# Eindexamen Aardrijkskunde VMBO-KB 2015 tijdvak 2

> Openbaar eindexamen. Bekijk en oefen het examen: https://slimmeexamens.nl/examens/vmbo-kb/aardrijkskunde/2015/tijdvak-2

## Vragen in dit examen

### Vraag 1 – Opgave 1

### Vraag 2 – Opgave 2

### Vraag 3 – Opgave 3

### Vraag 4 – Opgave 4

### Vraag 5 – Opgave 5

### Vraag 6 – Opgave 6

### Vraag 7 – Opgave 7

### Vraag 8 – Opgave 8

### Vraag 9 – Opgave 9

### Vraag 10 – Opgave 10

### Vraag 11 – Opgave 11

### Vraag 12 – Opgave 12

### Vraag 13 – Opgave 13

### Vraag 14 – Opgave 14

### Vraag 15 – Opgave 15

### Vraag 16 – Opgave 16

### Vraag 17 – Opgave 17

### Vraag 18 – Opgave 18

### Vraag 19 – Opgave 19

### Vraag 20 – Opgave 20

### Vraag 21 – Opgave 21

### Vraag 22 – Opgave 22

### Vraag 23 – Opgave 23

### Vraag 24 – Opgave 24

### Vraag 25 – Opgave 25

### Vraag 26 – Opgave 26

### Vraag 27 – Opgave 27

### Vraag 28 – Opgave 28

### Vraag 29 – Opgave 29

### Vraag 30 – Opgave 30

### Vraag 31 – Opgave 31

### Vraag 32 – Opgave 32

### Vraag 33 – Opgave 33

### Vraag 34 – Opgave 34

### Vraag 35 – Opgave 35

### Vraag 36 – Opgave 36

### Vraag 37 – Opgave 37

### Vraag 38 – Opgave 38

### Vraag 39 – Opgave 39

### Vraag 40 – Opgave 40

### Vraag 41 – Opgave 41

### Vraag 42 – Opgave 42

### Vraag 43 – Opgave 43

## Opgaven (tekst van het examen)

### Pagina 1

Examen VMBO-KB
2015
tijdvak 2
dinsdag 16 juni
13.30 - 15.30 uur
aardrijkskunde CSE KB
Achter het correctievoorschrift is een aanvulling op het correctievoorschrift
opgenomen.

Dit examen bestaat uit 43 vragen.
Voor dit examen zijn maximaal 55 punten te behalen.
Voor elk vraagnummer staat hoeveel punten met een goed antwoord behaald
kunnen worden.

KB-0131-a-15-2-o

### Pagina 2

Meerkeuzevragen
Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Open vragen
Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden
gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden gevraagd en je geeft
meer dan twee redenen, dan worden alleen de eerste twee in de
beoordeling meegeteld.

Weer en klimaat

bron 1
Beachvolleybal

[FIGUUR: Twee silhouetten van beachvolleyballers tegen de zon, de bal is in de lucht boven het net.]

1p 1 Het volleybalteam van Janny en Samira gaat in juli een week naar
Barcelona in Spanje voor een beachvolleybaltoernooi.
Met welke natuurlijke elementen moeten de volleyballers, in vergelijking
met Nederland, rekening houden als ze gaan sporten op het strand in
Barcelona?
A gelijke zonkracht en gelijke uv-straling als in Nederland
B hogere zonkracht en hogere uv-straling dan in Nederland
C hogere zonkracht en lagere uv-straling dan in Nederland
D lagere zonkracht en lagere uv-straling dan in Nederland

KB-0131-a-15-2-0 2 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 3

bron 2
Weerkaart, luchtdruk Europa, 1 januari 2014

[FIGUUR: Weerkaart van Europa met isobaren, lagedrukgebieden (L), hogedrukgebieden (H) en fronten. Cijfers 1, 2, 3 en 4 zijn aangeduid op verschillende locaties.]

Legenda:
— koudefront — warmtefront — 1020— luchtdruk L lagedrukgebied H hogedrukgebied

1p 2 Bij welk cijfer in bron 2 is de windkracht het hoogst?
A bij cijfer 1
B bij cijfer 2
C bij cijfer 3
D bij cijfer 4

KB-0131-a-15-2-o 3 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 4

bron 3
Europa
[FIGUUR: Kaart van Europa met vier genummerde locaties.]
0 500 1000 km
bron 4
Vier klimaatgrafieken
grafiek P
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
grafiek Q
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
grafiek R
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
grafiek S
mm
450
400
350
300
250
200
150
100
50
0
J F M A M J J A S O N D
°C
40
30
20
10
0
-10
-20
-30
-40
-50
KB-0131-a-15-2-o
4 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 5

2p 3 Op de kaart in bron 3 staan vier plaatsen in Europa aangegeven met de cijfers 1, 2, 3 en 4.
De vier klimaatgrafieken in bron 4 horen bij die plaatsen.
→ Neem de cijfers 1, 2, 3 en 4 uit de kaart van bron 3 over op het antwoordblad en zet de letter (P, Q, R of S) van de bijbehorende klimaatgrafiek erachter.

bron 5
Weerkaart Spanje, 24 juli 2013
[FIGUUR: Weerkaart van Spanje en Portugal met de plaatsen Santiago, Bilbao, Barcelona, Valencia en Sevilla met bijbehorende weersymbolen en temperaturen. Frankrijk en een deel van Portugal zijn ook zichtbaar.]

2p 4 Bron 5 laat een kaart zien met de weersverwachting voor Spanje op 24 juli 2013.
→ Schrijf het bijbehorende weerbericht voor Noord-Spanje met daarin drie weerskenmerken die zijn af te lezen uit bron 5.

KB-0131-a-15-2-o 5 / 26 lees verder

### Pagina 6

bron 6
De invalshoek van de zonnestralen op aarde
[FIGUUR: Schematische weergave van de invalshoek van de zonnestralen op aarde, met de Noordpool bovenaan, de Evenaar in het midden en de Zuidpool onderaan.]

2p 5 Spanje ligt op lagere breedte dan Nederland.
-> Geef met behulp van bron 6 nog twee oorzaken waardoor Spanje een
warmer klimaat heeft dan Nederland.

1p 6 Stel dat het in Spanje evenveel zou regenen als in Nederland, dan zou er
in Spanje toch minder nuttige neerslag overblijven dan in Nederland.
-> Geef hiervan de natuurlijke oorzaak.

1p 7 Delen van Spanje hebben een mediterraan klimaat.
Welke kenmerken horen bij een mediterraan klimaat?
A grote verschillen tussen zomer- en wintertemperatuur, neerslag in alle
jaargetijden
B koele zomers, zachte winters, neerslag in alle jaargetijden
C koude zomers, zeer koude winters, neerslag vooral in de vorm van
sneeuw
D warme droge zomers, zachte winters, neerslag vooral in de winter

KB-0131-a-15-2-0 6 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 7

bron 7
Weerkaart de Verenigde Staten, 3 januari 2014
[FIGUUR: Kaart van de Verenigde Staten met temperatuurindicaties en weerpictogrammen op verschillende steden.]
Vr 3 jan
09:00
Legenda:
--- landsgrens
windrichting

1p 8 De weerkaart van bron 7 toont het verschil in temperatuur tussen
plaatsen aan de oostkust en de westkust van de Verenigde Staten.
Geef met behulp van bron 7 de oorzaak van het verschil in
temperatuur tussen de oostkust en de westkust bij plaatsen op
dezelfde breedte.

1p 9 Welk klimaat in de Verenigde Staten heeft het grootste verschil tussen
zomertemperatuur en de wintertemperatuur?
A het hooggebergteklimaat
B het landklimaat
C het mediterraan klimaat
D het toendraklimaat

KB-0131-a-15-2-0
7 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 8

bron 8
De Verenigde Staten
[FIGUUR: Kaart van de Verenigde Staten met de staten getekend, met de letters P, Q, R en S aangegeven op verschillende locaties. Er is een legenda met landsgrens en grens tussen de staten, en een schaalbalk.]
bron 9
Landschappen en vegetatie in de Verenigde Staten
foto 1
[FIGUUR: Landschap met bergen, een meer en bomen op de voorgrond, met reflecties in het water.]
foto 2
[FIGUUR: Strand met palmbomen op de voorgrond, de zee en de horizon met een bewolkte lucht op de achtergrond. Mensen liggen op het strand.]
foto 3
[FIGUUR: Droog, rotsachtig landschap met lage vegetatie op de voorgrond, bergen en een vallei op de achtergrond.]
foto 4
[FIGUUR: Grasvlakte met enkele bomen en wolkjes in de lucht. Er grazen enkele runderen.]
2p 10 Neem de letters P, Q, R en S uit de kaart van bron 8 over op het
antwoordblad en zet het cijfer (1, 2, 3 of 4) van de bijbehorende foto van
bron 9 erachter.
KB-0131-a-15-2-0
8 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 9

1p 11 Over weer en klimaat worden vier uitspraken gedaan.
Uitspraak 1: In een hogedrukgebied daalt de lucht.
Uitspraak 2: Wind verplaatst zich van een hogedrukgebied naar een
lagedrukgebied.
Uitspraak 3: Door de draaiing van de aarde heeft de wind op het
noordelijk halfrond een afwijking naar rechts.
Uitspraak 4: In een hogedrukgebied valt meer neerslag dan in een
lagedrukgebied.
Wat is juist?
A Alleen uitspraak 1 en 2 zijn juist.
B Alleen uitspraak 2 en 3 zijn juist.
C Alleen uitspraak 1, 2 en 3 zijn juist.
D Alle vier de uitspraken zijn juist.
1p 12 In Alaska is het gemiddeld kouder dan in de rest van
de Verenigde Staten.
Welke klimaafactor is hiervan de belangrijkste oorzaak?
A de aanvoer van warmte en kou van elders door wind en water
B de afstand tot de zee
C de breedteligging
D de hoogteligging
bron 10
Doorsnede van de Sierra Nevada
[FIGUUR: Doorsnede van een bergketen, de Sierra Nevada. Aan de linkerkant van de berg daalt vochtige lucht, met regenwolken. Aan de rechterkant van de berg daalt droge lucht, met minder wolken. Een cirkel met het cijfer 1 markeert de droge kant van de berg.]
2p 13 De Sierra Nevada in het westen van de Verenigde Staten is een
voorbeeld van een gebergte waar de situatie zoals in bron 10 voorkomt.
Hoe heet de zijde van de berg bij cijfer 1?
Welke vegetatiezone vinden we bij cijfer 1?
KB-0131-a-15-2-0
9/26

### Pagina 10

bron 11
Zonnepanelen, Utah, Verenigde Staten
[FIGUUR: Een foto van een veld met zonnepanelen onder een zonnige hemel.]
1p 14 Geef een argument waarom het gebruik van zonne-energie (zie bron 11) goed past in het beleid van de Verenigde Staten om het versterkte broeikaseffect aan te pakken.

Water

bron 12
Stroomgebieden van internationale rivieren
[FIGUUR: Een kaart van West-Europa met de rivieren Rijn, Maas en Schelde, inclusief stroomgebieden en hoogtelijnen.]
Legenda:
rivier
landsgrens
409 hoogteciffer in meters
Rijn
Maas
Schelde
Eems
KB-0131-a-15-2-o
10 / 26
lees verder ► ► ►

### Pagina 11

bron 13
Gemiddelde maandafvoer van de Maas

[FIGUUR: Lijngrafiek met op de y-as "gemiddelde maandafvoer (m³/s)" van 0 tot 500, en op de x-as de maanden van januari tot december. Twee lijnen worden weergegeven: een lichtgrijze lijn voor Borgharen en een donkergrijze lijn voor Chooz.]

Legenda:
Borgharen
Chooz

bron 14
Gemiddelde maandafvoer van de Rijn

[FIGUUR: Lijngrafiek met op de y-as "gemiddelde maandafvoer (m³/s)" van 0 tot 3000, en op de x-as de maanden van januari tot december. Twee lijnen worden weergegeven: een lichtgrijze lijn voor Lobith en een donkergrijze lijn voor Basel.]

Legenda:
Lobith
Basel

1p 15 Zie bron 12, 13 en 14.
Nederland maakt deel uit van de stroomgebieden van de Maas en de Rijn.
Achter welke letter staan de juiste gegevens over de Maas en de Rijn?

| | de Maas | de Rijn |
|---|---|---|
| A | - een gemengde rivier<br>- Het debiet is lager dan dat van<br>de Rijn. | - een regenrivier<br>- Het debiet is hoger dan dat<br>van de Maas. |
| B | - een regenrivier<br>- Het debiet is hoger dan dat van<br>de Rijn. | - een gemengde rivier<br>- Het debiet is lager dan dat<br>van de Maas. |
| C | - een gemengde rivier<br>De bron ligt lager dan<br>500 meter. | - een regenrivier<br>- De bron ligt hoger dan<br>1500 meter. |
| D | - een regenrivier<br>De bron ligt lager dan<br>500 meter. | - een gemengde rivier<br>- De bron ligt hoger dan<br>1500 meter. |

KB-0131-a-15-2-o 11 / 26 lees verder

### Pagina 12

bron 15
Nederland, reliëf
[FIGUUR: Kaart van Nederland met de Alblasserwaard en Betuwe, met legenda voor hoogtes, kanalen, stuwen, gemalen, terpen/wierden/woonheuvels en provinciegrenzen.]
1p 16 In bron 15 staan de landstreken de Alblasserwaard en de Betuwe aangegeven.
Achter welke letter staan de juiste gegevens over de Alblasserwaard en de Betuwe?
|  | de Alblasserwaard | de Betuwe |
|---|---|---|
| A | - ligt boven NAP<br>- ligt stroomopwaarts van de Betuwe | - ligt onder NAP<br>- ligt stroomafwaarts van de Alblasserwaard |
| B | - ligt boven NAP<br>- ligt stroomafwaarts van de Betuwe | - ligt onder NAP<br>- ligt stroomopwaarts van de Alblasserwaard |
| C | - ligt onder NAP<br>- ligt stroomopwaarts van de Betuwe | - ligt boven NAP<br>- ligt stroomafwaarts van de Alblasserwaard |
| D | - ligt onder NAP<br>- ligt stroomafwaarts van de Betuwe | - ligt boven NAP<br>- ligt stroomopwaarts van de Alblasserwaard |
1p 17 Om het rivierengebied veilig te houden zijn dijken aangelegd. In de tijd
vóór de bedijking van de rivieren werden ook al veiligheidsmaatregelen
getroffen.
→ Welke maatregel uit die tijd is op de kaart van bron 15 af te lezen?
1p 18 Oeverwallen worden vaak gebruikt voor bewoning.
Waar komen oeverwallen voor?
A in de droogmakerijen
B in het duingebied
C in het rivierengebied
D in het zeekleigebied
KB-0131-a-15-2-0 12 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 13

bron 16
Invloed van de waterstand op natuurgebieden

[FIGUUR: Kaart van Nederland met verschillende grijstinten die de mate van invloed van de waterstand op natuurgebieden aangeven. Er is een lijn getrokken die de grens tussen hoog-Nederland en laag-Nederland aangeeft. Een legenda beschrijft de verschillende grijstinten en de lijn.]

1p 19 Bekijk bron 16.
Oost-Nederland heeft in een gemiddelde zomer last van een ... P ... Dit leidt tot ... Q ... van natuurgebieden.
Achter welke letter staan de juiste woorden ingevuld bij P en Q?

| | P | Q |
|---|---|---|
| A | hoge grondwaterstand | vernatting |
| B | hoge stand van het oppervlaktewater | verzuring |
| C | lage grondwaterstand | verdroging |
| D | lage stand van het oppervlaktewater | verzilting |

KB-0131-a-15-2-0 13 / 26 lees verder

### Pagina 14

bron 17
De Waal tussen Varik en Brakel: mogelijke maatregelen

[FIGUUR: Kaart met de rivier de Waal en omgeving, met legenda en een kaartfragment van Nederland.]

Legenda
buitendijks gebied
water
verlaging van het maaiveld
ooibos
vergraving van de uiterwaarden
ophoging
aanleg van (neven)geulen

dijken
verlaging van kribben
verlaging van bestaande kade
aanleg nieuwe zomerkade
verwijdering kade
verwijdering voormalige steenfabriek
baggerdepot

ligging kaartfragment

2p 20 In de legenda van bron 17 staan maatregelen om de rivier meer ruimte te
geven. Daan, Emma en Bram doen ieder een bewering over ingrepen in
het rivierengebied.
Daan beweert dat het verlagen van de uiterwaarden niet meer ruimte
biedt voor de rivier.
Emma beweert dat de rivier meer ruimte krijgt doordat winterdijken verder
van de rivier aangelegd worden.
Bram beweert dat het verlagen van de kribben geen invloed heeft op de
stromsnelheid van de rivier.
→ Neem de namen Daan, Emma en Bram over op het antwoordblad en
geef bij elke bewering aan of deze juist is of onjuist.

1p 21 Een groot deel van West-Nederland bestaat uit polders.
→ Noem de oorzaak waardoor polders in West-Nederland niet natuurlijk
kunnen afwateren.

KB-0131-a-15-2-o
14 / 26
lees verder

### Pagina 15

bron 18
Samenhang Rijnkanalisatie, Maaskanalisatie en de (Zuiderzee- en)
Deltawerken
kaart 1: gevolgen van de Rijnkanalisatie zonder de effecten van de
Deltawerken

[FIGUUR: Kaart met rivieren en kanalen, met pijlen die de stromingsrichting en waterafvoer aangeven.]

kaart 2: waterverdeling na Rijnkanalisatie en uitvoering Deltawerken

[FIGUUR: Kaart met rivieren en kanalen, vergelijkbaar met kaart 1, maar met aangepaste stromingsrichtingen en waterafvoer.]

*   Stuw of dam, voorzien van sluizen
*   Stromingsrichting van het water
*   De verschillen in breedte van de waterbanen geven de
    verhouding weer tussen de hoeveelheden waterafvoer van
    de verschillende rivieren.

2p 22 Zie bron 18.
    → Noem voor Noord- en Midden-Nederland twee voordelen van de extra
      hoeveelheid water die via de IJssel wordt afgevoerd.

KB-0131-a-15-2-o
15 / 26
lees verder ►►►

### Pagina 16

2p 23 Het watergebruik in Beijing en omgeving is de laatste jaren toegenomen.
→ Geef hiervan twee oorzaken.

1p 24 In de monding van de rivieren in China is vaak sprake van een
watertekort. Er vindt ook vaak verzilting plaats.
→ Noem, naast het watertekort en de verzilting in de monding van de
rivieren, nog een probleem dat zich daar voordoet in de rivieren.

1p 25 Het Grote Kanaal in China en het Suezkanaal in Egypte zijn zeer
belangrijke waterwegen.
Welke bewering over deze waterwegen is juist?
A Het Grote Kanaal is aangelegd voor de productie van drinkwater.
B Het Grote Kanaal is bestemd voor internationaal scheepvaartverkeer.
C Het Suezkanaal is aangelegd voor de productie van drinkwater.
D Het Suezkanaal is voornamelijk bestemd voor internationaal
scheepvaartverkeer.

bron 19
Watergebruik en beschikbare watervoorraden in landen in het
Midden-Oosten

Zes olie-exporterende landen in het Midden-Oosten
[FIGUUR: Grafiek met zes druppels van verschillende groottes, met daarboven percentages en daaronder de namen van landen: Irak (80%), Oman (181%), Bahrein (270%), Saudi-Arabië (951%), Qatar (624%), Verenigde Arabische Emiraten (1600%).]

Legenda
xx% — percentage watergebruik van alle waterbronnen
– beschikbare watervoorraden per persoon per dag
– totale watergebruik per persoon per dag

Zes landen in het Midden-Oosten die geen olie exporteren
[FIGUUR: Grafiek met zes druppels van verschillende groottes, met daarboven percentages en daaronder de namen van landen: Syrië (55%), Libanon (33%), Egypte (127%), Jemen (124%), Jordanië (151%), Palestina (93%).]

Legenda
xx% — percentage watergebruik van alle waterbronnen
– beschikbare watervoorraden per persoon per dag
– totale watergebruik per persoon per dag

KB-0131-a-15-2-o 16 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 17

1p 26 Welke bewering over bron 19 is juist?
A De beschikbare watervoorraden per persoon zijn in alle
olie-exporterende landen groter dan die van de landen in het
Midden-Oosten die geen olie exporteren.
B Het percentage watergebruik in de olie-exporterende landen is bijna
altijd hoger dan die in de landen in het Midden-Oosten die geen olie
exporteren.
C In de meeste landen in het Midden-Oosten is het totale watergebruik
per persoon lager dan de beschikbare watervoorraden.
2p 27 Zie bron 19.
Landen in het Midden-Oosten gebruiken onder andere rivierwater om
drinkwater van te maken.
-> Noem nog twee manieren waarop deze landen hun waterprobleem
oplossen.
2p 28 Delen van China hebben te maken met waterschaarste.
-> Noem twee maatregelen die in de landbouw in de droge delen van
China genomen kunnen worden om duurzamer met water om te gaan.
KB-0131-a-15-2-o 17 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 18

Bevolking en ruimte

bron 20
Levensverwachting van pasgeborenen in Duitsland, 2012

kaart 1
[FIGUUR: Kaart van Duitsland met verschillende grijstinten die de levensverwachting weergeven. Een legenda toont de betekenis van de grijstinten en de voormalige grens tussen West- en Oost-Duitsland.]
Legenda:
levensverwachting in jaren
lager dan 74
74 - 76
76 - 78
78 - 80
80 - 82
82 - 84
grens voormalig
West-Duitsland en
Oost-Duitsland
landsgrens

0 100 200 km

kaart 2
[FIGUUR: Kaart van Duitsland met verschillende grijstinten die de levensverwachting weergeven. Een legenda toont de betekenis van de grijstinten en de voormalige grens tussen West- en Oost-Duitsland.]
Legenda:
levensverwachting in jaren
lager dan 74
74 - 76
76 - 78
78 - 80
80 - 82
82 - 84
grens voormalig
West-Duitsland en
Oost-Duitsland
landsgrens

0 100 200 km

KB-0131-a-15-2-o
18 / 26
lees verder ►►►


### Pagina 19

1p 29
Tijdens de aardrijkskundeles krijgen Esra en Hero een discussie over bron 20. Ze zien dat er verschillen in levensverwachting zijn binnen Duitsland. Ze zien ook dat bij de kaarten niet is aangegeven welke kaart de levensverwachting van jongens en welke kaart de levensverwachting van meisjes weergeeft.
Esra zegt: “Kaart 1 gaat over de levensverwachting van jongens in Duitsland.”
Hero zegt: “De levensverwachting is in héél voormalig Oost-Duitsland lager dan in voormalig West-Duitsland.”
Wat is juist?
A Alleen de uitspraak van Esra is juist.
B Alleen de uitspraak van Hero is juist.
C Beide uitspraken zijn juist.
D Beide uitspraken zijn onjuist.

bron 21
Aantal migranten (x1000) in Duitsland, 2007

[FIGUUR: Een staafdiagram met de belangrijkste landen van herkomst van migranten in Duitsland in 2007. De landen zijn: ...1... (2527), Italië (761), Polen (638), Rusland (561), Servië (391), Griekenland (384), Kroatië (373), Bosnië en Herzegovina (283), Roemenië (240), Kazachstan (215), Oekraïne (215).]

1p 30
Bron 21 laat het aantal migranten in Duitsland in 2007 zien. Welk land moet worden ingevuld bij cijfer 1?
A Frankrijk
B Marokko
C Nederland
D Turkije

1p 31
De lijst van belangrijkste herkomstlanden van migranten ziet er voor Nederland anders uit dan die van Duitsland in bron 21. Nederland heeft ook migrantengroepen uit bepaalde landen die zich niet of nauwelijks in Duitsland hebben gevestigd.
→ Geef hiervan de oorzaak.

KB-0131-a-15-2-0
19 / 26
lees verder ► ► ►

### Pagina 20

bron 22
Ruimtelijk model van de bevolkingsdichtheid van Duitsland, 1997

[FIGUUR: Kaart van Duitsland met verschillende grijstinten die de bevolkingsdichtheid per km² weergeven. Er zijn drie genummerde gebieden (1, 2, 3) op de kaart aangegeven. Naast de kaart staat een legenda met de bevolkingsdichtheid per categorie: minder dan 100, 100 tot 200, 200 tot 300, 300 tot 500, en 500 of meer inwoners per km².]

1p 32 Bron 22 laat een ruimtelijk model van de bevolkingsdichtheid in Duitsland zien. In het model zijn cijfers geplaatst bij steden die in dichtbevolkte delen van Duitsland liggen. Achter welke letter staan de juiste cijfers bij de steden?

|       | Düsseldorf, Essen | Frankfurt, Stuttgart | Leipzig, Dresden |
| ----- | ----------------- | ------------------- | ---------------- |
| A     | 1                 | 2                   | 3                |
| B     | 1                 | 3                   | 2                |
| C     | 2                 | 1                   | 3                |
| D     | 2                 | 3                   | 1                |
| E     | 3                 | 1                   | 2                |
| F     | 3                 | 2                   | 1                |

KB-0131-a-15-2-o 20 / 26 lees verder ►►►

### Pagina 21

bron 23
Geboorte en sterfte in Duitsland van 1940 – 2050

[FIGUUR: Grafiek met op de x-as de jaren van 1940 tot 2050, en op de y-as de bevolking (x1000) van 0 tot 1400. Twee lijnen, een gestippelde en een doorgetrokken, geven de geboorte- en sterftecijfers weer. Twee letters, P en Q, zijn bij de lijnen geplaatst.]

1p 33
Bron 23 laat het verloop van geboorte en sterfte zien in Duitsland tussen
1940 en 2050.
Achter welke letter staat juist weergegeven welke lijn de geboorte
weergeeft en in welk jaar Duitsland een sterfteoverschot heeft?

|       | geboorte | sterfteoverschot |
|-------|----------|------------------|
| A     | P        | in 1960          |
| B     | P        | in 2010          |
| C     | Q        | in 1960          |
| D     | Q        | in 2010          |

KB-0131-a-15-2-o 21 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 22

bron 24
Vier bevolkingsdiagrammen van Duitsland

bevolkingsdiagram 1
[FIGUUR: Piramidevormig bevolkingsdiagram met op de verticale as leeftijdsgroepen (van 0-4 tot 100+) en op de horizontale as de bevolkingsomvang (in miljoenen) voor mannen (links) en vrouwen (rechts). De balken van de mannen zijn donkergrijs, die van de vrouwen lichtgrijs.]
mannen vrouwen mannen vrouwen

bevolkingsdiagram 2
[FIGUUR: Piramidevormig bevolkingsdiagram met op de verticale as leeftijdsgroepen (van 0-4 tot 100+) en op de horizontale as de bevolkingsomvang (in miljoenen) voor mannen (links) en vrouwen (rechts). De balken van de mannen zijn donkergrijs, die van de vrouwen lichtgrijs.]
mannen vrouwen mannen vrouwen

bevolkingsdiagram 3
[FIGUUR: Piramidevormig bevolkingsdiagram met op de verticale as leeftijdsgroepen (van 0-4 tot 100+) en op de horizontale as de bevolkingsomvang (in miljoenen) voor mannen (links) en vrouwen (rechts). De balken van de mannen zijn donkergrijs, die van de vrouwen lichtgrijs.]
mannen vrouwen mannen vrouwen

bevolkingsdiagram 4
[FIGUUR: Piramidevormig bevolkingsdiagram met op de verticale as leeftijdsgroepen (van 0-4 tot 100+) en op de horizontale as de bevolkingsomvang (in miljoenen) voor mannen (links) en vrouwen (rechts). De balken van de mannen zijn donkergrijs, die van de vrouwen lichtgrijs.]
mannen vrouwen mannen vrouwen

1p 34 In bron 24 staan, in willekeurige volgorde, de bevolkingsdiagrammen van
Duitsland in 1910, 1950, 2000 en 2050.
Welk bevolkingsdiagram is van het jaar 2000?
A bevolkingsdiagram 1
B bevolkingsdiagram 2
C bevolkingsdiagram 3
D bevolkingsdiagram 4

KB-0131-a-15-2-o 22 / 26 lees verder

### Pagina 23

bron 25
Illustratie
[FIGUUR: Een man met bril en een pak in een spreekgestoelte, een tekstballon boven zijn hoofd met "De Duitsers worden gemiddeld ouder, leven langer en krijgen minder kinderen." Naast hem een grafiek met een dalende lijn.]

1p 35 Welk begrip past het best bij bron 25?
A geboorteoverschot
B integratie
C levensverwachting
D vergrijzing

bron 26
Tekst
In het Ruhrgebied in Duitsland stonden veel overbodig geworden
gebouwen op de lijst om gesloopt te worden.
Een deel bleef behouden door ze aan te wijzen als industrieel erfgoed.
Voor deze waardevolle gebouwen zijn nieuwe functies gezocht.
Zo is een voormalige machinehal omgebouwd tot concertzaal, een
afvalberg voor steenkool is nu een helling in een skihal, een voormalige
lift van een steenkoolmijn is nu een interactieve ontdekingsruimte, een
gashouder is omgebouwd tot een duikbassin en een andere gashouder tot
tentoonstellingshal.

1p 36 Lees bron 26.
→ Geef een voordeel van herinrichting voor de leefbaarheid in dit gebied.

KB-0131-a-15-2-o 23 / 26 lees verder

### Pagina 24

bron 27
Herinrichting Geisenkirchen

[FIGUUR: Twee afbeeldingen van een gebouw. De bovenste toont een verwaarloosd, beschadigd gebouw. De onderste toont hetzelfde gebouw, maar dan gerenoveerd en modern.]

1p 37 In bron 27 zie je dat het schakelhuis van een energiecentrale een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieve diensten is geworden.
Welk begrip past bij bron 27?
A functieverandering
B restaureren
C segregatie
D verpauperen

KB-0131-a-15-2-o 24 / 26 lees verder ► ► ►

### Pagina 25

bron 28
VINEX-wijken

Aan de rand van grote steden ontstaan grote moderne nieuwbouwwijken.
Die worden ook wel VINEX-wijken genoemd.
Om de bewoners van de VINEX-wijken toch het voordeel van de grote
stad te bieden, is het openbaar vervoer daar vaak goed geregeld.

[FIGUUR: Collage van foto's van VINEX-wijken met de tekst "Groeten uit de VINEX-wijk"]

1p 38 Lees bron 28.
VINEX-wijken worden ook wel slaapwijken genoemd. Natuurlijk slapen
mensen waar ze wonen.
→ Maar waarom worden deze wijken ook wel slaapwijken genoemd?

bron 29
Tekst

In het ...1... (oosten / westen) van China is de absolute bevolkingsgroei
het hoogst. Deze bevolkingsgroei wordt vooral veroorzaakt door
...2... (natuurlijke bevolkingsgroei / migratie).

1p 39 In de tekst van bron 29 staan steeds twee keuzemogelijkheden.
→ Neem de cijfers 1 en 2 uit de tekst over op het antwoordblad en zet de
juiste keuze erachter.

Let op: de laatste vragen van dit examen staan op de volgende pagina.

KB-0131-a-15-2-o 25 / 26 lees verder ▶▶▶

### Pagina 26

1p 40 In China is van iedere inwoner vastgelegd of hij een stadsbewoner is of
een plattelandsbewoner. In dit document, dat het best te vergelijken is
met een binnenlands paspoort, is vastgelegd uit welke plaats iemand
afkomstig is en welke sociale rechten daaraan ontleend kunnen worden.
-> Noem de naam van het systeem waarin is vastgelegd dat
plattelandsbewoners geen gebruik mogen maken van de
voorzieningen in de stad.
bron 30
Tekst
De verstedelijking van Shanghai is niet zonder problemen verlopen. Elk
jaar zoeken vijftien miljoen plattelandsbewoners hun geluk in de steden.
Gemiddeld trekken er 300.000 per jaar naar Shanghai, al 30 jaar lang. De
overheden hebben het proces niet volledig in de hand kunnen houden.
Door de toestroom van deze miljoenen economische migranten is
Shanghai een overbevolkte stad geworden: sommige centrale stadswijken
hebben een bevolkingsdichtheid van 50.000 inwoners per km², dus ruim
tien keer zoveel als Amsterdam.
1p 41 Welk begrip past het best bij bron 30?
A hutongs
B remigratie
C suburbanisatie
D urbanisatie
2p 42 De razendsnelle groei van Shanghai en andere Chinese steden is volgens
bron 30 niet zonder problemen verlopen.
-> Geef twee problemen waarmee deze overbevolkte Chinese steden te
maken hebben.
2p 43 In bron 30 wordt gesproken over miljoenen migranten die naar de steden
zijn getrokken.
-> Geef twee aantrekkingsfactoren van deze steden die deze
migratiestroom veroorzaken.
Bronvermelding
Een opsomming van de in dit examen gebruikte bronnen, zoals teksten en afbeeldingen, is te vinden in het bij dit examen
behorende correctievoorschrift, dat na afloop van het examen wordt gepubliceerd.
KB-0131-a-15-2-0
26 / 26
einde