 hoef je geen gebruik te maken van de informatiebronnen in de bijlage.

Aan het einde van het jaar mag elke klas van de schoolleiding met de klassleraar een uitje verzinnen. De klassleraar, mevrouw De Jong, besluit met klas 3Ka naar de film te gaan. In het computerlokaal bekijkt de klas een aantal previews (voorvertoningen) van films die in die bewuste week in de bioscoop worden vertoond. De leerlingen kiezen de films: ‘2012’ en ‘Twilight’. Er blijken evenveel leerlingen naar ‘2012’ te willen als naar ‘Twilight’. De klas van 18 leerlingen wordt daarom in twee groepen verdeeld.

Mevrouw De Jong heeft de volgende gegevens verzameld:

|                | bedrag |
|----------------|--------|
| entreeprijs per persoon | € 7,90 |
| bijdrage school per leerling | € 4,00 |
| entreekaartje mevrouw De Jong wordt door de school betaald | € 2,80 |
| per leerling een drankje | € 2,50 |
| per leerling een middelgrote portie popcorn |

1p 1 Elke leerling heeft al een bijdrage van € 5,80 betaald.
→ Hoeveel moet elke leerling nog bijdragen (naast zijn al betaalde eigen bijdrage en de bijdrage van de school) om de begroting sluitend te maken? Schrijf je berekening op.

1p 2 Bioscopen hebben vaak verschillende toegangsprijzen voor verschillende tijden. De directeur van de bioscoop zegt: “Ik verwacht zo meer omzet te bereiken.”
→ Hoe kan met het gevoerde prijsbeleid meer omzet worden bereikt?

1p 3 In het computerlokaal van de school bekijkt de klas een aantal previews die in de betreffende week worden vertoond. In de previews van de films ‘2012’ en ‘Twilight’ worden de toekomstige kijkers getrakteerd op spannende scènes.
→ Welk onderdeel van de marketingmix wordt door middel van de previews ingezet? Verklaar je keuze.

KB-0233-a-11-2-o 2 lees verder ▶▶▶


### Pagina 3

1p 4 De leerlingen hebben genoten van de films. Tijdens de eerstvolgende les vertelt mevrouw De Jong dat de Amerikaanse filmindustrie (Hollywood) zich bij de keuze van te produceren films voornamelijk richt op jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar. Om welke reden zou de filmindustrie zich voornamelijk op jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 18 jaar richten?
A De jongeren hebben recht op (kijk)plezier.
B De jongeren hebben veel geld te besteden, want zij hebben nog weinig vaste lasten.
C De jongeren hebben veel vaste lasten, dus weinig koopkracht.
D De jongeren hebben veel vaste lasten, een bioscoopkaartje kan er ook nog wel vanaf.

1p 5 Een van de leerlingen zegt: “Voor een film in de bioscoop moet je betalen, maar de filmpjes op YouTube kun je zonder betaling bekijken en downloaden.”
→ Geef een reden waarom YouTube (als onderneming) gratis filmpjes ter beschikking stelt.

2p 6 De marketingdeskundigen van de filmindustrie gaan ervan uit dat alle jongeren van 12 tot en met 18 jaar in elke cultuur dezelfde behoeften hebben. Daardoor kunnen zij in de hele wereld dezelfde marketing toepassen.
→ Geef op je antwoordblad aan welke woorden er in onderstaande zinnen bij (1), (2), (3) en (4) moeten worden ingevuld. Kies uit de volgende begrippen: consumenten, vaste lasten, incidentele uitgaven, de bestedingen, grotere afzetmarkt, bijbaantjes, vrij besteedbaar zakgeld.
Doe het zo: Neem de getallen 1, 2, 3 en 4 over op je antwoordblad. Vul bij de getallen de juiste woorden in.
Kinderen en jongeren hebben grote invloed op ...(1)... van hun ouders. Zelf beschikken de jongeren over vrij besteedbaar zakgeld, omdat zij geen ...(2)... hebben. Bovendien hebben zij vanaf hun 15e jaar vaak een bijbaantje. Kinderen zijn makkelijk te beïnvloeden. Als bedrijven kinderen al jong leren ...(3)..., dan hebben bedrijven een ...(4)... .

1p 7 Jongeren zijn voor marketingdeskundigen dus een aantrekkelijke doelgroep.
Marie uit de klas van mevrouw De Jong heeft de smaak te pakken en wil elke week naar de bioscoop met haar buurmeisje Sandra. De moeder van Marie is een bijstandsmoeder met 3 kinderen in de leeftijd van 3 tot 14. De moeder van Marie verbiedt haar om elke week naar de bioscoop te gaan.
Marie is daar erg boos over.
→ Geef een argument voor de moeder van Marie om Marie te verbieden elke week naar de bioscoop te gaan. Gebruik in je antwoord het begrip ‘prioriteiten’.

KB-0233-a-11-2-o 3 lees verder ►►►

### Pagina 4

Boze boeren!

Bij de beantwoording van de vragen 8 tot en met 13 moet je soms gebruik maken van de informatiebronnen 1 en 2 in de bijlage.

Uit de krant:
Brussel, september 2009.
Voor de zesde keer deze maand demonstreren boze boeren in Brussel bij het gebouw van de Europese Unie (EU). De boeren zijn boos, omdat zij vinden dat er te weinig geld verdiend wordt met de productie van melk. De oorzaak van de boosheid moet gezocht worden in het melkquotum, een productielimiet. Dat betekent dat elke boer een maximum hoeveelheid melk mag leveren. Dit quotum zal de komende jaren steeds verder worden vergroot en wordt in 2015 helemaal afgeschaft.

2p 8 In 2008 waren er in Nederland 1.466.000 koeien die samen 11.294.572.000 liter melk produceerden. Een boer ontving in 2008 gemiddeld € 0,35 per liter.
→ Hoe groot is de gemiddelde opbrengst in euro's van de melk per koe in 2008? Schrijf je berekening op.

2p 9 De melkprijs bij de boer kent een regelmatig patroon van pieken en dalen. In de herfst / winter stijgt de prijs om in de lente / zomer weer te gaan dalen.
→ Geef een verklaring voor dit stijgen en dalen van de prijs bij de boer.
Gebruik in je antwoord de woorden: vraag en aanbod.

1p 10 Gebruik informatiebron 1 en 2.
De producentenprijs was in de periode 2002 tot en met 2006 redelijk stabiel. De prijs bij de boer varieerde in deze periode.
→ In welk jaargetijde is de winst van de producent het hoogst: in de lente / zomer of in de herfst / winter? Verklaar je antwoord.

1p 11 De melkveeboeren hebben vaak veel geld moeten investeren in hun bedrijf. De kosten per liter melk bedragen gemiddeld 37 cent per liter. De prijs die de boeren ontvangen voor de melk is voor hen vaak niet kostendekkend. Een uitbreiding van het aantal koeien kan op den duur kostendekkend werken. Waarom kan er wel kostendekkend worden geproduceerd als een boer meer koeien heeft?
A De variabele kosten worden over meer liters melk verdeeld.
B De variabele kosten worden over minder liters melk verdeeld.
C De vaste kosten worden over meer liters melk verdeeld.
D De vaste kosten worden over minder liters melk verdeeld.

KB-0233-a-11-2-o 4 lees verder ► ► ►

### Pagina 5

2p 12 Gebruik informatiebron 1.
In oktober 2009 bedraagt de melkprijs in de supermarkt € 0,68 per liter, terwijl
de boer maar € 0,21 per liter krijgt.
→ Geef twee argumenten waarom je niet kan stellen dat de supermarkt 47 cent
nettowinst maakt op een liter melk. Je moet 1 argument uit de bron halen en
1 argument zelf bedenken.

1p 13 Veel economen vinden dat de overheid zich niet moet bemoeien met de
melkprijzen. De meeste boeren willen subsidie van de Europese Unie op hun
melk.
→ Met wie ben jij het eens? Met de economen of met de boeren? Geef een
argument voor je mening.

Wie de schoen past ...

Bij de beantwoording van de vragen 14 tot en met 21 hoef je geen gebruik te
maken van de informatiebronnen in de bijlage.

Geïmporteerde schoenen uit China en Vietnam zouden op de Nederlandse
markt goedkoper kunnen worden. Dat hangt van het besluit af of de
invoerrechten (importheffingen) op schoenen uit China (16,5 procent van de prijs
exclusief heffing) en Vietnam (10 procent van de prijs exclusief heffing)
afgeschaft worden of niet.

bron: NRC, 6 november 2009

1p 14 Wie mag het besluit nemen om de invoerrechten af te schaffen?
A de Chinese regering
B de Europese Commissie
C de Nederlandse regering
D de Tweede Kamer

1p 15 De gemiddelde importprijs van Chinese schoenen is € 4,50 per paar, exclusief
de importheffing.
De gemiddelde importprijs van Vietnamese schoenen is € 5 inclusief de
importheffing.
→ Laat door middel van een berekening zien dat Vietnamese schoenen
duurder zijn dan Chinese schoenen als de invoerrechten op schoenen
zouden worden afgeschaft.

KB-0233-a-11-2-0 5 lees verder

### Pagina 6

1p 16 Volgens sommige economen zijn de invoerrechten op schoenen nodig, omdat de
Chinese overheid volgens hen de vrijhandel belemmert.
In welk van de onderstaande gevallen is er sprake van belemmering van de
vrijhandel door de Chinese overheid?
A het betalen van lage lonen aan de arbeiders in de Chinese schoenfabrieken
B het geven van exportsubsidies voor Chinese schoenproducenten
C het heffen van invoerrechten op Chinese producten

1p 17 De schoenindustrie in Europa is door de concurrentie in veel landen al bijna
verdwenen. In Italië zijn nog veel schoenfabrieken. In Nederland zijn alleen
nog een paar producenten van luxe schoenen.
De Italiaanse regering denkt dat het afschaffen van de invoerrechten op
schoenen nadelig is voor de werkgelegenheid in Italië. Hieronder staan drie
denk stappen.
1 Bescherming van de eigen industrie vervalt.
2 De concurrentie neemt toe.
3 Er moet efficiënter geproduceerd worden.
In welk van de onderstaande gevallen staan de denk stappen in een zodanige
volgorde dat een logische gedachtengang ontstaat?
A afschaffen invoerrechten $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ werkgelegenheid in Italië daalt.
B afschaffen invoerrechten $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ werkgelegenheid in Italië daalt.
C afschaffen invoerrechten $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ werkgelegenheid in Italië daalt.
D afschaffen invoerrechten $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ werkgelegenheid in Italië daalt.
E afschaffen invoerrechten $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ werkgelegenheid in Italië daalt.
F afschaffen invoerrechten $\rightarrow$ 3 $\rightarrow$ 2 $\rightarrow$ 1 $\rightarrow$ werkgelegenheid in Italië daalt.

2p 18 Voor Nederlandse schoenverkopers kan het gunstig zijn dat de invoerrechten
worden afgeschaft.
$\rightarrow$ Leg uit waardoor het voor Nederlandse schoenverkopers gunstig kan zijn
dat de invoerrechten worden afgeschaft.

1p 19 De schoenindustrie in Europa is door de concurrentie in veel landen al bijna
verdwenen. In Italië zijn nog veel schoenfabrieken. In Nederland zijn alleen
nog een paar producenten van luxe schoenen. De Nederlandse
schoenindustrie zal weinig of geen last hebben van het afschaffen van de
invoerrechten.
$\rightarrow$ Geef een reden waarom de Nederlandse schoenindustrie weinig of geen
last zal hebben van het afschaffen van de invoerrechten.

KB-0233-a-11-2-0 6 lees verder ►►►

### Pagina 7

1p 20 Verwacht wordt dat de lonen in China flink zullen stijgen. Daardoor zal de prijs van een paar schoenen gaan stijgen van € 4,50 naar € 4,90. Verwacht wordt dat daardoor de import van schoenen uit China zal dalen van 80 miljoen paar naar 78 miljoen paar. Twee ambtenaren, Pieter en Cor, die onder andere een schatting moeten maken van de te verwachten inkomsten aan invoerrechten zijn het niet met elkaar eens. Pieter: “Door die hogere prijs zullen de invoerrechten toenemen.” Cor: “Nee hoor, China verkoopt minder schoenen en dan komen er minder invoerrechten binnen.” Wie heeft gelijk, Pieter of Cor?
A Cor, want de invoerrechten worden geheven over de invoerwaarde van de geïmporteerde schoenen.
B Cor, want de invoerrechten worden geheven over het aantal geïmporteerde schoenen.
C Pieter, want de invoerrechten worden geheven over de prijs van de geïmporteerde schoenen.
D Pieter, want de invoerrechten worden geheven over de invoerwaarde van de geïmporteerde schoenen.

1p 21 De invoerrechten op Chinese schoenen brengen voor de EU jaarlijks € 250 miljoen op. Het totale geschatte verlies voor importeurs, handel en consumenten in de EU (door minder verkoop en/of hogere prijzen) bedraagt € 332 miljoen per jaar. De invoerrechten kosten de EU dus meer dan ze de EU opbrengen. Daarom zou je ze kunnen afschaffen. Maar dat is onder andere nadelig voor het milieu.
→ Leg uit wat het afschaffen van de invoerrechten op Chinese schoenen voor nadelige gevolgen kan hebben voor het milieu.

MINpunten

Bij de beantwoording van de vragen 22 tot en met 28 moet je soms gebruik maken van informatiebron 3 in de bijlage.

Als Jeroen van de Brugge bij zijn tante Heleen de keuken binnenloopt, ziet hij dat er een stapel zegeltjes op tafel ligt. Het zijn MINpunten. MINpunten zijn koopzegels die je bij de MIN-Markt kunt kopen bij elke euro die je daar besteedt. Jeroen, die zelf vakkenvuller is bij de MIN-Markt, wil wel eens weten wat nou voor de klant precies de winst is met deze manier van sparen.

1p 22 Gebruik informatiebron 3.
Bereken de winst voor de klant op de gespaarde MINpunten in procenten. Schrijf je berekening op.

1p 23 De actie met de MINpunten kost de MIN-Markt veel geld. Toch heeft de MIN-Markt dit er graag voor over.
→ Geef een reden waarom de MIN-Markt veel geld overheeft voor deze actie.

KB-0233-a-11-2-o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

1p 24 Jeroen weet dat de zegeltjes enorm populair zijn bij de klanten. “Het prijsbeleid
is een belangrijk onderdeel van de marketingmix voor de MIN-Markt. De
MINpunten zijn een ander belangrijk onderdeel van onze marketingmix,” zegt hij.
Bij welk ander onderdeel van de marketingmix horen de MINpunten?
A plaatsbeleid
B productbeleid
C promotiebeleid

Gebruik informatiebron 3.
1p 25 Samen met zijn tante telt Jeroen de zegels die zij de laatste twee maanden bij
elkaar gekocht heeft. Het zijn er 738.
“Jeetje tante Heleen, heeft u de laatste tijd soms extra veel boodschappen
gedaan?”
“Nee hoor Jeroen, het was gemiddeld net zoveel als anders.”
“Maar tante Heleen, hoeveel boodschappen doet u dan eigenlijk per week?”
→ Hoeveel euro geeft tante Heleen per week gemiddeld uit aan boodschappen
bij de MIN-Markt? Schrijf je berekening op.

Gebruik informatiebron 3.
1p 26 Verklaar waarom in werkelijkheid tante Heleen meer zal hebben uitgegeven bij
de MIN-Markt dan je hebt berekend bij de vorige vraag.

1p 27 Naast de papieren zegeltjes die klanten kunnen sparen zijn er ook winkels waar
je digitaal kunt sparen, met bijvoorbeeld een pasje dat je bij elke aankoop moet
laten scannen.
→ Wat is een groot voordeel voor de winkelier van het digitaal sparen?

1p 28 Volgens Jeroen zitten er niet alleen maar voordelen aan sparen in de vorm van
MINpunten.
“Ik denk dat je beter gewoon bij een bank kunt gaan sparen.”
→ Ben je het met Jeroen eens of oneens. Geef een passend argument voor je
mening.
Doe het zo: neem één van de twee zinnen over die past bij jouw mening en vul
daarna de zin aan met jouw argument.
1 Ik vind ook dat je beter bij een bank kunt sparen, omdat ...
2 Ik vind dat je beter MINpunten kunt sparen, omdat ...

KB-0233-a-11-2-o 8 lees verder ►►►

### Pagina 9

Jeroen wil hulp van de EU

Bij de beantwoording van de vragen 29 tot en met 35 moet je soms gebruik maken van informatiebron 4 in de bijlage.

Jeroen runt een boerenbedrijf in Nederland. Hij exporteert kaas. Veel van zijn kaas gaat naar Amerika. De laatste tijd bleef de verkoop redelijk stabiel. Jeroen handelt regelmatig met landen die een andere munteenheid hebben, waardoor hij veel met wisselkoersen te maken heeft. Het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) is voor hem dan ook heel belangrijk.

1p 29 De ECB heeft als belangrijkste doelstelling het streven naar stabiele prijzen (maximaal 2% inflatie). Wat is een andere taak van de ECB in Europa?
A Bij de ECB kun je binnen Europa geld pinnen.
B Bij de ECB kunnen producenten geld lenen.
C De ECB regelt de uitgifte van bankbiljetten binnen Europa.
D De ECB zorgt voor kredietverlening aan consumenten.

1p 30 Waarom is prijsstabiliteit zo belangrijk voor de consumenten binnen de Europese Unie (EU)?
A Een hoge inflatie leidt tot hoge besparingen.
B Een hoge inflatie leidt tot hoge investeringen.
C Een hoge inflatie leidt tot koopkrachtverlies.
D Een hoge inflatie leidt tot loonverlies.

Jeroen leest in de krant:

Euro stijgt tot boven de 1,50 dollar
De euro is woensdagmiddag voor het eerst sinds augustus vorig jaar door de grens van 1,50 dollar gebroken, om daarna weer iets terug te zakken tot 1,4990 dollar.
De koersstijging van de Europese munt ten opzichte van de dollar wordt veroorzaakt door zorgen over de Amerikaanse economie. Valutahandelaren verwachten dat de Amerikaanse centrale bank de rente voorlopig erg laag zal houden om de economie te stimuleren.

1p 31 De kaas die Jeroen exporteert naar Amerika wordt betaald in euro's.
→ Is de stijging van de koers van de euro ten opzichte van de dollar voordelig of nadelig voor de kaasverkoop van Jeroen in Amerika? Verklaar je antwoord.

1p 32 In het artikel boven vraag 31 staat dat de Amerikaanse centrale bank de rente voorlopig erg laag zal houden om de economie te stimuleren.
→ Verklaar hoe een lage rente de economie kan stimuleren.

KB-0233-a-11-2-o 9 lees verder ►►►

### Pagina 10

2p 33 Gebruik informatiebron 4.
Jeroen bekijkt de exportgegevens van Nederlandse kaas.
Hij berekent de prijs van een kilo kaas in 2007: € 3,48
→ Bereken hoeveel de prijs van een kilo kaas in euro's in 2008 is veranderd
ten opzichte van 2007. Schrijf je berekening op.

1p 34 Wanneer de prijs van de kaas binnen de EU hoger is dan de prijs op de
wereldmarkt, kan de EU beslissen om kaas te subsidiëren. Het subsidiëren van
een product heeft vooral voordelen voor de producent van dit product.
Wie heeft op de markt een nadeel van deze maatregel?
A consumenten buiten de EU
B producenten binnen de EU
C producenten buiten de EU

1p 35 Jeroen is in ieder geval erg gelukkig dat de EU een handelsblok vormt
tegenover andere delen van de wereld.
→ Leg uit waarom de EU bereid is om de boeren in de EU financieel te blijven
steunen, terwijl er voldoende producten verkrijgbaar zijn op de wereldmarkt.

De Post
Bij de beantwoording van de vragen 36 tot en met 43 hoef je geen gebruik te
maken van de informatiebronnen in de bijlage.

In Posland mocht De Post vroeger als enige (een deel van de) post bezorgen.
De toegenomen concurrentie van internet en nieuwe postbedrijven (prijsbrekers)
op de postmarkt dwongen De Post tot een ingrijpende reorganisatie.

1p 36 De komende twee jaar wil De Post zevenduizend arbeidsplaatsen schrappen.
Van elke acht arbeidsplaatsen gaat er één verdwijnen.
→ Bereken het aantal arbeidsplaatsen bij De Post op dit moment. Schrijf je
berekening op.

1p 37 De verwachting is dat de winstmarge door de toegenomen concurrentie de
komende jaren verder zal teruglopen.
Op een omzet van ruim € 4 miljard behaalde De Post met de postbezorging
vorig jaar een nettowinst van € 761 miljoen.
→ Bereken de nettowinst in procenten van de omzet. Schrijf je berekening op.

1p 38 De nieuwe postbedrijven betalen hun personeel veelal stukloon en geen
uurloon. Bij stukloon krijgen de postbezorgers per poststuk betaald. Gevolg kan
zijn dat de beloning van veel postbezorgers dan onder het minimumloon uitkomt.
→ Leg uit dat stukloon kan leiden tot een lager loon dan het minimumloon.

KB-0233-a-11-2-o 10 lees verder ►►►

### Pagina 11

1p 39 Ook in de media is veel te lezen over alle ontwikkelingen bij de postbedrijven.
Het volgende bericht stond op de economiepagina van een krant:
De .....-onderhandelingen voor postbedrijven zijn vastgelopen. De Sociale Partij
zegt: "De concurrentie op arbeidsvoorwaarden moet direct stoppen. Pas als alle
postbezorgers in Nederland een fatsoenlijke ..... hebben zal dat lukken."
Welk woord moet worden ingevuld op de beide stippellijnen?
A arbeidsverdeling
B CAO
C koopkracht
D sociale zekerheid
E vakbond

2p 40 Jamal van Zanen (52) is 32 jaar postbode bij De Post geweest. Vorige maand
nam hij ontslag. "De sfeer op het werk werd zo slecht", zegt hij. In januari begint
hij aan een nieuwe baan, bij een exportbedrijf in groentezaden. "Ik heb geluk dat
ik op mijn leeftijd nog ander werk kon vinden."
Jamal wil zich prettig voelen op zijn werk. De slechte sfeer was voor hem reden
om ontslag te nemen. Geld is dus niet het enige arbeidsmotief voor Jamal.
→ Noem twee andere arbeidsmotieven die mensen kunnen hebben om werk te
verrichten.

1p 41 Jamal en zijn collega Arie zijn het over één ding roerend met elkaar eens: die
slechte werksfeer is ook slecht voor de arbeidsproductiviteit.
→ Geef een argument voor de mening van Jamal en Arie.

1p 42 Op welke manier kan De Post de arbeidsproductiviteit per gewerkt uur van haar
werknemers verhogen?
A beperken van het aantal vakantiedagen
B investeren in elektrische fietsen voor de postbodes
C uitbreiding personeelsbestand
D verlenging van de openingstijd van de postkantoren

1p 43 De directie van De Post legde de postbodes twee keuzes voor:
1 loon inleveren zodat iedereen zijn baan kan behouden of
2 een aantal postbodes ontslaan.
Arie vindt het geen moeilijke keuze: "Ik kies voor loon inleveren." Een
meerderheid koos echter voor keuze 2.
→ Wat zou jij kiezen? Geef een argument voor je keuze.

Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
KB-0233-a-11-2-0*
einde