# Eindexamen Economie VMBO-KB 2007 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-kb/economie/2007/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 1

### Vraag 23 – Opgave 1

### Vraag 24 – Opgave 1

### Vraag 25 – Opgave 1

### Vraag 26 – Opgave 1

### Vraag 27 – Opgave 1

### Vraag 28 – Opgave 1

### Vraag 29 – Opgave 1

### Vraag 30 – Opgave 1

### Vraag 31 – Opgave 1

### Vraag 32 – Opgave 1

### Vraag 33 – Opgave 1

### Vraag 34 – Opgave 1

### Vraag 35 – Opgave 1

### Vraag 36 – Opgave 1

### Vraag 37 – Opgave 1

### Vraag 38 – Opgave 1

### Vraag 39 – Opgave 1

### Vraag 40 – Opgave 1

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-KB
2007
tijdvak 2
dinsdag 19 juni
9.00 - 11.00 uur
economie CSE KB
Bij dit examen hoort een bijlage.
Dit examen bestaat uit 40 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 46 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald kunnen worden.
700045-2-7220o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Berts MP3-speler

Bij de beantwoording van de vragen 1 tot en met 6 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 1 in de bijlage.

[FIGUUR: Een grijs kader met tekst over Bert Middelhoven en zijn vader die sparen voor een MP3-speler.]
Bert Middelhoven is 18 jaar en hij zit op het ROC. Hij heeft hard gespaard om eindelijk een MP3-speler te kunnen kopen. Zijn vader is lid van de Consumentenbond en geeft hem een vergelijkend warenonderzoek van MP3-spelers.

1p 1 Gebruik informatiebron 1.
Welke eigenschap telt voor de Consumentenbond het zwaarst mee in het testoordeel?
A bediening
B geluidskwaliteit
C navigatie
D speelduur

1p 2 Gebruik informatiebron 1.
Bert is een wielerliefhebber en wil daarom een ingebouwde radio in zijn MP3-speler met veel geheugen hebben. Dan kan hij de Tour de France en andere wedstrijden live volgen. Bert wil maximaal € 300 uitgeven.
→ Welke MP3-speler zou Bert dan moeten kopen?
A De iRiver IFP-599T
B De iAudio CW300
C De Philips key005
D De Oracom ORC-200M
E De Nike/Philips psa256maxACT215

1p 3 Bert gaat op pad om een MP3-speler te kopen. Zijn vader zegt: "Wacht, ik ga mee. Ze verkopen jou die MP3-speler toch niet als er geen ouder bij is."
→ Heeft de vader gelijk? Verklaar je antwoord.

2p 4 In de winkel ziet Bert een MP3-speler die is afgeprijsd van € 460 naar € 399.
→ Hoeveel procent korting zit er op deze MP3-speler?
Geef de berekening. Rond af op 1 decimaal.

700045-2-722o 2 lees verder ►►►

### Pagina 3

1p 5 Bert koopt uiteindelijk de MP3-speler die hij graag wil. Drie weken later loopt
Bert langs de winkel waar hij de MP3-speler gekocht heeft. Hij ziet tot zijn
verbazing dat de MP3-speler die hij gekocht heeft is afgeprijsd: hij is nu € 50
goedkoper. Bert loopt naar binnen, toont de kassabon die hij nog in zijn
portemonnee heeft zitten en eist € 50 retour.
→ Heeft Bert recht op € 50 retour? Verklaar je antwoord.

1p 6 Op de MP3-speler zit een garantie van 3 maanden. Volgens de verkoper is de
normale levensduur minimaal 2 jaar. Na 4 maanden echter gaat de MP3-speler
toch stuk. Berts vader zegt: “Geen probleem. Je hebt de MP3-speler normaal
gebruikt, dus ook al is de garantietermijn verstreken, dan nog moet de winkelier
(een deel van) de reparatiekosten betalen.”
Heeft Berts vader gelijk?
A Ja, Bert heeft na de garantieperiode 8 dagen bedenktijd.
B Ja, want volgens de verkoper is de normale levensduur van een MP3-speler
langer dan 3 maanden.
C Nee, Bert kan misschien bij de fabrikant proberen de reparatiekosten terug
te vragen.
D Nee, ook als de garantietermijn is verstreken kan de consument altijd alle
reparatiekosten terug krijgen.

Een kostbaar bezit

Bij de beantwoording van de vragen 7 tot en met 12 hoef je geen gebruik te
maken van informatiebronnen in de bijlage.

[FIGUUR: Een tekstvak met informatie over verzekeringen voor een huis.]
Alphons en Marcel hebben zojuist een huis gekocht, een heel kostbaar bezit.
Daarom willen ze het huis goed verzekeren. Ze hebben bij een
verzekeringsmaatschappij informatie aangevraagd.

Bij Acro: lage premies en nooit onderverzekerd!

Premies per € 1.000 verzekerd bedrag
Woonhuis € 0,60
Extra glasdekking € 0,15

Deze premies zijn exclusief € 10 poliskosten en 7% assurantiebelasting.

1p 7 Alphons en Marcel vinden een goede verzekering voor hun huis belangrijk.
Bovendien heeft de bank waar zij hun hypotheek hebben gesloten, de
voorwaarde gesteld dat hun huis goed tegen brandschade verzekerd moet zijn.
→ Geef een verklaring voor de eis van de bank dat een huis tegen
brandschade verzekerd moet zijn.

700045-2-7220

### Pagina 4

1p 8 Alphons gaat op internet onderzoeken waar hij zich het beste kan verzekeren. Hij bezoekt de sites van Acro, de ANWB en de Vereniging Eigen Huis. Op welke website kun je de beste onafhankelijke informatie over opstalverzekeringen vinden?
A die van Acro
B die van de ANWB
C die van de Vereniging Eigen Huis
1p 9 Alphons en Marcel kiezen voor een opstalverzekering bij Acro, want op die site staat dat je bij Acro niet onderverzekerd raakt.
→ Hoe kan Acro ervoor zorgen dat je niet onderverzekerd raakt?
2p 10 Alphons en Marcel verzekeren het huis bij Acro zonder extra glasdekking voor € 220.000, de waarde van het huis op dat moment.
→ Hoeveel betalen Alphons en Marcel het eerste jaar voor hun opstalverzekering? Geef de berekening.
1p 11 Na twee maanden slaat de vlam in de pan. De keuken van Alphons en Marcel brandt af. Er moet een nieuwe komen.
→ Valt de schade als gevolg van de brand van de keuken onder de opstalverzekering? Verklaar je antwoord.
1p 12 Alphons en Marcel kopen een nieuwe keuken. Zij kiezen voor een uiterst luxe keuken die veel meer waard is dan hun oude keuken. Marcel zegt: "Als we niet onderverzekerd willen raken, moeten we melden bij Acro dat we nu een duurdere keuken hebben." Volgens Alphons is dat niet nodig: "Bij Acro raak je niet onderverzekerd", zegt hij.
→ Wie heeft gelijk, Alphons of Marcel? Geef een argument voor je mening.
700045-2-722o 4 lees verder ►►►

### Pagina 5

Familie Aalmers in financiële problemen

Bij de beantwoording van de vragen 13 tot en met 17 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 2 in de bijlage.

Henk en Jannie Aalmers hebben een gezin met drie kinderen. Richard is 11 jaar, Danny is 9 jaar en Chantal is ruim 1 jaar. Ze hebben altijd al financiële problemen gehad. Na een hernia raakte Henk arbeidsongeschikt en zijn de problemen nog veel groter geworden

Op 15 maart 2007 komen Henk en Jannie Aalmers naar het spreekuur van het Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) in Hoofddorp. Ze worden ontvangen door Els Zout, maatschappelijk werkster van het AMW. De familie Aalmers heeft
fikse schulden en er is een huurachterstand van 3 maanden.
Volgens Els moet de familie gaan budgetteren.

1p 13 Wat is budgetteren?
Budgetteren is
A het maken van een overzicht hoe je meer inkomsten kunt ontvangen.
B het maken van een overzicht hoe je op de uitgaven kunt bezuinigen.
C je huidige bezittingen en schulden op een rijtje zetten.
D je toekomstige inkomsten en uitgaven op een rijtje zetten.

Gebruik informatiebron 2
2p 14 Els is benieuwd wat het gemiddelde maandelijkse tekort van de familie Aalmers is.
-> Vul de ontbrekende maandbedragen in.
Doe het zo:
Schrijf op je antwoordblad: kinderbijslag: € ...
tekort: € ...

enzovoorts

[FIGUUR: Tabel met inkomsten en uitgaven per maand. Inkomsten: uitkering € 1347, vakantiegeld € 61, huurtoeslag € 205, kinderbijslag € ...... . Uitgaven: dagelijkse boodschappen € ..., vaste lasten € 1129, incidentele uitgaven € 100. Tekort: € ...... . Totaal: € ....... ]

700045-2-722o
lees verder ►►►

### Pagina 6

1p 15 Els heeft nu een duidelijk overzicht van de financiële problemen van de familie Aaimers. Nu komt ze met mogelijke oplossingen. Het eerste advies van Els is om te bezuinigen op de vaste lasten.
Ze komt met het volgende lijstje:
1 opzeggen abonnement mobiele telefoon Jannie
2 verkoop van de auto
3 minder uitgaven aan kleding
Welke van de mogelijke oplossingen zal/zullen leiden tot een bezuiniging op de vaste lasten?
A alleen 1
B alleen 2
C alleen 3
D alleen 1 en 2
E alleen 1 en 3
F alleen 2 en 3
1p 16 De volgende tip van Els is om in de toekomst niet meer op afbetaling te kopen bij een postorderbedrijf.
Waarom is kopen op afbetaling nadelig voor de consument?
Kopen op afbetaling is nadelig voor de consument vanwege
A de hoge aanbetaling.
B de hoogte van de rente.
C de kwaliteit van het product.
1p 17 Alle oplossingen zijn besproken. De familie Aalmers krijgt een financieel plan mee. Daar moeten ze zich aan houden. “Toch moeten we over een aantal maanden opnieuw naar dit plan kijken”, zegt Els.
→ Wat is de reden dat er over een aantal maanden opnieuw naar dit plan moet worden gekeken?
700045-2-7220
lees verder ► ► ►

### Pagina 7

Energierekening naar 2000 euro
Bij de beantwoording van de vragen 18 tot en met 22 moet je soms gebruikmaken van de informatiebronnen 3 en 4 in de bijlage.
In het verleden konden de consumenten alleen maar gas en elektriciteit kopen bij één aanbieder. In augustus 2004 bepaalde de overheid dat de energiemarkt zou worden geliberaliseerd. Liberalisering wil zeggen dat de mensen zelf kunnen bepalen bij welke aanbieder ze gas en elektriciteit gaan kopen.
1p 18 De consument kan voordeel hebben bij de liberalisering van de energiemarkt. Wat is daarvan de verklaring?
A Doordat er meer aanbieders komen gaat de prijs omhoog.
B Doordat er meer aanbieders komen gaat de prijs omlaag.
C Doordat er meer vragers komen gaat de prijs omhoog.
D Doordat er meer vragers komen gaat de prijs omlaag.
2p 19 Gebruik informatiebron 3. Nuon is een aanbieder van energie. In de toelichting op de energieprijzen van 1 januari 2005 staat te lezen: "bijna de helft van de energierekening voor een gemiddeld gezin bestaat uit energiebelasting en BTW".
→ Hoeveel euro betaalde een gemiddeld gezin in 2005 aan belastingen op de energierekening? Geef de berekening.
1p 20 De hoge energiebelasting zorgt voor hogere inkomsten van de overheid. Volgens de minister van Financiën gaat het niet alleen om de inkomsten.
→ Welke andere reden is er voor de hoge energiebelasting?
1p 21 Gebruik informatiebron 4. Volgens Nuon moeten de gezinnen veel zuiniger omgaan met gas. Het gevolg zal zijn dat de energierekening kan gaan dalen. In een reactie zegt de Consumentenbond dat uit de grafiek blijkt dat Nuon ongelijk heeft.
→ Geef een argument waaruit blijkt dat Nuon ongelijk heeft.
700045-2-722o 7 lees verder ►►►

### Pagina 8

1p 22 Nuon vindt dat de overheid weer subsidie moet gaan geven voor de isolatie van
een woning of bij aanschaf van een hoogrendementsketel voor de centrale
verwarming.
Door deze subsidie stijgen de maatschappelijke kosten, maar het levert ook
maatschappelijke opbrengsten op.
Welke invloed heeft het geven van deze subsidie op de maatschappelijke
opbrengsten?
A De maatschappelijke opbrengsten blijven gelijk, omdat er nog steeds
energie wordt verbruikt.
B De maatschappelijke opbrengsten dalen, omdat het Rijk de subsidie moet
betalen.
C De maatschappelijke opbrengsten stijgen, omdat er door minder
energieverbruik minder milieuvervuiling ontstaat.

Een nieuwe televisie!

Bij de beantwoording van de vragen 23 tot en met 29 moet je soms
gebruikmaken van de informatiebronnen 5, 6, en 7 in de bijlage.

Maarten is gek op voetballen. Voetbal kijken op tv wel te verstaan. Daarom wil
hij graag een nieuwe tv kopen. Hij wil een mooie plasma-tv. Zijn vriendin Mimi
vindt het maar niks. “We hebben winterkleding nodig”, zegt ze. “Die tv kan
wachten.”

1p 23 Behoeften kunnen worden ingedeeld in primaire en secundaire behoeften.
Hieronder staan twee uitspraken.
→ Geef van elke uitspraak aan of deze juist is of onjuist.
Uitspraak 1: Mimi’s behoefte aan winterkleding is een primaire behoefte.
Uitspraak 2: Maartens behoefte aan een plasma-tv is een secundaire behoefte.

2p 24 Maarten luistert niet naar Mimi. Hij gaat naar de winkel en zoekt een plasma-tv
uit. Alleen heeft hij niet genoeg geld. Gelukkig kan hij krediet krijgen. Hij mag
per maand betalen. Dat doet hij.
→ Wat voor soort uitgaven zijn deze termijnbedragen voor de tv die Maarten
gaat betalen? Geef een argument voor je mening.

Gebruik informatiebron 5.
1p 25 Hoeveel bedragen de kredietkosten in 4 jaar?
A € 647,40
B € 790,61
C € 1.151,59
D € 2.589,60

700045-2-722o 8 lees verder >>>

### Pagina 9

Gebruik informatiebron 5.
1p 26 Mimi vindt de aankoop maar niks. Ze roept: “Die tv is niet eens van jou!”
Heeft Mimi gelijk?
A Ja, want bij huurkoop word je nooit eigenaar.
B Ja, want je bent pas eigenaar na betaling van de laatste termijn.
C Nee, want bij huurkoop wordt er niks gekocht.
D Nee, want ook bij huurkoop ben je meteen eigenaar.
Gebruik de informatiebronnen 5 en 6.
2p 27 Mimi heeft nog meer bezwaren tegen de aankoop. Ze vindt dat Maarten geen
rekening heeft gehouden met het stroomverbruik van de televisie. "Je had heel
wat geld kunnen besparen als we onze oude Samsung met een 80 cm beeldbuis
hadden gehouden en niet de Philips plasma-tv hadden gekocht.
Maarten kijkt per jaar 900 uur naar de tv.
→ Bereken hoeveel geld Maarten per jaar op de energierekening had kunnen
besparen als hij zijn oude Samsung tv had gehouden. Geef de berekening.
Gebruik informatiebron 7.
1p 28 De overheid zorgt voor het milieu. Zo moet Maarten een verwijderingsbijdrage
van acht euro betalen bij aankoop van zijn nieuwe tv.
→ Zullen door de invoering van de verwijderingsbijdrage de maatschappelijke
kosten dalen, stijgen of gelijk blijven? Geef een verklaring.
1p 29 Wie elektrische apparaten koopt, betaalt een wettelijk verplichte
verwijderingsbijdrage voor het recyclen van die apparaten. Ter aanvulling hierop
heeft de overheid een reclamecampagne opgezet met de onderstaande leuze:

zonder u valt er niks te recyclen

→ Welk doel wil de overheid met deze leuze bereiken?
700045-2-7220
9
lees verder ►►►

### Pagina 10

Khalid Mouhouti en de autoverzekering

Bij de beantwoording van de vragen 30 tot en met 35 moet je soms gebruikmaken van informatiebron 8 in de bijlage.

Khalid Mouhouti is 32 jaar en hij werkt als docent economie op een scholengemeenschap in Amsterdam. Khalid heeft in 2005 een nieuwe auto gekocht. Hij vraagt bij de verzekeringsmaatschappij Marsh B.V. informatie aan over de voorwaarden en de premie van een autoverzekering en eventueel andere verzekeringen.

1p 30 De verzekeringsmaatschappij geeft bijvoorbeeld aan docenten extra korting op de te betalen premie.
→ Geef een verklaring waarom een verzekeringsmaatschappij extra korting aan bepaalde doelgroepen geeft.

1p 31 De verzekeringsmaatschappij laat onder andere het volgende weten:
“Indien u meerdere verzekeringen heeft afgesloten bij Marsh B.V. dan komt u in aanmerking voor pakketvoordeel. Een pakketvoordeel kan uitsluitend worden toegekend wanneer het verzekeringspakket bestaat uit twee of meer afzonderlijke verzekeringen.”
→ Geef een verklaring waarom Marsh B.V. een voordeel aan de klant geeft indien deze twee of meer verzekeringen bij hen afsluit.

1p 32 De premies voor autoverzekeringen zijn de laatste jaren sterk verhoogd, omdat er veel schade-uitkeringen moeten worden gedaan. Khalid vindt dat er ook andere oplossingen zijn. Hij zegt: “De verzekeringsmaatschappijen zouden het eigen risico moeten aanpassen om zo een lagere premie te verkrijgen.” Waarom heeft Khalid gelijk?
Khalid heeft gelijk, want door het eigen risico te
A verhogen, hoeft de verzekeringsmaatschappij minder schade uit te keren waardoor de premies omlaag kunnen.
B verhogen, zal de verzekeringsmaatschappij meer schade uitkeren waardoor de premies omlaag kunnen.
C verlagen, hoeft de verzekeringsmaatschappij minder schade uit te keren waardoor de premies omlaag kunnen.
D verlagen, zal de verzekeringsmaatschappij minder schade uitkeren waardoor de premies omlaag kunnen.

700045-2-7220
10
lees verder ► ►►

### Pagina 11

1p 33 Gebruik informatiebron 8.
Khalid heeft op 18 januari 2005 een volledige WA- + cascoverzekering voor zijn
auto afgesloten. In 2007 geldt voor hem trede 10. De basispremie voor 2007
bedraagt € 1.500.
Hoeveel bedraagt de netto premie voor Khalid voor 2007?
A € 675
B € 825
C € 1.500
D € 2.175

1p 34 In de polis van Khalid staat dat hij zijn auto WA + casco heeft verzekerd met een
eigen risico van € 300 per ongeval. Op een regenachtige dag vergeet hij geen
voorrang aan Niels Bergervoet. Khalid veroorzaakte de aanrijding. De schade
aan zijn auto wordt vastgesteld op € 1.500 en de schade aan de auto van Niels
op € 2.000.
Welk bedrag moet de verzekeringsmaatschappij van Khalid Mouhouti
uitbetalen?
A € 1.700
B € 2.000
C € 3.200
D € 3.500

1p 35 Gebruik informatiebron 8
Later in hetzelfde verzekeringsjaar raakt Khalid in een slip en veroorzaakt een
schade aan zijn eigen auto voor een bedrag van € 350. Hij twijfelt of hij de
schade zal claimen.
→ Khalid besluit de schade niet te claimen. Geef daarvoor een argument.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

700045-2-722o 11 lees verder ▶▶▶

### Pagina 12

Wat doen we met al dat papier?

Bij de beantwoording van de vragen 36 tot en met 40 mag je soms gebruikmaken van de informatiebronnen 9 en 10 in de bijlage.

In Nederland wordt veel papier en karton gebruikt. Er wordt dus ook veel papier en karton weggegooid.

1p 36 Hoeveel bedraagt het gemiddeld papier- en kartonverbruik in kilogrammen per
hoofd van de bevolking in 2004?
A 0,2 kg
B 4,8 kg
C 54,6 kg
D 206,8 kg

1p 37 Het nationaal inkomen stijgt elk jaar, maar het verbruik van papier en karton is
de laatste jaren iets afgenomen.
→ Geef een verklaring voor het lagere verbruik van papier en karton van de
laatste jaren.

Gebruik informatiebron 10.
1p 38 Het Informatiecentrum Papier en Karton is een milieuorganisatie die als doel
heeft consumenten en producenten bewuster met papier te laten omgaan.
Het informatiecentrum heeft als slagzin ‘De zeven levens van een krant’.
→ Geef aan wat het informatiecentrum met deze slagzin wil bereiken.

In de gemeente Ede zijn op 1 juli 2005 blauwe containers uitgereikt aan de
burgers. In deze blauwe containers kan oud papier worden verzameld.
Elke veertien dagen wordt oud papier opgehaald met vrachtwagens. Vóór 1 juli
2005 werd oud papier door de burgers in de vuilnisbak gedaan of ingeleverd bij
voetbalvereniging Blauw/Geel.

1p 39 Het nieuwe systeem gaat de gemeente meer geld kosten.
→ Geef een reden waarom de gemeente het oud papier toch zelf gaat ophalen.

1p 40 Een half jaar lang haalde de gemeente de blauwe bakken zelf op. Toen werd
door de gemeenteraad besloten om per 1 januari 2006 de blauwe papierbakken
te laten ophalen door voetbalclub Blauw/Geel. De vrachtwagens worden
beschikbaar gesteld door de gemeente. De opbrengst van het oud papier is voor
voetbalclub.
→ Zullen door deze maatregel de maatschappelijke kosten dalen, stijgen of
gelijk blijven? Geef een verklaring.

700045-2-7220* 12 einde ■